መንፈሳዊ ዕብየትን ምዕባለን፡ ንኣብነት ክርስቶስ ምኽታል

መንፈሳዊ ዕብየትን ምዕባለን

እግዚኣብሔር ንዓኻ ኸመስግነካ እየ፣ ከመይሲ ብግሩምን ብኸቢድን ተገይረ እየ። ግብርታትካ ግሩም እዩ፣ ነፍሰይ እውን ብጣዕሚ ትፈልጦ እያ። —መዝሙር 139:14 NKJV

ሓንቲ ኣደ ሓድሽ ዝተወልደ ህጻን ብዛዕባ ጥዕናን ዕብየትን ውሉዳ ብጣዕሚ ትግደስ። እቲ ንእሽቶ ጥዑይ ክኸውን ትደሊ እሞ፣ ንውሉዳ ብዝከኣላ መጠን ዝበለጸ መግቢ ትህቦ፣ ምስኡ ድማ ጥቡቕ ርክብ ትገብር።

ኣብ መንፈሳዊ ዓለም፣ ሰማያዊ ኣቦና ንደቁ ብፍቕሪ ይከናኸኖም፣ ከም ፍቕርቲ ኣደ ድማ ይዓይየሎም። ሃዋርያ ጳውሎስ ንሓደስቲ ምእመናን ኣብ ተሰሎንቄን ካልእ ቦታታትን ዘርኣዮም ክንክን ኣቦ፣ ብሓቀኛ ፍቕሪ ብጥብቂ ይከናኸኖም ነበረ። ከም መንፈሳዊ ኣቦኦም መጠን፣ ንሳቶም ኣደኡን እግዚኣብሔራዊ ሓዉን ኮይኑ ብሓቀኛ ይግደሰሎም ነበረ (1 ተሰሎንቄ 2:7-11)። ስለዚ፣ ስድራኣዊ ርክባት ብዛዕባ መንፈሳዊ ምምስራት ኩሎም ምእመናን ብዙሕ መብርህን ትምህርትን ከም ዝህብ ንርኢ።

ምዕባለ – ኣብነት የሱስ

ወንጌል ሉቃስ ብዙሕ ዝርዝራት ናይ ፍጹም ሰብኣውነት የሱስ ይገልጽ። ኣብኡ ብዛዕባ ብመንፈስ ቅዱስ ኣብ ማሕጸን ኣዲኡ ምጽናሱ፣ ብዛዕባ እቶም ዝቕጽሉ ትሽዓተ ኣዋርሕን ምውላዱን ገለ ዝርዝራት ነንብብ (መዝሙር 22:9-10 እውን ተመልከት)። ድሕሪ እዚ ዘደንቕ ፍጻሜ እዚ፣ መላእኽቲ ንእግዚኣብሔር እናኣመስገኑ ተሰምዑ (ሉቃስ 2:13-14) – እዚ ኣብ ጽሑፋት ሉቃስ ቀንዲ ቴማ እዩ። ቀዳማይ ህይወት የሱስ ብሓጺሩ ተገሊጹ፣ «እቲ ህጻን ዓበየን ብመንፈስ በረኸን፣ ብጥበብ ድማ መልአ፣ ጸጋ ኣምላኽ ድማ ኣብኡ ነበረ» (ቁ.40)።

እዚ ድማ ብዛዕባ ወዲ 12 ዓመት ከሎ፣ ወለዱ ናብ ገዝኦም ክምለሱ ከለዉ ኣብ ቤተ መቕደስ ምትራፉ ዝርዝራት ይስዕብ። ብዮሴፍን ማርያምን ምስ ተረኽበ፣ ንኣዲኡ «ኣብ ዕዮ ኣቦይ ክኸውን ከም ዘሎኒ ኣይትፈልጥንዶ?» ኢሉ ሓተታ (ቁ.49)። እዚ የሱስ ዝገበሮ ናይ መጀመርታ ህዝባዊ መግለጺ ነበረ። እቲ ጽሑፍ ድማ ምዕባለኡ ይገልጽ፡ «የሱስ ብጥበብን ብቑመትን፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ድማ ብጸጋ ይዓቢ ነበረ» (ቁ.52)።

የሱስ ብኣካላዊ፣ ስምዒታዊ፣ ስነ-ምግባራዊን መንፈሳዊን ዝዓበየሉ እዋን፣ ብስምምዕ – ብመንፈስ፣ ነፍስን ስጋን – እዩ። ኣብ ክርስቶስ እንርእዮ ፍጹም ሚዛን ንዓና ሞዴል ኣምላኽ ይውክል። እዚ ጽቡቕ መብርሂ እዚ ኣብቲ ብዘይ خمሲ ዝተዳለወን ብዘይቲ ዝተለወሰን ሓርጭ ናይ መባእ ስርናይ ንረኽቦ (ዘሌዋውያን 2)። እቲ ዘይቲ ንመንፈስ ቅዱስ የመልክት፣ ብእኡ ድማ የሱስ ኣብ ማሕጸን ማርያም ተጸንሰ፣ ኣብ መጀመርታ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ ድማ ብእኡ ተቐብአ (ግብሪ ሃዋርያት 10:38)፣ ኩሉ ሳዕ ድማ ብእኡ ይመሓደር ነበረ። እቲ መባእ ስርናይ ብዘይ خمሲ ነበረ፣ እዚ ማለት ድማ ሓጢኣት ወይ ብልሽውና ኣይነበሮን። ንሱ ብዘይ ሓጢኣት ነበረ፣ ካብ ሓጢኣት ርሑቕ ነበረ፣ ሓጢኣት ድማ ኣይፈለጥን። ኣብዚ መባእ እዚ መዓር እውን ኣይተጠቕመን፣ እዚ ድማ የሱስ ዘይግባእ ተፈጥሮኣዊ ጽልዋ ከም ዘይፈቐደ የመልክት። እዚ ኩሉ ንዕላማ ኣምላኽ ንምእመናን ይውክል (1 ተሰሎንቄ 5:23 ተመልከት)።

