ትምህርቲታት ካብ ህይወት ዳዊት ንክርስትያናት ሎሚ

ዳዊት ኣብ ቃል ኣምላኽ ካብ ዘለዉ ፍሉያት ሰባት ሓደ እዩ። ኣብ ምሉእ ቅዱስ ጽሑፋት ብዙሕ ግዜ ተጠቒሱ ይርከብ። ክፋል ኣርባዕተ መጻሕፍቲ ንታሪኹ ተዋፊሩ እዩ። ንሱ ብድሕሪ ልቢ ኣምላኽ ዝኸደ ሰብኣይ እዩ፣ ንሱ ድማ ንዝመጹ ነገስታት እስራኤል መለክዒ እዩ። ዳርጋ ፍርቂ መዝሙራት ንብሩህ ብርዑ ተዋሂቡ እዩ። ንሱ ብቐሊሉ እቲ ዝበለጸ ወላዲ ጐይታና የሱስ እዩ፣ ንሱ ድማ ብዙሕ ግዜ “ወዲ ዳዊት” ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣምላኽ ብዛዕባ ዳዊት ብዙሕ ስለ ዝነገረና፣ ካብ ህይወት ዳዊት ዝምሃረና ሽዱሽተ ትምህርቲታት፣ ኣርባዕተ ኣወንታዊን ክልተ ኣሉታዊን ንርአ።

ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ምስ ኣምላኽ ምምልላስ

ሳሙኤል ንሓደ ካብ ደቂ እሴይ ንጉስ ክቐብእ ናብ ቤት-ልሄም ምስ መጸ፣ እታ ስድራቤት ንዳዊት፣ ንእሽቶ ወዲ፣ ምሕዋስ ኣገዳሲ ኣይመሰላን። ጐይታ ንሳሙኤል ከምዚ በሎ፦ “ሰብ ከም ዝርኢ ኣይርእን እየ፤ ሰብ ናብ ገጽ ይርኢ፣ ጐይታ ግና ናብ ልቢ ይርኢ።” ስለዚ ጐይታ ንሓደ ካብቶም ሸውዓተ ዓበይቲ ኣሕዋት ዳዊት ኣይመረጸን፣ ግና ዳዊት ክጽዋዕ ኣተሓሳሰበ። ንሳሙኤል ንዳዊት ክቐብእ ኣዘዞ፣ “ተንስእ፣ ቅበኣዮ፤ እዚ እዩ እቲ!" በሎ። ብዚ ኣገባብ እዚ ጐይታ ልቢ ዳዊት ቅኑዕ ከም ዝነበረ መስከረ። እቲ ጽሑፍ ድማ “መንፈስ ጐይታ ኸኣ ካብታ መዓልቲ እቲኣ ጀሚሩ ኣብ ዳዊት ሓደረ።” 1

እዚ ጽቡቕ ምስክርነት እዚ ድማ ሓደ ካብቶም ኣገልገልቲ ሳኦል ንዳዊት ብዝሃቦ ምስክርነት ተራእየ። ንሱ ብዙሕ ጽቡቕ ባህርያት ዘርዝረ፣ “ጐይታ ድማ ምስኡ እዩ” ብምባል ድማ ወድአ። 2

ዳዊት ንጎልያድ ንሰባት እስራኤል ዝገብሮ ዝነበረ ፈተና ምስ ሰምዐ፣ ሓሳቡ ንእስራኤል ዝመጸ ውርደት ነበረ። እቶም ብፍርሂ ዝተሃርሙ ወተሃደራት እስራኤል ንእኡ “ሰራዊት ህያው ኣምላኽ” ነበሩ።3 ብቐሊሉ ንሳኦል ካብ መጓሰኡ በጊዕ ዝወሰደ ኣንበሳን ድቢን ከመይ ከም ዝቐተለ ነገሮ፣ እቲ ክብሪ ድማ ንጐይታ ሃበ። እቲ ካብዞም ኣራዊት ዘድሓኖ ጐይታ ድማ፣ “ካብ ኢድ እዚ ፍልስጥኤማዊ እዚ ኸኣ ከድሕነኒ እዩ” ኢሉ ተኣማሚኑ ነበረ። 4

