ቈሎሴ 1:9-22
“ፍቑርኪ ኻብ ካልእ ፍቑር እንታይ ይበልጽ?” እዚ ኣብ መዝሙር ሰሎሞን እተሓትተ ሕቶ እዩ። ኣቱም ፍቑራት ኣመንቲ፡ ንስኻትኩምኸ ንእዚ ሕቶ እዚ እንታይ ትብሉ? እዚ ኣገዳሲ ሕቶ እዩ፡ ከመይሲ ኣብ መልሱ ናይ ክርስትያን ሓቀኛ እምነትን ተስፋን ኣሎ። ሃዋርያ ጳውሎስ ነቶም ኣብ ቈሎሴ ዝነበሩ ቅዱሳን፡ ኣብቲ ሕጂ ዘንበብናዮ ጥቕስታት ከም ዝጸሓፎ ቃላት ምምላሱ ኣየጠራጥርን እዩ። ብሓደ መገዲ እቲ ናብ ቈሎሴ እተጻሕፈ መልእኽቲ ኻብቲ ናብ ኤፌሶን እተጻሕፈ መልእኽቲ ይበልጽ፡ ከመይሲ ኣብቲ ናይ ኤፌሶን እቲ ግሩም ኣሰራርሓን ኣወቓቕራን ናይ ቤተ ክርስቲያን፡ ማለት ስጋ ክርስቶስ፡ ተገሊጹ ኣሎ፡
ኣብ ቈሎሴ ግን ክብሪ እቲ ርእሲ እዩ ዝበዝሕ፤ እቲ ዓብይነት ናይ ክርስቶስ ርእሲ ድማ ነቲ ስጋ ይመልኦ፡ እዚ ድማ ንምግላጽ ልዕልናኡ እዩ እተሰርሐ። ቃል ኣምላኽ ንጐይታና ዝምልከቱ ዝተፈላለዩ ኣርእስትን ክብረትን ይገልጽ፡ እዚ ድማ ምስቲ ብብዙሕ ገጻት ዘለዎ ጽቡቕ ኣልማዝ ክመሳሰል ይኽእል እዩ። እቲ ክእለት ናይቲ ሓዳጊ ኣልማዝ እቲ ጽባቐ ናይቲ እምኒ ንምምስጋን እዩ እተዓየየ።
ነፍሲ ወከፍ ስም፡ ነፍሲ ወከፍ ማዕርግ ክርስቶስ ከም ሓድሽ ኣንፈት ኣብቲ ኣልማዝ እዩ፡ ንውሽጣዊ ጽባቐኡ ንምውጻእ እተሰርሐ፡ ንሕና ድማ ብብርሃን ኣምላኽ ክንርእዮም፡ እዚ ድማ ባህጉ እዩ። ገለ ኻብዚ ድማ ኣብቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ምዕራፍ ተኣኪቡ ኣሎ።
ኣብ ጥቕሲ 13 ከም “ፍቑር ወዲ ኣምላኽ” ወይ ብዝያዳ ገላጺ “ወዲ ፍቕሩ” ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ፤ እዚ ድማ ክጽውዖ እደፍር፡
ክብሪ ዝምድና
ናብ መንግስቱ ተሰጋጊርና ኢና፡ ግን ንግዜኡ ነዚ በረኸት እዚ ንግደፎ፡ ኣብ ክብሪ ፍቑር ኣምላኽ ድማ ንጠምት። ብርሃኑ ኻብቶም ሰባት ፍቑራት ዝብልዎም ኩሎም ኣዝዩ ልዕል የብሎ፤
ብዛዕባ እዚ ሓደ እኳ ምስኡ ክወዳደር ኣይክእልን እዩ፡ ንሱ ወዲ እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ዘለኣለም ኣብቲ ቅዱስን ብሩኽን ዝምድና ይነብር ነይሩ።
