ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ናይ ዓለም ሓቀኛ ብርሃን

አልፍሬድ ቦውተር
13 መጋ 2023
12 ዝተሓተ ንባብ

ባህርይ ከም

«ኣብ መጀመርታ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ድማ በዶን ጥራይን ነበረት፡ ከኣ ኣብ ልዕሊ መዓሙቝ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ይንሳፈፍ ነበረ።» — NKJV

ቅድሚ ዓመታት፡ ንሓደ ሚስዮናዊ ብኸመይ ከም ዝተጠቕመሉ ዘርእስቱ ሓንቲ ዛንታ ኣንቢበ ነይረ። እቲ ሚስዮናዊ ንሓደ ላዕለዋይ ሰራዊት መኮነን ናብ ክምለስ ከም ዘድልዮ ብምንባብ ጥራይ ኣእሚንዎ። እቲ ሚስዮናዊ ፈለማ ኣንቢቡ፡ ድሕሪኡ ድማ ብሃንደበት ገዲፍዎ። እዚ ድማ እቲ መኮነን ነቲ ዝሰምዖ ነገር፡ ብፍላይ ድማ ነቲ ንጽባሒቱ እንደገና ዝተራእየ ነገር ከስተንትነሉ ገይርዎ። ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ እቲ ሚስዮናዊ ተመሊሱ። ኣብቲ መኮነን ለውጢ ርእዩ፡ ድሕሪኡ ድማ ነቲ ሓደ ዓይነት ጥቕሲ እንደገና ኣንቢቡሉ፡ ግናኸ ቁጽሪ 3 ኣስፊርሉ፡ «ድሕሪኡ ኣምላኽ፡ ‘ ይኹን’ በለ፡ ድማ ኾነ።» ብግብሪ መንፈስ ኣምላኽ፡ እዚ ሰብኣይ እዚ ናይ ዝጠፍአሉ ኩነታት ክርኢ ጀሚሩ፡ ናብ ኣምላኽ፡ ጐይታና የሱስ ድማ ተመሊሱ። ንስኻኸ፡ ክቡር ኣንባቢ፡ ናብኡ ተመሊስካዶ፡ ሓጢኣትካ ብሓቀኛ ንስሓ ተናዚዝካዶ? ናብ ተመሊስካዶ?

እዛ ሓቀኛ ዛንታ እዚኣ ንጥበብን ሓይልን ኣምላኽ ተርኢ። ንሱ ነቲ ኣካላት ዝፍጠርሉ ቅዱሳዊ ዛንታ ተጠቒሙ፡ መንፈሳዊ ናብ ዓለም ኣምጺኡ፡ ህይወትን ልደትን ኣፍሪዩ። እዚ ድማ ንሳውል ዘጠርሴስ ዝበጽሖ እዩ ()፡ ከምቲ ድሕሪኡ ዝጸሓፎ፡ «እቲ ክበርህ ዝኣዘዘ ኣምላኽ፡ ፍልጠት ክብሪ ኣምላኽ ኣብ የሱስ ምእንቲ ክህበና፡ ኣብ ልብና በሪሁ እዩ» (2 ቈረንቶስ )።

ንሕናኸ እቶም እንኣምን? ናብዚ ግሩም እዚ ምስ ጸውዓናን ምስ ሳሓበናን (1 ጴጥሮስ )፡ ንዕለት ዕለት ኣካይዳና እውን ከም ዝድለ ተማሂርና፡ «ቃልካ ንእግረይ ፡ ንመገደይ ድማ እዩ» (መዝሙር )። « ንጻድቃን፡ ሓጐስ ድማ ንቕኑዓት ተዘሪኡሎም እዩ» (መዝሙር )። ብተወሳኺ፡ ብብርሃን ምኻድ፡ ከም ኣመንቲ ንሓድሕድና ምህላው (1 ) ከምኡ እውን ምስ ኣምላኽ ምህላው የጠቓልል፡ እኳ ደኣ ብጸልማት እዛ ዓለም እዚኣ እንተ ተኸቢብና። ስለዚ ጸለየ፡ «ኣብ ህያዋን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምእንቲ ክመላለስ» (መዝሙር )።

