መስቀልን ኦምን፡ ብዛዕባ መስዋእቲ ክርስቶስ ዝበለጸ ምርምር

መጀመርታ፡

“መንፈስ ኣምላኽ ንጸሓፍቲ ቅዱሳት ጽሑፋት ብሓፈሻዊ ሓሳባት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዝተጠቕምዎ ቃላት እውን ከም ዝመርሖም ንፈልጥን ነጕልሕን ኢና። ኣብ ገላትያ 3:13 ሃዋርያ ጳውሎስ ካብ ዘዳግም 21:22-23 ሓደ ክፋል ይጠቅስ። ኣይሁድ ንስጋ እቲ ዝተሰቕለ ሰብኣይ ምሉእ ለይቲ ኣብ ኦም ክተርፍ ኣይፈቕዱን ነበሩ። ከምዚ ዝበለ ሰብ ቅድሚ ምዕራብ ጸሓይ ክቕበር ነበሮ። እቲ ዝተሰቕለ ሰብኣይ ኣብ ትሕቲ መርገም ኣምላኽ ነበረ፡ ስግኡ ድማ ብቕልጡፍ እንተ ዘይተቐብረ፡ እታ ምድሪ ብኡኡ ክትረኽስ ነበራ።

ሃዋርያ ጴጥሮስ ጐይታ የሱስ ብግጉይ ከም ዝተሰቐለ የጕልሕ። ንሱ ሓጢኣት ኣይገበረን፡ ግናኸ ሓጢኣትና ኣብ ስግኡ ኣብ ኦም ጾረ። ጴጥሮስ እውን ነቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣብ ዘዳግም ዘሎ ሓሳብ የጠቓልል፡ ግናኸ ፍልልይ ይገብር፡ ምኽንያቱ ኣብ ዘዳግም እቲ ኣብ ኦም ዝተሰቕለ ሰብኣይ ንሞት ዝግባእ ሓጢኣት ፈጺሙ ነበረ። ንክርስትያናት ብግጉይ ክሳቐዩ ዝነበሩ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ከመይ ገይሮም ክሰርሑ ከም ዝነበሮም የርኢ፡ ክርስቶስ ንዓና ንሓጥኣን ጥራይ ከም ዘይተሰቐለ፡ ግናኸ ብግጉይ ክሳቐይ ከሎ ዘርኣዮ ኣረኣእያ ንዓና ክንስዕቦ ዝግባእ ኣብነት ምዃኑ የጕልሕ።

ዘዳግም ኣብ ዝተጻሕፈሉ ግዜ፡

“መስቀል ንኣይሁድ ዘይፍሉጥ ነበረ። መስቀል ጭካነ ዝመልኦን ፍሉይን ሮማዊ መገዲ ሞት ነበረ። ግናኸ፡ ብፍላይ፡ መዝሙር 22፡ ብንጉስ ዳዊት ኣስታት 1000 ዓመት ቅድሚ መስቀል ክርስቶስ ዝተጻሕፈ፡ ንኣካላዊ ስቓይ እቲ ዝተሰቕለ ሰብኣይ ብዝርዝር ይገልጽ። ግናኸ እቲ ኣብዚ መዝሙር እዚ ዝተገለጸ ስቓይ ካብ ኣካላዊ ስቓይ ንላዕሊ እዩ፡ ከምቲ ኣብቶም ቀዳሞት ጥቕስታት እሞ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ምሉእ እቲ መዝሙር ደጋጊምና እንርእዮ። ጴጥሮስን ጳውሎስን ንጐይታ የሱስ ከም ዝተሰቕለ ይጠቕሱ። ጳውሎስ ብፍላይ ንመስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣብ ገላትያ 6:14 ይጠቅስ። መስቀል መሳርሒ ጭካነ ጥራይ ኣይነበረን። መስቀል ንሮማውያን ዜጋታት ክትግበር ዘይግባእ ዝተዋረደ መገዲ ሞት ነበረ። በቲ ግዜ እቲ፡ ብሓፈሻ፡ ንዝተሓቱ ገበነኛታትን ንባሮትን ጥራይ ዝተሓዝ ነበረ።

ኣብ ግዜ ሓድሽ ኪዳን፡

“ዝኾነ ሰብ ብቑዕ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ ንመስቀል ከም ጌጣጌጥ ወይ ንስልማት ኣይክለብሶን ነበረ፡ ከምቲ ሎሚ ሓደ ሰብ ንንኣሽቱ መሳቐሊ ወይ ኤሌክትሪካዊ ወንበር ንኸምኡ ዝኣመሰለ ዕላማ ዘይለብስ። ንመስቀልን ነቲ ኣብ መስቀል ዝተሰቕለ ሰብኣይን ኣገዳስነት ምሃብ፡ ከምቲ ኣብ 1 ቈረንቶስ 1:18-25 እንርእዮ፡ ንኣይሁድ መናውጺ፡ ንኣህዛብ ድማ ዕሽነት ነበረ – ብሓቂ፡ ንኹሎም ዝጠፍኡ!

ብሓጺሩ፡ እወ፡ ጐይታ የሱስ ኣብ መስቀል ሞተ። እዚ ድማ እቲ ሮማውያን ኣብኡ ክገብርዎ ዝኽእሉ ዝበለጸ ኣሕፋርን ጭካነ ዝመልኦን ሞት ነበረ። እቲ ብመራሕቲ ሃይማኖቶም ዝምራሕ ኣይሁዳዊ ህዝቢ ነዚ ካብ ጲላጦስ ደለየ። መንፈስ ኣምላኽ ንሓደ ዓይነት መሳርሒ ሞት ዝተፈላለዩ ቃላት ተጠቕመ፡ ጐይታ ኣብኡ ብምሟት ንዓና ዝገበሮ ዝተፈላለዩ ገጽታታት ከጕልሕ ምስ ደለየ። እቲ “መስቀል” ወይ “ዝተሰቕለ” ዝብል ኣበሃህላ ምስ ሞት ጐይታና የሱስ ብዙሕ ግዜ ይጥቀስ። ግናኸ መስቀል ካብ ኦም ዝተሰርሐ ነበረ። ኦም ካብ ኣእዋም ይመጽእ፡ እቲ ግሪኻዊ ቃል ንኦም ድማ ንመስቀል፡ ንመጋዝን፡ ከምኡ ድማ ንኻልኦት ከምዚ ዝኣመሰሉ ኣሕፋርን ብሓይሊ ዝግበሩን መገድታት መቕጻዕቲ ይጥቀስ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ነቶም ኣብ ዘዳግም ብዛዕባ ኣብ ኦም ዝተሰቕለ ሰብኣይ ዘለዉ ጥቕስታት ብፍላይ ንመስቀል ጐይታ የሱስ ይጥቀስ።