ዘለኣለማዊ ቦታኡ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ነበረ፡ ኩሉ ምስጢራዊ ዕላማታት ፍቕሪ እናፈለጥ፡ ኩሉ ዕምቆት መምከርቲ ኣምላኽ እናፈለጥ፡ ኩሉ ሰናይ ፍቓድ ኣምላኽ እናፈለጥ። ብእዚ ባህሪ እዚ እዩ እቲ ወዲ ነቲ ኣቦ ንምፍላጥ ዝመጸ፡ እቲ ኣብ ሕቕፊ ጐይታኡ ዝደቀሰ ደቀ መዝሙር ድማ፡ “ክብሩ ርኢና፡ ከም ክብሪ ሓደ ወዲ ኻብ ኣቦኡ” ኢሉ ኣሎ። ዮሃንስ፡ ንሕና ርኢናዮ፡ ካልኦት ግን ጽባቐ ዘይረኣዩሉ፡ ንምምጓሱ ዘይደለዩሉ እዋን፡ ንሕና ፈሊጥናዮ።
ክብሩ ኸም ፍቑር ወዲ ርኢናዮ፡ እቲ ኩሉ መምከርቲ ኣምላኽ ማእከሉ ዝረኸበሉ፡ ኩሉ ሓሳብ ኣምላኽ ዕላማኡ ዝረኸበሉ፡ እዚ ድማ ናብ ዘለኣለም ዝሰጋገረ፡ ከምቲ ንሱ ኣብ ፍቕሪ ኣቦኡ ዝነበረሉ ዘለኣለም ዘይተወሰነ። ግን ናብ ጥቕሲ 14 ንሰግር፡ ነቲ ንሱ፡ ፍቑር ኣቦ፡ ዝረኸቦ ክብሪ ንርአ፡ ብርሃኑ ድማ ምስቲ ሕጂ ዝሓሰብናዮ ብምውድዳር ይዓቢ። እዚ ድማ፡
ክብሪ ምድሓን
ክርስቶስ ንኣምላኽ እንታይ ከም ዝነበረ ኩሉ ሕሰብ፡ ድሕሪኡ ድማ ሓሳባትካ ናብ ጸልማትን ሓዘንን ጎልጎታ ኣቕንዕ። ዘለኣለማዊ ክብሪ ወዲ ሕሰብ፡ ድሕሪኡ ድማ እቲ ንሕና ምእንቲ ክንነብር ዝፈሰሰ ክቡር ደሙ። ናብ ታሕቲ ዘውረዶ ጉዕዞኡ ክንሓስብ ንኽእል ኢና፡ ክሳዕ ዝበጽሖ ደረት ዘይነበረ፡ ንሱ ናብ ታሕቲ በጺሑ ነይሩ። ኣብኡ ድማ ፍቕሪ ኣምላኽ ብዕምቆት፡ ብኹሉ ግርማዊ ስፍሓቱ ተገሊጹ ነይሩ። መንግስቲ ክብሪ፡ ስፍሓትን ዕምቆትን ቁመትን ናይቲ ዓብዪ ዓለም በረኸት፡ ፍቕሪ ኣምላኽ ከም መስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ክገልጽ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዘለኣለም ኣብ ቅድሚኡ እተነብረ ክብሪ ነበረ፡ ንሱ ድማ ብደም መስቀሉ ረኺብዎ፡ ብውርደትን ነውርን፡ ብጸልማትን ሞትን ረኺብዎ። ወይለ፡ ሎሚ ብዙሓት ንመስቀል ንምሕሳር ዝደልዩ፡ ግን እዚ ንምግባር ካብ ኣኽሊሉ እቲ ዝበለጸ ዕንቊ ምውሳድ፡ ንመዝሙር ዘለኣለም ምዕባስ፡ ንመዝሙር እቶም ዝደሓኑ ምዕባስ እዩ። ስማዕ፡ ከም ዝወጽእ፡ “ነቲ ዘፍቀረናን ብገዛእ ደሙ ዘሐጸበናን”። ቅዱሳን ኣብ ክብሪ ምስ ከበብዎ፡ ናብ እዝኑ ዝበጽሕ ቀዳማይ ድምጺ ንፍቕሪ ምድሓኑ ዝምስግን ክኸውን እዩ።
ግን ክብሪ ምድሓን ንሓሳባትና ኣዝዩ ይበልጽ፡ ከመይሲ ንኹሉ ሕቶ ሓጢኣት፡ ከምቲ ንባህሪን ግርማን ኣምላኽ ዝጸሉ፡ የጠቓልል። ጐይታና ኻብ ማዕድ ንገነት ጌተሴማኒ ክወጽእ ከሎ፡ “ሕጂ ወዲ ሰብ ተኸቢሩ፡ ኣምላኽ ድማ ብእኡ ተኸቢሩ” ኢሉ ሰሚዕናዮ። ንሓጺር እዋን ደው በል፤ ቃላቱ ተረዲእካዮምዶ?