ምምጻእ እቲ ሓቀኛ

የሱስ ናብ ህዝቡ እስራኤል ምርኮ ድሕሪ ምምላሶም ኣስታት 500 ዓመት ምስ መጸ፡ ኣብ ክነብሩ ረኸቦም። «እቲ ኣብ ዝነብር ህዝቢ ዓብዪ ርእዩ፡ ነቶም ኣብ ከባቢን ጽላል ሞትን ዝነብሩ ድማ በሪሑሎም» ( ESV)። ድሕሪ ሰለስተ ዓመትን ፈረቓን ህዝባዊ ኣገልግሎቱ፡ የሱስ በለ፡ « ከሎኩም፡ ብብርሃን እመኑ፡ ደቅን ምእንቲ ክትኾኑ ... እዚ ነገር እዚ የሱስ ተዛሪቡ፡ ከደ፡ ካብኦም ድማ ተሰወረ» ( NKJV)። ስለምንታይ? እቲ ሓቀኛ ፡ መሲሕ ናብ ዓለም ምስ መጸ ንኹሉ ሰብ ሃበ፡ ግናኸ ህዝቡ ነዚ እዚ ኣይረኣዩን ወይ ኣይፈለጥዎን () – ሒደት ዝኣመኑ ጥራይ ይብሉ ()። እቲ ዝፈልጥ ()፡ እኳ ደኣ ብዝገበሮ ተኣምራት እንተ ኣመኑ፡ ምስቶም ዝተረፉ ህዝቢ ሓቀኛ ክገብር ኣይከኣለን ()። ሎሚ ዘለዉ ኣመንቲ እውን ናይ ሒደት ተረፍ እዮም፡ ከምቲ ኣብቲ እቲ ሒደት ዝኣመኑ። ብሓቂ ትኣምንዶ?

መብዛሕትኦም ክርስትያናት ዝብሉ – ክርስትያናት ኢና ዝብሉ – ናብ ኩሉ ዓይነት ናይ ግዳም ነገራት ይስሓቡ እምበር፡ ብሓቂ ድሕሪ ምብራህ ኣይተወልዱን፡ ከመይሲ ብልቦም ኣይኣምኑን። ይኹን እምበር፡ እቶም ብሓቂ ዝኣምኑ ባዕሎም ብርሃናት ኮይኖም እዮም፡ ከምቲ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ዝነገሮም፡ «ንስኻትኩም ዓለም ኢኹም። ኣብ ከረን እተሰርዐት ከተማ ክትሕባእ ኣይትኽእልን እያ ... ከምኡ ድማ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰባት ይብራህ፡ ንሳቶም ድማ ሰናይ ግብርኹም ርእዮም፡ ነቲ ኣብ ዘሎ ኣቦኹም ክብሪ ምእንቲ ክህቡ» ( ESV)። «ኣብኡ ነበረ፡ እታ ድማ ሰባት ነበረት ... እቲ ኣብ ይበርህ፡ እቲ ድማ ኣይተረድኦን ... እዚ ናብ ዓለም ዝመጽእ ንኹሉ ሰብ ዝህብ ሓቀኛ እዩ» ( NKJV)። ብምጥቃስ፡ እዚ ከምዚ ኢሉ ጠቕሊልዎ፡ «እቲ ኣብ ዝነብር ህዝቢ ዓብዪ ርእዩ፡ ነቶም ኣብ ከባቢን ጽላል ሞትን ዝነብሩ ድማ በሪሑሎም» ( ESV)።

