ያእቆብ 3፡2-12 ልሳን ንእሽቶ ክነሳ፡ ክንደይ ዓብዪ ሳዕቤናት ከም እተምጽእ ንርኢ። እቲ ጽሑፍ፡ «በረኸትን መርገምን» ካብ ሓደ ኣፍ ከም ዝወጽእ (ቁ.10) ዘይከውን ነገራት ይጠቅስ። እቲ ኣረጊት ባህርይ ንልሳን ንኽፉእ የውዕላ፤ ኣምላኽ ግና ንልሳን ንጽቡቕ የውዕላ። ተግባራትና ኻብ ቃላትና ንላዕሊ ይዛረቡ፡ ብተግባርን ብቓልን ድማ ብዙሕ ግዜ ነታለል።
ቃልዊ ሓጢኣት ኣዳምን ሄዋንን
ኣምላኽ ንሰብ ካብ «ኦም ፍልጠት ጽቡቕን ክፉእን» ከይበልዕ ነገሮ (ዘፍጥረት 2፡17)፡ ዘይምእዛዝ ድማ ሞት ከም ዘስዕብ ኣጠንቀቖ። ሄዋን ግና ምስ ቃላት እቲ ተመን ተሰማሚዓ፡ እታ ፍረ «ንመብልዕቲ ጽብቕቲ … ንምጥባር ድማ እተብህግ ኦም» ምዃና ወሰነት (3፡6)። ካብታ ፍረ በልዔት፤ ድሕሪኡ ድማ ብቓላ፡ ምናልባት ድማ ብተግባራ፡ ንኣዳም ከምኡ ኺገብር ኣእመነቶ። ድሕሪ እዚ፡ ኣብ ወለዶ ኣዳም፡ ሓደ ሰብ ድሕሪ ሓደ ሰብ ከም ዝሞተ ንብብ፡ ሄኖክ ጥራይ እዩ ዘይሞተ (ዘፍጥረት 5)።
ቃልዊ ሓጢኣት ኣብርሃም
ኣብርሃም «ብእግዚኣብሔር ኣመነ፡ ንሱ ድማ ጽድቂ ዀይኑ ተቘጽረሉ» (15፡6)። ይኹን እምበር፡ ልሳኑ ናብ ምትላል ኣእተወቶ። ንሱ ምስ ሳራ ዝሰፈረሉ ቦታ፡ ገራር፡ ሰባት ንሳራ ኺወስድዋ ኢሎም ከይቐትልዎ ፈርሀ። ስለዚ፡ ኣብርሃም ብዛዕባ ሳራ፡ «ሓብተይ እያ» በለ (20፡2)። ብቴክኒካዊ መገዲ፡ ሓሶት ዘይኰነስ ምትላል እዩ ኔሩ ኽንብል ንኽእል ኢና። ንሳ ብሓቂ ሓብቱ እያ ኔራ – ፍርቂ ሓብቱ፡ ጓል ኣቦኡ እምበር ጓል ኣዲኡ ኣይኰነትን (ቁ.12)። ስለዚ፡ ብተግባር፡ ሓሶት እዩ ኔሩ።
ቃልዊ ሓጢኣት ይስሃቅን ያእቆብን
ይስሃቅ ከምቲ ኣቦኡ ዝጥቀመሉ ዝነበረ ምትላል ዝመስል ሓሶት ተጠቕመ። ንሱ እውን ሰባት ገራር ንሰበይቱ ርብቃ ኺረኽብዋ ኢሎም ከይቐትልዎ ፈርሀ። ብዛዕባኣ ምስ ሓተትዎ፡ «ሓብተይ እያ» ኢሉ ሓሰወ (26፡7)። እዚ ብግልጺ ሓጢኣት ልሳን እዩ ኔሩ።