እቲ ዳዊት ገለ ካብ መዝሙራቱ ዝጸሓፈሉ ኩነታት ኣብ ኣርእስቶም ተዋሂቡና ኣሎ። ገለ ድማ ኣብ ምህዳም ከሎ፣ ብሳኦል፣ ብኣቤሴሎም ወይ ብኻልኦት እናተሳቐየ ከሎ ዝተጻሕፉ እዮም። ኣብኣቶም ድማ ንዓበይቲ መከራታት ክርስቶስ፣ ንዓቢ ወዲ ዳዊት ዝምጥኑ ስእልታት ብቐጻሊ ንረክብ። እቲ ድሕሪ ካልኦት መዝሙራት ዘሎ ኩነታት ግና ኣይተጠቕሰን። ግናኸ መዝሙር 23፣ መዝሙር 8፣ መዝሙር 19ን ካልኦትን ዳዊት ገና ጓሳ ኣብ ዝነበረሉ ዓመታት ተጻሒፎም ከም ዝኾኑ ብሓይሊ የርእዩ።

ብምስክርነት ጐይታ ምጥባቕ

መዝሙር 132 ኣብቶም ቀዳሞት ዓመታት ዳዊት ብዛዕባ ታቦት ኣምላኽ ብዙሕ ግዜ ይሓስብ ከም ዝነበረን፣ ድሕሪ ምግምማዕን ነዊሕ ግዜ ምግዳልን ነባሪ መዕረፊ ክህቦ ከም ዝደለየን የርኢ። ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ወግዓዊ ተግባራት ዳዊት ከም ንጉስ እስራኤል፣ ነዚ ዝተወደሰ ሕልሚ ንታቦት ቦታ ንምርካብ ምጅማር ነበረ።5 እቲ ክሰርሖ ዝደለየ ዓቢ ቤተ-መቕደስ ክሰርሕ እንተ ዘይከኣለ፣ ንገጣሚ ንዕዮኡ ኣዳልዩ፣ እቲ ዘድሊ ነገራት ድማ ኣከበ።6

ኣብቲ ድሕሪት ክፋል ህይወቱ፣ ወጻኢ ሓይሉን ጥዕናኡን እናደኸመ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፣ ንኣገልግሎት ቤተ-መቕደስ ዝኸውን ምድላዋት ይገብር ነበረ። ንእኡ እቲ ዝርዝር ትልሚታት ናይዚ ምድራዊ “ቤተ-መንግስቲ” 7 ንጐይታ ኣምላኽ ተዋሂቡ ነበረ። ንሱ እዩ ንሌዋውያን፣ ንካህናት፣ ንዘመርቲ፣ ንሓለውቲ ደገ፣ ከምኡ’ውን ንኻልኦት ሰበ-ስልጣን ኣብ ክፍሎም ዝመቐሎምን ዕዮኦም ዝመደበሎምን። ዳዊት ምስ ጐይታ ይራኸብ ነበረ፣ ንምድላው ኣገልግሎት ቤተ-መቕደስ ድማ ካብኡ መምርሒ ይረክብ ነበረ። ኩሉ ድማ ብጽባቐ ቅድስና ጐይታ ዝደለዮ ክኸውን ነበረ።

ሎሚ ንኣሽቱ ሰባት፣ ከምኡ’ውን ዓበይቲ፣ ልቦም ብግልጺ ናይ ጐይታ ዝኾነ፣ ከምኡ’ውን ብዘይ ምጥርጣር ዝዛረቡን ተግባር ዝወስዱን ምርካብ ጽቡቕ እዩ። ጐይታ ይርኢ እዩ፣ ከኽብሮ ድማ እዩ። ካልኦት ድማ ነዚ ባህሪ እዚ ብዙሕ ግዜ ይፈልጥዎ። ንኣሽቱ ምእመናን ብጐይታን ብጥቕሚታቱ ኣብ ምድሪ ምጥባቖም፣ ከምኡ’ውን ኣብ ዝርዝር ምስክርነቱ ሎሚ ከምቲ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዝተምሃረ ዓሚቕ ተገዳስነት ምምስካሮም ፍሉይ እዩ።