ይኹን እምበር፡ ንሳቶም ነቲ መሲሕ ከም ዝነበረ ዘርእዩ ዘይከሓዱ ወይ ዘይከሓዱ እኳ እንተ ሃበ፡ ነቲ መሲሕ ከም ዝነጸግዎ፡ ንሳቶም እውን ነጺግዎ። ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ዮሃንስ ጸሓፈ፡ «እዚ ድማ እቲ ፍርዲ እዩ፡ ናብ ዓለም መጺኡ፡ ሰባት ግና ግብሮም ስለ ዝነበረ፡ ንላዕሊ ንጸልማት ፈተዉ» (፡ እውን ኣንብብ)። ድሕሪኡ ከም ከም ዝሰርሐ ነንብብ፡ ብዛዕባኡ ድማ በለ፡ «ንሱ ዝነድድን ዝበርህን ነበረ፡ ንስኻትኩም ድማ ንሓጺር ብብርሃኑ ክትሕጐሱ ፍቓደኛታት ነይርኩም» ()። ግና ቀጸለ፡ «ኣነ ኣብ ዓለም ዘሎኹ ክሳዕ ዘሎኹ፡ ኣነ ዓለም እየ» ( NKJV)። እቲ ኣዋጁ ንምድራዊ ኣገልግሎቱ ዝምልከት ነበረ፡ ግና ይበርህ ኣሎ።

ንጐይታ የሱስ ዝውክሉ ብርሃናት

የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ናብ ዕዮ ምስ ለኣኾም፡ «ንስኻትኩም ዓለም ኢኹም» () በሎም። ድሕሪኡ ድማ ምስ ኣብ ከረን ዘላ ከተማ ኣመሳሲልዎም፡ እታ «ክትሕባእ ኣይትኽእልን እያ።» ብተመሳሳሊ፡ ሎሚ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣቦ ንዕኡ ክበርሁ ኣለዎም ()። እዚ ዓብዪ መሰልዶ ኣይኮነን? ብርግጽ እዩ፡ ግናኸ ምስ ሓላፍነታት ይመጽእ፡ ንሳቶም ድማ ንሱ ንብረታት ይህብ።

«ኣነ ኮይነ ናብ ዓለም መጺአ እየ፡ ምእንቲ እቲ ብኣይ ዝኣምን ኣብ ከይጸንሕ» ( ESV)።

ይኹን እምበር፡ ኣብ ከሎ ተነጺጉ ነበረ፡ ግና ይበርህ ኣሎ፡ ከምቲ ሳውል ዘጠርሴስ ዝረኣዮ። ብተወሳኺ፡ እቲ ብኽብሪ ዘሎ ፡ ኣብ ዘለዉ ኣመንቲ ከም ብርሃናት ኮይኖም ንዕኡ ክበርሁ ይጥቀመሎም። ብዙሓት ብዛዕባ እዚ እዚ ዘለዋ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ሒደት ኣብ ንርአ።

«ንስኻትኩም ሓደ ነይርኩም፡ ግና ኣብ ኢኹም። ከም ደቅን ተመላለሱ» ( NKJV)።

እቲ ሃዋርያ እቶም ኣመንቲ ዝተቐበልዎም ገሊጹ ( 1-3 ርአ)፡ በዘን ቅዱሳት ጽሑፋት እዚኤን ድማ ኩላትና ነቲ ዝተጸዋዕናሉ ብቑዕ ብዝኾነ ኣገባብ ክንመላለስ ምዒዱና ()። ትምህርታቱ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ቅኑዕ ኣተሓሳስባን መንፈሳዊ ብስለትን ከምኡ እውን ድሌት የድልየና። ብፍቕሪ ምሓዝ ()። ዕላማ ኣምላኽ፡ ኣብ ኩሎም እቶም ብሓባር « ሰብ» ዝፈጥሩ ኣመንቲ ክበርህን ክንጸባረቕን እዩ () – ንክርስቶስ ንምርኣይ። ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ሓደ ወይ ብዙሕ ውህበታት ኣለዎ፡ ግናኸ ኩሎም ነቲ ኣብ ዘሎ ጽባቐታት ንምግላጽ ክዓብዩ የድልዮም ()። እንተ ዘይዓቢና፡ ከም ቈልዑ፡ ናብዚን ናብትን እናተንሳፈፍና፡ እናተሰሓብናን እናተታለልናን ()፡ ተቓላዕቲ ኴንና ክንተርፍ ኢና።

