መእተዊ – ሮሜ 8:1-4
ምዕራፍ 8 ካብ ሮሜ፡ ጳውሎስ ወንጌላዊ ሓቅታት ዘርኣየሉ ናይ መጀመርታ ክፍሊ ናይቲ ደብዳበኡ ፍጻሜ እዩ። ፍቕድታት 1-4 ምሉእ ምዕራፋት 1-7 እዩ። ሮሜ 8:1 ፍጹም ሓቂ እዩ: “ስለዚ ሕጂ ነቶም ኣብ ክርስቶስ የሱስ ዘለዉ ዅነኔ የብሎምን” (ESV)። ምእመናን ብኣምላኽ “ኣብ ክርስቶስ የሱስ” ተቐቢሎም እዮም፡ እቲ ዝተመስገነን ዝዓበየን ሰብኣይ ኣብ የማን ኣምላኽ። ብተወሳኺ፡ ጳውሎስ ኣብ ፍቕዲ 2፡ ንሱ ብመንፈስ ህይወት ካብ ሕጊ ሓጢኣትን ሞትን ናጻ ምውጻእን ምድሓንን ዝመጸ ፍልጠት ከም ዝነበሮ ገሊጹ። ኣብ ፍቕዲ 3 ጳውሎስ ኣምላኽ ንወዱ መስዋእቲ ሓጢኣት ገይሩ ምስ ለኣኾ፡ ሓጢኣት ኣብ ስጋ ብኸመይ ከም ዝዅነኖ ገሊጹ። ክርስቶስ ምስ ሞተ፡ “ንሓጢኣት ሓንሳእ ሞተ” (ሮሜ 6:10)፡ ውጽኢቱ ድማ እቲ ናይ ሕጊ ምሉእ ስነ-ምግባራዊ ትእዛዛት፡ “ናይቲ ጽድቂ ዝሓትት” ኣብቶም “ብመንፈስ ዝመላለሱ” ምእመናን ይፍጸም (ሮሜ 8:4)። እታ “ምምልላስ” እትብል ቃል ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ንኣካይዳና፡ ንኣነባብራና ንምግላጽ እያ እትጥቀስ። ምእመን ብመንፈስ ክመላለስ ከሎ፡ ጽድቂ ይገብር።
መንፈስ ህይወት ኣብ ክርስቶስ የሱስ – ሮሜ 8:2,4-13
ካብ ሮሜ 5:5፡ ፍቕሪ ኣምላኽ “ፈሲሱ”፡ ማለት “ኣብ ልብና ፈሲሱ” ከም ዝመጸት ንምሃር፡ ምኽንያቱ መንፈስ ቅዱስ ተዋሂብና ስለ ዝኾነ (ኤፌሶን 1:13 ኣወዳድር)። ኣብ ሮሜ 7:6፡ ንኣምላኽ ብ“ሓድሽ መገዲ መንፈስ” ከም እንምልኽ ንምሃር (ሮሜ 6:4 ተመልከት) – መንፈስ ህይወት ኣብ ክርስቶስ የሱስ። “ብመንፈስ ምምልላስ” ማለት ንሱ ንህይወትና ክቈጻጸራ ምፍቃድ እዩ (ሮሜ 8:4-5)።
ሮሜ 8:4-11 ንኽልተ ኣገባባት ህይወት ምእመን፡ ወይ “ብመሰረት ስጋ” ወይ “ብመሰረት መንፈስ” የነጻጽር። እዚ ምንባብ እዚ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ግጭት ይገልጽ (ሮሜ 7:21-24፤ ገላትያ 5:16-25 ኣስተውዕል)። ምርጫ ኣተሓሳስባ እዩ፡ ብዛዕባ ነገራት ስጋ ወይ ብዛዕባ ነገራት መንፈስ (ሮሜ 8:5)። መንፈስ ንምእመናን ብክርስቶስ ክሕዞም እዩ (ቈሎሴ 3:1-2 ኣስተውዕል)፡ እዚ ድማ ናብ በረኸት ናይ ዘለኣለማዊ ህይወት ክመርሕ እዩ (ሮሜ 8:6፡ ሮሜ 6:23)። ሮሜ 8:7-8፡ “ብሓሳብ ስጋ ዘሎ” ንኣምላኽ ከስምዕ ከም ዘይክእል የጕልሕ፡ “ምኽንያቱ እቲ ሓሳብ ስጋ ንኣምላኽ ጸላኢ እዩ፡ ንሕጊ ኣምላኽ ኣይግዛእን እዩ” (ሮሜ 7:14-20 ኣወዳድር)። ግና ሮሜ 8:9፡ ምእመናን ናይ ክርስቶስ ከም ዝኾኑን መንፈሱ ኣብ ውሽጦም ከም ዘሎን የጕልሕ። ፍቕዲ 10፡ ምትእትታው ክርስቶስ ኣካላትና ብሰንኪ ሓጢኣት ምዉታት ከም ዝኾኑ፡ ግናኸ መንፈስና ብሰንኪ ጽድቂ ህያዋን ከም ዝኾኑ ይገልጽ። “ካብ ሓጢኣት ጸዲቕና” ኢና (ሮሜ 6:7 JND)፡ ማለት ካብ ባርነት ስጋ ሓራ ወጺእና ኢና፡ ስለዚ ንርእስና ንሓጢኣት ምዉታት፡ ንኣምላኽ ድማ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ህያዋን ክንቈጽር ኣሎና (ሮሜ 6:10)። ብተወሳኺ፡ ተስፋ ኣሎ፡ ኣብ ምጥቃዕ መንፈስ ንኣካላትና ትንሳኤ ህይወት ከምጽእ እዩ፡ ኣብ ግዜ ትንሳኤን/ወይ ብሓይሉ ምቕያርን (ሮሜ 8:11)። ፍቕድታት 12-13 ነዚ ክፍሊ ይዛዝም። ንስጋ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ዕዳ የብልናን (ፍ.12)። ንዕለት ንዕለት ንጥፈታት ኣካላትና ብስጋ ዝተላዕለ እንቐትል እንተኾንና፡ ናብ ኣምላኽ ክንነብር ኢና (ፍ.13፡ ቈሎሴ 3:5-11 ኣወዳድር)።
መንፈስ ውሉድነት – ሮሜ 8:14-27
ሮሜ 8:14-15 ኣብ ፍቕዲ 9 ይሰፍሕን ብመንፈስ ውሉድ ኣምላኽ ምዃንና ንፈልጥ ከም ዘሎና ይገልጽ። ከም ውሉድ፡ ኣብ ትሕቲ መሪሕነትን ሓለዋን መንፈስ ኢና። ንሱ “ኣባ! ኣቦ!” ኢልና ክንጽውዕ የኽእለና (ፍ.15 ESV)፡ በዚ ድማ ምስኡ ዘሎና ጥቡቕ ዝምድና ከም ውሉድ ኣምላኽ ንገልጽ (ገላትያ 4:4-7 ኣስተውዕል)። ፍቕዲ 15 ካብ ሮሜ 8 ንፍርሃት “መንፈስ ባርነት” ምስ “መንፈስ ውሉድነት” የነጻጽር፡ እዚ ነጥቢ እዚ ናብ ፍቕዲ 16 ይቕጽል። ብምስክርነት መንፈስ፡ ንፍቕሪ ኣቦ ንፈልጥን ንረኽባን ኢና:
ኣብ ፍቕሪ ፍርሃት የልቦን፡ ፍጹም ፍቕሪ ግና ንፍርሃት የውጽኦ (1 ዮሃንስ 4:18)።
ሮሜ 8:17፡ ውሉድ ኣምላኽ ምዃንና “ወረስቱ” ምዃንና ማለት እዩ፡ ምስ “ክርስቶስ ብሓባር ወረስቲ” ኾይንና ብሩህ መጻኢ ኣሎና። እዚ “ምስኡ እንሳቐ እንተኾንና” ይኸውን (ፍ.17)፡ እዚ ድማ ንሱ ኩሎም ሰዓብቱ ክጽበይዎ ከም ዘለዎም ዝበሎ እዩ (ዮሃንስ 15:18-21፤ ፊልጲ 3:10፤ 2 ጢሞቴዎስ 3:12)። ኣብ መንጎ ሕጂ ዘሎ ስቓይን ዝመጽእ ክብሪን ንጽጽር የልቦን (ሮሜ 8:18)። ብሓቂ፡ ምሉእ ፍጥረት ንምግላጽ ውሉድ ኣምላኽ ብሃንቀውታ ይጽበን ብሕማም ምውላድ ይጕዝምን፡ ካብ ባርነት ናብ ናጻነት ክብሪ ውሉድ ኣምላኽ ንምውጻእ ይጽበ (ፍ.19-23)። ንሕና እውን ንጕዝም፡ ን“ውሉድነትና” ብሃንቀውታ ንጽበ፡ ኣብ ግዜኡ ኣካላትና ክድሓኑ እዮም (ፍ.23)። እዚ ምኽንያቱ “ፍረ መንፈስ” ስለ ዘሎና እዩ (ፍ.23)፡ ቅምሻ ናይ ክብሪ ውርሻና፡ ምኽንያቱ መንፈስ ቅዱስ ከም መረጋገጺ ተዋሂብና እዩ (ኤፌሶን 1:13-14 ተመልከት)። ኣብዚ ትዕግስቲ ዘለዎ ተስፋ ካብ ተስፋ ምቝራጽ ድሒንና ኢና (ሮሜ 8:24-25)። ፍቕድታት 26-27 ብዛዕባ ኣገልግሎት ምልማን መንፈስ እዩ፡ ንሕማማትና ብሓይሊ ብምልባስን ሓሳባትና ንኣምላኽ ብ“ዘይተነግረ ጕህጕህታ” ብምብጻሕን ይሕግዘና (ፍ.26)።
ምርግጋጽ መንፈስ ብዛዕባ ዕላማ ኣምላኽ ንዓና – ሮሜ 8:28-30
ጳውሎስ ኣብ ፍቕዲ 26፡ “ከምቲ ዝግባእ እንታይ ክንጽሊ ከም ዘሎና ኣይንፈልጥን ኢና” ከም ዝበለ፡ ፍቕዲ 28 (JND) ብምርግጋጽ “ግና ንፈልጥ ኢና” ይጅምር። እዚ ፍጹም ፍልጠት እዚ ብእምነት ኣብቲ እንፈትዎ ኣምላኽ ናትና እዩ። መንፈሱ መንፈሳዊ ምስትውዓል ናብ ዕላማኡ ንዓና ይህበና (1 ቈረንቶስ 2:9-10 ተመልከት)። ኣምላኽ ምእንታና ከም ዘሎን ንኹሉ ተመክሮ ንዝለዓለ ሰናይና ከም ዘዋህዶን ንፈልጥ ኢና። ማለት፡ እዚ ኩሉ ሕጂ ኣብ ዓለምና ናይ ዘይተቋርጸ ስራሕ ብሓባር ይዓዪ ኣሎ። እዚ ማለት ኣብቲ ግዜኡ ብርግጽ ንርድኦ ማለት ኣይኮነን፡ ግና ብእምነት ንቕበሎ ኢና ምኽንያቱ “ብመሰረት ዕላማኡ ተጸዊዕና” ስለ ዘሎና (ሮሜ 8:28 ESV)።
ፍቕድታት 29-30 ንኸምዚ ዝኣመሰለ እምነት ኣብ መለኮታዊ ምቁጽጻር ኣምላኽ ንህይወትና ምኽንያታት ይህብ። ካብ ዘለኣለማዊ ኣረኣእያኡ፡ ንሓሙሽተ ክፍሊ ናይ መለኮታዊ ዕላማኡ ኣቐዲሙ ፈጺምዎ እዩ። ንሱ ነቶም ኣቐዲሙ ዝፈልጦም ኣቐዲሙ ወሲኑ፡ ኣመሳሲሉ፡ ጸዊዑ፡ ኣጽዲቑ፡ ኣኽቢሩ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ዘለኣለማዊ ግዜ ዝሓለፈ፡ ካብ ዝሓለፈ፡ ሕጂን መጻኢን ናይ ሰብኣዊ ታሪኽ ወጻኢ ብምስራሕ እዩ። እዚ ማለት ምንም ናይ ቦታን ግዜን ዕላማኡ ከዕንቅፍ ኣይክእልን እዩ። እንታይ ከም ዝደሊ ምፍላጡ ንበረኸት ምውሳን – ምስ ምስሊ ወዱ ምምስሳል – ንምምልካት ኣኽኢልዎ እዩ። “ኣቐዲሙ ዝተወሰነ” ማለት ንበረኸት “ኣቐዲሙ ዝተመልክተ” ማለት እዩ፡ ቅድሚ ምህላውናን ቅድሚ ንሱ ንፍጥረት ምፍጣሩን። ምፍላጡ ነቶም ክወስኖም ዝነበሮም ከም ዝፈልጥ ማለት እዩ፡ ግና ንሕና ጸዋዕታ ኣምላኽ ንረኽብን ወንጌል ምስ ኣመንናን ኣብ ግዜ ጸጋ ምስ ድሓንናን ብእኡ ንጸድቕ።