የሱስ እናዓበየ ከደ፣ በረኸ፣ ብጥበብ መልአ፣ ጸጋ ኣምላኽ ድማ ኣብኡ ነበረ (ሉቃስ 2:40)። ኣብዚ እዋን እዚ፣ የሱስ ንኹሎም ክርስትያናት ክበረኹ (1 ቆሮንቶስ 16:13፤ ኤፌሶን 3:16 ተመልከት)፣ ካብኡ ድማ ክመሃሩ (ማቴዎስ 11:29) ፍጹም ሞዴልን ኣብነትን እዩ። ብተወሳኺ፣ ኣብ ኤፌሶን 1:19-21 ዘለዉ ገለ ቀንዲ ቃላት፣ ኣምላኽ ንክርስቶስ ናብ ሕጂ ዘለዎ ክብራዊ ቦታ ኣብ ሰማይ ንምምጻእ ክንደይ ሓይሊ፣ ጉልበትን ስልጣንን ከም ዘርኣየ የመልክቱ። እዚ ሓይሊ እዚ ድማ ንምእመናን ናብ ምጥዓም ሕጂ ዘለዎ ቦታን ክብሪ ክርስቶስን ንምእታው የድሊ (2:1-10)።

ኣብ ሳምሶን (መሳፍንቲ 13:24)፣ ሳሙኤል (1 ሳሙኤል 2:26, 3:19)፣ ዮሃንስ መጥምቕ (ሉቃስ 1:80) ከምኡ እውን ኣብ ካልኦት ጽቡቕ ኣብነታት ዕብየት ንረክብ። ብዛዕባ ክርስቶስ ክንዛረብ ከለና፣ «እቲ ህጻን ዓበየን ብመንፈስ በረኸን፣ ብጥበብ ድማ መልአ፣ ጸጋ ኣምላኽ ድማ ኣብኡ ነበረ» (2:40) ኢልና ነንብብ። ሰብኣዊ መንፈሱ ካብ መንፈስ ቅዱስ ፍሉይ ነበረ፣ እቲ መንፈስ ቅዱስ ድማ ብጥበብ መልኦ፣ ኣብ ኩሉ መገድታቱ ድማ መርሖን ሓለዎ። እቲ እንብቦ ንኹሎም ምእመናን ይምልከት። «ብእኡ ድማ ንስኻትኩም ኣብ ክርስቶስ የሱስ ኢኹም፣ ንሱ ድማ ካብ ኣምላኽ ጥበብን ጽድቅን ቅድስናን ምድሓንን ኮነና፣ ከምቲ ጽሑፍ ዘሎ፣ ‘ዝምካሕ ብእግዚኣብሔር ይምካሕ’» (1 ቆሮንቶስ 1:30-31)።

ናይ የሱስ ባዕሉ ኣብነት ንምብራኽና ተገሊጹ ኣሎ፣ «እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንዝደኸመ ቃል ክዛረብ ምእንቲ ክፈልጥ፣ ልሳን እቶም ዝተማህሩ ሃበኒ። ንሱ ንጽባሕ ንጽባሕ የንቕሓኒ፣ ንእዝነይ ድማ ከም እቶም ዝተማህሩ ክሰምዕ የንቕሓኒ» (ኢሳይያስ 50:4)። እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ከም ዝነበረ፣ መዓልቲ መዓልቲ ከም ዝተማህረ፣ ንኹሉ ቃል፣ ስጉምትን ተግባርን ድማ ኣብኡ ከም ዝተመርኮሰ የርኢ። ምስክሩ ብምዃን፣ የሱስ ጸጋ ኣምላኽ ወከለ። እዚ – «ጸጋ ኣምላኽ ድማ ኣብኡ ነበረ» (ሉቃስ 2:40) – ሓድሽ ኪዳን ንቓል «ጸጋ» ወይ «ሞገስ» ንመጀመርታ ግዜ ዝጠቕሰሉ እዩ። ክንደይ ዘደንቕ እዩ!

ኹሎም ክርስትያናት «ብጸጋን ብፍልጠት ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስን ክዓብዩ» ይተባብዑ። «ክብሪ ሕጂን ንዘለኣለምን ንእኡ ይኹን። ኣሜን» (2 ጴጥሮስ 3:18)። እዚ ፍቕዲ እዚ ንኹሉ ክርስትያን መዓልታዊ መርሖ ክኸውን ይግባእ፣ ከምኡ እውን፡ «ኩሉ ጽሑፍ ብመንፈስ ኣምላኽ ዝተዋህበ እዩ፣ ንትምህርቲ፣ ንምግናሕ፣ ንምእራም፣ ንጽድቂ ምምሃር ድማ ይጠቅም፣ እቲ ሰብ ኣምላኽ ፍጹም ክኸውን፣ ንኹሉ ጽቡቕ ዕዮ ድማ ብምሉኡ ክዳሎ» (2 ጢሞቴዎስ 3:16-17)።

