ኣጠቓቕማ መፍትሕ ንኹሉ ዝፍለጥ እዩ። ሓደ መፍትሕ ከተማ፣ ደገ፣ ወይ ማዕጾ ዝውንን፣ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኩሉ ይቆጻጸር እሞ ንደሓንነቱን ኣጠቓቕማኡን ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ኣጠቓቕማ ቃል መፍትሕ ብሓፈሻ ምሳሌያዊ እዩ፣ እኳ ደኣ ኣብ መሳፍንቲ 3:25 ብትክክለኛ ትርጉሙ ተጠቒሱ ኣሎ፣ ኣብኡ ኣገልገልቲ ንጉስ ሞኣብ ኤግሎን፣ ኤሁድ ንጐይታኦም ድሕሪ ምቕታሉ ዝዓጸዎ ማዕጾ ንምኽፋት ይጥቀሙሉ ነበሩ። መፍትሕ ንምዕጻውን ንምኽፋትን የገልግል፣ ጐይታ የሱስ ድማ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝተፈላለዩ መፋትሕ ከም ዘለዎ ተገሊጹልና፣ ገለ ካብኣቶም ባዕሉ ይጥቀመሎም፣ ገለ ድማ ንኣገልገልቲ ንእኡ ንምጥቃም ሂብዎም።
መፍትሕ ቤት ዳዊት
ኣብ ኢሳይያስ 21 ሸብና፣ ካብ ወለዶ ዳዊት ዝነበረ፣ ኣብ ልዕሊ ቤት ህዝቅያስ ከም ዝነበረ ንመሃር፣ ግናኸ የሆዋ ብእኡ ስለ ዘይተሓጎሰ፣ ስልጣኑ ንኻልእ፣ ንኤልያቂም ወዲ ህልቅያ ክወሃብ ነበሮ። ብዛዕባ ኤልያቂም ጐይታ ከምዚ በለ፣
«መፍትሕ ቤት ዳዊት ድማ ኣብ መንኵቡ ኸንብር እየ፡ ንሱ ኸኣ ኪኸፍት እዩ፡ ዚዓጽዎ ኸኣ የልቦን፡ ኪዓጹ ድማ እዩ፡ ዚኸፍቶ ኸኣ የልቦን» (ኢሳይያስ 22:22)። መፍትሕ ዳዊት ኣብ መንኵቡ ብምህላዉ፣ መንግስቲ እቲ ንጉሳዊ ቤት ኣብ ኢድ ኤልያቂም ተዋህበ፣ ንሱ ድማ ብልዑል ስልጣኑ፣ ከምቲ ብኣምላኽ ዝተጸውዐ፣ ንጽቡቕ «ኣብ የሩሳሌም ዝነብሩን… ቤት ይሁዳን» ከገልግል ነበሮ። ኤልያቂም ኣብዚ ብርግጽ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ የርኢ፣ ንሱ ድማ ኣብ ዝመጽእ መዓልቲ ኣብ የሩሳሌም፣ ኣብ ይሁዳ፣ እወ፣ ኣብ ኩሉ እስራኤል ንኽብሪ ኣምላኽን ንበረኸት ህዝቡን ኩሉ ነገር ከሰናድእ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ትንቢት ኢሳይያስ 9:6–7 ዝተነግረና ብምሳሌ ይህበና፣