ክብሪ እንታይ እዩ? ምናልባት እቲ ዝቐለለ ትርጉሙ፡ ምብራቕ ወይ ምግላጽ ልዕልና እዩ። ዝደለኻዮ ልዕልና ኩሉ ውሰድ፡ ኣርእዮ፡ እዚ ክብሩ እዩ። ኣብቲ ጽጌረዳ እቲ ሽታን ሕብርን ናይቲ ዕምባባ ተሓቢኡ ኣሎ፡ ግን ብጸሓይ ምስ ተኸፍተ፡ ሽዑ ክብሪ እቲ ጽጌረዳ ይግለጽ፡ እቲ ግሩም ሽታኡ ድማ ይግለጽ። ከምኡ ድማ ልዕልና ኣምላኽ ተሓቢኡ ነበረ፡ ክሳዕ ክብሪ ምድሓን ብኸምዚ ዝኣመሰለ መገዲ ዝረኸበ፡ ኩሉ ባህርያት ኣምላኽ፡
ፍቕሩ፡ ቅድስናኡ፡ ሓቂኡ፡ ግርማኡ፡ ፍርዱ፡ መሰላት ዝፋኑ፡ ብፍጹምነት ተገሊጾም፡ ኣብ መንጎኦም ምንም ምጽብጻብ ከይነበረ። እዚ ጥራይ እዩ ንፍቑርና ኻብ ኩሉ ካልእ ዝበልጽ ዝገብሮ ክብል እደፍር።
ኩሉ መደባት ምድሓን ሰብ ኣብ ምጽብጻብ ባህርያት ኣምላኽ እዩ ዝተመርኮሰ። ንፍትሑ ምስ ፍቕሩ፡ ንምሕረቱ ምስ ቅድስናኡ የጻብቑ። ግን ወዲ ኣምላኽ ክብሪ ምድሓን ምስ ረኸበ ከምኡ ኣይኮነን፡ ከመይሲ ሽዑ ኩሉ ኣብ ኣምላኽ ዘሎ ባህሪ ብፍጹም ሚዛን ተገሊጹ ነይሩ። ኣብ ጥቕስታት 15-17 ክርስቶስ ከም “ምስሊ ዘይርአ ኣምላኽ፡ በዅሪ ኩሉ ፍጥረት” ተራእዩ ኣሎ። ንእኡ ድማ፡
ክብሪ ፍጥረት
እቲ “በዅሪ” ዝብል ማዕርግ ብዝኾነ ይኹን መገዲ እቲ ቀዳማይ ዝተወልደ ማለት ኣይኮነን፡ ግን ንሱ ብልዕልና ክብረትን ሓይልን ልዕል ዝበለ እዩ። ከመይሲ ብእኡ ኩሉ ዝርአን ዘይርአን ነገራት ስለ እተፈጥረ፡ ኣብቲ ንሱ ዝሰርሖ ዓለም እቲ ቀዳማይ ቦታ ንእኡ ክኸውን ኣለዎ። እዚ ኣገዳስነቱ ድማ ኣብ መንጎ እቶም ነዚ ፍጥረት ዝመልኡ ብልህታት ፍጥረታት፡ ንሱ፡ ምስሊ ዘይተወሰነ ዘይርአ፡ ንኣምላኽ የፍልጥ፡ እዚ ድማ እቲ ዓብዪ ዕላማ እዩ ንሱ ንእኡ ዝሕዞ። ጥቕሲ 16 ከምዚ ክንበብ ኣለዎ፡ “ኩሉ ነገር ብእኡ ተፈጥረ”፡ ድሕሪኡ “ኩሉ ነገር ብእኡ ተፈጥረ”፡ ኣብ መወዳእታ ድማ “ምእንቲ እኡ” ተፈጥረ።
ንሱ ባዕሉ እዩ ዝገበሮ፤ ፍጥረት ስራሕ ወዲ እዩ። ንሱ ንገዛእ ባህጉን ዕላማኡን እዩ ዝገበሮ፡ ኣብ ምግባሩ ድማ፡ ኣብ ባዕሉ እዩ ዝገበሮ፡ ማለት፡ ንገዛእ ምልክቱን ባህሪኡን ኣብኡ ኣንቢሩ። ከምቲ ሓደ ስነ ጥበባዊ ኣብ ስራሑ ምልክት ገዛእ ውልቃዊ ባህሪኡ ዝገድፍ፡ ከምኡ ድማ ፍጥረት ንፈጣሪኡ፡ ወዲ ኣምላኽ፡ ይመስክር። ሰባት ሕጂ ንምርኣይ ኣዒንቲ የብሎምን፡ ግን መዓልቲ ምግላጽ ምስ መጸ፡ ኩሉ ክብሪ ክገልጽ እዩ፡ ከምቲ መዝሙር 148 ብንጹር ዘርእዮ።
