ሃዋርያ ጳውሎስ ንኤፌሶን ዝበሉ ፍሉያት እሙናት ጉባኤ ክጽሕፍ ከሎ፡ ቅድሚ ምምላሶም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝነበሮም ኩነታት ክዝክሩ ዘድለዮም ስለምንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ክንሓትት ንኽእል ኢና። «በቲ ግዜ እቲ ብዘይ ክርስቶስ ኔርኩም፡ ካብ ህዝቢ እስራኤል ወጻእተኛታት፡ ካብ ኪዳናት ተስፋውን ኣዕራብ ኔርኩም ኢኹም። ተስፋ ዘይብልኩም፡ ኣብ ዓለም ድማ ብዘይ ኣምላኽ ኔርኩም ኢኹም።»
ቃላት ጐይታ ንእታ ፍቕርቲ ሰበይቲ ኣብ ሉቃስ 7:47 ነቲ ሕቶ ንምምላስ ከም ዝሕግዘና እኣምን። ካብቲ ተስፋ ዘይብሉ ኩነታትና፡ ኣብ ሓጢኣትና ከለና ዘድሓነና ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዘሎና ዕዳ እንተ ረሲዕናዮ፡ ሽዑ ንክርስቶስ ዘሎና ፍቕሪ ክንኪ ይጅምር ይኸውን። ኤፌሶናውያን ነቲ ጳውሎስ ዝበሎ ከም ዘይሰምዑ እሓስብ፡ ከመይሲ፡ ዮሃንስ ነተን ናብተን ሾውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ዝተጻሕፋ መልእኽትታት ክጽሕፍ ከሎ፡ ነታ ቐዳመይቲ (ዝበለጸት) ፍቕሮም ኣጥፊኦም፡ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበሮም ፍሉይ ቦታ ወዲቖም ነበሩ።
ክንደይ ከም ዝተሓደገልና ዘሎና እምነት እንተ ኣጥፊእና፡ ሽዑ ንክርስቶስ ዘሎና ፍቕሪ ክንኪ እዩ።
ብተመሳሳሊ፡ ጳውሎስ ነቶም ኣብ ሮሜ ዝነበሩ ምእመናን ኣብ ዝጸሓፋ ዓባይ መልእኽቲ፡ ቅድሚ ምድሓኖም ዝነበሮም ኩነታት የዘኻኽሮም፡ «ከምቲ ገና ድኹማት ከለና፡ ክርስቶስ ብግዜኡ ምእንቲ ሓጥኣን ዝሞተ፡» ከምኡውን «ገና ሓጥኣን ከለና፡ ክርስቶስ ምእንታና ሞተ፡» ከምኡውን፡ «ገና ጸላእቲ ከለና፡ ብሞት ወዱ ምስ ኣምላኽ እንተ ተዓረቕና።» ቅድሚ ምስ መድሓኒ ምምልላስና፡ ነቲ ዘይኣምላኻዊ ባህርይና ንምምሕዳር፡ ወይ ድማ ነቲ ናይ ቅዱስን ጻድቕን ኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ዝገበርናዮ ሓጢኣታዊ ተግባራት ንምርዋይ ዓቕሚ ከም ዘይነበረና፡ ከምኡውን ነቲ ጸላእቲ ኣምላኽ ዝገበረና ባህርይና ክንቅይሮ ወይ ከነመሓይሾ ከም ዘይከኣልና ንዝክር ዲና፧