ቃል ኣምላኽ ንምምስራት ክርስትያን፣ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ኣምላኽ ንምዃን ኣገዳሲ እዩ። «ብምስትውዓል ህጻናት ኣይትኹኑ፣ ግናኸ ብኽፍኣት ህጻናት ኩኑ፣ ብምስትውዓል ግና ብጹሓት ኩኑ» (1 ቆሮንቶስ 14:20)። ናብ ብስለት እናዓበና ንቕድሚት ንኺድ (13:11)።

ምዕባይ ዘድልየሉ ምኽንያት

ኣብ ኤፌሶን፣ ጳውሎስ ስለምንታይ ክንዓቢ ከም ዘድልየናን ከመይ ጌርና ከም እንዓብን ብሓጺሩ ገሊጹ ኣሎ፡ «ንቕዱሳን ንዕዮ ኣገልግሎት ንምድላው፣ ንምህናጽ ስጋ ክርስቶስ፣ ኩላትና ናብ ሓድነት እምነትን ናብ ፍልጠት ወዲ ኣምላኽን ክሳዕ እንበጽሕ፣ ናብ ፍጹም ሰብ፣ ናብ መጠን ቁመት ምልኣት ክርስቶስ፣ ድሕሪ ሕጂ ህጻናት ከይንኸውን፣ ብኹሉ ንፋስ ትምህርቲ ከይንናወጽን ከይንስሓብን፣ ብተንኮል ሰብ፣ ብተንኮል ተንኮለኛ ምትላል፣ ግናኸ ሓቂ ብፍቕሪ እናተዛረብና፣ ኣብ ኩሉ ነገር ናብቲ ርእሲ – ክርስቶስ – ክንዓቢ፣ ካብኡ ድማ ኩሉ ስጋ፣ ብኹሉ መሓውር ብዝቐርቦ፣ ብፍቕሪ ንርእሱ ንምህናጽ፣ ብዝግባእ ዕዮ ኩሉ ኣካል ብዝገብሮ፣ ዕብየት ስጋ የምጽእ» (4:12-16)።

እዚ ጽሑፍ እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ፣ እዞም ፍቕድታት እዚኦም ደጋጊምና ከነንብቦም ኣሎና። እንተ ዘይዓበና፣ ንጸላኢ ቐሊል ምርኮ ንኸውን። ግናኸ፣ እግዚኣብሔር ክንበረኽ፣ ጥበበኛታት ክንኸውን፣ ንቑሓት ክንኸውን፣ ንጽዓት ጸላኢ ክንጻወር፣ ክሳዕ ዝምለስ ድማ ጸኒዕና ክንቀውም ይደሊ።

ምዕባይ፡ መበገሲ፣ ቅድመ-ኵነታት፣ ሓገዛት

ቅድሚ ኩሉ፣ ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእስና ምድሓን ክንተኣማመን ኣሎና (ዮሃንስ 1:12, 10:27-30፤ 1 ዮሃንስ 5:1,12)። ከምቲ ጥዑይ ህጻን ንምዕባይ ተፈጥሮኣዊ ድሌት ዘለዎ፣ ኩሉ ምእመን ክዓቢ ከም ዝደሊ ይጽበ። እግዚኣብሔር እዚ የበረታታዕ፣ «ንዝጸምአ ነፍሲ የጽግበላ እዩ እሞ፣ ንዝጠመየ ነፍሲ ድማ ብጽቡቕ ይመልኣ» (መዝሙር 107:9)።

ሚስጢር መንፈሳዊ ዕብየት ንርእሲ ምጽናዕ እዩ (ቆሎሴ 2:18-19)፣ ናብ ክርስቶስ ከምቲ ኣብ ምድሪ ዝነበረን ሕጂ ኣብ ክብሪ ዘሎን ምምላኽ። ኣምላኽ ሓቂ ይደሊ፣ በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ሓደ ኣጠቃላሊ መርሖ ይምልከት፡ ዝኾንካዮ ኩን – ወይ ኣብ ክርስቶስ ዝኾንካዮ ብግብሪ ኩን።

ሰለስተ ምድባት ምእመናን ኣለዉ፡ «ንኣሽቱ ደቅን»፣ «ጐበዝን»፣ «ኣቦታትን» (1 ዮሃንስ 2:12-14)። ብንጹር ሓሳብ ዕብየት ኣሎ። ኩሎም ሓቀኛታት ምእመናን «ደቂ ኣምላኽ» እዮም (ዮሃንስ 1:12፤ ፊልጲ 2:15፤ 1 ዮሃንስ 3:1-2፣ ኤፌሶን 5:1-2 ተመልከት)፣ ንብርሃንን ፍቕርን ዝኾነ ድማ ክውክሉ ይኽእሉ (1 ዮሃንስ 1:5, 4:8,16)። ብተወሳኺ፣ ኩሎም ብምእዛዝ ቃል ኣምላኽን ብምኽታል ጐይታ የሱስን ክዕወቱ ይተባብዑ (ዮሃንስ 16:33)። እቲ ብሓቀኛ ፍቕሪ ዝተደፋፍአ ዓዋቲ፣ ኩሉ ዕንቅፋትን ዘይምዃንን እናሃለወ እውን ሓቂ ኣምላኽ ይፍጽም።

እዞም ዝቕጽሉ ሸሞንተ ነገራት ኣብ ውሽጥና እንተ ጸኒዖም ወይ እንተ ቐኒዖም፣ ንዓቢ ኢና፣ ሓቀኛታት «ዓወትቲ» ድማ ክንከውን ኢና – ንክብሩን ንጥዕናናን፡