ብተወሳኺ፡ ኩሎም ኣመንቲ ብውልቂ ደቅን ኣምላኽ ምዃኖም ገሊጹ፡ ነቲ ፍቕሪ ዝኾነ ኣምላኽ ንምውካል ብፍቕሪ ብሓባር ክመላለሱ ኣለዎም ()። ስለዚ ኣብ ስለ ዝኾና፡ ከም ብርሃናት ክንሰርሕን ከም ደቅን ክንመላለስን ኣለና ()፡ ነቲ ንኽልቲኡ ዝነጽግ ዓለም ኣብዚ ዓለም እዚ ንመሰላት ክርስቶስን ኣምላኽን እናኽበርና።

ተነጺሉ እዩ፡ ኣመንቲ ድማ ኣብዚ ዓለም እዚ ንዕኡ ንምግላጽ ከም ብርሃናት ክበርሁ ኣለዎም። እዚ ድማ ምስ ብጥበብ ምኻድ () ከምኡ እውን ፍቓዱ () ይኸይድ። ፍቕሪ፡ ከምኡ እውን ጥበብ ዘይፈላለዩ እዮም፡ ኣምላኽ ድማ ከም ደቁ ኮይና ንዕኡ ክንውክል ይደልየና። እዚ ንዓና ክንደይ ዓብዪ መሰልን ብድሆ እዩ!

ወንጌል ዮሃንስ

ወንጌል ዮሃንስ ብብዙሕ መንገዲ ክንምርምሮ ንኽእል ኢና፡ ግናኸ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ እቲ ቅድሚ ዝረኣናዮን ገለ ምትእስሳራት ክንርኢ ጥራይ ኢና እንደሊ።

እዚ ወንጌል እዚ ንልዕልና ብብዙሕ መንገዲ ይገልጽ፡ ብፍላይ ድማ ኣብተን ሾውዓተ «ኣነ እየ» ዝብላ መግለጺታት። ልዕልናኡ ድማ ኣብተን ሾውዓተ ስብከታቱ፡ ከምኡ እውን ኣብተን ኣብ ምድራዊ ኣገልግሎቱ ዝገበሮን ሾውዓተ ተኣምራት ይረአ – ካብቲ ዓብዪ ተኣምር ሞቱን ትንሳኤኡን ከምኡ እውን ኣብ ድሕሪ ትንሳኤኡ ዝገበሮ ፍሉይ እዩ። እዘን ነገራት እዚኤን ዘይፈላለያ ምዃነን እናርኣየ፡ እቲ ብዮሃንስ እተጻሕፈ ወንጌል ን ኣብ ምዕራፋት 3-7 ምስ (ዮሃንስ 8-12) ከምኡ እውን ምስ ፍቕሪ (ዮሃንስ 13-17) የራኽብ። እቲ ቅድሚ ብዛዕባ ፍቕሪ፡ ብርሃንን ጥበብን ዝረኣናዮ፡ ብዘይ ክረጋገጽ ኣይከኣልን እዩ ( ርአ)፡ እዚ ድማ ኣገዳሲ እዩ፡ ከምቲ ንኒቆዲሞስ ዝገለጸሉ ()።

ናብ የሱስ ክንድሕን ምስ መጻእናን ነቲ ዝህቦ ምስ ተቐበልናን፡ ሰዓብቱ ኴንና። ኣርዑቱ ኣብ ልዕሌና ብምውሳድ ()፡ ደቀ መዛሙርቱን ኣገልገልቱን ኴንና፡ ኣብ እዛ ዓለም እዚኣ ንዕኡ ንምውካል ብ ብርሃኑ እናተመላለስና። እዚ ድማ ብዘይ ሓቀኛ ፍቕሪ ንዕኡን ንናቱ ዝኾኑን ክንገብሮ ኣይንኽእልን ኢና፡ እዚ ድማ ናብቶም ዝጠፍኡ እውን ይዝርጋሕ (ንኣብነት ኣብ ርአ)።