ብጥበብ ምምልላስ

ቅዱስ ጽሑፋት ዳዊት ንጎልያድ ድሕሪ ምቕታሉ ናብ ሳኦል ኣብ ዝመጸሉ እዋን ንእሽቶ ከም ዝነበረ የጕልሕ። ግና ካብቲ እዋን እቲ ጀሚሩ ህይወት ዳዊት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ይነብር ነበረ። ናብቲ ናይ ኣቡኡ ኣባጊዕ ምሕላው ዝነበረሉ ስውር ህይወት ክምለስ ኣይከኣለን። ወዲ ሳኦል ዮናታን ንዳዊት ይፈትዎን የኽብሮን ነበረ፣ ንዓቢ ክብሩ ድማ ግልጺ መርትዖ ሃቦ።8 ፈለማ እዚ ንእሽቶ ጅግና “ኣብ ልዕሊ ሰባት ውግእ” ተመዲቡ ነበረ፣ ሳኦል ግና ብቕንኣት ፍርሂ ብቕልጡፍ ናብ “ሓለቓ ሽሕ” ኣውረዶ። 9

ጥበብ ብሓፈሻ ምስ ንእስነት ኣይተኣሳስርን። ኩሉ መንእሰይ ንሰራዊት ወይ ንሓደ ክፍሊ ወተሃደራት ክመርሕ ኣይክእልን። ንሱ ነዚ ቦታ እዚ ናብ ርእሱ ከም ዝኸይድ ዝያዳ ዕድል ኣለዎ። ግና ዳዊት እምነትን ደገፍን ሰራዊት እስራኤል ነበሮ። “ብጥበብ ተመላለሰ”፣ እዚ ቃል እዚ ድማ “ሰመረ” ተባሂሉ ክትርጐም ይኽእል። ኣርባዕተ ግዜ ኣምላኽ ነዚ ቃል እዚ ኣብ 1 ሳሙኤል 18:1 የጕልሕን የሰንቅን።10 ድሕሪኡ ድማ ኣብ ህይወት ዳዊት ብልጽግና ዘምጸአ እዚ ጥበበኛ ምምልላስ እዚ ብዙሕ መርትዖ ንረክብ።

ኣብ ምሳሌ 4:3-9፣ ወዲ ዳዊት፣ ሰሎሞን ኣቡኡ ንጥበብ ዝሃቦ ኣገዳስነት ይመስክር። ዳዊት ንሰሎሞን ብውልቁ መሃሮ፣ “ጥበብ እቲ ቀንዲ ነገር እዩ፤ ስለዚ ጥበብ ረኸብ። ኣብ ኩሉ ምረካብካ ድማ ምስትውዓል ረኸብ” ኢሉ ኣተሓሳሰቦ። እቲ ዳዊት ንወዱ ዝሃቦ ናይ መወዳእታ ቃላት ድማ ንጥበብ ሰሎሞን ከም ንእሽቶ ሰብኣይ፣ ከምኡ’ውን ካብኡ ክፈስስ ዘለዎ ምምልላስን ተግባራትን ይፈልጥ።11

ንሓጢኣቱ ንምእማን ድሉውነት

ዳዊት ብዛዕባ ገበን ወይ ከምኡ ክቑጸር ዝኽእል ነገር ኣብ ዝመጽእሉ እዋን ለስላሲ ሕልና ዝነበሮ ይመስል። እዚ ንሳኦል ህይወቱ ኣብ ዝሓደገሉ እዋን ንርእዮ፣ ግና ኣብቲ ዋሻ ሓደ ጫፍ ክዳን ሳኦል ቈረጸ።12 እዚ ድማ ንኣቢጋይል ንሰብኣያ ናባል ከምቲ ዝሓሰቦ ክቐትሎ ካብ ምግባር ኣብ ዝኣግደቶ እዋን እንደገና ንርእዮ።13 እዚ ድማ ንህዝቢ ድሕሪ ምቑጻሩ ልቡ ኣብ ዝወቐሶ እዋን፣ ከምኡ’ውን ንገበን ጥራይ ዘይኮነስ ንመቕጻዕቲ’ውን ክጸውር ኣብ ዝደለየ እዋን ብዝያዳ ግልጺ እዩ።14