«ህጻን ተወሊዱልና እዩ እሞ፡ ወዲ ተዋሂቡና፡ ግዝኣት ድማ ኣብ መንኵቡ ኪኸውን እዩ።… ኣብ ዝፋን ዳዊት፡ ኣብ መንግስቱ ኸኣ፡ ብፍርድን ብጽድቅን ኬጽንዓን ኬትክላን፡ ካብ ሕጂ ንዘለኣለም»። እኳ ደኣ ጐይታ ኣብ መዓልቲ ክብሩ ከም ወዲ ሰብ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ክገዝእ እዩ፣ ኤልያቂም ግን ነቲ ምስ እስራኤል ዝተሓሓዘ ክፋል ግዝኣት ጐይታ ጥራይ የርኢ። ኩሉ ክብሪ እስራኤል ኣብኡ፣ ኣብቲ ኣብ ዝተረጋገጸ ቦታ ዘሎ ሚስማር፣ እቲ «ዝተኣልየን… ዝተቖርጸን» ግናኸ ብትንሳኤኡ ብዛዕባኡ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተነበየን ዝተነበየን ኩሉ ዝፍጽም እዩ።
መፍትሕ ዳዊት
እዚ ቅዱስ ጽሑፍ እዚ ብርግጽ ንራእይ 3:7 ዝጠቅስ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ኣብ ኢሳይያስ 21 ዘሎ ሓሳብ ግን ዝተፈላለየ እዩ። ኣብ ኢሳይያስ 21 ብዛዕባ እቲ ናይ መጻኢ ግዝኣት ጐይታ የሱስ እዩ ዝዛረብ፣ ኣብ ራእይ 3 ግን ብዛዕባ እቲ ሕጂ ኣብ ማእከል ኣኼባታት ዘሎ ግዝኣት ጐይታ እዩ። ንሱ ገና ኣብ ልዕሊ ቤት ዳዊት ኣይገዝእን—እዚ ንምምጻኡ ናብ ምድሪ ይጽበ—ግናኸ እቲ ሕጂ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ዘለዎ ስልጣን ኣብቶም ንእኡ እሙናት ዝኾኑ ይፍጸም። ጐይታ ብቕሩብ ካብ ሰማይ ወጺኡ ኣብ ልዕሊ መንግስታት ዓለም ብግልጺ ክገዝእ እዩ፣ ግናኸ ሕጂ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኩሉ ስልጣን ተዋሂብዎ ኣሎ፣ ኣብ ማእከል ኣኼባታት ይኸይድ፣ ብድሕሪ መጋረጃ ድማ ብዛዕባ እዛ ዓለም ይዓዪ፣ ግዝኣቱ ይቆጻጸር፣ ሓይልታት ክፉእ ነቲ ዝተወሰነ ገደብ ከይሓልፉ ኣይፈቅድን።
ኩሉ ሓይልን ስልጣንን ኣብ ኢድ ጐይታኦምን ርእሶምን ከም ዘሎ፣ ሰባት ድማ ኣብቲ ክገብርዎ ዝኽእሉ ክፉእ ነገር ዝተወሰኑ ምዃኖም ንቕዱሳን ክርድኦም ክሳዕ ክንደይ ዘተባብዕ እዩ። ንኣኼባ ፊላደልፍያ ጐይታ ከምዚ በለ፣