ካልእ ክብሪ ድማ ኣብ ጥቕሲ 19 ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይቐውም -
ክብሪ ምግላጽ
ንኣምላኽ ኩሉ ምልኣት ኣብኡ ክነብር ባህጊኡ ነበረ፤ እዚ ፍጹም ኣምላኽነቱ ዘረጋግጽ እዩ፡ ግን ምግላጽ እውን እዩ፡ ከመይሲ ምስቲ ኣብ ምዕራፍ 2:9 ዘሎ ዝመሳሰል ጥቕሲ ምስ እነወዳድሮ፡ እቲ ምልኣት ብስጋ ኣብኡ ከም ዝነብር ንርኢ።
ሓደ ኣምላኽ ዝኾነ ጥራይ እዩ ንኣምላኽ ክገልጽ ዝኽእል፡ ኣብ ምድሪ ብስጋ እናነበረ፡ ብምሕረት፡ ብርሕራሔ፡ ብመከራ፡ ኢዱ ኣብ ለምጻም ከንብር ከሎ፡ ንጸማም ኣእዛን ክኸፍት ከሎ፡ ንዕውራት ኣዒንቲ ክኸፍት ከሎ፡ ወዲ ኣምላኽ ብቓልን ብግብርን ልቢ ኣምላኽ ገሊጹ ኣሎ።
ብርሃን ኣምላኽ እንታይ ከም ዝመስል ንኹሉ ሰብ ኣብርሀ። ወይለ፡ እቶም ሰባት ነቲ ወድን ነቲ ኣቦን ርእዮም ክጸልኡ ምተገበኦም!
ግን ንሱ ድማ፡ ጥቕሲ 18፡ “በዅሪ ኻብ ምዉታት” እዩ፡ ኣብዚ ማዕርግ እዚ ድማ ንርኢ፡
ክብሪ ትንሳኤ
እቲ ዝገርም ዓወት እቲ ልኡል ህይወት፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ፡ ሓይልታት ሞት ምስ ሰባበረ፡ ንምርኮ ምርኮ ምስ ወሰደ፡ ንበትሪ ግዝኣት ሞት ካብ ኢድ እቲ ንነዊሕ እዋን ዝሓዞ ምስ ነጸለ እዩ። ሎሚ ድማ ብክብሪ ህይወት ትንሳኤ ደው ኢሉ ኣሎ፡ መፍትሕ ሲኦልን ሞትን ድማ ኣብ እተወግአ ኢዱ ኣሎ። እቲ ፍጹም ስልጣን ኣብ ዓለም ሞት ንክርስቶስ እዩ ዝምልከት።
ሓደ እኳ ናብቲ ግዝኣት ብዘይ ቃሉ ኣይኣቱን፡ ንሱ ምስ ደለየ ድማ። ንዝደለዮ ኻብኡ ከውጽእ ይኽእል እዩ። ድሕሪኡ፡ ኣብ መወዳእታ፡ ናብቲ ላዕለዋይ እምኒ፡ ጥቕስታት 20-22 -
ክብሪ ምትዕርራቕ
ኣምላኽ ብወዲ ገይሩ፡ ኩሉ ነገር ምስ ባዕሉ ንምዕርራቕ ይዓዪ ኣሎ። እቲ ዓብዪ መዓልቲ ንእኡ ገና ክወግሕ ኣለዎ፡ ሽዑ ሓጢኣት ካብ ዓለም ኣምላኽ ንዘለኣለም ክጠፍእ እዩ፡ ንስሙ ድማ ኣብ ታሪኽ ዘለኣለም ዳግማይ ኣይክነውርን እዩ። ኣምላኽ ኩሉ ኣብ ኩሉ ክኸውን እዩ፡ በጊዕ ኣምላኽ ድማ ክብሪ ምፍጻሙ ክረክብ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ሓይሉ ብምስክርነት ኣሎ፡ ኣብቶም ብስጋኡ፡ ብሞት፡ ድሮ ዝተዓረቑ፡ ድሮ ብኣምላኽ ዝሕጎሱ፡ ምትዕርራቕ ዝተቐበሉ (ሮሜ 5:11)።