• ንሱ ካብ መጀመርታ ዝነበረ ምፍላጥ ንኣቦታት ይውክል (1 ዮሃንስ 2:14)።
• እቲ ኣብኦም ዝነብር ቃል ኣምላኽ ንጐበዝ የበርትዕ (ቁ.14)።
• እቲ ካብ መጀመርታ ዝተሰምዐ ኣብ ውሽጥና እንተ ጸኒዑ፣ ዓወትቲ ክንከውን ኢና (ቁ.24)።
• ቅብኣት ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስ ዝተዋህበና ኣብኡ ክንነብር ይሕግዘና (ቁ.27)።
• ዘርኢ ኣምላኽ ኣብ ውሽጥና ይነብር፣ ካብኡ ስለ ዝተወለድና ድማ ሓጢኣት ኣይገብርን (3:9)።
• ፍቕሪ ኣምላኽ ኣብ ውሽጥና ይነብር፣ ንዓዋቲ ድማ ንሓዉ ክግደሰሉ የገድዶ (ቁ.17)።
• ትእዛዛቱ ክንሕሉ ከለና፣ ክርስቶስ ባዕሉ ኣብ ውሽጥና ይነብር (ቁ.24)።
• ንብጾትና ክርስትያናት ክንፈቱ ከለና፣ ኣምላኽ ባዕሉ ኣብ ውሽጥና ይነብር (4:12-16)።
• ናብ ክርስቶስ እናተሳሓብና፣ ከምቲ ቅዱስ ጽሑፍ ዝምህረና፣ ናብኡን ናብ ነንሓድሕድናን እናቐረብና ክንዓቢ ኢና፡

1. ጐይታ ጽቡቕ ምዃኑ ቅመሱ፣

«ጐይታ ለዋህ ምዃኑ እንተ ቀመስኩም» (1 ጴጥሮስ 2:3)። እዚ ምስኡ፣ ሕጂ ኣብ የማን ኣምላኽ ዘሎ፣ ብዛዕባ ግላዊ ርክብ እዩ። ኣብ ምድሪ ከሎ፣ እቶም ጐይታ ዝጸውዖም ደቀ መዛሙርቲ ናብኡ ተሳሒቦም፣ ኩሉ ገዲፎም ድማ ሰዓብዎ (ማርቆስ 1:17-20)። ንምዕባይ፣ ሓንቲ «ዓይኒ» ጥራይ ኣብ ክርስቶስ ከነተኩር ኣሎና (ማቴዎስ 6:22፤ ሉቃስ 11:34)።

2. ጸሎት ጳውሎስ

(ቆሎሴ 1:3-11) ንምዕባይን ፍረ ንምፍራይን ዘድልዩ ብዙሓት ኣገደስቲ ነገራት ይሓዝ። ድሕሪኡ፣ ኣብ «ክርስቶስ ኣብ ውሽጥኹም፣ ተስፋ ክብሪ። ንእኡ ንሰብኽ፣ ንኹሉ ሰብ እናኣጠንቀቕናን ብኹሉ ጥበብ እናመሃርናን፣ ንኹሉ ሰብ ፍጹም ገይርና ኣብ ክርስቶስ ከነቕርቦ» (ቁ.27-28) ኣተኩረ። እቲ ሃዋርያ ብዛዕባ «ሚስጢር» ከም ሰብ ገይሩ ተዛረበ፡ «ክርስቶስ፣ ኣብኡ ድማ ኩሉ መዝገብ ጥበብን ፍልጠትን ተሓቢኡ ኣሎ» (2:2-3)።

3. ክርስቶስ ርእሲ ስጋ እዩ፣

ጳውሎስ ድማ ንምእመናን «ንርእሲ ጸኒዕኩም ክትሕዙ» ኣበረታታዖም፣ «ካብኡ ድማ ኩሉ ስጋ፣ ብመሓውርን ብመላግቦን ዝተመገበን ዝተኣሳሰረን፣ ብዕብየት ካብ ኣምላኽ ዝመጽእ ይዓቢ» (ቁ.19)። ክንደይ ዘደንቕ!

4. ጳውሎስ እዚ ዕብየት እዚ

ምስ «ጐይታ ክብሪ» (1 ቆሮንቶስ 2:8) ምስ ኣምላኽን ምስ መንፈሱን ብቐጥታ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ መሃረ። ከምኡ እውን፣ ዕብየት ምስ ቅኑዕ መንፈሳዊ ኩነታት ኣብ መንጎ ምእመናን፣ ምስ ሓቀኛ ጥበብ (ቁ.6-16) ከምኡ እውን ምስ ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ኣብ መንጎኦም ዝተኣሳሰረ እዩ። እዚ ኩሉ ኣምላኽ ዕብየት ንምሃብ የድሊ (3:1-7)። እቲ ሃዋርያ ምዕባለ ኣብ መንፈሳዊ ሕርሻ ምስ ዕዮ ኣምላኽ ኣብ ህንጻ ኣተሓሓዞ፣ ሓላፍነት ነፍሲ ወከፍ ምእመን ድማ ኣጕልሐ (ቁ.8-23)።

5. ዕብየት ምዕባለ ኣብ ግምት የእቱ

ናብ ብስለት፣ ኣብ ኣውድኣ ሓድነትን ብዙሕነትን (4:1-16)። ዕላማ ኣምላኽ ንኹሎም ምእመናን ብመንፈስ ክዓብዩ እዩ፣ ብውልቀን ብሓባርን፣ ንምዃን፡

