ABC ወንጌል
ምናልባት ነዞም ሰለስተ ቀለልቲ ABC ወንጌል ሰሚዕኩም ትኾኑ፡
ሀ፡ «ኵሉ ሓጢኡ ክብሪ ኣምላኽውን ስኢኑ እዩ» (ሮሜ 3፡23)። ለ፡ «እንሆ! ሓጢኣት ዓለም ዜርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ!» (ዮሃንስ 1፡29)። ሐ፡ «ንዓትኩም ኣቱም ኵልኹም ዝጽዕርኩምን ጾር ዝኸበደኩምን፡ ኣነ ኸኣ ዕረፍቲ ክህበኩም እየ» (ማቴዎስ 11፡28)።
እዞም ሰለስተ ሓጺር ፍቕድታት ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ብትርጉም ዝመልኡ እዮም፣ ስለዚ ንሕና ኸኣ ንዕኦም ንምርምር። ብፊደል «ሀ» ክንጅምር ኢና።
ሀ፡ «ኵሉ ሓጢኡ ክብሪ ኣምላኽውን ስኢኑ እዩ» (ሮሜ 3፡23)።
እዞም ቃላት እዚኦም ኣብ ሮሜ 3፡10-18 ተጻሒፉ ዘሎ የጠቓልሉ፣ ኣብኡ ኸኣ እቲ «ጻድቕ የልቦን፣ ሓደ እኳ የልቦን» ዝብል ሓሳብ ዝጅምርን ብ«ፍርሃት ኣምላኽ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም የልቦን» ዝብል ዝዛዘምን ንረክብ። ዝተፈጸመ ኵሉ ሓጢኣት ኣብ ውሽጢ እዞም ፍቕድታት እዚኦም ይወድቕ። እምበኣር ፍቕድና 23 መደምደምታ እዩ፡ «ኵሉ ሓጢኡ ክብሪ ኣምላኽውን ስኢኑ እዩ።»
እታ ንእሽቶ ቃል «ኵሉ» ካብቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም ክሳዕ ሕጂ ዝተወልደ ኵሉ ሰብ የጠቓልል። እቲ ዘስካሕክሕን ዘላቒን ሳዕቤን ሓጢኣትን ዘይምእዛዝን ኣዳም ኣብ ገነት ኤደን፡ ኣብ ልዕሊ ኣዳምን ኵሎም ወለዱን ዝመጸ ፍርዲ ሞት እዩ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ከምዚ ኢሉ ኣዘዘ፡ «ካብ ኵሉ ኦም ገነት ብምሉኡ ብልዕ፣ ካብ ኦም ፍልጠት ጽቡቕን ክፉእን ግና ኣይትብላዕ፣ በታ ዝበላዕካያ መዓልቲ ብርግጽ ክትመውት ኢኻ» (ዘፍጥረት 2፡16-17)። እቲ ተመን ከምዚ በለ፡ «ብርግጽ ኣይትመውቱን ኢኹም» (ዘፍጥረት 3፡4)፣ ግናኸ ኣብ ዘፍጥረት 5 ኣብ ዝርከብ ወለዶ ኣዳም፡ እዞም ቃላት እዚኦም ደጋጊምና ንረክብ፡ «ሞተ ኸኣ።» እዚ ኸኣ እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ሮሜ 3፡4 ዝጸሓፎ፡ «ኣምላኽ ሓቀኛ ይኹን፣ ኵሉ ሰብ ግና ሓሳዊ ይኹን» ዝብል የረጋግጽ። እቲ ዘስካሕክሕ ሳዕቤን ሓጢኣት ኣብ ሮሜ 5፡12 ተዘርዚሩልና ኣሎ፡ «ከምቲ ብሓደ ሰብ ሓጢኣት ናብ ዓለም ዝኣተወ፣ ብሓጢኣት ድማ ሞት፣ ከምኡ ኸኣ ሞት ናብ ኵሉ ሰብ በጽሐ፣ ምኽንያቱ ኵሉ ሓጢኡ።»
ካብ ሰብኣዊ ኣረኣእያ ናይ ሰብ ታሪኽ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ምዕባለ ክንከታተል ከለና፡ ብምዕባለ ፍልጠትን ብብዙሓት መዳያት ሳይንስን ዝመጸ ኵሉ ምዕባለ፡ ደቂ ሰብ ካብ ኣምላኽ እናረሓቑ ከም ዝኸዱ ንርኢ። እቲ ናይ ነብዪ ኤርምያስ ቃላት ብሓቂ እዩ፡ «ልቢ ኻብ ኵሉ ነገር ተንኮለኛ እዩ፣ ብርቱዕ ክፉእ እዩ» (ኤርምያስ 17፡9)።
ኣብዚ ኣዝዩ ሓዘንኛን ተስፋ ዘቑርጽን ስእሊ ሰኢልና ኣለና። ኵሉ ሓጢኡ። ግናኸ ብዛዕባ እዚ እንታይ ክንገብር ንኽእል? ንዚ ኸቢድ ሕማም ሓጢኣት ፍውስ የልቦን ድዩ? እቲ ዝዓበየ ሕቶ ገና ይቕጽል፡ «መን እዩ ሓጢኣት ይቕረ ኪብል ዝኽእል?» መጽሓፍ ቅዱስ መልሲ ይህብ፣ ስለዚ ምንባብ ቀጽሉ።
ለ፡ «እንሆ! ሓጢኣት ዓለም ዜርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ!» (ዮሃንስ 1፡29)።
መን እዩ ሓጢኣት ይቕረ ኪብል ዝኽእል? እወ፡ ኣብዚ እዩ እቲ መልሲ እሞ፡ «እንሆ ገንሸል ኣምላኽ!» ዝብል ምጥቃዕ። ንሱ እዩ ሓጢኣት ኬርሕቕ ዝመጸ። እዚ መን ምዃኑ ንምሕሳብ ደው ክብል ኣሎና። ዮሃንስ መጥምቕ ኣብ ዮሃንስ 1፡29 ብዛዕባ መን እዩ ዝዛረብ ዘሎ? ፍቕዲ 30 ከምዚ ይውስኽ፡ «እዚ እዩ እቲ፡ ድሕረይ ዚመጽእ ሰብኣይ ቅድመይ ነበረ፡ ምኽንያቱ ኻባይ ቀዲሙ ነበረ፡ ዝበልኩሉ»። እዚ ሰብኣይ መን እዩ? እቲ መልሲ ርሑቕ ኣይኮነን፣ ምኽንያቱ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ሒደት ርሕቕ ኢልና እዞም ቃላት እዚኦም ክንብብ ኣሎና፡ «ኣነ ርእየ እየ፡ እዚ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ኸኣ መስኪረ እየ» (ዮሃንስ 1፡34)። ኣምላኽ ወዱ የሱስ ንኣኻ ኣብ መስቀል ኪመውት ለኣኾ። «ኣምላኽ ንዓለም ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝፈተዋ፡ በቲ ሓደ ወዱ ዝኣመነ ኵሉ ኸይጠፍእ፡ የግዳስ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ፡ ንወዱ በጃ ሃበ» (ዮሃንስ 3፡16)።