«እንሆ፡ ቅድሜኻ ማዕጾ ኸፊተ ኣሎኹ፡ ሓደ እኳ ኺዓጽዋ ኣይክእልን እዩ» (ራእይ 3:8)። ናብ ዘይውዳእ ዘይድለ ግምጃታት ሰማያዊ ክርስቶስ ዝወስድ ማዕጾ ይኹን፣ ወይ ድማ ንኹሉ እቲ ክርስቶስ ዝገለጸልና ንምእዋጅ ዝኸውን ማዕጾ ምስክርነት ይኹን፣ ዝኸፈቶ ማዕጾ ሓደ እኳ ክዓጽዎ ኣይክእልን። ቅዱሳን «ንእሽቶ ሓይሊ» ጥራይ ክህልዎም ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ማዕጾ ዝኸፍት ወይ ዝኸፍት ዝገብር ሓይሎም ኣይኮነን፤ እዚ ሓይሊ ናይቲ መፍትሕ ዳዊት ዘለዎ እዩ።
መፍትሕ ፍልጠት
መምህራን ሕጊ ኣብ እስራኤል ብቅዱሳት ጽሑፋት ብሉይ ኪዳን ስለ ዝተምህሩ ፍሉይ ቦታ ክብሪ ነበሮም። ግናኸ እዚ ክብሪ እዚ ምስኡ ዝመጣጠን ሓላፍነት ነበሮ። ንሳቶም ንጐይታ ብዛዕባ ምምሃር ህዝቡ ኣብ ምድሪ ሓላፍነት ነበሮም፣ እቶም ጐይታ ኣብ ሉቃስ 11 ዝተዛረቦም ድማ ንኣምላኽ ዘይእሙናት ነበሩ፣ ንህዝቢ ድማ እቲ ኣብ ቃሉ ዝርከብ ፍልጠት ኣምላኽ ኣይሃብዎን። ስለዚ ጐይታ ከምዚ በሎም፣
«ኣቱም ሰብ ሕጊ፡ ወይለኹም! መፍትሕ ፍልጠት ወሲድኩም ኢኹም እሞ፡ ንስኻትኩም ኣይኣቶኹምን፡ ነቶም ዚኣትዉ ዝነበሩ ድማ ዓጊትኩምዎም» (ሉቃስ 11:52)። ከምቲ ብዙሓት ተስፋታት ብሉይ ኪዳን ዝሕብርዎ፣ ጐይታ የሱስ ናብ ህዝቡ እስራኤል መጺኡ ነበረ፣ መምህራን ሕጊ ድማ ብምምጻኡ ክቕበልዎ ነበሮም፣ ምኽንያቱ ብዛዕባኡ ዝዛረቡ ቅዱሳት ጽሑፋት ይፈልጡ ነበሩ፣ መፍትሕ ፍልጠት ድማ ነበሮም። ኣብ ክንዲ ንክርስቶስ ኣምላኽ ብሓጎስ ምቕባልን ተኸተልቱ ምዃንን፣ ምስ ኩሎም እቶም ዝጻረርዎ ተሓዊሶም፣ ንእኡ ድማ ተዛረቡ፣ ነቶም ድኻታት መጓሰ እቶም ንእኡ ዝደልዩን በረኸቱን ዓገቱ፣ እሞ ብቓላት ሉቃስ 11:46–52 ምግላጽን ምዂናንን ጐይታ ተረኽቡ።
ቅዱሳን ኣምላኽ ናይዚ ዘመን እዚ ክሳዕ ክንደይ ዕድለኛታት እዮም፣ ኣብ ክርስቶስ ዘሎ መፍትሕ ፍልጠት ስለ ዘለዎም፣ እዚ ድማ ኩሉ ዓቢ መዝገብ ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን ይኸፍተሎም። ኣምላኽ ዝተገለጸ ብወዲ ኣምላኽ እዩ፣ ኣብ ምስጢር ኣምላኽ ድማ እቲ ኣብ ወዲ ኣምላኽ ዝተሰረተ «ኩሉ መዝገብ ጥበብን ፍልጠትን» ተሓቢኡ ኣሎ (ቈሎሴ 2:3)። ንክርስቶስ ብምፍላጥ፣ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሕና ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ክንመላለስ ንኽእል፣ ኣብኣቶም ድማ ብዛዕባኡ ዘሎ ነገራት ንምርኣይ (ሉቃስ 24:44–45፤ 1 ቈረንቶስ 2:12)።