ፍቕዲ 30፡ ሕጂ ኽብርና ከም ዝተፈጸመ ብምግላጽ ይዛዝም። ዕላማ ኣምላኽ፡ ኩሎም ምእመናን ኣብ ሰማይ ምስ ምስሊ ወዱ ምስ ተመሳሰሉ ክፍጸም እዩ። ወዱ ከም በዅሪ ኣብ መንጎ ዝተመርጹ ህዝቡ ዝለዓለ ቦታ ክሕዝ ፍቓድ ኣምላኽ እዩ። ከም በዅሪ፡ ወዲ ንዘለኣለም ኣብ ሰማይ ዝለዓለ ደረጃ ይሕዝ (ቈሎሴ 1:18 ተመልከት)።
ምብዓል ፍቕሪ ኣምላኽ ንዓና – ሮሜ 8:31-39
ብሕቶ ኣብ ሮሜ 8:31 – “እሞ እንታይ ክንብል ኢና?” – ጳውሎስ ካብ ምምሃር ወንጌላዊ ሓቅታት ናብ ምብሳር፡ ወይ ምሕጓስ፡ ብኣታቶም ተቐይሩ፡ ዘለኣለማዊ ድሕነትና ድማ ብሓደ ስብስብ ሕቶታትን መልስታትን ኣጕሊሑ:
- ኣምላኽ ምእንታና እንተኾይኑ፡ ግቡእ ተቓውሞ ከቕርብ ዝኽእል የልቦን (ፍ.31)።
- ኣምላኽ ዝበለጸኡ – ንሓደ ወዱ ንስቓይን ሞትን ምእንታና እንተ ሃበ፡ ንሱ ምስ ወዱ ካብ ሃብቲ ክብሩ ኩሉ በረኸት ብነጻ ኣይህበናን ድዩ? (ፍ.32)። ምጥቃስ “ኩሉ ነገር ይህበና” (ፍ.32)፡ ነገራት ኣብ ፍቕዲ 28 እውን ናብ በረኸት ብኸመይ ከም ዝቕየሩ የዘኻኽረና።
- “ኣምላኽ እዩ ዘጽድቕ” ስለ ዝኾነ፡ ዝኾነ ሰብ ግቡእ ክሲ ከቕርብ ኣይክእልን እዩ (ፍ.33)። ንሕና “ዝተመርጹ ኣምላኽ” ኢና – እቶም ንሱ ብሉዓላዊነት ኣብ ዘለኣለማዊ ግዜ ዝመረጾም፡ ምእንቲ ንዕላማኡ ንወዱ ከፍጽም። ምፍላጡ ምንጪ እዚ ምርጫ እዚ እዩ (1 ጴጥሮስ 1:1-2፤ ኤፌሶን 1:4 ተመልከት)።
- ኣብ ክርስቶስ የሱስ ንዘለኣለም ድሑናት ኢና ምኽንያቱ ንሱ ኣብ የማን ኣምላኽ ኣብ ሰማይ ኣሎ (ሮሜ 8:34)።
- “መን እዩ ካብ ፍቕሪ ክርስቶስ ዝፈልየና?” (ፍ.35)። እቲ ፍቕዲ ክቕጽል ከሎ፡ ጳውሎስ ሸውዓተ ብሓይሊ ዝኽእሉ ጸላእቲ ይገልጽን፡ ዝኾነ ይኹን ካብኣቶም ንፍቕሪ ክርስቶስ ከፍርስ ይኽእል ድዩ ኢሉ ይሓትት። እዚ ኩሉ ነገራት ንስም ክርስቶስ ከም ዝኾነ ይፈልጥ፡ ከምቲ ኣብ መዝሙር 44:22 ዘሎ ተመክሮ ናይቶም ቅዱሳን (ሮሜ 8:36)። መልሲ ንፍቕዲ 35 ብሓይሊ “ኣይፋል!” እዩ። ብኣንጻሩ፡ ንሕና “ካብ ዓወት ንላዕሊ ዓወትና” ኢና፡ ወይ ልዕለ-ዓወትና፡ ኣብዚ ኩሉ ነገራት ብክርስቶስ፡ ዓቢ ፈቃሪና (ፍ.37)። ብሓደ ጸጉሪ ኣይንሰግርን ኣይንዕወትን ኢና። ኣይፋል፡ ፍቕዲ 37 ናይ ዓወት ጭርሖ እዩ! ስለዚ፡ “ኩሉ ነገራት” ናይ ፍቕዲ 28፡ ኣምላኽ ንሰናይና ዝገብሮ፡ እቶም ኣብ ፍቕዲ 35 ዝተዘርዘሩ ነገራት እዮም ክንብል ኣሎና፤ “ኩሉ ነገራት” ናይ ፍቕዲ 32፡ ንሱ ብነጻ ዝህበና፡ ድማ እቶም ኣብ ልዕሌና ዝፍስሱ በረኸታት እዮም።
