መጽሓፍ ቅዱስን ህልውና ኣምላኽን
«ኣብ መጀመርታ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ፈጠረ።» (ዘፍጥረት 1:1 NKJV)
እቲ ፈጣሪ ኣምላኽ
እዛ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ቀዳመይቲ ዓንቀጽ ንሰብ ኣብ ቅድሚ እቲ ዘይተወሰነ ፈጣሪ ተኸሊኡቶ ኣሎ። ንህልውናኡ ዘረጋገጽ መከራኸሪ ኣይተቕረበን፤ ፍጥረት ባዕሉ ንፈጣሪ ይምስክር (ሮሜ 1:20)። ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ነገር ኣምላኽ ንዘለኣለም ነበረ። ኣምላኽ ከምቲ ገሊኦም ዝምህሩዎ ፍጥረት ኣይኮነን፣ ከመይሲ ፍጥረት ድሕሪ እቲ ዘለኣለማዊ ኣምላኽ እዩ መጺኡ። እንተ ተፈጥረ ነይሩ፣ ንሕግታት ምኽንያትን ሳዕቤንን ናይ ላዕለዋይ ፍጡር ተገዛኢ ምኾነ፣ ስለዚ ድማ ተለዋዋጢን ንዘለኣለም ዘይነብርን ምኾነ – ዘይተመክሮኣዊ መበገሲ። ግናኸ ኣምላኽ ንኹሉ ፍጥረቱ ይመልኦ (መዝሙር 139:7፤ ግብሪ ሃዋርያት 17:27-28) ከምኡ’ውን ብፍጹም ስርዓት ይሕልዎ (ቈሎሴ 1:17)። እቲ ቀዳማይን ካልኣይን ትእዛዛት ድማ እቲ ፈጣሪ እምበር ፍጥረት ከይተምለኽ ይእዝዝ።
እቲ ኣብ ምሉእ ቅዱስ ጽሑፋት እተገልጸ ምሉእ ትልሚ ኣምላኽ ንሰብ ምስትውዓል፣ ዘፍጥረት 1:1 ብዛዕባ መበገሲ ግዜን ቦታን ነገራትን ብኸመይ ሓጺር ከም ዝኾነ ይገልጽ። ኣብ ዘፍጥረት 1 ሓጺር ጸብጻብ ፍጥረት ጥራይ እዩ ተዋሂቡ ዘሎ፣ ንሰብ ዝምልከት ክፋል ድማ የጕልሕ። እዚ ሓጺርነት እዚ ኣምላኽ ንሰብ ከብጽሖ ዝደለየ ኣገዳሲ መልእኽቲ ከየደናግሮ ኣድላዪ ነበረ፦ ማለት ሰብ ብምስሊ ኣምላኽን ብኣምሳሉን እተፈጥረ ፍሉይ ፍጡር እዩ፣ ኣምላኽ ድማ ምስኡ ብሕታዊ ርክብ ክህልዎ ምእንቲ (ዘፍጥረት 1:26)።
ዘፍጥረት 1 ከምኡ ድማ ንምድሪ ማእከል ፍጥረት፣ ኣብ መንጎ ብዙሓት ካልኦት ፕላኔታት ፍሉይ ፕላኔት ከም ዝኾነት ይገልጽ፣ ኣብኣ ድማ ኣምላኽ ንሰብ ብጽድቂ ርክብ ንምፍቃድ ትልሚ ምድሓኑ ከምጽእ እዩ። ኣምላኽ ንዕልወት ሰብን ውድቀቱን ብምፍላጥ፣ ኣገልግሎት ወዱ ኣብ ምድሪ ኣሰናደወ፣ እዚ ድማ ንሓጢኣት ሰብ ብምትካእ ብሞቱ ተፈጸመ፣ ምእንቲ ድማ ነቶም ንሱ በይኑ ንምድሓን ዝእምኑ መንፈሳዊ ህይወት ከቕርብ።
ኣምላኽ መላእኽቲ ድማ ፈጠረ፣ ንቦታን ግዜን (ተፈጥሮኣዊ ስርዓት) ዘይተገዝኡ መንፈሳውያን ፍጡራት፣ ንሳቶም ድማ ኣምላኽ መሰረት ዓለም ክሰርዕ ከሎ ተረኺቦም ብሓጐስ ይጭድሩ ነበሩ (እዮብ 38:4-7)። እዞም ካብ ሰባት ኣብ ፍጥረት ዝለዓሉ ፍጡራት (እብራውያን 2:7)፣ ኣምላኽ ንሰብ ዝፍጽሞ ዘሎ ዓቢ ዕዮ ምድሓን ንምስትውዓል ይናፍቑ (1 ጴጥሮስ 1:12)። ስለዚ ድማ ኣምላኽ ንቤተ ክርስቲያን ከም መርኣያ ጸጋኡን ጥበቡን ገይሩ ንመላእኽቲ ብዛዕባ ባዕሉ ንምምሃር ይጥቀመላ ኣሎ (ኤፌሶን 3:10፣ 1 ቈረንቶስ 11:10)።