• ንኹሉ «ጽቡቕ ዕዮ» ዝተዳለወ «ሰብ ኣምላኽ» ኩን (2 ጢሞቴዎስ 3:17)፤
• ኣብ ክርስቶስ «ፍጹም» ወይ ብጹሕ ኩን (ቆሎሴ 1:28)፤
• ኣብ ክንዲ ግብሪ ስጋ፣ ትሽዓተ ዓይነት «ፍረ መንፈስ» ፍሪ (ገላትያ 5:22-23)፤
• ክርስቶስ ኣብ ልብና «ክነብር» (ኤፌሶን 3:17)፤
• «ብመንፈስ ምሉእ» (5:18) ኩን፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር መንፈስ ድማ ኩን (ሮሜ 8:14)፤
• ሸውዓተ ባህርያት ናይ «ካብ ላዕሊ ዝመጽእ ጥበብ» ኣርኢ (ያእቆብ 3:17)፤
• ምስ ጐይታና የሱስ ቀረባ ርክብ ንፍጠር፣ ስለዚ ንሱ ንዓና «ኩሉ» ይኹነና (ቈሎሴ 3:11)።
• እዚ ኩሉ ቅኑዕ ምርጫታት ክግበር ከም ዘለዎ የረድእ (ፊልጲ 3:8)። እዚ ንጐይታ ምሉእ ምውፋይ የጠቓልል፣ ከምኡ’ውን ናይ ሓቀኛ ደቀ መዝሙርን ዓዋትን ምዃን ሓደ ኽፋል ናይቲ ብፍቕርን ብታኣዛዝን ጥራይ ዝኸውን ተጻብኦ እዩ (ዮሃንስ 14:21,23) ብቅኑዕ ቅድሚያታት። «ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ» (ማቴዎስ 6:33)።

ተጻብኦን ዕንቅፋታትን ንመንፈሳዊ ዕብየት

ኩሉ ቅኑዕ ዝኾነ ነገር፣ መንፈሳዊ ዕብየት ዝሓውስ ከይተረፈ፣ ብዘይ ምቁራጽ ብጸላኢ ይጥቃዕ። ተጠንቀቑ!

ገሊኦም ምንጭታት መጥቃዕቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ክንለልዮም እንኽእል እዞም ዝስዕቡ እዮም፦

• ስጋዊ ኩነታት፣ መንፈስ ምፍልላይን ትዕቢትን (1 ቈረንቶስ 3:1-3)።
• ሓሶት ትምህርቲ (ገላትያ 1:6-7) ንሓቀኛ ፍቕሪ ንክርስቶስ ንምቕያር ዝዓለመ። እዚ ንምእመናን ብመንፈስ «ኣየናይ መንፈስ እዩ ኣስሒሩኩም» (3:1) «ዓያሹ» ይገብሮም።
• እግዳማዊ ፍልስፍናታት፣ ኖስቲሲዝም፣ ሕጋውነት፣ ስርዓታዊነት ወይ ካልእ ኢዝምታት (ቈሎሴ 2:8-22)።
• ንክርስቶስ ዝግብኦ ቦታ ዝወስዱ ተወዳደርቲ ነገራት፣ ንሓቀኛ ዕብየት ዝዓግቱ (እብራውያን 5:14–6:1)።
• ሓሙሽተ እኩያት ነገራት ክፍረዱን ክእለዩን ዘለዎም፣ ብትግሃት ንምዕባይ ብዝብል ድሌት (1 ጴጥሮስ 2:1-2)።
• ቅንኢ፣ ምትሕርራምን ካልኦት ክፈትሑ ዘለዎም ሽግራት (2 ቈረንቶስ 12:20)፣ «ግብሪ ስጋ» (ገላትያ 5:19-21 ተመልከት)፣ ካብ ታሕቲ ዝመጽእ ጥበብ (ያእቆብ 3:14-16) ከምኡ’ውን ሽዱሽተ እኩያት ነገራት ምውጋድ (ሮሜ 13:13)።
• ናብ መንፈሳዊ ዕብየት ዝወስድ መገዲ – ጠቓሚ ኣብነታትን ቃላትን ቅድሚ ኩሉ፣ ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ንዝተጓየየ ውድድር፣ ብተጻብኦን ብጸበባን ከይተረፈ፣ ከምቲ ዝጸንሐን ዝወደአን ብሰንኪ «ቅድሚኡ ዝነበረ ሓጐስ» (እብራውያን 12:2) ተገሊጹልና ኣሎ።

ኣብርሃም፣ ኣቦ ኩሎም ምእመናን፣ ካብ ማእከል ጣኦት ኣምልኾ ወጺኡ፣ ክብሪ ኣምላኽ ርእዩ ብዓብዪ እምነትን ሓጐስን ተንቀሳቒሱ (ዮሃንስ 8:56፤ እብራውያን 11:8-10፤ ግብሪ ሃዋርያት 7:2-3)። ታኣዛዝነትን ፍቕርን ከምቲ ኣብ ኣብርሃም ዝተራእየ ብሓንሳብ ይኸዱ። ንሱ ሓቀኛ «ዓዋቲ» ነበረ፣ ዘይተሰናኸለን ብጌጋ ዘይተጸለወን።