ኣብዘን ሰለስተ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ «ክርስቶስ ሞተ፡» «ክርስቶስ ምእንታና ሞተ፡» ከምኡውን «ሞት ወዱ» ዝብሉ ሰለስተ መዘኻኸሪታት ምህላዎም ክንደይ ዘደንቕ እዩ። ብዘይ ክርስቶስ ከለና ዝነበረና ኩነታትን ገበንን ዝበለጸ ክንርድኦ እንተ ኽኢልና፡ ነቲ ንምእራም ዝኸውን ሞት ክርስቶስ ዝሓዘቶ ክንርድኦ ኢና። ሽዑ መንፈስ ኣምላኽ ንልብና ዘሎ ፍቕርን ሞገስን ክውስኸልና እዩ።
እቲ ናይ ቀደም ባህርይና እንታይ ክገብር ከም ዝኽእል ክንዝክር ከለና፡ ከምቶም «ግናኸ ከምዚ ዝበለ ነገር ኣይገብርን እየ» ዝበሉ ሰባት ክስምዓና ይኽእል እዩ። ብሓጎስ ብዙሓትና ካብቲ ክንገብሮ እንኽእል ዘስካሕክሕ ተግባራት ተሓሊና ንኸውን፡ ግናኸ ገና እቲ ዝኸፍአ ነገራት ክገብር ዝኽእል ባህርይ ኣሎና።
ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ ዓቢ ጻዕሪ ገበረ፡ ንጻዕሩን ውድቀቱን ድማ ኣብ ምዕራፍ 7 ናይ እታ መልእኽቲ፡ ፍቕዲ 14ን 15ን ይገልጽ፡ «ኣነ ግና ስጋዊ እየ፡ ትሕቲ ሓጢኣት ዝተሸጥኩ እየ፡ ከመይሲ እቲ ዝገብሮ ኣይፈቅዶን እየ፡ ከመይሲ እቲ ዝደልዮ ኣይገብሮን እየ፡ እቲ ዝጸልኦ ግና እገብሮ እየ፡» ይብል እሞ፡ «ኣየ፡ ኣነ ሓሳረ መከራ ዝበጽሖ ሰብ! ካብዚ ስጋ ሞት እዚ መን ከድሕነኒ እዩ፧ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንኣምላኽ ኤመስግኖ።» ጳውሎስ ዝገበሮ ፈጺሙ ኣይረሰዖን፡ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ኣብ ቀዳመይቲ መልእኽቱ ናብ ጢሞቴዎስ ክጽሕፍ ከሎ፡ ብዛዕባ ባዕሉ፡ «ቅድሚኡ ጸራፊ፡ ሰጓጊ፡ በዳሊ ዝነበርኩ፡ ግናኸ ምሕረት ረኸብኩ» (1 ጢሞቴዎስ 1:13) ይብል፡ ኣብ ፍቕዲ 15 ድማ ርእሱ ሓላቒ ሓጥኣን ይብል። ንክርስቶስ ዘለዎ ዕዳ ፈጺሙ ኣይረሰዖን፡ በቲ ብርሃን ድማ ነበረ።
ምሳሌታት ካብ ምዕራፍ 5 ሉቃስ
ኣብ ምዕራፍ 5 ሉቃስ ምጥዋር ክንደይ ጥዑም እዩ፡ ኣብኡ ብዙሕ ካብቲ ዘንበብናዮ ተገሊጹልና ኣሎ። ኣብ ፍቕዲ 8 ከምዚ ንብብ፡
«ስምኦን ጴጥሮስ ምስ ረኣዮ፡ ኣብ ኣእጋር የሱስ ወደቐ፡ ካባይ ርሓቕ፡ ከመይሲ ኣነ ሓጥኣተኛ ሰብ እየ፡» ወይ ድማ፡ «ሓጢኣት ዝመልኦ ሰብ።» ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዝበለ ክብሪ ዝመልኦ ሰብ ምስ ረኸበ ርእሱ ብሓቂ ፈረደ፡ እዚ ድማ ኣብ ቅድሚ ክርስቶስ ጥራይ ክንገብሮ ንኽእል ኢና። ብሓዘን ጴጥሮስ ድሕሪኡ ኣብ ህይወቱ ነዚ ፍርዲ እዚ ረሲዕዎ፡ እዚ ድማ ንጐይታ ሰለስተ ግዜ ንምኽሓዱ ኣምርሖ፡ ግናኸ «ጐይታ ገጹ ኣዙሩ ንጴጥሮስ ጠመቶ። ጴጥሮስ ድማ ቃል ጐይታ ዘከረ።» እንታይ ክንገብር ከም እንኽእል ምረስዕ ክንደይ ሓደገኛ እዩ፡ ግናኸ ንሱ ፈጺሙ ኣይርስዕን።