እቲ ሰለስተ ኣምላኽ
ኣብ መጀመርታ እቲ ሰለስተ ኣምላኽ ኣብኡ ነበረ። ሰለስትነት ኣምላኽ ኣብ ፍጥረት ብንጹር ይርአ፣ ብምጥቃም «ንሕና፣» «ናይና፣» ከምኡ’ውን «ናይኦም» ንፍጥረት ሰብ ንምግላጽ (ዘፍጥረት 1:26)፣ ድሕሪ ውድቀት ሰብ ዝተፈጸሙ ፍጻሜታት (ዘፍጥረት 3:22)፣ ከምኡ’ውን እንደገና ንቛንቋ ሰብ ምስ ኣደናገረ (ዘፍጥረት 11:4-7)። ኣምላኽ ንባዕሉ ከም ኤሎሂም ኣብ ዘፍጥረት 1:1 የላልየና፣ ኣብ ምሉእ እቲ ምዕራፍ ድማ ንባዕሉ ከምኡ እናበለ ይጥቅስ። «ኤሎሂም» ብዛዕባ ግርማ ኣምላኽ፣ ሓይሉን ኩሉ ዝኽእል ምዃኑን ከም ፈጣሪ ይዛረብ። እቲ «im» ዝብል ድሕረ-ጽሑፍ ናይ ዕብራይስጢ መወዳእታ ንብዙሕነት ንምምልካት እዩ (ኤሎሂም ብዙሕነት ናይ ኤሎኣ) እዩ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዛዕባ «ኣምላኽ» ዝብሉ ጥቕስታት ኣስታት 90% ኤሎሂምእዮም፣ ኣብ ዕብራይስጢ ጽሑፍ ድማ ኣስታት 2700 ግዜ ይረኣዩ።
ኣብ ዘፍጥረት 2:4፣ ኣምላኽ ንባዕሉ ንሰብ ከም የሆዋ፣ እቲ ባዕሉ ዝነብር፣ ዘለኣለማዊ ከም ዝኾነ የላልዮ። «የሆዋ» ኣብ ብሉይ ኪዳን ልዕሊ 6850 ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ፣ ንሞራላዊን ብሕታዊን ርክብ ኣምላኽ ምስቲ ምስሉ ዝሓዘ ኣእምሮኣዊ ፍጥረት ድማ ይገልጽ። ድሕሪኡ፣ ኣምላኽ ንባዕሉ ንኣበው ከም ኤል ኤልዮን፣ እቲ ልዑል ኣምላኽ ወይ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ የላልዮም። ከም ኤል ኤልዮን፣ ንሱ በይኑ እቲ ብጸበባ ዝሕልዎም ሓይሊ፣ ከምኡ’ውን ንእምነቶም እንኮ ምንጪ ተስፋ ምኾነ።
ሓደ ፍሉይ ኣምላኽ ኣሎ፣ ሰለስተ ፍሉያት ኣካላት ዝሓዘ፣ ነፍሲ ወከፎም ድማ ሓደ ዓይነት መለኮታዊ ባህርያትን መለለይታትን ኣለዎም። ነፍሲ ወከፎም ብጸጋን ምሕረትን ፍቕርን ፍጹማት እዮም፣ ኩሉ ዝኽእሉ፣ ኩሉ ዝፈልጡን ኣብ ኩሉ ቦታ ዝርከቡን እዮም። ሓድነት ኣምላኽ ኣብ ትልሚ ምድሓን ሰብ ኣብ ኢሳይያስ 48:16-17 ተመዝጊቡ ኣሎ።
ኣብ ምሉእ ቅዱስ ጽሑፋት፣ ኣገልግሎቶም ሓደ እዩ፦ ኣምላኽ ኣቦ ፍቓድ ኣምላኽ ይእውጅ፣ ኣምላኽ ወዲ ፍቓድ ኣምላኽ ይፍጽም፣ መንፈስ ቅዱስ ድማ ፍቓድ ኣምላኽ ንኽፍጸም የኽእልን የጽድቕን፣ ብሓፈሻ ድማ ብወዲ። ነፍሲ ወከፍ ኣካል ናይ ኣምላኽ ንኽብሪ ኣምላኽ ንምውዳስ ይዓዪ (ኤፌሶን 1:6,12,14)። እቲ ኣቦ ምምራጹ እቲ ወድን መንፈስ ቅዱስን ፍሉይ ፍቓድ የብሎምን ማለት ኣይኮነን – ኣለዎም – ግናኸ ፍቓዶም ኩሉ ግዜ ምስ ፍቓድ ኣቦ ይሰማማዕ (ዮሃንስ 6:38፤ 1 ቈረንቶስ 12:11)። እቲ መንፈስ ቅዱስ ንፍቓድ ኣምላኽ ንምጽዳቕ ሓይሊ ምሃቡ እቲ ወዲ ተኣምራት ንምፍጻም ሓይሊ የብሉን ማለት ኣይኮነን – ኣለዎ። ገሊኡ ግዜ እቲ ወዲ ብገዛእ ሓይሉ እምበር ብቐጥታዊ ሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኣይኮነን ተኣምራት ዝገበረ (ሉቃስ 5:17፤ 8:46)።