ግናኸ እቲ ዝበለጸ ኣብነት ኣብ ታሪኽ ሓጢኣት ዳዊት ምስ ባትሸባን ሰብኣያ ኦርያን ይርከብ። ብሓዘን፣ ግና ከምዚ ከማና፣ ዳዊት ፈለማ ንገበኑ ክሽፍኖ ፈተነ። ግና ናታን ብሓጢኣቱ ምስ ገጠሞ፣ ዳዊት “ኣብ ቅድሚ ጐይታ ሓጢኣት ገበርኩ” ኢሉ ኣመነ። እቲ ዓሚቕ ልምምድ ናይ መዝሙር 51ን 32ን፣ ምናልባት’ውን ቃላት ኣብ ካልኦት መዝሙራት፣ ካብዚ ኣሰቃቒ ፍጻሜ እዚ ዝመጹ እዮም። ንስሓን ምእማንን ዳዊት ምስ ዘይምእዛዝ ሳኦልን እቲ ዝህቦ ዝነበረ ምኽንያታትን ብሓይሊ ይቃረን፣ ከምኡ’ውን ኣምላኽ ንዳዊት “ሰብ ብድሕሪ ልቡ” ዝበሎሉ ዓቢ ምኽንያት እዩ። 15 ንሓጢኣት ከምቲ ኣምላኽ ዝርእዮ ምራእ ክንደይ ኣገዳሲ እዩ።

ዘይምሉእ ሓቅነት

ከምቲ ጐይታ ንኣገልገልቱ ዝምህሮም፣ “ከም ኣትማን ጥበበኛታት፣ ከም ርግቢ ድማ ንጹሃት” ምዃን፣16 ከምኡ’ውን ዳዊት ከምቲ ዝገበሮ ብግዜኡ ብፍርቂ ሓቂ ምዕያይ ፍሉይ ፍልልይ ኣለዎ። ብፍርቂ ሓቂ ምዕያይ ኩሉ ግዜ ንኻልኦት ጕድኣት ከምኡ’ውን ጥፍኣት የምጽእ። ከምኡ እዩ እቲ ዳዊት ካብ ሳኦል እናሃደመ ከሎ ንኣኪሜሌክ ካህን እንጌራን ሰይፍን ዝሓተተሉ እዋን። እቲ ዳዊት ንሕቶታት ካህን ዝሃቦ ምትላል መልስታት እቲ ዝደልዮ ዝነበረ ሓገዝ ኣምጽኣሉ፣17 ግና ድማ ን85 ካህናት ጐይታ፣ ንስድራቤቶምን ንእንስሳታቶምን ሞት ኣምጽኣሎም፣ እቲ ኤዶማዊ ዶኤግ፣ ቀንዲ ጓሳ ሳኦል፣ ነቲ ዝርርብ ንንጉሳዊ ጐይታኡ ምስ ነገሮ።18

ድሕሪ ዓመታት ካብ ሳኦል ምህዳምን ደጋጊሙ መምርሒ ኣምላኽ፣ ሓገዝን ምድሓንን ምምካርን፣ ዳዊት ተስፋ ቖረጸ እሞ ነገራት ኣብ ኢዱ ወሰደ። ንሱን 600 ሰባቱን ስድራቤቶምን ኣብ ጋት፣ እታ ጎልያድ ዝመጸላ ከተማ፣ ኣብ ኣኪሽ ንጉስ ጋት ዕቝባ ረኸቡ። ኣኪሽ ኣብ ከተማ ጺቅላግ ክነብሩ ፈቐደሎም፣ ዳዊት ድማ ነዚ ከም መበገሲ ተጠቒሙ ንጸላእቲ እስራኤል ኣብ ደቡብ ወረራታት ይገብር ነበረ። ምስ ተሓተተ፣ ወረራታቱ ኣብ ዝገበረሉ ቦታ ነገረ (እታ ምድሪ ኣብ ዘመን ኢያሱ ንይሁዳ ተዋሂባ ነበረት፣ እዚ ሓቂ እዩ) ግና ኣኪሽ ንህዝቡ ከም ዝተዋግአ ገይሩ ክሓስብ ገበሮ። ነቶም ሓቂ ክነግሩ ዝኽእሉ ኩሎም ብጭካኔ ቐተሎም።19 ስለዚ ንእምነት ኣኪሽ ረኸበ እሞ ምስ እስራኤል ክዋጋእ ተወስደ።20 ኣምላኽ ካብዚ ሽግር እዚ እንተ ኣድሓኖ፣ ንሱን ሰባቱን ግና ጺቅላግ ምንዳዳን ኣንስቶምን ስድራቤቶምን ብኣማሌቃውያን ምምራኽን መሪር ተመክሮ ገበሩ። ሰባት ዳዊት ንዳዊት ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ’ውን ተዛረቡ፣ እዚ ድማ ብሓቂ ኣሰቃቒ ተመክሮ እዩ።21