ጸሎት ጳውሎስ ንምእመናን ቈሎሴ ንመንፈሳዊ ዕብየት ብዙሓት ኣገደስቲ ነጥብታት ይሓዝ (ቈሎሴ 1:9-11)። ከምኡ’ውን ጸሎቱ ንምእመናን ገላትያ ንዓና ሕጂ’ውን ይምልከት፦ «ኣቱም ደቀይ፣ ክርስቶስ ኣባኻትኩም ክሳዕ ዝምስረት፣ እንደገና ብምጥናስ ዝጽዕረልኩም» (ገላትያ 4:19)። ከምዚ ዝኣመሰለ ምምስራት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።

እቲ ግሪኻዊ ምንጪ morphè ኣብ ጽሑፋት ጳውሎስ ዓሰርተ ግዜ ዝርከቡ ብዙሓት ቃላት ይሓዝ። 2 ቈረንቶስ 3:18 ተመልከት፣ ኣብኡ ከምዚ ንብብ፦ «ንሕና ኩላትና፣ ብዘይ መጋረጃ ገጽ፣ ከም ኣብ መስቀል ክብሪ ጐይታ እናርኣና፣ ካብ ክብሪ ናብ ክብሪ ናብታ ሓንቲ ምስሊ ብመንፈስ ጐይታ ንልወጥ ኣሎና።» እዚ ስነ-ምግባራዊ ለውጢ፣ ወይ ሜታሞርፎሲስ፣ ቅድም ኣብ ጐይታ ኣብ ምድሪ ተራእዩ (ማቴዎስ 17:2፤ ማርቆስ 9:2)። ኣብ ምእመናን ሎሚ ክርአ ይግባእ። «ንዓለም እዚኣ ኣይትምሰሉ፣ ግናኸ ብምሕዳስ ኣእምሮኹም ተለወጡ፣ እቲ ጽቡቕን ቅቡልን ፍጹምን ፍቓድ ኣምላኽ እንታይ ምዃኑ ምእንቲ ከተርእዩ» (ሮሜ 12:2)።

እዚ ምሕዳስ እዚ ሓደ ኽፋል ናይቲ ብፈተናታት ህይወት ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ዝካየድ መስርሕ እዩ፣ ከምቲ ጳውሎስ ዝረኣዮ። ንኹሎም ክርስትያናት ሞዴል ወይ ኣብነት እዩ (2 ቈረንቶስ 4:16-18)። ዕላማ፣ ሸቶ ወይ ዕላማ ናይዚ ምምስራት እዚ ክርስቶስ «ኩሉን ኣብ ኩሉን» ክኸውን እዩ (ቈሎሴ 3:10-11) – ንዓና ኩሉ፣ ድሕሪኡ ኣብ ውሽጥና ኩሉ ይኹን። ብተጨባጢ፣ ካብ ዝገበርናዮ ዝኾነ ነገር ወጻኢ፣ ንሱ ንዓና ኩሉ እዩ፣ ብመሰረት ሓሳባት ኣምላኽ። ብስነ-ኣእምሮኣዊ፣ ብኣመለኻኽታናን ብባህርያትናን ከም ዝተጸለወ፣ ንሱ ንዓና ኩሉ ይኸውን – ኣብ ናይ ገዛእ ርእስና ተመክሮታትን ህይወትን ዝዓቢ ሓቂ፣ ካብ ክብሪ ናብ ክብሪ እናተለወጥና ከለና።

ብምሕረት ኣምላኽ፣ ንሱ ኣድሓነና ድሕሪኡ ድማ መስርሕ ምምስራትን ምሕዳስን ጀመረ። ቲቶስ 3:5 ኣብዚ ናይ መንፈስ ቅዱስ ግደ የጕልሕ፣ ድሕሪኡ ድማ ናይቲ ዘይቋረጽ ዕዮኡ፣ ግናኸ ንተሳትፎናን ንምውፋይናን ከይሓወሰ ኣይኮነን። እዚ ምሕዳስ እዚ ሓደ ኽፋል ናይ ሓድሽ ስርዓት ነገራት እዩ (ኤፌሶን 4:23-24) ከምኡ’ውን ዕዮ ኣምላኽ የጠቓልል። ብዘይካ መንፈስ ቅዱስ፣ ኣምላኽናን ኣቦናን ኣብዚ ዕዮ እዚ ይሳተፍ (1:17) ከምኡ’ውን ክርስቶስ ኣብ ክብሪ (2 ቈረንቶስ 3:18፤ ኤፌሶን 5:25-26)። ብሓቂ፣ ሰለስተ ኣምላኽ ንስልጠናናን ምምስራትናን ይከናኸን።

ብሓደ ወገን እዚ ምሕዳስን ምምስራት መስርሕን ብምሉኡ ኣብ ኣምላኽ ይምርኮስ፣ ብዝህበና ሓይልን ኣብ ውሽጥና ብዝገብሮ ዕዮን። ብኻልእ ወገን፣ ብዘይ ዝኾነ ምትሕልላፍ፣ ኣብ ኣባና’ውን ይምርኮስ፦ «ብፍርሃትን ብርዕድን ንምድሓንኩም ስርሑ» (ፊልጲ 2:12)። «እቲ ኣብ ውሽጥኹም ዝዓዪ፣ ንምፍቓድን ንምግባርን ብምስጢር ፍቓዱ፣ ኣምላኽ እዩ» (ቁ.13)። ብግሪኽ፣ ኣብ መንጎ «ዕዮ»ን «ምግባር»ን ምትእስሳር ኣሎ።