ብወዲ ኢና ንኣምላኽ እንፈልጦ፣ ከመይሲ «ብወዱ ገይሩ ተዛሪቡና» (እብራውያን 1:2)። ሓደ ሰብ ንዘስገርን ዘይርድእን ነገር ናብ ስራሕ ቀመር ከእትዎ ኣይኽእልን፤ ግናኸ ቅዱስ ጽሑፋት ንሰለስትነት ብሓደ ዓይነት መገዲን ብፍሉያት ኣገልግሎታትን ይገልጾ። እቲ ኣብ ኣምላኽነት (ሰለስትነት) ዘሎ ኣገልግሎታት ኣብ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ምሳሌታት ድማ ይርአ – ማለት ኣብ ሓቂ ንሓደ ነገር ወይ ንሓደ ሰብ ዝገልጽ ስእሊ፣ ቅርጺ ወይ ስርዓት።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፣ ንኣምላኽ ኣቦ ዝመስል ኣብ ኣብርሃም ኣቦ (ዘፍጥረት 22) ይርአ፣ ንሱ ንሓደ ወዱ ይስሃቅ ንመስዋእቲ ከቕርብ ድሉው ነበረ፣ ከምቲ ኣምላኽ ኣቦ ኣብ መጻኢ ንወዱ ንመስዋእቲ ሓጢኣት ከቕርቦ ዝነበሮ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ንክርስቶስ ዝመስሉ ኣብ ሰባትን ኣብ ነገራትን ይርአዩ፣ ከም ታቦት፣ ከውሒ፣ በትሪ፣ ጓሳ፣ መጋረጃ፣ ወዘተ። ነገራት ወይ ሰባት ንሓደ ዕዮ ንምፍጻም ይጥቀሙ፣ እዚ ድማ ክርስቶስ ፍቓድ ኣቦ ክፍጽም ከሎ ይገልጽ። መንፈስ ቅዱስ ብሓፈሻ ኣብ ንጡፋት ነገራት ይግለጽ፣ ከም ዝውሕዝ ዘይቲ ኣውልዕ (ዘካርያስ 4)፣ ዝነፍስ ንፋስ (ዮሃንስ 3)፣ ሾብዓተ ሃልሃልታታት ሓዊ (ራእይ 4)፣ ከምኡ’ውን ዝውሕዝ ማይ (ዮሃንስ 7)። መንፈስ ቅዱስ፣ ኣብዞም ምሳሌታት እዚኦም፣ ፍቓድ ኣቦ ክፍጽም ከሎ ብንጹር ኣይርአን፣ ግናኸ እቲ ዕዮ ብሓይሊን ብዘይርአ መገዲን ይፍጽም።
እዚ ናይ መንፈስ ቅዱስ ስራሕ ኣብ ዘፍጥረት 1:2 ብንጹር ይርአ፣ ኣብኡ «መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ገጽ ማያት ይንቀሳቐስ ነበረ።» ኣብዚ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ቅድሚ እቲ ቅርጺ ዘይብሉ ማይ ክንቀሳቐስ ከሎ ተገሊጹ ኣሎ። እቲ «ይንቀሳቐስ» ተባሂሉ እተተርጐመ ዕብራይስጢ ቃል ራቻፍእዩ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ክልተ ግዜ ጥራይ እዩ ተጠቒሱ ዘሎ፣ ከም «የንቀጥቅጥ» (ኤርምያስ 23:9) ከምኡ’ውን «ይሰርር» (ዘዳግም 32:11)። ኣብ ናይ ሎሚ ሳይንሳዊ ኣዘራርባ መንፈስ ቅዱስ ንመሰረታዊ ነገራት ንምስርዓን ንምሓይልን ኣንቀጥቂጡ ወይ ሓይሊ ሂቡ ክንብል ንኽእል ኢና።