መፋትሕ መንግስቲ
ሲሞን ጴጥሮስ ብዛዕባ ስብእና ወዲ ካብ ኣቦኡ ዘደንቕ ምግላጽ ድሕሪ ምቕባሉ፣ ከምኡ ድማ ብዛዕባ ምህናጽ ኣኼባኡ ካብ ወዲ ኣምላኽ ምግላጽ ድሕሪ ምቕባሉ፣ ጐይታ ከምዚ በሎ፣
«መፋትሕ መንግስተ ሰማያት ድማ ክህበካ እየ፡ ዝኾነ ነገር ኣብ ምድሪ እትኣስሮ ኣብ ሰማይ እውን ክእሰር እዩ፡ ዝኾነ ነገር ኣብ ምድሪ እትፈትሖ ኣብ ሰማይ እውን ክፍታሕ እዩ» (ማቴዎስ 16:16–19)። ከምቲ ብዙሕ ግዜ ዝተጠቕሰ፣ እቲ ጐይታ ንጴጥሮስ ዝሃቦ መፋትሕ መፋትሕ ሰማይ ዘይኮነስ፣ ናይ መንግስተ ሰማያት እዩ ነይሩ፤ ጴጥሮስ ድማ ነዞም መፋትሕ እዚኦም ኣብ ምድሪ ክጥቀመሎም ነበሮ፣ ኣብ ሰማይ ዘይኮነስ። ጴጥሮስ ብጐይታ ዝተዋህቦ መፋትሕ ተጠቒሙ ንኣይሁድ ናብ መንግስተ ሰማያት ኣእተዎም፣ ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስቴ ሰበኸሎም ከሎ፣ ሰለስተ ሽሕ ድማ ተለዊጦም ተጠምቁ። ሲሞን ጴጥሮስ ነዞም ዝተለወጡ ነፍሳት ኣብ ትሕቲ ስልጣን ጐይታ ንምምጻእ መለኮታዊ መሳርሒ ነበረ፣ ንሱ ድማ ናብ ሰማይ ከይዱ ነበረ፣ መንግስቱ ድማ ካብ ሰማያዊ ዝፋኑ ይገዝእ ነበረ። መፋትሕ መንግስተ ሰማያት እንደገና ብሲሞን ጴጥሮስ ተጠቒሙ ንኣህዛብ ናብ ክርስትያናዊ ክበብ ኣእተዎም፣ ኣምላኽ ንቆርኔሌዎስን ምስኡ ዝተኣከቡን መገዲ ምድሓን ንምፍላጥ ምስ ለኣኾ (ግብሪ ሃዋርያት 10)።
ምስ መፋትሕ ድማ ንጴጥሮስ ስልጣን ምእሳርን ምፍታሕን ሓጢኣት ኣብ ምድሪ ብስም ጐይታ ተዋህቦ፣ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 5 ድማ ንኣናንያን ሳጲራን ሓጢኣቶም ኣብ ልዕሊ መንፈስ ቅዱስ ኣሰረ፣ እዚ ድማ ብቕጽበታዊ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኦም ኣብ ሰማይ ተረጋገጸ። እቲ መጀመርታ ንጴጥሮስ ኣብ ማቴዎስ 16 ብጐይታ ዝተዋህበ፣ ብእኡ ድማ ንኣኼባ፣ እወ ንክልተ ወይ ሰለስተ ብስሙ ዝተኣከቡ ይወሃብ (ማቴዎስ 18:18–20)። መንግስታዊ ምእሳርን ምፍታሕን ሓጢኣት ኣብ ጉዳይ እቲ ኣብ ቈረንቶስ ዝሓጥአ ሰብኣይ ይርአ፣ ሓጢኣቱ ድማ ከምቲ ኣብ 1 ቈረንቶስ 5:3–5 ዝተዋህበ መምርሒ ተኣሲሩ ነበረ፣ ሓጢኣቱ ድማ ከምቲ ኣብ 2 ቈረንቶስ 2:6–11 ዝተዋህበ መምርሒ ክፍታሕ ነበሮ።