ንዝፈልጦም፣ ንሱ’ውን ምስ ምስሊ ወዱ ክመስሉ ወሰነ፣ ንሱ ኣብ ብዙሓት ኣሕዋት በዅሪ ምእንቲ ክኸውን (ሮሜ 8:29)።

ስለዚ፣ ኣምላኽ ንዘለኣለማዊ ዕላማኡ ንዓና፣ ኣብ ውሽጥናን ምሳናን፣ ብመሰረት ሰለስተ ቀንዲ ክፍሊ ሮሜ (ምዕራፋት 1–8፣ 9–11፣ 12–16) ይፍጽም። እቲ ምሕዳስ ኣምላኽ ንዓና ንውበታት ክርስቶስ ንምግላጽ ዕላማ ከም ዘለዎ የጠቓልል፣ ከምቲ ኣብ ሙሴን ብርሃናዊ ገጹን ዝነበረ (ዘጸኣት 34:29)።

ንዓና ሎሚ ከምዚ ዝኣመሰለ መስርሕ ምምዕርራያት (2 ቈረንቶስ 13:11) ከምኡ’ውን ምምሕያሻት (ኤፌሶን 4:12)፣ ከምኡ’ውን ኣብ ውሽጥና ዘይቋረጽ ዕዮ (እብራውያን 13:21) ከምኡ’ውን ተወሳኺ ምጥንኻር (1 ጴጥሮስ 5:10) የጠቓልል። ኩሉ ሓቀኛ ደቀ መዝሙር ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እዩ፣ ንቐጻሊ ምምስራት ተገዚኡ፣ ንምፍጻሙ ወይ ንምፍጻማ ከምቲ መምህር (ሉቃስ 6:40፤ ማቴዎስ 10:24-25) ንምዃን ይስልጥን ኣሎ።

ብዛዕባ ዕብየት ዝጥቀሙ ቃላት

ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዝተፈላለዩ ቃላት ንዕብየትን ንዕብየትን ኣምላኽ ንምእመናን ዝደልዮ ይገልጹ። Morphè (ስም) ከምኡ’ውን metamorphóomai (ግሲ)፣ ብሓንሳብ፣ 13 ግዜ ይርከቡ።1 ንሳቶም መስርሕ ውልቃዊ ወይ ሓባራዊ ዕብየት፣ ምምስራትን/ወይ ምልዋጥን፣ ካብ ውሽጢ ናብ ወጻኢ የጠቓልሉ (1 ዮሃንስ 3:3 ተመልከት)። ብዘይ ሓቂ፣ ናይ ኣምልኾ ደጋዊ ቅርጺ ጥራይ፣ ናይ ጸላኢ ምትላል እዩ፣ ንዘመናትና ዝገልጽ (2 ጢሞቴዎስ 3:5)።

እቲ ቃል schèma, ከም ግሲ ወይ ስም፣ ንግዳዊ ለውጢ የጕልሕ (1 ቈረንቶስ 7:31)። ንሱ ሓሓሊፉ ምትላል፣ ምምሳል ናይ ጸላኢ ይውክል (ሮሜ 12:2፤ 1 ቈረንቶስ 4:6፤ 2 ቈረንቶስ 11:13-15)። እቲ ቃል ብዛዕባ ጐይታ የሱስ’ውን ይጥቀስ (ፊልጲ 2:7) ከምኡ’ውን ብዛዕባ ዕዮ ኣምላኽ ምሳና (3:21፤ 1 ጴጥሮስ 1:14)።

Auxánô «ምዕባይ፣ ምብዛሕ» ማለት ዝኾነ ግሲ እዩ፣ ብሓፈሻ ብኣወንታዊ ትርጉም።2 ሓሓሊፉ ብሓባራዊ ቅርጺ ይጥቀስ፣ ከምኡ’ውን ክልተ ግዜ ብኣሉታዊ ትርጉም ተጻሒፉ (ማቴዎስ 13:32፤ ሉቃስ 13:19)። እቲ ዝተኣሳሰረ ስም auxèsis (ዕብየት) ክልተ ግዜ ይርከብ (ኤፌሶን 4:16፤ ቈሎሴ 2:19)።

እቲ ስም hèlkía (ቁመት) ሸሞንተ ግዜ ይርከብ3 ከምኡ’ውን ምስ ዕብየት ተኣሳሲሩ ኣሎ።

እቲ ቃል télos (ፍጹም) ዕላማ፣ ኣንፈትን ፍጽምናን ምስ ዕብየት ተኣሳሲሩ የርኢ። ብዛዕባ እዚ ይነግር፦

• ብዝተፈጸመ ዕዮ ክርስቶስ ፍጹም ቦታ (እብራውያን 10:14፣ ብግሲ ቅርጺ)።
• ናይ መጻኢ ፍጽምና ቦታን ናብኡ ንምብጻሕ ዝወስድ መገድን (ፊልጲ 3:12፣ ከም ግሲ)። ኣብዚ ምስ ዝተፈላለዩ ትርጉማት ምድሓን ዝተኣሳሰረ ምትእስሳር ኣሎ።
• ቅኑዕ ኣመለኻኽታ መንፈሳዊ ብስለት፣ ከምቲ «ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦኹም ፍጹም ከም ዝኾነ፣ ንስኻትኩም’ውን ፍጹማት ኩኑ» (ማቴዎስ 5:48)።4
• እኳ ደኣ télos ኣብ ቈሎሴ 3:10-11 ዘይተጠቕመሉ እኳ እንተኾነ፣ ኣብቲ ጳውሎስ ብዛዕባ «ሓድሽ ሰብ» ዝገበሮ መግለጺ «ክርስቶስ ኩሉን ኣብ ኩሉን» ዝብል የጠቓልል። እዞም ፍቕድታት እዚኦም ኣምላኽ ንኹሎም ምእመናን ዝሓስቦ ፍጽምና የርእዩ።