ሓደ ሰለስተ ኣምላኽ ንኹሉ እተፈጥረ ፈጠረ። ጳውሎስ ብዛዕባ ሰለስትነት ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ንኣና ግና ሓደ ኣምላኽ ኣቦ ኣሎና፣ ኩሉ ነገር ካብኡ እዩ፣ ንሕና ድማ ንእኡ ኢና፤ ሓደ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ድማ ኣሎና፣ ብእኡ ገይሩ ኩሉ ነገር እዩ፣ ብእኡ ድማ ንነብር» (1 ቈረንቶስ 8:6)። ከምኡ’ውን እዚ፦ «ጸጋ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ፣ ፍቕሪ ኣምላኽ፣ ከምኡ’ውን ሓድነት መንፈስ ቅዱስ ምስ ኩላትኩም ይኹን» (2 ቈረንቶስ 13:14)። ጳውሎስ ህልውናና፣ ምድሓንናን ሓድነትናን ምስ ሰለስተ ኣምላኽ ከም ዝተኣሳሰር ይፈልጥ ነበረ።
ብተመሳሳሊ መገዲ፣ ጐይታ የሱስ ነቶም ወንጌሉ ዝኣመኑ ኩሎም «ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን» ክጥመቑ ኣዘዘ (ማቴዎስ 28:19)። ኣምላኽ ሰለስተ ፍሉያት ኣካላት ኣብ ሓደ እዩ። ሰለስቲኦም ኣምላኽ፣ ዘለኣለማውያን ከምኡ’ውን ማዕረ እዮም፣ እኳ ደኣ ብሕልናን ኣገልግሎታትን ፍሉያት እንተኾኑ። ብርግጽ፣ ኣምላኽ ኣቦ ዘለኣለማዊ ክኸውን ኣይኽእልን ኣቦ (ኢሳይያስ 9:6) ብዘይ ዘለኣለማዊ ወዲ!
ብእምነት ዝፍለጥ
ሳይንስ ንተፈጥሮኣዊ ዓለም ዝምርምር ስለ ዝኾነ፣ ሳይንስ ንዘይተፈጥሮኣዊ – ህልውና ኣምላኽ – ከረጋግጽ ኣይኽእልን ማለት እዩ። ኣምላኽ ተፈጥሮኣዊ ኣይኮነን፣ እኳ ደኣ ብልዕሊ ተፈጥሮ (ከምኡ’ውን ካብኡ ወጻኢ) ብልዕለ-ተፈጥሮኣዊ መገዲ ይነብር። ብዛዕባ ተፈጥሮ ንምፍላጥ ናብ ሳይንስ ንምርምር፣ ካብ ተፈጥሮ ወጻኢ ዝኾነ ነገር እንተሃለወ ንምፍላጥ ኣይኮነን። መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ከም ዝነብር ይእውጅ፣ እዚ ድማ ካብ ምግምማዕ ዝፍልፍል እዩ። ኣምላኽ ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት ሜታፊዚካዊ መረጋገጺ ንባዕሉ ከይሃበ እንተመረጸ፣ ስለምንታይ ሰብ ንህልውናኡ ከረጋግጽ ክፍትን ኣለዎ?
መጽሓፍ ቅዱስ ንህልውና ኣምላኽ «ሳይንሳዊ» መረጋገጺ እኳ እንተዘየቕረበ፣ ንሰብ ግና ንኣምላኽ የላልዮ። ስለዚ፣ ንሰብ ፈተና ተዋሂቡ ኣሎ፣ እቶም ብእምነት ኣብ እተገልጸ ሓቂ ኣምላኽ ዝሰርሑ ጥራይ ንኣምላኽ ክፈልጡን ከም ዝነብር ክኣምኑን እዮም (ዮሃንስ 6:69፤ እብራውያን 11:3)። ኣምላኽ ንሰብ ብእምነት ናብ ባዕሉ ንምስሓብ ብዙሕ ልዕለ-ተፈጥሮኣዊ መረጋገጺታት ንባዕሉ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ዓለም ኣርእዩ ኣሎ – ብልህቲ ዲዛይን ኣብ ፍጥረት፣ ሕልና ሰብ፣ ቅዱስ ጽሑፋት፣ ተኣምራት፣ እተለወጡ ህይወት፣ ወዘተ። ህይወት ብኸመይ ከም ዝመጸን ስለምንታይ ከም ዝመጸን ብመወዳእታ ብእምነት ኣብ ዘይረጋገጽ ነገር ክምለስ እዩ። ኣምላኽ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ፣ ፈጣሪ ኩሉ፣ እቲ ዝበለጸ መግለጺ እዩ!