ሉቃስ ቀጺሉ ኣብ ፍቕዲ 12 ይነግረና፡
«እንሆ፡ ብምሉኡ ለምጺ ዝመልኦ ሰብ፡ ንየሱስ ምስ ረኣየ ኣብ ገጹ ወደቐ፡ ለመኖ ድማ፡ ጐይታይ፡ እንተ ደለኻ፡ ከተንጽሃኒ ትኽእል ኢኻ።» ኣብዚ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘሎ ዘስካሕክሕ ሓጢኣት ኣሎና። ከምዚ ዝበለ ለምጺ ዝመልኦ ሰብ ክንደይ ዘስካሕክሕ እዩ። ርኹስ፡ ዝተሰጎገ፡ ዝተበከለ፡ ንኻልኦት ዘበክል፡ ናብ ኣምላኽ ክቐርብ ዘይክእል፡ ዝሕግዞ ድማ የብሉን። ግናኸ «ገና ሓጥኣን ከለና፡ ክርስቶስ ምእንታና ሞተ።» ስለዚ ጐይታ፡ «እደሊ እየ፡ ንጹህ ኩን» ይብል። እቲ ጐይታ ዝገበሮ ፈጺሙ ክርስዕ ይኽእል ድዩ፧ ኣይመስለንን፡ ኣብ ህይወቱ ኩሉ መዓልቲ ርእሱ ክርኢ ከሎ፡ ቅድሚ ምስ ጐይታ ምምልላሱ እንታይ ከም ዝነበረ ክዝክር እዩ።
ኣብ ፍቕዲ 18 ከምዚ ንብብ፡
«እንሆ ድማ፡ ሰባት ሓደ ብሽባሽ ዝሓዞ ሰብ ብዓራት ኣምጽኡ።» «ድኹማት ከለኹም» ኢልና ኣንቢብና ኢና። እዚ ድኻ ሰብ እዚ ንባዕሉ ምንም ክገብር ኣይከኣለን፡ ግናኸ ናብ ቅድሚ ጐይታ ዘምጽእዎ ኣርባዕተ ጽቡቓት ኣዕሩኽ ነበሩዎ፡ ንሱ ድማ፡ «እብለካ ኣሎኹ፡ ተንስእ፡ ዓራትካ ጽዓል፡ ናብ ቤትካ ድማ ኪድ» በሎ። ስለምንታይ እዩ ጐይታ ዓራቱ ናብ ቤቱ ክወስድ ዝነገሮ፧ ከመይሲ ኩሉ ግዜ ናብ ዓራት ክኸይድ ከሎ፡ ቅድሚ ምስ ጐይታ ምምልላሱ ዝነበሮ ተስፋ ዘይብሉ ኩነታት ክዝክር እዩ፡ ክርስቶስ ዝገበሮ ፈጺሙ ኣይርስዕን፡ ንሕናውን ከምኡ ክንገብር የብልናን።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ «ሌዊ፡ ኣብ መዝገብ ቀረጽ ተቐሚጡ ነበረ፡ ንሱ ድማ፡ ስዓበኒ በሎ። ንሱ ድማ ኩሉ ሓዲጉ ተንስአ፡ ሰዓቦ ድማ።» ህይወት ሌዊ ብገንዘብ ተኸቢባ ነበረት፡ ፍቕሪ ገንዘብ ድማ ምንጪ ኩሉ እከይ እዩ (1 ጢሞቴዎስ 6:10)፡ ግናኸ እቲ ናይ እምነት ምእዛዝ ንሱ ንምሕዳጉን ካብቲ ኣብ ልቡ ዝነበሮ ስምዒት ንላዕሊ ንምትንሳእን ሓይሊ ሃቦ፡ ንጐይታ ድማ ሰዓቦ።
ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ ካብ ኩሉ ዘድሓነና ስለምንታይ ከም ዘድልየና ክንርድእ እጽሊ፡ እዚ ድማ ነቲ ቅድም ዝፈተወና ንምፍቃር ልብና ኩሉ ግዜ ከም ዝነቓነቕ።