ሓደ መዓልቲ ሓጺር እዋን ይገብር የሱስ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉን ንህዝቢ ኣብ ዝምህረሉን እዋን፡ ኣርባዕተ ሰባት ሓደ ሽባይ ሰብኣይ ኣብ ዓራት ሒዞም ናብኡ መጹ። እቲ የሱስ ዝነበረሉ ቤት ኣዝዩ ስለ ዝመልአ፡ ናብ ጣራ ደይቦም ከፊቶም ነቲ ሰብኣይ ኣብ ዓራት ናብቲ የሱስ ዝነበረሉ ኣውረድዎ። እምነቶም ርእዩ፡ የሱስ ነቲ ሰብኣይ፡ «ወዲ፡ ሓጢኣትካ ተሓዲጉልካ እዩ» በሎ። እቶም ኣብኡ ተቐሚጦም ዝነበሩ ሃይማኖታውያን መራሕቲ እዚ ሰሚዖም ኣብ ልቦም ከምዚ ኢሎም ተመራመሩ፡ «እዚ ሰብኣይ እዚ ስለምንታይ ከምዚ ዝበለ ስድብ ይዛረብ? ሓጢኣት ይቕረ ኪብል ዝኽእል ኣምላኽ በይኑ እዩ እምበር፡ መን እዩ?» (ማርቆስ 2፡3-7)። ምኽንያቶም ብዛዕባ እቲ ሓጢኣት ይቕረ ኪብል ዝኽእል ኣምላኽ በይኑ ምዃኑ ቅኑዕ ነበረ፡ ግናኸ ብዛዕባ «እዚ ሰብኣይ እዚ» ግጉይ ነበረ፡ ምኽንያቱ እዚ ንቡር ሰብኣይ ኣይነበረን። የሱስ ነቶም ዝጠራጠሩ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ «ወዲ ሰብ ኣብ ምድሪ ሓጢኣት ይቕረ ኪብል ስልጣን ከም ዘለዎ» (ማርቆስ 2፡10) በሎም። እወ፡ እዚ ወዲ ሰብ፡ ገንሸል ኣምላኽ፡ ኣምላኽ ብስጋ ዝተገለጠ፡ ብመስዋእቱ ኣብ መስቀል ሓጢኣት ኬርሕቕ ናብዛ ዓለም እዚኣ ዝተላእከ እዩ። ንዕኡ ተመልከት፡ ምኽንያቱ ንሱ በይኑ እዩ ሓጢኣትካ ይቕረ ኪብል ዝደሊ፡ ድሉው፡ ከምኡውን ዝኽእል፡ ከምኡውን ኣብ ሰማይ ምስኡ ቤት ኬቕርበልካ ዝኽእል።
ክሳዕ ሕጂ “ኵሉ ሓጢኡ” ከም ዝኾነን እቲ ፍውስ ድማ “እንሆ ሓጢኣት ዓለም ዜርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ” ምዃኑ ተማሂርና። ሕጂ እዚ ስለ ዝፈለጥና፡ እንታይ ክንገብር ኣሎና? እቲ ድሕሪኡ ዘሎ ስጉምቲ እንታይ እዩ? መጽሓፍ ቅዱስ መልሲ ይህብ፡ ኣብቲ ዝቕጽል ክፍሊ ኸኣ ክትረኽቦ ኢኻ።
ሐ፡ «ንዓትኩም ኣቱም ኵልኹም ዝጽዕርኩምን ጾር ዝኸበደኩምን፡ ኣነ ኸኣ ዕረፍቲ ክህበኩም እየ» (ማቴዎስ 11፡28)።
የሱስ ኣብ ማእከል ህዝቢ እናተንቀሳቐሰ ከሎ፡ ንዕኦም ከም ዕያል በጊዕ ብዘይ ጓሳ ይርእዮም ነበረ። እዚ ጻውዒት እዚ ኣስመዐ፡ «ንዓትኩም ኣቱም ኵልኹም ዝጽዕርኩምን ጾር ዝኸበደኩምን፡ ኣነ ኸኣ ዕረፍቲ ክህበኩም እየ።» ናብ መን ክትከይድ ኣሎካ? ሓደ ጥራይ እዩ ኪሕግዝ ዝኽእል፡ ሓደ ጥራይ እዩ ሓጢኣት ይቕረ ኪብል ዝኽእል፡ ሓደ ጥራይ እዩ ብኽፉት ቅልጽም ኪቕበለካ ድሉው ኮይኑ ዘሎ። ንሱ የሱስ እዩ! ምስቲ ሃዋርያ ጴጥሮስ ንሰማማዕ፡ ንሱ ኸምዚ በለ፡ «ጐይታይ፡ ናብ መን ክንከይድ? ንስኻ ቓላት ህይወት ዘለኣለም ኣሎካ። ንስኻ ክርስቶስ፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ ምዃንካ ኸኣ ኣሚንናን ፈሊጥናን ኣሎና» (ዮሃንስ 6፡68-69)። ንሱ እዩ ንዓኻ ኪትመጽእ ዝጽውዓካ ዘሎ።