- ፍቕድታት 38-39 ፍጻሜ ናይዚ ዓወት ዝመልኦ መዝሙር እዩ፡ ጳውሎስ ድማ ካብ ፍቕሪ ኣምላኽ ዘይምፍላይ ዘለዎ ጽኑዕ እምነት ይገልጽ። ኣብ ህይወት ወይ ኣብ ሞት ዘሎ ጽንፈኛ ምህላው፡ ኣብ መንጎ ክርስቶስን ኣባናን ዘሎ ፍቕሪ-ዝምድና ከፍርስ ከም ዘይክእል ይርግጸ። መላእኽቲ ወይ ገዛእቲ፡ ማለት ካልኦት ልዕለ-ሰብኣዊ ፍጥረታት እውን ኣይክእሉን። ነገራት ግዜ እውን ኣይክእሉን፡ ወይ ኣብ ሕጂ ዘሎ ግዜ ወይ ኣብ መጻኢ ህይወትና ኣብዛ ምድሪ። ምሉእ ጥቕዓት ኩሎም እኩያት መንፈሳውያን ሓይልታት፡ ምሉእ ሰራዊት ሓይልታት ዲያብሎስ ኣብ ሰማያዊ ቦታታት፡ እቶም ኮስማዊ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ሕጂ ዘሎ ጸልማት ምስኦም ብቐጻሊ እንቃለስ (ኤፌሶን 6:10-13 ተመልከት) እውን ኣይክእሉን። ነገራት ቦታ እውን ኣይክእሉን፡ ወይ ዓቢ ቘውሚኡ ወይ ዘይተረድአ ዕምቁኡ። ንሱ ዝኾነ ነገር ከም ዘይረሰዐ ንምርግጋጽ ድማ፡ ጳውሎስ ኣብ ኩሉ ፍጥረት ካልእ ምንም ነገር፡ ዝኾነ ይኹን እንታይ ይኹን ወይ ኣበይ ይኹን፡ ካብ ፍቕሪ ኣምላኽ፡ እቲ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ጐይታና ዘሎ፡ ከፍልየና ዝኽእል ዓቕሚ ከም ዘይብሉ ይውስኽ። ኣሜን!
“ኣብ ክርስቶስ የሱስ” ንኹሎም ክርስትያናት ዝገልጽ እዩ፡ ንሳቶም ድማ ምስቲ ከም ሰብ ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝኣተወ ዝተለለዩ ህዝቢ ገይሩ ይገልጾም። “ምኽንያቱ ንሱ ምስ ሞተ፡ ንሓጢኣት ሓንሳእ ሞተ፤ ግናኸ ምስ ዝነብር፡ ንኣምላኽ ይነብር” (ሮሜ 6:10 KJV)።
“ኣብ ክርስቶስ” ምሉእ ምልላይ ዝገልጽ ቋንቋ እዩ። ምስኡ ኣብ መስቀል ተሰቒልና፡ ትንሳኤኡ መለኮታዊ ምግላጽ ናይ ምቕባልና ምስኡ ኣብ ስራሑን ቦታኡን እዩ። ካብ ሕጂ ንደሓር ዓይኒ ኣምላኽ ንዓና ኣብኡ ጥራይ ትርእየና። ምስኡ ምዉታት፡ ተቐቢርና፡ ህያዋን ተገይርና፡ ተንሲእና፡ ኣብኡ ድማ ኣብ ሰማያዊ ቦታታት ኣብ ቅድሚ ኣቦ ተቐሚጥና ኢና ንቑጸርን ክንቑጸርን ኣሎና። ባህታኡ ኣብ ኣባና ዘይተለዋዋጢ ባህታኡ ኣብ ፍቑር ወዱ እዩ፤ ስለዚ ጐይታ የሱስ ንዓና፡ “ኣነ ስለ ዝነብር፡ ንስኻትኩም እውን ክትነብሩ ኢኹም” ይብለና (ዮሃንስ 14:19)። —ፍሬደሪክ ደብልዩ ግራንት (ካብ “ኣብ ክርስቶስ የሱስ” ዝተወስደ)።