መፋትሕ ሲኦልን ሞትን
ዮሃንስ ሃዋርያ ንየሱስ ብወግዓዊ ክብሩ ኣብ ራእይ 1 ምስ ረኣዮ፣ መልክዑ ክሳዕ ክንደይ ዝተፈላለየ ነበረ። ዮሃንስ ንየሱስ ኣብ ምድሪ ብቡሩኽ ቅርበት ይፈልጦ ነበረ፣ ኣብ ሕቕፉ ምውዳቕ ዕረፍትን ሓጎስን ይፈልጥ ነበረ፣ ግናኸ ሕጂ ንእኡ ይርእዮ
«ኣዒንቱ ኸም ሃልሃልታ ሓዊ… ካብ ኣፉ ድማ ክልተ ዝኣፉ በራድ ሰይፊ ወጺኡ ነበረ፡ ገጹ ኸኣ ከም ጸሓይ ብሓይላ ዚበርህ ነበረ» (ራእይ 1:13–16)። «ከም ምዉት ኣብ እግሩ ምውዳቑ» ዘገርም ድዩ? ሓንሳእ ቅድሚ ሕጂ ዮሃንስ ኣብ ቅድሚ ጐይታ ብክብሩ «ኣዝዩ ፈሪሑ» ነበረ (ማቴዎስ 17:6)፣ ግናኸ ሽዑ ሰይፊ ኣብ ኣፉ ኣይነበረን፣ ሕጂ ኣብ ራእይ 1 ዝርአ ፍርዳዊ ባህርይ እውን ኣይነበረን። እቲ ኣብ ከረን ክብሪ «ኣይትፍራህ» ዝበለ ድምጺ እዩ ሕጂ ንባርያኡ «ኣይትፍራህ» ዝብሎ፤ እቲ ንፍርሑ ንምህዳእ ኣብኡ ዝተነብረ ኢድ ድማ ሓንሳእ ኣእጋሩ ንምሕጻብ ዝተጠቕመሉ እዩ። ንርእሱ ንዮሃንስ ከም «ቀዳማይን ዳሕረዋይን» ድሕሪ ምቕራቡ፣ የሱስ ከምዚ በለ፣
«ኣነ እቲ ህያው እየ፡ ሞይተ ድማ ነይረ፡ እንሆ ድማ ንዘለኣለም ህያው እየ፡ ኣሜን፡ መፋትሕ ሲኦልን ሞትን ድማ ኣሎኒ» (ራእይ 1:17–18)። ኣብ ምድሪ ጐይታ ከምዚ በለ፣
«ነቶም ንስጋ ዚቐትሉ፡ ድሕሪኡ ኻልእ ኪገብሩ ዘይክእሉ፡ ኣይትፍርህዎም» (ሉቃስ 12:4)። ሰባት ህይወት ካልኦት ክወስዱ ይኽእሉ፣ ወይ እውን ህይወቶም ባዕሎም ክወስዱ ይኽእሉ፣ ግናኸ ሓደ ጥራይ እዩ መፋትሕ ሲኦልን ሞትን ዘለዎ፤ ሓደ ጥራይ እዩ ክቐትልን ናብ ሲኦል ክድርብን ዝኽእል፤ ንሱ ጥራይ እዩ ካብ ሞት ነቶም ኣብኡ ዝኣተዉ ከውጽእ ዝኽእል። ሰብ ንምቕታል መሰል የብሉን፣ እዚ ስልጣን እዚ ኣይተዋህቦን፣ ብዘይካ ብመለኮታዊ መምርሒታት ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ንኖህ ኣብ ዘፍጥረት 9:6 ዝተዋህበ፦ «ደም ሰብ ዜፍስስ ዘበለ፡ ደሙ ብሰብ ኪፈስስ እዩ፡ ኣምላኽ ንሰብ ብምስሉ ገበሮ እዩ እሞ።» ካብ ምዉታት ዝተንስአ፣ እቲ ሰብኣይ ክርስቶስ የሱስ፣ ወዲ ሰብ፣ ኣብ ልዕሊ ሞትን ሲኦልን ስልጣን ኣለዎ፤ እሞ ቅድሚ ናብ ግዝኣት ሞት ምእታዉ ንሓይሉ ንምስባር፣ ንንስሓ ዝኣተወ ሰራቒ፣ ንሱ ድማ ናብ ሞት ክስዕቦ ዝነበረ፣ ከምዚ ዝበሎ ክሳዕ ክንደይ ዘደንቕ እዩ፣