ዓመታት ይገብር ክርስቶስ ናብ ዓለም ቅድሚ ምምጽኡ፡ እዚ ሓደ መልእኽቲ እዚ ብነብዪ ኢሳይያስ ተነጊሩ ነበረ፡ ምስዚ ምሕጽንታን መጠንቀቕታን፡ «‘ሕጂ ንዑ፡ ንመራመር’ ይብል እግዚኣብሔር። ‘ሓጢኣትኩም ከም ቀይሕ እንተ ኾነ እኳ፡ ከም በረድ ጻዕዳ ኪኸውን እዩ፣ ከም ቀይሕ ሓርጭ እንተ ኾነ እኳ፡ ከም ጸምሪ ኪኸውን እዩ’» (ኢሳይያስ 1፡18)። የሱስ ንሓጢኣትካ ቕጽዓት ኪኸፍል ኣብ መስቀል ቀራንዮ ሞተ። ንዑ ናብኡ እሞ እቲ ጾር ሓጢኣት ደጊም ክትጸውሮ ኣይትድለይን። ንሱ ሓጢኣትካ ኬርሕቕ እሞ ኣብ ሰማይ ምስኡ ንዘለኣለም ክትነብር ምዃንካ እናፈለጥካ ሓጎስ ኣብ ልብኻ ኪህበካ እዩ። እዚ ንኵሎም ናብኡ ዝመጹ ዝሃቦ መብጽዓ እዩ።
ንሱ ኺጽውዓካ ሰሚዕካዮ ዲኻ፡ መጺእካስ ዲኻ? የሱስ ቅድሚ ምምጻእካ ህይወትካ ኸተጽሪ፡ ጾርካ ኸተፍርስ፡ መገድታትካ ኸተመሓይሽ ኣይሓተካን። ኣይፋሉን፡ ከም ዘለኻዮ ንዓ፡ ኪቕበለካ ይጽበ ኣሎ። እዚ ጻውዒት እዚ ንሓደ ፍሉይ ሒደት ኣይተወሰነን፡ የግዳስ ንኵሎም ዝሰምዑን ኣብ ኣድሓኒ ሓጥኣን ዕረፍቲ ኺረኽቡ ዝመጹን እዩ። የሱስ ከምዚ በለ፡ «እቲ ናባይ ዚመጽእ ከቶ ኣየውጽኦን እየ» (ዮሃንስ 6፡37)።
እዚ ፍቕራዊ ዕድመ ንሓዋሩ ኪርከብ ድዩ? ኣይፋሉን፡ መዓልቲ ጸጋ ትዛዘም ኣላ፡ ስለዚ እቲ መልእኽቲ ህጹጽ እዩ። መዓስ ክትመጽእ ኣሎካ? «እንሆ፡ ሕጂ እዩ እቲ ቅቡል ጊዜ፡ እንሆ፡ ሕጂ እያ መዓልቲ ምድሓን» (2 ቈረንቶስ 6፡2)። ንዑ ናብኡ ሕጂ! ከመይ ጌርና ኸም ዝኾነ ክንነግረኩም ንኽእል ኢና።
ብ«ABC ወንጌል» ኣሕሊፍናኩም ኣለና – ኣዝዩ ቀሊል መልእኽቲ እዩ፡ ግናኸ ክትሰምዖ እትኽእል ዝዓበየ መልእኽቲ እዩ፡ ከምኡውን ክትገብሮ እትኽእል ዝዓበየ ውሳነ እዩ። እዚ ዘክር፡
ኵሉ ሓጢኡ፡
- ንኣድሓኒ ተመልከት፡ ከምኡውን
- ሕጂ ናብኡ ንዓ።
- ብያዕቆብ ረደኮፕ
ናብ ኣድሓኒ ንዓ፡ ኣይትደንጕይ፣ ኣብ ቃሉ መገዲ ኣርእዩና፣ ኣብ ማእከልና ሎሚ ደው ኢሉ ኣሎ፣ ብፍቕሪ እናበለ፡ «ንዑ!»
መዝሙር ሓጎስ ዝመልኦ ኪኸውን እዩ እቲ ኣኼባ፣ ልብና ካብ ሓጢኣት ንጹህን ነጻን ምስ ኾነ፣ ኣድሓኒ፡ ምስኻ ኽንእከብ ኢና፣ ኣብ ዘለኣለማዊ ቤትና።
«ንህጻናት ሕደጉ!» ኦህ፡ ድምጹ ስምዑ፣ ኵሉ ልቢ ይዝልል እሞ ይሕጎስ፣ ብነጻ ኸኣ ንዕኡ ምርጫና ንግበሮ፣ ኣይትደንጕዩ፡ ግናኸ ንዑ።
እንደገና ሕሰቡ፡ ሎሚ ምሳና ኣሎ፣ ሕጂ ንቡሩኽ ትእዛዙ ስምዑ እሞ ታዘዙ፣ ሕጂ ንፍቕራዊ ድምጹ ስምዑ፡ «ኣቱም ደቀይ፡ ክትመጹ ዲኹም?» —ጆርጅ ኤፍ. ሩት (1820–1895)