ስርዓት ዘይብሉ ስድራቤትን ሰራሕተኛታትን

ምንም እኳ እቲ ናይ ኣምላኽ ቀዳማይ ትልሚ ንፍቕራዊ ሓገዝን ምሕዝነትን ሰብ ንምምላእ፣ “ሓጋዚት ከምኡ ዝመስል ክገብረሉ እየ” 22 እንተ ነበረ፣ ዳዊት ግና ኣብ ግዜ ብሉይ ኪዳን ብዙሓት ኣንስትን ደናግልን ካብ ዝወሰዱ ሰባት ፍሉይ ኣይነበረን። እቲ ዳዊት ንደቁ ዝገብሮ ዝነበረ ምፍቓድ ካብቲ ናይ ባዕሉ ምፍቓድ ዝመጸ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ሸሞንተ ኣንስትን ዓሰርተ ደናግልን ናይ ዳዊት ይጥቅስ። እቲ ኣብ ህይወት ስድራቤት ዳዊት ዝነበረ ውድቀት ምርኣይ ዘሕዝን እዩ። እታ ቀዳመይቲ ሰበይቱ፣ ሚካል፣ ጓል ሳኦል፣ ንሰብኣያ ኣብ ልባ ንዒቓቶ፣ ንታቦት ኣምላኽ ናብ የሩሳሌም ኣብ ዝመጸሉ እዋን ድማ ብግልጺን ብዘይ ምኽንያትን ነቐፈቶ፣ ንሱ ድማ ብተመሳሳሊ ኣገባብ መለሰ።23

ኣምኖን፣ ዓቢ ወዲ ዳዊት፣ ንሓፍቱ ታማር ደፊሩ ኣሰቃያ፣ ዳዊት ድማ፣ “ብዙሕ እንተ ተቖጥዐ”፣ ምንም ኣይገበረን። ኣቤሴሎም፣ ምሉእ ሓዋ፣ ንኣምኖን ቐተሎ እሞ ናብ ኣደራሽ ኣቡኡ፣ ንጉስ ገሹር ሃደመ። ዳዊት እንደገና ምንም ኣይገበረን፣ ግና ሓዘነን ንወዱ ድማ ናብ ገዛኡ ብዘይ መቕጻዕቲ ክምለስ ፈቐደሉ። ኣቤሴሎም ድሕሪኡ “ልቢ ሰባት እስራኤል ሰረቐ”፣ ንኣቡኡ ዓመጸ እሞ ክቐትሎ ፈተነ፣ ኣብቲ ዝመጸ ውግእ ድማ ህይወቱ ሰኣነ።24

እቲ ኣብ ስድራቤት ዳዊት ዝነበረ ውድቀት ምስጢር ኣብ ሓደ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣዶንያስ፣ ራብዓይ ወዲ ዳዊት፣ ዝተገልጸ እዩ፣ ንሱ፣ ምንም እኳ ፍቓድ ኣምላኽ ሰሎሞን ንዙፋን ዳዊት ክወርስ እንተ ነበረ፣ ንግስነት ንባዕሉ ክሕዝ ፈተነ። “ኣቡኡ ብምንም ግዜ ኣይገሰጾን፣ ‘ስለምንታይ ከምኡ ገበርካ?’ ኢሉ ኣይበሎን። ንሱ ድማ ብዙሕ ጽቡቕ ገጽ ነበሮ።” 25 እቲ ዳዊት ዝገበሮ ምፍቓድ ዳርጋ ሞት ኣምጽአ።

ደጋጊሙ ንዮኣብ – ንወዲ ሓፍቱ ዝኾነ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ዕድለኛን ብልሓተኛ ፖለቲከኛን – ንዘይምርግጋእ ዳዊት ክጥቀመሉ ንርኢ። ኣብ ሓደ እዋን ዳዊት ብድኻሙ ይብህቕ፣ “እዞም ሰባት፣ ደቂ ጸሩያ፣ ንዓይ ብዙሕ ጭካኔ ኣለዎም” ኢሉ ድማ ወሰኸ። 26

ግናኸ ብምስጋና፣ ከምቲ ዝረኣናዮ፣ ኣብቲ ድሕሪት ዓመታቱ ዳዊት ንሰሎሞን ንምዕባይን ንዓቢ ዕዮ ኣምላኽ ዝሃቦ ንምድላውን ብጥንቃቐ ኣተኩሮ ሃበ።

ብሓፈሻ፣ ኣምላኽ ካብ ህይወት ዳዊት ንዓና ዝያዳ ኣወንታዊ ትምህርቲታት ኣለዎ። ካብኣቶም ክንጥቀም ንኽእል!

መወዳእታ ማስታወሻታት

1. 1 ሳሙኤል 16:1-13 NKJV
2. 1 ሳሙኤል 16:18
3. 1 ሳሙኤል 17:26,36
4. 1 ሳሙኤል 17:34-37
5. 1 ዜና መዋእል 13:1-6
6. 1 ዜና መዋእል 22:6-19, 28-29
7. 1 ዜና መዋእል 28:11-19; 29:1 ህዳግ
8. 1 ሳሙኤል 18:1-4
9. 1 ሳሙኤል 18:5,12-13
10. 1 ሳሙኤል 18:5,14-15,30
11. 1 ነገስት 2:6,9
12. 1 ሳሙኤል 24:5-7
13. 1 ሳሙኤል 25:32-35
14. 2 ሳሙኤል 24:10,17
15. 1 ሳሙኤል 13:14
16. ማቴዎስ 10:16
17. 1 ሳሙኤል 21:1-9
18. 1 ሳሙኤል 22:6-19
19. 1 ሳሙኤል 27
20. 1 ሳሙኤል 28:1-2; 29:1-11
21. 1 ሳሙኤል 30:1-6
22. ዘፍጥረት 2:18
23. 2 ሳሙኤል 6:12-23
24. 2 ሳሙኤል 13-18
25. 1 ነገስት 1:6
26. 2 ሳሙኤል 3:39
    
    “ኣባይ ንበሩ”
    ዮሃንስ 15:4
    ኣታ ክርስትያን፣ ፍረ ክትከውን ትደሊ ዲኻ?
    የሱስ፣ “ኣባይ ንበሩ” ይብል።
    ኩሉ ፍሬኻ ካብኡ እዩ ዝርከብ፣
    ንኽብሪ ኣምላኽ ይብዛሕ።
    
    ኣታ ክርስትያን፣ ሕጉስ ክትከውን ትደሊ ዲኻ?
    የሱስ፣ “ኣባይ ንበሩ” ይብል።
    ንሱ እዩ እቲ ዓቢ ሓጎስካ፣
    መለኮታዊ በረኸት ብዘይ ንጽህና።
    
    ኣታ ክርስትያን፣ ቅዱስ ክትከውን ትደሊ ዲኻ?
    የሱስ፣ “ኣባይ ንበሩ” ይብል።
    ኣብኡ ተቐዲስካ ኢኻ፣
    ኣብ ልብኻ ቅዱስ ግበሮ።
    
    ብቕልጡፍ ንጐይታኻ ክትርእዮ ኢኻ፣
    “ምስይ ንበሩ” ክብለካ ክትሰምዕ ኢኻ፣
    ኣብ ቤት ኣቦይ ኣብ ላዕሊ፣
    ኣብ ሕቕፊ ፍቕሩ።
    — ጄ. ጂ. ደክ