ሾውዓተ ምልክታትን ካልኦት ሾውዓተን

ብዙሓት ቃላት ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ንህዝባዊ የጕልሓ። እቲ ዝገበሮ ብንጹር ኣመልክተ መን ምዃኑ፡ እቲ ዝተመባጽዐ መሲሕ። የሱስ ሰርሐ ግሩም ግብሪ ሓይሊ፡ ብዙሕ ይጽዋዕ ተኣምራት። ንሱ ብፍሉይ ሓይሊ ሰሪሑ ፣ ነዞም ተግባራት ወይ ድንቂ ነገራትጌሩ ድማ ናይ ሰባት ኣቓልቦ ስሒቡ። ካብዚኦም ዮሃንስ ቅድሚ ስቓዩ ኣብ ዝተፈጸሙ ተኣምራት ( ተመልከት) መሪጹ። ብርሃኑ ፣ ፍቕሩ ሰርሐ፣ ሓቀኛ ድማ ተገሊጹ። ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ከምዚ ዝስዕብ ተዘርዚሮም ኣለዉ፦

  • ማይ ናብ ምቕያር ኣብ ቃና ()፤
  • ወዲ ምሕዋይ ኣብ ()፤
  • ሓንካስ ኣብ ቤት-ሳይዳ፣ የሩሳሌም ምሕዋይ ()፤
  • 5,000 ሰባት ምምጋብ ኣብ ቀረባ ባሕሪ ()፤
  • ኣብ ባሕሪ ኣብ ልዕሊ ማይ ምኻድ ()፤
  • ዕዉር ኣብ የሩሳሌም ምሕዋይ ()፤ ከምኡ’ውን
  • ሙት ምትንሳእ ኣብ ፣ ኣብ ቀረባ የሩሳሌም ()።

እተን «ኣነ እየ» ዝብላ መግለጺታት የሱስ ባዕሉ ያህዌ፣ እቲ ምዃኑ የርእያ።1 ንሳተን ድማ እዚኣተን እየን፦

  • «ኣነ እየ» ()፤
  • «ኣነ ዓለም እየ» ()፤
  • «ኣነ ማዕጾ ንኣባጊዕ እየ» ()፤
  • «ኣነ ጽቡቕ ጓሳ እየ» ()፤
  • «ኣነ ትንሳኤን ህይወትን እየ» ()፤
  • «ኣነ መገዲን ሓቅን ህይወትን እየ» ()፤ ከምኡ’ውን
  • «ኣነ እቲ ሓቀኛ እየ» ()።

ብተወሳኺ ነተን ምልክታትን እተን «ኣነ እየ» ዝብላ መግለጺታትን፣ ዮሃንስ እተን ዝገበሮም ምይይጣትን ዝሃቦም ስብከታትን መዝጊቡ። እተን ካልኦት ወንጌላት ካብቲ ዝበሎ ንላዕሊ ኣብቲ ዝገበሮ የጕልሓ፣ ኣብ ክንዲኡ ግን እቲ ፍሉይ ትኹረት ዮሃንስ ኣብቲ የሱስ ዝበሎ እዩ፣ ከመይሲ ንሱ እቲ እዩ ()። ስለዚ፣ ንረክብ፦

  • ብዛዕባ ኣቦን ወድን ()፤
  • ብዛዕባ ኣምላኽ ()፤
  • ኣብ በዓል ዳስ (ዮሃንስ 7)፤
  • ብዛዕባ ዓለም (ዮሃንስ 8)፤
  • ብዛዕባ ጽቡቕ ጓሳ ()፤
  • ብዛዕባ ፍረ ()፤ ከምኡ’ውን
  • ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ (ዮሃንስ 14-16)።