«ብሓቂ እብለካ ኣሎኹ፡ ሎሚ ምሳይ ኣብ ገነት ክትከውን ኢኻ» (ሉቃስ 23:43)። እቲ ኣቦ ስልጣን ፍርዲ ንምፍጻም ዝሃቦ፣ ድምጹ ድማ ኩሉ ብትንሳኤ ከውጽእ ዝነበረ፣ ብትንሳኤኡ ድማ መፋትሕ ሲኦልን ሞትን ከም ዘለዎ ዝዛረብ፣ ብዘደንቕ ጸጋ ንዝመውት ዝነበረ ሰራቒ ናብ ገነት ኣምላኽ ማዕጾ ከም ዝኸፍተሉ ነገሮ።
መፋትሕ መዓሙቕ
መዓሙቕ ብግልጺ እቲ ኣብዛ ዓለም ንሰብ ዝጸልኡ ጸላም መንፈሳዊ ጽልዋታት ዝመጽእሉ ቦታ እዩ፣ እዚ ድማ ኣብቶም ብሰይጣናዊ ትምህርቲ ናይቶም ወኪላት ሰይጣን ዝተጸልኡ ሰባት ምትላልን ሓዘንን የምጽእ። ካብ ራእይ 9:1 ሰይጣን ፍቓዱ ንምፍጻም ብፍጹም መገዲ ቁጽጽር ከም ዘይብሉ ንጹር እዩ፣ ምኽንያቱ መፍትሕ መዓሙቕ ኣብ ኢዱ የብሉን። እቲ ካብ ሰማይ ዝወደቐ ኮኾብ ንግዜኡ መፍትሕ ተዋህቦ፣ ግናኸ እቲ መፍትሕ ናቱ ኣይነበረን። ንሓጺር ግዜ እዚ ኮኾብ፣ ገለ ዓቢ ምሁር ወይ መንፈሳዊ ክቡር፣ ካብ ታሕተዋይ ቦታታት ምትላልን ሽግርን ኣብቶም ማሕተም ኣምላኽ ኣብ ግንባሮም ዘይብሎም ንምምጻእ ተፈቒድሉ ነበረ።
ናብ ራእይ 20:1 ክንመጽእ ከለና፣ መፍትሕ መዓሙቕ ኣብ ኢድ እቲ ንሰይጣን ብዓቢ ሰንሰለት ዝኣስሮን ናብ መዓሙቕ ዝድርብዮን መልኣኽ ንርኢ፣ ንእኡ ድማ ዓጺኡ ንቤት ማእሰርቱ ይሕትም። ቁጽጽር ክፉእ ኣብ ኢድ ሰይጣን፣ ፈጣሪ ሓጢኣት፣ ዘይምህላዉ ክሳዕ ክንደይ ጽቡቕ እዩ። ኣምላኽ፣ ብጥበቡ፣ ክፉእ ኣብ ጽብቕቲ ፍጥረቱ ርእሱ ከም ዘልዕልን ንዓለም ከም ዝወርርን ፈቒዱ እዩ፣ ግናኸ ካብ ቁጽጽር ኣምላኽ ወጻኢ ኮይኑ ኣይፈልጥን። ኣብ ሰማይ ሓደ «ኩሉ ነገር ብእኡ ይጸንዕ» (ቈሎሴ 1:17) ዘሎ ኣሎ፣ ንሱ ድማ ንፍቓዱ ንምርግጋጽን ንጽቡቕ ቅዱሳኑን ኩሉ ነገር ብሓንሳብ ይሕዝ፣ ክፉእ ድማ ክሳዕ እቲ ዝወሰኖ ገደብ ጥራይ ይፈቅድ፣ ንሰይጣንን ንኹሎም እቶም ዝበዝሑ ክፉእ ሓይልታትን ድማ ከምዚ ይብል፣
«ክሳዕ እዚ ክትመጽእ ኢኻ እምበር፡ ካብዚ ንላዕሊ ኣይትሓልፍን፡ ኣብዚ ድማ እቲ ትዕቢተኛ ማዕበልካ ኺዓግት እዩ።»