መንፈሳዊ ብስለት

ብመደምደምታ፣ ገለ ባህርያት ኣቦታት ኣብ ክርስቶስ – እቶም ዝዓበዩ – ንዘርዝር፦

• ንትእዛዛት ኣምላኽ/ክርስቶስ ይሕልዉ፣ ጽድቂ ይገብሩ (1 ዮሃንስ 2:3-6,29, 3:22, 5:3)፤
• ከክርስቶስ ትእዛዝ (ዮሃንስ 13:34) ብመሰረት ንኹሎም ናይ ሓቂ ምእመናን ይፈትዉ፣ እዚ ሓድሽ ትእዛዝ እዩ፤5
• ዝመርሖም መንፈስ ክርስቶስ ኣለዎም (1 ዮሃንስ 3:24, 4:13)። ቆልዑ ቅብኣት መንፈስ ኣለዎም እሞ ገና «ስጋውያን» ክኾኑ ይኽእሉ እዮም (1 ቆሮንቶስ 3:3)፣ ኣቦታት ግና ብመንፈስ ዝምርሑን መንፈሳውያንን እዮም፣ ብክርስቶስ ዝተዋፈሩን ዝምርሑን እዮም፤
• ሓጢኣት ኣይገብሩን (1 ዮሃንስ 3:6,9-10, 5:18) ከምኡ’ውን ሓጢኣት ከምዘይብሎም ኣይመስሉን (1:8)፤
• ንየሱስ ከም ክርስቶስ፣ ብስጋ ዝመጸ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ይእመኑ (2:23, 4:2,15, 5:1,5)። ክንደይ ዓብዪ እዩ!
• «ብጸጋን ብፍልጠትን ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ንዕበ» (2 ጴጥሮስ 3:18)።

መወከሲታት

1. ማቴዎስ 17:2፤ ማርቆስ 9:2, 16:12፤ ሮሜ 2:20, 8:29, 12:2፤ 2 ቆሮንቶስ 3:18፤ ገላትያ 4:19፤ ፊልጲ 2:6-7, 3:10,21
2. ማቴዎስ 6:28፤ ማርቆስ 4:8፤ ሉቃስ 1:80, 2:40, 12:27፤ ዮሃንስ 3:30፤ ግብሪ ሃዋርያት 6:7, 7:17, 12:24, 19:20፤ 1 ቆሮንቶስ 3:6-7፤ 2 ቆሮንቶስ 9:10, 10:15፤ ኤፌሶን 2:21, 4:15፤ ቈሎሴ 1:6,10, 2:19
3. ማቴዎስ 6:27፤ ሉቃስ 2:52, 12:25, 19:3፤ ዮሃንስ 9:21,23፤ ኤፌሶን 4:13፤ እብራውያን 11:11
4. ማቴዎስ 5:48, 19:21፤ ሮሜ 12:2፤ 1 ቆሮንቶስ 2:6, 13:10, 14:20፤ ኤፌሶን 4:13፤ ፊልጲ 3:15፤ ቈሎሴ 1:28, 4:12፤ እብራውያን 5:14, 9:11፤ ያእቆብ 1:4 ክልተ ግዜ,17,25, 3:2፤ 1 ዮሃንስ 4:18
5. 1 ዮሃንስ 2:9-11, 3:14,18-19, 4:7-8,16,20-21, 5:2

እቲ ክርስትያን ብጸላኢን ኣገልገልቱን ተኸቢቡ ኣሎ፣ ንዕኡ ንምውዳቕን ንክርስቶስ ንምውራድን ይደልዩ። ስለዚ ጳውሎስ ንምእመናን ንተንኮላት ዲያብሎስ ምእንቲ ኺቃወሙ፡ ኩሉ ኣጽዋር ኣምላኽ ኪለብሱ ነገሮም (ኤፌሶን 6:10-18)። እቲ ክርስትያን ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዘሎ ክሳዕ ዝኾነ፡ ውግኡ ኣይውድእን። ምስ ጸላኢ ስምምዕ ምግባር ሞት እዩ፤ ሽዑ መንፈሳዊ ዕቤት ይውድቕ እሞ ምምላስ ብዘይጥርጥር ቦታኡ ይሕዝ። እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ሓቂ እዩ፣ ኩሉ ምእመን ከኣ ኣብ ልቡ ኺወስዶ ይግባእ።

እታ መንእሰይ ቤተ ክርስትያን ተሰሎንቄ ነዚ ብትግሃት ተኸቲላቶ ነበረት፦ «ኣቱም ኣሕዋት፣ እምነትኩም ኣዝያ ስለ ዝዓበየት፣ ንኣምላኽ ኩሉ ሳዕ ምእንታኹም ከነመስግኖ ይግብኣና እዩ» (2 ተሰሎንቄ 1:3)። ጴጥሮስ ከኣ ነቶም ከምኡ ዝበለ ክቡር እምነት ዝረኸቡ ኺጽሕፍ ከሎ፡ ብስሕተት እኩያት ተመሪሖም ካብ ጽንዓቶም ከይወድቁ ኣጠንቀቖም። ብጸጋን ብፍልጠትን ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ኪዓብዩ ኣተባብዖም (2 ጴጥሮስ 3:17-18)። ዕቤት ኩሉ ሳዕ መርኣያ ጥዑይ ኩነታት ነፍሲ እዩ። — ካብ «መግለጺ ጥዑያት ቃላት» ዝተወስደ