ብዛዕባ ዓለም ብዙሕ ክበሃል ይኽእል እዩ። ወንጌል ዮሃንስ ብዙሕ ፍልልያት ይጥቅስ፣ ከመይሲ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ንጽጽር ብዙሕ ንምሃር ኢና፣ ከምቲ ኣብ እብራውያንን ካልኦት ቅዱሳት ጽሑፋትን ዘሎ። ገለ ኣብነታት ድማ ኣረጊት ምስ ፣ ምስ ፣ ፍቕሪ ምስ ጽልኢ፣ ምስ ሞት እዮም። እዚ ኩሉ ምስ ፍቑርና፣ ወዲ ኣምላኽ፣ ንኣና ዝፈቐረን ንርእሱ ንኣና ዝሃበን ዝተኣሳሰር እዩ!

እዚ ጽሑፍ እዚ ብቐንዱ ብዛዕባ የሱስ ከም ክኸውን ከሎ፣ እዚ እዚ ካብቲ ብፍቕሩ ወይ ከም ወሃብን ደጋፍን ዝኾነ መንነቱ ክፈላ ኣይከኣልን ምዃኑ ርኢና ኢና። እቲ ኣብ ራእይ እውን ኣገዳሲ እዩ፣ ብፍላይ ምስቲ ብዝተኣሳሰረ፣ ኣብኡ እቲ «»2 ዝብል ቅጽል ምስ «» ካልእ ቁልፊ እዩ። ክንደይ ግሩም ክኸውን እዩ እዚ!

መወከሲታት

  1. ንጐይታ ክጥልም ከሎ፣ የሱስ ንርእሱ ቅድሚ እቲ ንዕኡ ንምሓዝ ዝመጸ ሰራዊትን ወተሃደራትን «ኣነ እየ» () ብምባል ገሊጹ። ሓይሊ ምህላው ኣምላኽ ንየሱስ፣ ኣምላኽ ንኹሎም ናብ ድሕሪት ክምለሱን ቅድሚኡ ክወድቁን ገበሮም። ቀልጢፉ ድማ ኩሉ ብርኪ ክምብርከኽ እዩ (ፊልጲ )።
  2. እዚ እዚ (ግሪኽኛ፦ kainos) ኣብ ጽሑፋት ዮሃንስ (ወንጌል፣ መልእኽታት፣ ራእይ) 14 (2x7) ፣ ብጠቕላላ ድማ ኣብ 42 (6x7) ይርከብ።

ከምኡ ዝበለ ዓሚቕ ነገር የብሉን፤ ጸጋ ከምኡ ዝበለ ምሕዋይ የብሉን። ናብ ኣምላኽ ክንከይድን ኩሉ እቲ መርማሪ ምህላዉ፣ ኩሉ እቲ ንባህርይናን ንታሪኽ ሓጢኣትናን ንመከራናን ዝገልጽ ብርሃኑ ክንቕበል ምኽኣልና ክንደይ እዩ። ንሱ ንጥቕምና ጥራይ ከም ዝምርምር ንርግጸኛታት ኢና። እዚ ምምርማር እዚ ዝገብር፣ እቲ ናይ ጸጋኡ ሃብቲ ብምሉእ ምልኣቱ ምእንቲ ክወጽእ እዩ። ብርሃንን ሙቐትን ሓንቲ ጸሓይ ኣብ ሰማያት ይበጽሑና፤ ጸጋን ሓቅን ብየሱስ ይነብሩ። ንሳቶም፣ ከምኡ ክንብል እንተደኣ ደኣ፣ ኣብ ሓደ ይበርሁ – እቲ ኣምላኽ ዝመጸን ሰብ ዝሕዊን። እቲ ንሓጢኣትና ዝተወግአ ኢዱ ንጥፍኣቱን ንርኽሰቱን ካባና የርሕቕ፣ እቲ ንበደልና ዝፈሰሰ ደሙ ድማ ንልቢ ኣምላኽ ይገልጸልና። —ደብሊው. ኤች. ዌስትኮት (ዝተሰርዐ)

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia