ድንግል ማርያም መልኣኽ ገብርኤል እቲ ዝገርም መልእኽቲ ሃባ፡ “መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሌኺ ኺመጽእ እዩ፡ ሓይሊ ልዑል ድማ ኺጽልለኪ እዩ። ስለዚ እቲ ኺውለድ ዘለዎ ቅዱስ፡ ወዲ ኣምላኽ ኪብሃል እዩ” (ሉቃስ 1:35 NKJV)። ወዲ ኣምላኽ ሰብ ምዃኑ፡ ካብ ኩሉ ሰብኣዊ ሓሳብ ንላዕሊ፡ ክንደይ ዘገርም እዩ! ንሱ “ሕጻን ኣምላኽ” ዘይኮነስ፡ “ወዲ ኣምላኽ” ተባሂሉ እዩ። ንሱ ብሓቂ ብሰብነቱ ሕጻን ማርያም እዩ ነይሩ፡ ምኽንያቱ “ሕጻን” ምውላድ የጠቓልል፡ ከም ወዲ ግን ምውላድ ኣይጠቓልልን እዩ። ክርስቶስ ኣይነበረን ተወሊዱ ካብ ኣምላኽ ከምቶም ምእመናን። ምስ ሰባት ርክብ ምስ ገበረ፡ “ወዲ ኣምላኽ” ተባሂሉ፡ ምኽንያቱ ንዘለኣለም ምስ ኣቦኡ ርክብ ወድነት ነይርዎ እዩ።
“ኣቦ ንወዱ ከም መድሓኒ ዓለም ለኣኾ” (1 ዮሃንስ 4:14)። ቅድሚ ምልኣኹ ወዲ ነይሩ ድዩ? ብርግጽ ነይሩ እዩ። ገሊኦም ነዚ ነጺጎም፡ ክርስቶስ ብስጋዌኡ ጥራይ ወዲ ከም ዝኾነ ይዛረቡ። እሞ ኣምላኽ ቅድሚ ወዱ ምልኣኹ ኣቦ ኣይነበረን ድዩ? ኣምላኽ ኣቦ እንተ ነይሩ፡ ሽዑ ክርስቶስ ወዲ ምዃኑ ብፍጹም ይስዕብ። ኣምላኽ ክርስቶስ ናብ ዓለም ምስ መጸ ጥራይ ድዩ ኣቦ ዝኾነ? ብርግጽ ኣይፋሉን! ጐይታ የሱስ ነዚ ብንጹርን ብዘየማትእን ኣብ ዮሃንስ 16:28 መለሰ፡ “ካብ ኣቦ ወጺአ ናብ ዓለም መጺአ።” ካብ ኣቦ ምውጻኡን ናብ ዓለም ምምጻኡን ፍሉይ ገበሮ።
ዮሃንስ 3:16 እውን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ንጹር እዩ፡ “ኣምላኽ ንዓለም ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝፈተዋ፡ ንበይናዊ ወዱ ሃበ፡ ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ኹሉ ኸይጠፍእ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት የሕልፍ እምበር።” ዓሻ ዘይምእማን ጥራይ እዩ ነዚ ናብ “እቲ ዝኾነሉ ሃበ” ኪቕይሮ ዝኽእል፡ ዝኾነ ወዱ።”
እቲ “በይናዊ” ዝብል ኣበሃህላ ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ኪዛረብ ከሎ፡ ኣብ ጽሑፋት ዮሃንስ ጥራይ እዩ ዚርከብ፡ እኳ ደኣ እቲ ቃል ብዛዕባ ወዲ ኣብርሃም ይስሃቅ ኣብ እብራውያን 11:17 ተጠቒሱ እዩ። እቲ ቃል ንምውላድ ኣይጠቕስን እዩ፡ ግን “እቲ ግርማ ናይ ፍሉይ ርክብ እዩ ነይሩ፡ እቲ ‘በይናዊ’ ዝብል ቃል ድማ መጀመርታ ወድነቱ ኣይጠቕስን እዩ። ርክብ የጠቓልል እዩ፡ ግን ከምቲ ንሰብ ዚውዕል ምውላድ ክንፈልዮ ኣሎና” (W. E. Vine, Expository Dictionary Of New Testament Words)። ገሊኦም ዚገብርዎ ዓብዪ ስሕተት፡ ኣብ ሰብኣዊ ርክባት ወዲ ድሕሪ ኣቦኡ ስለ ዚመጽእ፡ ሽዑ ክርስቶስ ከም ወዲ ኣምላኽ ወዲ ኪኸውን ከም ዘለዎ ይሓስቡ። ግን እቲ “ወዲ” ዝብል ቃል ካብ ካልእ ነገር ወይ ሰብ ምምጻእ ኣይጠቓልልን እዩ፡ ከምቲ እቲ “ሕጻን” ዝብል ቃል ዚገብሮ። ጐይታ የሱስ ካብ ዘለኣለም ኣቦኡ ወዲ እዩ ነይሩ፡ እዚ ድማ ንኽብሩ፡ ንሓድነቱን ምስ ኣቦኡ ዘለዎ ሕብረቱን የጠቓልል። ከምኡ እውን፡ ወዲ ምዃኑ ንወድነት ኣብ ሰብኣዊ ርክባት መሰረት እዩ፡ ብኣንጻሩ ኣይኮነን። “ኩሎም ንወዲ ኸምቲ ንኣቦ ዜኽብርዎ ኼኽብርዎ እዮም” (ዮሃንስ 5:23)። ንኣቦ ከም ዘይወሰን፡ ኩሉ ዚፈልጥ፡ ኣብ ኩሉ ዘሎ፡ ኩሉ ዚኽእልን ዘለኣለማዊን ንኸብሮ ኢና። ስለዚ ወዲ ብልክዕ ከምኡ ኪኽበር ኣለዎ። ንሱ ብባህሪኡ ወዲ ኣምላኽ እዩ፡ ምእመናን ግን ብውልድነት ደቂ ኣምላኽ ይኾኑ (ገላትያ 4:1-7)። ብሓድሽ ልደት ደቂ ኣምላኽ ይኾኑ፡ እዚ ድማ ምስ ጐይታ የሱስ ፈጺሙ ኣይነበረን፡ ምኽንያቱ ንሱ ኣይኮነን መግለጺ መዝገበ-ቃላት ናይ ሓድሽ ኪዳን ቃላት)። ሕጻን “ሕጻን ኣምላኽ”። ንሱ ብባህሪኡ ወዲ እዩ፡ ብርግጽ ብውልድነት ኣይኮነን።
እቲ ናይ ጐይታ የሱስ ቃላት ኣብ ላዕሊ ምስቲ ኣብ ዮሃንስ 14:28 ዘሎ ቃላቱ ዚጋጮ ኪመስል ይኽእል እዩ፡ ኣብኡ ድማ “ኣቦይ ካባይ ይዓቢ” ኢልና ንሓንብብ። ንሱ ብዛዕባ ኣቦ ብብሕቲ ካብኡ ምዕባዩ ኣይዛረብን ነይሩ፡ ግን ንሱ ከም ወዲ ኣብ ምድሪ ብሰብነቱ ንጹር ዝኾነ ቦታ፡ ትሕቲ ስልጣን ኣቦኡ ሒዙ ነይሩ። ኣብኡ ድማ ናብ ኣቦኡ ምምላሱ ተዛረበ።
ዮሃንስ ብዛዕባ ክርስቶስ ብግርማ ኣምላኽነቱ መን ምዃኑ ብሰፊሑ ተዛረበ። እዚ ድማ ኣብ ዮሃንስ 1:18 ብጽቡቕ ይርአ። “ንኣምላኽ ሓደ እኳ ኣይረኣዮን። እቲ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ዘሎ በይናዊ ወዲ፡ ንሱ ገለጾ።” ቅድሚ ናብ ዓለም ምምጻኡ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ነይሩ ድዩ? ብርግጽ፡ ንዘለኣለም ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ምዃኑ ባህሪኡ እዩ ነይሩ። ምስ ኣቦኡ ንዘለኣለም ከምዚ ዝበለ ጥቡቕ ርክብ ስለ ዝነበሮ፡ ንዕኡ ንምግላጽ ብቑዕ እዩ ነይሩ።
ዮሃንስ ብዛዕባ ክርስቶስ ከም “ቃል” ቅድሚ ብዛዕባኡ ከም “ወዲ” ምዝራቡ ተዛረበ። “ኣብ መጀመርታ ቃል ነበረ፡ እቲ ቃል ድማ ምስ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቃል ድማ ኣምላኽ ነበረ። ንሱ ኣብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ” (ቁ.1-2)። ከምቲ ገሊኦም ክርስቶስ ቅድሚ ናብ ዓለም ምምጻኡ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ኪነጽጉ ዝደፈሩ፡ ከምኡ ድማ ክርስቶስ ናብ ዓለም ምስ መጸ ቃል ከም ዝኾነ ብድፍረት ዚዛረቡ ኣለዉ። እዚ ንቅዱስ ጽሑፍን ንጐይታ ባዕሉን ዓብዪ ስድብ እዩ።
ብሓቂ፡ እቲ ቃል መጀመርታ ኣይነበሮን። ንሱ “ኣብ መጀመርታ” ነበረ፡ ቅድሚ እቲ ንሕና እንፈልጦ ግዜ ምህላዉ። ንሱ ኣብኡ ነበረ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንሱ ዘለኣለማዊ ሰብ እዩ። ንሱ “ምስ ኣምላኽ” ነበረ፡ ማለት፡ ንሱ ፍሉይ ሰብ እዩ። “እቲ ቃል ድማ ኣምላኽ ነበረ።” ንሱ መለኮታዊ ሰብ እዩ። ካብኡ ንላዕሊ፡ “ንሱ ኣብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ።” ንሱ ዘለኣለማዊ ፍሉይ ሰብእዩ። ከም “ቃል”፡ ክርስቶስ ፍጹም መግለጺ ኩሉ ሓሳባት ኣምላኽ እዩ። ከም “ወዲ” ድማ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ እዩ፡ እቲ ልቢ ኣቦ ብፍጹም ዚግለጸሉ።
ምስክርነት ብሉይ ኪዳን
ኣጉር ንርእሱ “ካብ ኩሉ ሰብ ዝበለጸ ዓሻ” (ምሳሌ 30:2) ኢሉ እኳ እንተ ተዛረበ፡ ኣብ ቁጽሪ 4 ግን ንዝኾነ እስራኤላዊ ኣእምሮኡ ዜነቓቕሕ ሕቶታት ሓተተ፡ “መን ናብ ሰማይ ደየበ ወይ ወረደ? መን ንፋስ ኣብ ኢዱ ሰበሰበ? መን ማይ ብኽዳን ኣሰረ? መን ኩሉ ወሰናት ምድሪ ኣጽነዐ? ስሙ እንታይ እዩ፡ ስም ወዱኸ እንታይ እዩ፡ እንተ ፈለጥካ?”
ግን እዚ ቅዱስ ጽሑፍ ምዃኑ ንዘክር፡ ስለዚ ኣምላኽ እዩ ነዚ ሕቶታት ዚሓትተና ዘሎ። ምስ ዓብዪ ግርማ ፈጣሪ ንገጥም፡ ሽዑ ድማ “ስሙ እንታይ እዩ፡ ስም ወዱኸ እንታይ እዩ፡ እንተ ፈለጥካ” ተባሂልና ንሕተት። ንሱ ኣይሓተተን፡ “እንታይ ኪኸውን እዩ ስም እቲ ብድሕሪ ሕጂ ወዲ ኣምላኽ ዚኸውን?” ግን፡ “ስሙ እንታይ እዩ ፡ ስም ወዱኸ እንታይ እዩ?” ክርስቶስ ኣጉር ኣብ ዝጸሓፈሉ ግዜ ወዲ ኣምላኽ ነይሩ ድዩ? ብፍጹም! ካብዚ ርግጸኝነት እዚ ምህዳም የልቦን።
መዝሙር 2፡ ንፍርዲ ኣህዛብ ኣብ ግምት ዘእተወ፡ ብዛዕባ ቃላት ጐይታ የሱስ ይንበይ፡ “ኣዋጅ ክነግር እየ፡ እግዚኣብሔር ከምዚ ኢሉኒ፡ ‘ንስኻ ወደይ ኢኻ፡ ሎሚ ወሊደካ’” (ቁ.7)። እቲ “ንስኻ ወደይ ኢኻ” ዝብል ሓረግ ብፍጹም ብበይኑ ብግርማ ይቐውም። ንሱ ወዲ ኣምላኽ እዩ ምኽንያቱ ንሱ ኣምላኽ እዩ። እዚ ንብሕታዊ ክብሩ የጠቓልል፡ ካብ ዘለኣለም ሓቂ እዩ። ይኹን እምበር፡ “ሎሚ ወሊደካ” ትንቢታዊ እዩ፡ ንገርም ስጋዌኡ የጠቓልል። ገሊኦም ነዚ ተቓዊሞም፡ ክርስቶስ ብስጋዌኡ ከም ወዲ ከም ዝተወልደ ይብሉ። ግን ቅዱስ ጽሑፍ፡ “ወደይ ኪትኸውን ወሊደካ” ኣይብልን እዩ። ከምዚ ዝበለ ነገር ኪጠቓለል እንተ ነይሩ፡ ሽዑ እቲ ምውላድ ቅድሚኡ ምተጠቕሰ ነይሩ፡ ግን ከምኡ ኣይኮነን። ዓብይነት ሰብነቱ ቅድሚኡ ተጠቒሱ፡ ድሕሪኡ ድማ እቲ ምውላዱ፡ እዚ ድማ ብርግጽ ብሰብነት እዩ።
መዝሙር 2 ኣብ ቁጽሪ 10-12 ካልእ ኣገዳሲ ትምህርቲ ይውስኸልና፡ ኣብኡ ድማ “ሕጂ እምበኣር፡ ኣቱም ነገስታት፡ ልባማት ኩኑ፡ ኣቱም ፈረድቲ ምድሪ፡ ተምሀሩ። ንእግዚኣብሔር ብፍርሃት ኣገልግልዎ፡ ብርዕዳ ድማ ተሓጎሱ። ንወዲ ስዐምዎ፡ ምናልባት ከይቕየም፡ ብመገዲ ድማ ከይትጠፍኡ፡ ቍጥዓኡ ቕሩብ ምስ ዚነድድ። ብእኡ ዚውከሉ ዘበሉ ኹሎም ብጹኣን እዮም” ኢልና ንሓንብብ። እቲ መዝሙር ብዛዕባ ፍርዲ ኣብ ዳሕሮት መዓልታት ትንቢታዊ እኳ እንተኾነ፡ እዞም ቁጽርታት ግን ንነገስታትን ፈረድትን ሕጂ፡ ከምቲ ኣብ ዝተጻሕፈሉ ግዜ ዝነበረ፡ ምዕዶ እዮም። በቲ ግዜ እቲ “ንወዲ ስዐምዎ” ተባሂሎም ነይሮም፡ እዚ ድማ ቅድሚ ብሰብነት “ምውላዱ” ነዊሕ ግዜ እዩ። ከምኡ እውን፡ “ብእኡ ዚውከሉ ዘበሉ ኹሎም ብጹኣን እዮም” (ቁ.12)። እቲ መዝሙር ዝደረሰ ሰብ ነቲ ግዜ ዝነበሩ ሰባት ኣብ ወዲ ኪውከሉ ንምብራዕ እዩ ጸሓፎ፡ እዚ ድማ ን“ወዲ ምሳዕም” መገዲ ኪኸውን እዩ።