እንታይ እዩ ንነፍስኻ ምስ ኣምላኽ ዘሰማምዓ? ከምቲ ዕውር ኮይኑ ዝተወልደ ሰብ፡ ኣዒንትኻ ተኸፊተን ንወዲ ኣምላኽ ከም እቲ ኻብ ኣቦ እተላእከ ሓደ ክትርእዮዶ ኣይኮነን? ኣብዚ እዩ ምስ ጐይታ ኩሉ ሳዕ ምሕጓስ ምስጢሩ ዘሎ፡ ኣብዚ እዩ ሓይሊ ዘለኣለማዊ ህይወት ዘሎ፡ ብእዚ ዓብዪ ሓቂ እዚ ድማ ክርስቶስ ንኹሉ ነገር ምትዕርራቕ ክፍጽም እዩ። ከመይሲ ንሱ ርእሲ ስጋኡ፡ ቤተ ክርስቲያን እዩ፡ ብቤተ ክርስቲያኑ ድማ ንሕቶኡ ኣብ ዮሃንስ 17:23 መልሲ ክሓፍስ እዩ፡ “ኣነ ኣብኦም፡ ንስኻ ድማ ኣብ ኣነ፡ ሓደ ፍጹም ምእንቲ ክኾኑ፡ ዓለም ድማ ንስኻ ከም ዝለኣኽካኒ፡ ከምቲ ንኣነ ዘፍቀርካኒ ድማ ንኣቶም ከም ዘፍቀርካዮም ምእንቲ ክፈልጥ”። እቲ ኻብ ከተማ፡ መርዓት፡ ሰበይቲ በጊዕ ዝበርህ ክብሪ ኣምላኽ፡ ኣቦ ንወዲ ከም ዝለኣኾ ምስክር እዩ። ዓለም ክትርእዮ እያ፡ ዓለም ክትርእዮ እያ፡ ህዝብታት ብብርሃኑ ክመላለሱ እዮም፡ ነገስታት ክብሮም ናብኡ ከምጽኡ እዮም፡ ሃሌሉያ ሰማይ ድማ ንገርህታት ገርህታት ክምስግን እዩ፡ እዚ ድማ ብምልኣት ፍቕሪ ኣምላኽ፡ “ኣቦ ንወዲ ለኣኾ”።
እዚ ክብሪ ጐይታ ኣብ ልቦም ንዝተቐመጠ ሰባት ብሩኽ ፍረ ክስዕብ ኣለዎ። ብፍልጠት ፍቓድ ኣምላኽ ምምላእ ክህሉ እዩ (ጥ. 9)፤ ድሕሪኡ ኣብ ዕለታዊ ኣመላልሳ ፍረ ክርከብ እዩ፡ ኣብ ፍልጠት ኣምላኽ ድማ ዕቤት (ጥ. 10)፤ ድሕሪኡ ምስቲ ግርማዊ ሓይሊ እቲ ርእሲ ብምዝማድ፡ ንኹሉ ትዕግስትን ንነዊሕ እዋን ምጽዋርን ብሓጎስ ክስዕብ እዩ (ጥ. 11)፤ ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ንኣቦ ዝምልከስ ኣምልኾ ክዓርግ እዩ፡ ንሱ ድማ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ውርሻ ዝጸውዓናን ዘሰናደወናን እዩ (ጥ. 12)።
እቲ ሕቶ “ፍቑርኪ ኻብ ካልእ ፍቑር እንታይ ይበልጽ?” ንዓኻ ተመሊሱልካዶ? ንእኡ ብእዚ ክብሪ እዚ ክትፈልጦ ተማሂርካዶ? ከምኡ እንተኾይኑ፡ ስሙ ንዓኻ ኻብ ኩሉ ስም ይበልጽ፡ ንሱ ኻብ ዓሰርተ ሽሕ ይበልጽ፡ እወ፡ ንሱ ብምሉኡ ጽቡቕ እዩ።
