ኣብቲ ካብ ሮሜን ቆሮንቶስን ዘሎ ጥቕስታት፡ ብዛዕባ መስቀል ክርስቶስ ዝምልከት ትምህርቲ ሃዋርያ ተጠቃሊሉ ንረክብ። ኣብ ገላትያ ድማ እቲ ትምህርቲ ብኸመይ ከም ዝሰርሐን ንኣገባብ ህይወቱ ብኸመይ ከም ዝጸለዎ ንረክብ።
ከምዚ ኢልና ክንገልጾ ንኽእል፡ እቲ ናይ መጀመርታን ካልኣይን ቅዱስ ጽሑፋት ትምህርታውን ዶግማዊ እዩ። ኣብ መስቀል ክርስቶስ ብመለኮታዊ መገዲ ዝተፈጸሙ ገለ ነገራት ይገልጹ። እቲ ካብ ገላትያ ዝርከብ ሳልሳይን ራብዓይን ድማ ተመክሮኣውን ተግባራውን እዩ። ኣብዚ ናይ ገላትያ ክፍሊ እቲ ሃዋርያ ካብ ብዙሕ ናብ ሓደ ከም ዝወረደን ነቲ ንእሽቶ ተውላጠ ስም “ኣነ” ድማ ብዙሕ ግዜ ከም ዝተጠቕመሉ ክትዕዘቡ ኢኹም። እዚ ድማ ክርስትያናዊ ትምህርቲ ስለ ዘይገልጽ እዩ፣ የግዳስ ብርእሱ ዝተሰርሐ ክርስትያናዊ ተመክሮ ገለ ነገር የርእየና። በዚ መገዲ እዚ ድማ ነቲ ንእኡ ዝገልጽ ዝነበረ ግሩም ኣገባብ ህይወት ምስጢር የፍልጠና።ግናኸ ንእኡ ከም ቅዱስ ዝገበሮ ንዓና እውን ክገብረና ይግባእ። መስቀል ክርስቶስ ንዓና ከም ንእኡ ማእከላውን ግቡእን እዩ። እንተ ደኣ ኣስተንቲንናዮ፡ ብጥላኡ ኣብ መንፈስና ክንገብር ይግባእ። ዓሚቕ ትርጉሙ ንኹላትና ብቐረባ ክበጽሓና ኣለዎ። ትምህርቱ ክንመሃር ኣለና፤ ኣብዚ ዘለናሉ እዋን ፈጺምና ዘይንውድኦ እዩ።
መስቀል ሞት እዩ ነይሩ፤ ግናኸ ናይ ምሉእ ምድሓር፣ ናይ ውርደትን ሓፍረትን ሞት እዩ ነይሩ። እቲ ሞት ንምፍጻም ብዕቡያት ሮማውያን ዝተኣታተወ ኣገባብ እዩ ነይሩ እንተበልኩ ቅኑዕ ይመስለኒ። ንሳቶም ናይ ሓጺን ግዝኣት ነበሮም እሞ ንዘመናት ግዝኣቶም ነበረ። ከም ዝፈልጥዎ፡ ዘይተነግረ ጭካነታት ይፍጸም ነበረ፣ ድኻታት ኣረመናውያን ምስ ሰዓሩን ምስ ማረኹን ድማ ብንዕቀት ይሰቕልዎም ነበሩ። እዚ ድማ ብሮማውያን ንጸላእቶም ዝወሃብ ዝነበረ ናይ ንዕቀት ኣተሓሕዛ እዩ ነይሩ፤ ሕጂ ድማ እዚ እዩ እቲ ጐይታ ክብሪ ዝሞቶ ሞት—ናይ ምድሓር፣ ውርደት፣ ኩነኔ ሞት።
እቲ ብሉይ ሰብ ተሰቒሉ
ብዛዕባ ሮሜ 6:6 ብዙሕ ክበሃል ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ኣብ ሓደ ክሰርሕ እየ።
ኣብ መስቀል መድሓኒና እቲ ብሉይ ሰብና ምስኡ ከም ዝተሰቕለ ዶግማዊ ምትእምማን ኣሎና። ኣምላኽ እዩ ዝገበሮ። ኣምላኽ እዩ ዝብሎ። ኣምላኽ ስለ ዝበሎ ንፈልጦ ኢና።ሕጂ ድማ “እቲ ብሉይ ሰብና” እንታይ ትርጉም ኣለዎ?
“እቲ ብሉይ ሰብና” ከም ደቅሰብ ኣዳም ዝነበርናዮ ኩሉ ባህርይና ዝውክል እዩ።ሓደ ባህርይ ምውካል ንዓና ዘይተለመደ ነገር ኣይኮነን። ናይቲ ባህርይ ሰብ ብምርኣይ፡ እቲ ባህርይ እንታይ ምዃኑ ብዝያዳ ንጹር ክንርኢ ንኽእል ኢና።
ሕጂ ድማ ሳይንሳዊ መርመራታት ኣብ ዝኾነ ዓይነት እንስሳ ወይ ኣትክልቲ ብዙሓት ስውር ባህርያትን ዓቕምታትን ከም ዘለዉና ብዝያዳ የርእየና ይመስል። ሓደ ናይቲ ዓይነት ናይ ኩሉ ባህርያት ኣይርእይን። እዚ ድማ ንሰብ እውን ቅኑዕ እዩ። ሓደ ሰብ ኣብ ሰብ ዘሎ ኩሉ ኣይገልጽን። ሎሚ ድማ ናይ ኣዳም ወለዶ ኣሎና፣ ምናልባት ንኣማእታት ወለዶታት ዝሓለፈ፣ ቁጽሩ ድማ ልዕሊ ኣሽሓት ሚልዮናት ዝበጽሕ፤ ስለዚ ኣብ ሰብ ኩሉ እቲ ኣብ ኣዳም ዝነበረ ባህርያት ክሰርሕ ንጅምር ኣሎና፣ ንሱ ድማ ከም ዝወደቐ ሰብ ወላዲ ወለዶ ሰብ ምስ ኮነ።
ኣብቲ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ናብ ከተማ ምስ ወረድኩ፡ ኣብ ቅድመይ ሓደ ዓቢ ጽሑፍ ዘለዎ ፖስተር ረኣኹ፡ “ሰብ ኣራዊት ኣይኮነን!” (ብምሕላፍ፡ እቲ ዝለጠፎ ሰብ፡ ምናልባት ብሓጎስ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ጥቓኡ ካልእ ፖስተር፡ ንሱ እውን ብዓቢ ጽሑፍ፡ “ወዲ ሰብ ንዝጠፍአ ክደልን ከድሕንን መጺኡ” ዝብል ኣንቢሩ ነይሩ፡ እዚ ድማ ኣዝዩ ግቡእ እዩ ነይሩ)። ሕጂ ድማ እዚ ርእይቶ እዚ ናይ ሕቶ ምልክት ኣይነበሮን፡ ከምኡ ድማ ብዛዕባ እዚ ነጥቢ ርእይቶና ክንገልጽ ከም ዝተዓደምና ኣይነበረን። ናይ ምድንጋር ምልክት ነበሮ። ደፋር ምትእምማን እዩ ነይሩ፤ ንሕና እውን ክንኣምን ኣለና፡ ኣዝዩ ሓቂ እዩ።
ክብሎ ዘለኒ ኩሉ እዚ እዩ፡ ብሓቂ ኣብ ወለዶ ኣዳም ዝተራእየ ኩሉ ክፉእ ነገር ኣብ ርእሱ ዘካተተ ሰብ ክትፈጥር እንተ ትኽእል፡ ብሓቂ ኣራዊት—ዘስካሕክሕ ጭራቕ—ምኾነ። ክሳብ ዝኹነን ወይ ዝቕተል ሰላምን ድሕንነትን ኣይምሃለወን። እምበኣር፡ ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን፡ እዚ እዩ እቲ ብልክዕ ዝተገብረ። ኣምላኽ ኣብ ብሉይ ሰብና—ኣብ ኩሉ እቲ ከም ደቅሰብ ኣዳም ዝነበርናዮ—ናይ ሞት ፍርዲ ኣንቢሩ። እቲ ዘደንቕ ነገር ድማ እዚ ፍርዲ እዚ ኣብ መስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ክሰርሕ ምኽኣሉ እዩ። ንሱ ናብ ሞት ወረደ፡ ነቲ ናይቲ ባህርይ ሰብ ዝምልከቶ ፍርዲ ምእንቲ ክወስድ፣ ኣብ መስቀሉ ድማ እቲ ብሉይ ሰብና ተሰቒሉ። እዚ ድማ ኣብ ልብና ምስ ኣተወ፡ ንህይወትና ብዓሚቝ ዝጸሉ ዶግማ እዩ።መስቀልን ዓለማዊ ጥበብን
ሕጂ ድማ ኣብ ቆሮንቶስ እንደገና መስቀል ክርስቶስ ኣሎኩም።
ጳውሎስ ነዞም ኣዝዮም ምሁራት ሰባት ወንጌል ሰበኸ፣ ንሳቶም ድማ ብዙሕ ውሽጣዊ ብልሽውና ዝሽፍን ደጋዊ ባህሊ ነበሮም።ኣብ መንጎኦም ካብ መስቀል ክርስቶስ ወጻኢ ምንም ከይፈልጥ ከም ዝወሰነ ይነግሮም። ሕጂ ድማ እቲ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ሓይሊ ኣምላኽን ጥበብ ኣምላኽን እዩ፣ ኣብዚ ክፍሊ እዚ ድማ ንሰብ ዕሽነት እኳ እንተኾነ፡ ንዕሽነት ሰብ ከም ዘረጋገጸ ንርኢ። ኣብ ብርሃን መስቀል ዝፍረዱ ድማ መሳፍንቲ እዛ ዓለም እዚኣ እዮም፣ ከመይሲ ካብኦም ሓደ እኳ መለኮታዊ ጥበብ ኣይፈልጥን ነይሩ፤ እንተ ዝፈልጥዎስ ንጐይታ ክብሪ ኣይምሰቐልዎን ነይሮም።
ብምሉእ ምድራዊ ጥበቦም ንጐይታ ክብሪ ሰቐልዎ። ስሙ ድማ ብሰለስተ ቋንቋታት ኣብ ርእሱ ኣንበሩ፡ ብላቲን፡ ቋንቋ ወተሃደራውያንን መንግስታውያንን መሳፍንቲ፤ ብግሪኽ፡ ቋንቋ ምሁራን መሳፍንቲ፤ ብዕብራይስጢ፡ ቋንቋ ሃይማኖታውያን መሳፍንቲ። ኩሎም ተዋሃሂዶም ነበሩ፡ ኣይሁድን ኣህዛብን። ስለምንታይ ንጐይታ ክብሪ ሰቐልዎ? ስለ ዘይፈልጥዎ። እምበኣር፡ ጥበቦም ንፈጣሪኦም ምስ ረኣይዎ ክፈልጥዎ እንተ ዘይከኣለ፡ ይኹነን።ኢሳይያስ ብዘመኑ፡ “በጊዕ ንጐይታኣ ትፈልጥ፡ ኣድጊ ድማ ንመብልዒ ጐይታኣ፡ ግናኸ እስራኤል ኣይፈልጥን” በለ። እዚ ቃል እዚ ሕጂ ብዝዓበየ ሓይሊ ክበሃል ይኽእል እዩ። የሱስ ወዲ ኣምላኽ ኣብ መንጎኦም ነበረ። ኣይፈልጥዎን ነይሮም። ናይ ኣድጊ ስምዒት እኳ ኣይነበሮምን!
ጐይታ ፍጥረት ብጸጋ ኣብ መንጎና ወረደ፣ መስቀሉ ድማ ኣብ ዓለምን መሳፍንታን ፍርዲ ኩነኔ ኣንበረ። እቲ ውጽኢት ንጹር እዩ። ንሳቶም ሰቐልዎ እዮም እሞ፣ ግናኸ ኣምላኽን ቅዱሳን መላእኽትን ከም ዝረኣይዎ፡ ንርእሶም ሰቐልዋ።ሓደ ሓድሽ ሃብታም፡ ብሓቂ ድማ ኣዝዩ ዘይፈልጥ ሰብ፡ ናብ ሓደ ብዙሕ ዋጋ ዘለዎም ስእልታት ዝሓዘ ጋለሪ ስእሊ ከም ዝኸደ ዝንገር ዛንታ ኣሎ። ናብ ሓላዊ ገጹ ድማ፡ “እዚኦም እዮም እቶም ፍሉጣት ስእልታትኩም? ብዙሕ ኣይመስሉንን” በለ። እቲ ሰብኣይ ድማ፡ “ጐይታይ፡ ዋጋ ስእልታትና ብምሉኡ ዝተረጋገጸ እዩ፡ ንሳቶም ኣብ ፍርዲ ኣይኮኑን። እቶም ተዓዘብቲ እዮም ኣብ ፍርዲ ዘለዉ” ኢሉ መለሰ። ብርእይቶኡ ነቶም ስእልታት ብምኹናን፡ እቲ ሰብኣይ ብሓቂ ንርእሱ ይኹንን ነበረ። ንሱ ንዕሽነቱን ዘይፍልጠቱን ጥራይ ኣርኣየ። መሳፍንቲ እዛ ዓለም እዚኣ ድማ በዚ ኣገባብ እዚ ንርእሶም ኩነኑ።
ስለዚ ጥበብ ዓለም ይኹነን። እዚ ኣብዚ ብዶግማ ተገሊጹ ኣሎ፤ ግናኸ ሕጂ ናብ ተግባራዊ ምትግባር ክንመጽእ ኣለና፣ ከመይሲ እዚ እዩ ክንበጽሖ እንደሊ። እቲ ሓቂ ብተመክሮኣውን ተግባራውን ኣገባብ ክጸልወና ኣለዎ፣ እንተ ደኣ ገይሩ ድማ፡ እቲ ውጽኢት ንኣምላኽ ክንነብር ኢና። ምሉእ ኣንፈትን ኣንፈትን ህይወትና ክቕየር እዩ። ሓድሽ ዕላማ ኣብ ቅድሜና ክህሉ እዩ። ገላትያ እዚ የርእየና።ንኣምላኽ ምንባር
ኣብ ዘይተለወጥናሉ እዋን፡ ርእስና ኣብ ማእከል ኣተሓሳስባና ነበረት፤ ኩሉ እቲ ዝፈስስ ዝነበረ ሩባታትና ዝፈስሰሉ ርኹስ ንእሽቶ ጸሓይ ነበረት። ሕጂ ድማ ሩባ ህይወትና ናብቲ ጸሓይ ርእስና ክፈስስ የብሉን፤ ናብቲ ክብሪ ዘለዎ ውቅያኖስ—ክርስቶስ ባዕሉ—ክፈስስ ኣለዎ። ኣምላኽ ንክርስትያን ዕላማ ህይወት ክኸውን ኣለዎ፤ ከምቲ ጳውሎስ ዝበሎ፡ “ንሕጊ ሞይተ እየ፡ ምእንቲ ንኣምላኽ ክነብር።”
“ኣነ” ኣብ ፍቕዲ 19ን 20ን ሸውዓተ ግዜ ይርከብ፣ ገለኹም ድማ ብዛዕባኦም ንእሽቶ ጸገም ክስምዓኩም ይኽእል እዩ።ኣነ ባዕለይ፣ እቲ ህያው አካል፣ እቲ ውልቃዊ ሰብ ኣሎ፤ ግናኸ ገለ ግዜ ብሓሳብ ምስቲ ከም ሓድሽ ፍጥረት ኣብ ክርስቶስ የሱስ ዝኾንኩዎ፣ ገለ ግዜ ድማ ምስቲ ከም ወዲ ኣዳም ዝኾንኩዎ ርእሰይ ክለሊ ይኽእል እየ።
እዚ ኣብ ቅድሜና እናሃለወና፡ ፍቕዲ 20 እንደገና ነንብብ፡ ኣነ [ከም ወዲ ኣዳም] ምስ ክርስቶስ ተሰቒለ እየ፡ ግናኸ ኣነ [እቲ ውልቃዊ ሰብ] ህያው እየ፤ ግናኸ ኣነ [ከም ወዲ ኣዳም] ኣይኮንኩን፡ የግዳስ ክርስቶስ ኣብ ውሽጠይ ይነብር፤ እቲ ሕጂ ብስጋ ዝነብሮ ዘለኹ ህይወት ድማ፡ ኣነ [እቲ ሓድሽ ፍጥረት ሰብ] ብእምነት ወዲ ኣምላኽ እየ ዝነብር፡ ንሱ ድማ ኣፍቀረንን ንርእሱ ምእንታይ ሃበንን።”ኣብ ሞቱ ምስኡ ተለሊየ እየ፡ ብሓያል ፍቕሩ ድማ ተማሪኸ፡ ብዛዕባ ርእሰይ፡ ብዛዕባ ስጋን ምንቅስቓሳቱን፡ ምስ ክርስቶስ ጐይታይ ዝተፈጸመ መስቀል እቕበል። መስቀል ብውሽጢ፡ ብውልቂ፡ ናብ ውልቃዊ ሕልናን ልብን ኣምጺኡ፡ ክርስቶስ ድማ ሕጂ ኣብ ህይወት ክወጽእ ይኽእል፡ እዚ እዩ እቲ ንህይወት ሃዋርያ ጳውሎስ ዝገለጸ ኣገባብ ህይወት ዝገበረ።
ብዛዕባ እቲ ናብ ሰራዊት ናፖሊዮን ንምግልጋል ዝተመልመል ሰብ ዝገልጽ ብሉይ ምሳሌ ትፈልጥዎ ትኾኑ፡ ግናኸ ንሱ ዝተመርዓወ ሰብ ስለ ዝነበረ፡ ሓደ ዘይተመርዓወ ዓርኩ ቦታኡ ወሰደ። ድሕሪ ገለ ግዜ እቲ ተካኢ ኣብ ውግእ ሞተ፡ ካልእ ምምልማል ድማ ምስ ተፈጸመ፡ እቲ ናይ መጀመርታ ሰብ እንደገና ተጸውዐ። ምስ ዘይተረኽበ ተሓተተ፡ ግናኸ ዝኾነ ነገር ገሊጹ፡ ብኣካል ተካኢኡ ከም ዝሞተ ተዛረበ።
ግናኸ እዚ ዘይሰማዕኩምዎ መቐጸልታ ነበሮ። እቲ ጉዳይ ናብ ናፖሊዮን ተመሓለፈ፡ ንሱ ድማ ብኣንጻሩ ወሰነ፡ ሕጋዊ ቦታኡ ዘይተደፍረ እዩ፡ ግናኸ ክልቲኡ ክገብር ኣይኽእልን እዩ በለ። ብኣካል ተካኢኡ ብሕጊ ከም ዝሞተ ክዛረብ ኣይኽእልን እዩ፡ ግናኸ ከም ቅድሚ ሕጂ ክነብር ኣይኽእልን እዩ። ስሙ ክቕይር ኣለዎ ኢሉ ወሰነ። ንሱ ይኹን ስድራቤቱ ድማ ካብ ሕጂ ንደሓር ብስም እቲ ምእንትኡ ዝሞተ ሰብ ክነብሩ ነበሮም። እዚ ነጥበይ የርኢ፡ ግናኸ ንዓና ካብ ስም ምቕያር ንላዕሊ ብዝዓሚቝ ክኸይድ ኣለዎ። ናይ ህይወት ለውጢ ክህሉ ኣለዎ—“ክርስቶስ ኣብ ውሽጠይ ይነብር!” እቲ ዝሞተ—እቲ መስቀል ኣብኡ ሓቂ ዝነበረ—እቲ ንሱ ምእንትኦም ዝሞተሎም ሕጂ ኣብኦም ክነብር እዩ።ኩሉ ህይወት ዕላማ ክህልዎ ኣለዎ፡ ንሕና ድማ ነቲ ኣብቲ ዘፍቀረናን ንርእሱ ምእንታና ዝሃበናን ዝተኣታተናዮ ሓድሽ ህይወት ዝበቅዕ ዕላማ ኣሎና። ንዘለኣለም ኣዒንትና ኣብኡ ክትምርኮ እያ። ሎሚ ብእምነት ወዲ ኣምላኽ ንነብር። ድሕሪ ሕጂ ድማ ብርእየቱ ክንነብር ኢና።
እዚ ክንደይ ዘደንቕ እዩ! የሱስ ወዲ ኣምላኽ ኣፍቀረንን ንርእሱ ምእንታይ ሃበንን። ጐይታ ክብሪ ብሓደ ወገን፡ ድኻ ንእሽቶ ኣነ ድማ ብኻልእ ወገን—ንእሽቶ ጥራይ ዘይኮንኩ፡ የግዳስ ዝወረድኩ፡ ርኹስ፡ ዘይተፈቀርኩ። ጳውሎስ ነቲ ናይ ክሬታውያን ገለጻ ከም ኩሉ ግዜ ሓሰውቲ፡ ክፉኣት ኣራዊት፡ ሃካያት ብልዑታት ክድግፍ ነበሮ፤ ግናኸ ድሕሪኡ ንቲቶስ ንሕና ባዕልና ጽሉኣትን ንሓድሕድና ንጸላእን ከም ዝነበርና ተዛረበ። ንሓደ ሰብ ምጽላእ፡ ክፉእ ባህርያቱ ብምርኣይ፡ ከም ዝኾነ ነገር ቀሊል እዩ፡ ግናኸ ንሕና ባዕልና ጽሉኣት ምዃንና ክንቕበል ኣለና። ሓደ ግዜ ተቐሚጥኩም፡ “ኣነ ጽሉእ ሰብ እየ” ኢልኩምዶ ትፈልጡ? እንተ ዘይበልኩምዎ፡ ሕጂ ግዜኡ እዩ። ግናኸ ወዲ ኣምላኽ ናብ ጽሉእ ኣነ ረኣየ እሞ ኣፍቀረኒ። እዚ ድማ ንልቢ ዘንቀሳቕስ ሓቂ እዩ!
እቲ ዝበዝሐ ዘደንቕ ዝፈልጦ ነገር፡ ኣብ ውሽጠይ ዝፍቀር ነገር ከይነበረኒ ከሎ ኣፍቀረኒ፡ ንርእሱ ድማ ምእንታይ ሃበኒ። እዚ ክንደይ ዘቕልጥፍ ሓቂ እዩ! እምበኣር፡ “ጐይታ የሱስ፡ መስቀልካ ኣብቲ ዝኾንኩዎ ይንበር፡ ምእንቲ ገለ ካብ ህይወትካ ኣብ ውሽጠይ ክግለጽ” ኢለ ብሓጎስ እብል።መስቀልን ዓለምን
ሕጂ ድማ ክውድእ ከለኹ፡ ሓንቲ ቃል ብዛዕባ ዓለም፡ ጥበባ ናብ ምንም ትመጽእ፡ ከምቲ ቆሮንቶስ ዝነግረና። ዓለም ባዕላ ናብ ምንም ትመጽእ። ዮሃንስ እዚ ይነግረና—“ዓለም ትሓልፍ፡ ትምኒታ እውን።” ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ክፍሊና እንደገና ብውልቂን ብተመክሮኣውን ይዛረብ፡ “ካብ መስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ወጻኢ ክምካሕ ኣይፍቀደለይን” ይብል። ኣብቲ ናይ ምድሓር፡ ውርደትን ሞትን ፍርዲ ተመኪሑ።
እቲ መስቀል ኣብ መንጎ ጳውሎስን ዓለምን ነበረ፡ ከመይሲ ዓለም ንእኡ ጥራይ ዘይኮነትስ ንሱ እውን ንዓለም ተሰቒሉ።ካብዞም ክልተ ነገራት ንዓና ዝኸበደና ኣየናይ እዩ ይገርመኒ። ዓለም ኣብ ኣዒንትና ናይ ምድሓር ውርደት ሞት ሞይታ ድያ? ሞት ክርስቶስ ነቲ ብርሃናዊ ጭምብል ካብ ገጽ ዓለም ቀዲድዎ ድዩ? ንሳ ጽብቕቲ ጓል ኣይኮነትን፡ ንሳ ዝተጨማደደት ኣረግቲ ኣረጊት እያ። ብምህላው ጐይታ ክብሪ ምስ ተፈተነ፡ ናይ ሓቂ ባህርያቱ ርኢናዮ ድዩ? ግናኸ ድሕሪኡ፡ ዓለም፡ “ኣይደልየካን እየ። ኣብ ኣዒንተይ ተሰቒልካ ኢኻ” ትብል። ሕጂ ድማ ንዓለም ከምዚ ኮይንካ ምስቃል ኣዝዩ ዘዋርድ ነገር እዩ። ጳውሎስ ከምኡ ኮይኑ ረኺብዎ፤ ፍርዲ መስቀል ኣብኡ ነበረ፤ ግናኸ፡ ካብዚ ወጻኢ ብዝኾነ ነገር ክምካሕ ኣይፍቀደለይን በለ።ኣምላኽ ነቲ ነገራት ብዚ ብርሃን እዚ ክንርእዮም ይሓግዘና፡ መስቀል ክርስቶስ ድማ ኣብ መንጎናን ዓለምን ይንበር።
ከምቲ ጳውሎስ ዝገበሮ፡ ብመስቀል ክንምካሕ ንኽእል ኢና። መስቀል ንመድሓኒና ክንደይ ኣኽፊልዎ? ንእኡ እንታይ ማለት እዩ ነይሩ?ብዙሓት ዘመናት ቅድሚ ሕጂ፡ ናይ መስቀል ምስልታት ምልባስ ወይ ምሓዝ ልምዲ ኣትዩ ነይሩ፡ እዚ ድማ ንሰባት ብዛዕባ መስቀል ክርስቶስ ከዘኻኽሮም እዩ ተሓሲቡ። ብቕልጡፍ ድማ እቲ ሓቂ ጠፍአ። እቲ ምልክት ነቲ ህያው ክገብሮ ዝነበሮ ሓቂ ቀተሎ።
እንደልዮ ዘሎና፡ መስቀል፡ ብሓቀኛ ትርጉሙ፡ ብሓቂ ኣብ ስጋዊ ልብና ክስራሕ እዩ።