ካልእ ዝበለጸ ምስክርነት ንርክብ ኣቦን ወድን ኣብ ምሳሌ 8:22-36 ይርከብ፡ እዚ ድማ “እግዚኣብሔር ኣብ መጀመርታ መገዱ፡ ቅድሚ ጥንታዊ ግብራቱ፡ ሓዘኒ። ካብ ዘለኣለም፡ ካብ መጀመርታ፡ ቅድሚ ምድሪ ምህላዋ ተመስሪተ እየ” (ቁ.22-23) ይብል። ድሕሪኡ፡ ኣብ ቁጽሪ 30-31፡ “ሽዑ ኣነ ኣብ ጥቓኡ ከም ዋና ጥበበኛ ነበርኩ፡ ንሱ ድማ ኩሉ መዓልቲ ባህታኡ ነበርኩ፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚኡ እናተሓጎስኩ፡ ኣብ ዝነበረት ዓለሙ እናተሓጎስኩ፡ ባህታይ ድማ ምስ ደቂ ሰብ ነበረ።” ጥበብ ኣብዚ ብንጹር ከም ሰብ ተገሊጻ ትርአ፡ እቲ ሰብ ድማ ካብ ጐይታ የሱስ፡ ወዲ ኣቦ፡ ካልእ ኪኸውን ኣይኽእልን እዩ፡ ከምቲ 1 ቈረንቶስ 1:24 ዚምስክሮ፡ “ክርስቶስ ሓይሊ ኣምላኽን ጥበብ ኣምላኽን።” ወዲ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ኩሉ ግዜ “ባህታኡ [ናይ ኣቦ]፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚኡ እናተሓጎሰ” (ምሳሌ 8:30) ምዃኑ እንተ ዘይፈለጥና፡ ክንደይ ብዙሕ ምሓተና! እዚ ርክብ ኣብ መንጎ ኣቦን ወድን ንልብና ብዕምቆት ኬሐጉስን ንሕብረትና “ምስ ኣቦን ወዱ የሱስ ክርስቶስን” (1 ዮሃንስ 1:3) ዘሎና ሕጂ ዘሎና ባህታ ኬበራብረናን ይግባእ። ከምኡ እውን፡ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት እውን “ባህታ ወዲ ምስ ደቂ ሰብ” (ምሳሌ 8:31) ምዃኑ ኣስተብህሉ፡ ምኽንያቱ ኣቦን ወድን ንዘለኣለማዊ በረኸት ምእመናን ኣብ ኣእምሮኦም ዘይነበሮም ግዜ ፈጺሙ ኣይነበረን።
ገሊኦም ምሳሌ 8 ንወዲ ኣምላኽ ኪጠቕስ ኣይኽእልን እዩ፡ ግን ንጥበብ ከም ስርዓት ጥራይ እዩ፡ ምኽንያቱ ጥበብ ኣብ ምዕራፍ 8:1-3ን 9:1-6ን ከም “ኣንስተይቲ” ተገሊጻ እያ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ምዕራፍ 8:22-36 ከምኡ ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ጥበብ ኣብኡ ከም ሰብ ትዛረብ (ቁ.12 ርአ)። ከም “ኣንስተይቲ” ምስ እትግለጽ፡ ትኹረት ኣብቲ ኣብ ሰባት ዘሎ ስራሕ ጥበብ እዩ፡ ግን ኣብ ምሳሌ 8:22-36 እቲ ዛዕባ ናይ ምምጥጣንና ወይ ምስትውዓልና ንጥበብ ኣይኮነን፡ ግን ጥበብ ብዕላማ ኣብ ሓደ ሰብ፡ ብዘይካ ብኸመይ ከም እትጸልወና። እቲ ሰብ ድማ ወዲ ኣምላኽ ጥራይ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብዚ ጉዳይ እዚ ከም ኣብነት ጥበብ እውን ኣይርአን እዩ፡ ምኽንያቱ ከምዚ ዝበለ ኣብነት ፈጺምና ክንስዕብ ኣይንኽእልን ኢና። ብኣንጻሩ፡ ከም ዕላማ ናይ ፍቕርናን ኣምልኾናን ኣብ ቅድሜና ተነቢሩ እዩ። ስለዚ ከምዚ ዝበለ ቅዱስ ጽሑፍ ንኣምልኾና ንኣቦን ወድን ኬዕምቖ ይግባእ።
ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ጸሎት ጐይታ የሱስ ናብ ኣቦኡ ኣብ ዮሃንስ 17:24 ተገሊጹ ዘሎ ሓቂ ብሓቂ ኬሐጉሰና ይኽእል እዩ፡ “ኣቦ፡ እቶም ዝሃብካኒ እውን፡ ኣነ ኣብ ዘለኹሉ ምሳይ ኪኾኑ እፈቱ፡ ነቲ ዝሃብካኒ ክብረይ ኪርእዩ፡ ምኽንያቱ ንስኻ ቅድሚ ምምስራት ዓለም ፈቲኻኒ ኢኻ።” ወዲ ንኣምላኽ ከም ኣቦኡ ተዛረቦ፡ ከም ኣቦ ድማ ኣምላኽ ንወዱ ቅድሚ ምምስራት ዓለም እውን ፈተዎ። እዚ ምስቲ ኣብዚ ሓጺር ጽሑፍ እዚ ዝሓሰብናዮ ዝተፈላለዩ ክፍሊታት ክንደይ ፍጹም እዩ ዚሰማማዕ።
ጽባቐ ናይ ዘለኣለማዊ ርክብ ፍቕሪ ኣብ መንጎ ኣቦን ወድን ብርግጽ ንኣምልኾን ንምምስጋንን ኣብ ቅድሚ ገጹ ኬንቀሳቕሰና እዩ።
—ብለስሊ ኤም. ግራንት፡ ተሰማሚዑ።
ሰብኣዊ ቛንቋ ንሰብኣዊ ርክባትን ኣብ ውሽጢ ሰብኣዊ ኣተሓሳስባን ሓሳባትን ዘለዉ ነገራትን ንምግላጽ ዚበቅዕ እዩ። ስለዚ፡ ንመለኮታዊ ህላዌ ዘለኣለማዊ ኣምላኽን ኣብ መንጎ ሰለስቲኦም ኣካላት ሰለስተኣዊ ኣምላኽ ብዘይ መጀመርታ ወይ መወዳእታ ብባህሪኡ ኪህሉ ዘለዎ ዘይተፈጥረ ርክብን ብቑዕ ገይሩ ንምግላጽ ጉድለት ኣለዎ። ኣምላኽ ነዚ መለኮታዊ ነገራት ንምግላጽ ዝተጠቕመሉ ኣበሃህላታት ብሰብኣዊ ቛንቋ ኪቐርብ ኣለዎ፡ እዚ ድማ ንሕና ሰባት ብምእታውና ናይ ገዛእ ርእስና ሰብኣዊ ሓሳባት ንምጥምዛዝን ንምጥዋይን ተቓላዕቲ ኢና።
ግን ኣምላኽ ብልዑላዊ ሕያውነቱ ናብዚ ናይ ባህርያዊ ድኻምና መጺኡ እዩ። ብዛዕባ ባዕሉ መለኮታዊ ዝተመስጡ ቃላት ብምሃብና፡ ብዛዕባ ዝበሎ ንምግማት ኣብ ገዛእ ርእስና ናይ ምምዛን ሓይልታት ፈጺሙ ኣይሓደገናን። ብኣንጻሩ፡ ንሱ ናይ ገዛእ ርእሱ መለኮታዊ ባህሪ ኣካላት ገይሩና እዩ፡ እዚ ድማ ንዝተገለጹ መለኮታዊ ነገራት ንምርዳእ ዓቕሚ ኣለዎ። ከምኡ እውን፡ ንቓሉ ንምትርጓምን ንዝሓደሰ ምስትውዓልና ብዛዕባ ሓቀኛ ትርጉሞም ንምብርሃንን ኣብ ውሽጥና ኪነብር ንገዛእ ርእሱ መንፈስ ቅዱስ ሂቡና እዩ። እዚ ዓብዪ በረኸት እዩ፡ ግን ኣብ ገዛእ ርእስና ምስትውዓልና ዘይንውከልን ትሑት ፍቓድን ምምሃር ዚኽእል ልብን ምስ ዚህልወና ጥራይ እዩ ናብ ኩሉ ሓቂ ኪመርሓና ዚኽእል (ዮሃንስ 7:17፤ ምሳሌ 3:5-6፤ 1 ቈረንቶስ 2:10,12,14፤ ዮሃንስ 16:13)። —ኢ. ሲ. ሃድሊ፡ ካብ “እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ” ተሰማሚዑ።