ድሕሪኡ፡ ርብቃን ፍቑር ወዳ ያእቆብን፡ ንያእቆብ ከም ሓዉ ኤሳው ገይሮም ብምምሳል ንይስሃቅ ኬታልሉ ተማኸሩ (27፡11-19)። በዚ ድማ ብተግባራቶም ሓሰዉ። ይኹን እምበር፡ ይስሃቅ ብምርኣይ ይሽገር ነበረ (ቁ.1)፡ እቲ ኣብ ቅድሚኡ ደው ዝበለ ሰብ ኤሳው ዘይኰነስ ያእቆብ ምዃኑ ኺጥርጥር ድማ ዝተፈላለዩ ምልክታት ተጠቕመ። ይስሃቅ፡ «‘ወደይ፡ መን ኢኻ?’ ያእቆብ ድማ ንኣቦኡ፡ ‘ኣነ ኤሳው፡ በዅርካ እየ’ በሎ» (ቁ.18-19)። ኣብቲ ሓሶት ከይተታሕዘ፡ ይስሃቅ፡ «‘ብሓቂዶ ወደይ ኤሳው ኢኻ?’ ምስ ሓተቶ፡ ‘ኣነ እየ’ ኢሉ መለሰ» (ቁ.24)። ክንሕሱ ኸለና፡ እቲ ሓሶት ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ሓሶት ንምሽፋን ካልእ ሓሶት የድልዮ፡ ኣብ መርበብ ምትላል ድማ ንእተሓሓዝ።
ልሳንን ዮሴፍን
ዮሴፍ ብንእሽቶኡ ንልሳኑ ተጠቒሙ ብዛዕባ ዓበይቲ ኣሕዋቱ ሕማቕ ጸብጻብ ኣምጸአ፡ ንሳቶም ድማ ጸልእዎ። ድሕሪኡ፡ ኣብ ልዕሊኦም ከም ዝነግስ ዘመልክቱ ክልተ ሕልምታት ረኣየ። ብዛዕባ እቲ ሕልምታት ንስድራቤቱ ምስ ነገሮም፡ ኣቦኡ፡ «ኣነን ኣዴኻን ኣሕዋትካንዶ ብሓቂ ኣብ ቅድሜኻ ኽንሰግድ ኢና?» ኢሉ ገሰጾ (ዘፍጥረት 37፡10)።
ኣምላኽ ንዮሴፍ ንሓደ እኳ ሕልምታቱ ወይ ትርጉሞም ኪነግር ከም ዝኣዘዞ ዝገልጽ ጸብጻብ ኣይረኸብናን። ዮሴፍ ንኣሕዋቱ ምጽዋት ይፈቱ ዝነበረ ይመስል። ቅንኣቶም ድማ በርትዐ፡ ምስ ረኣይዎ ድማ፡ «እዚ ሕልምተኛ እዚ እንሆ ይመጽእ ኣሎ። ሕጂ ንዑ ንቕተሎ እሞ ኣብ ሓደ ኻብቲ ጕድጓድ ንደርብዮ። ድሕሪኡ ድማ ሓደ ጨካን እንስሳ በሊዕዎ ኽንብል ኢና፡ ሕልምታቱ ድማ እንታይ ከም ዝኸውን ክንርኢ ኢና» በሉ። (ቁ.19-20)። ይኹን እምበር፡ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ገንዘብ ንምርካብ ዕድል ተረኽበ። ነጋዶ መጹ፡ ኣሕዋት ድማ ንዮሴፍ ብ20 ሰቅል ሸጥዎ (ቁ.25-28)።
ሓንቲ ጸገም ግና ተረፈት፡ ንኣቦኦም ምውሳድ ዮሴፍ ከመይ ገይሮም ከም ዝገልጹ። ቅድሚኡ ዝሓሰቡዎ ምትላል ኪጥቀሙ ወሰኑ – ብዙሕ ሕብሪ ዘለዎ ቐሚሽ ዮሴፍ ወሲዶም፡ ኣብ ደም ዝሓረዱዎ ፍየል ኣጥሚቖም፡ እዚ ቐሚሽ ወዶም ድዩ ኢሎም ንኣቦኦም ሓተትዎ። እቲ ምትላል ሰርሐ! ያእቆብ፡ «ሓደ ጨካን እንስሳ በሊዕዎ» ኢሉ ደምደመ (ቁ.33)። ክንደይ ግዜ ልሳናትና ንምትላልና ንምቕጻል ሓይሎም ተጠቒሞም!
እቶም ነጋዶ ንዮሴፍ ናብ ግብጺ ወሲዶም ንጶጢፋር፡ ሓደ ኻብ ሰበ ስልጣን ፈርኦን፡ ሸጥዎ። «ዮሴፍ ድማ ብኣካላቱን ብመልክዑን ጽቡቕ ነበረ» (39፡6)። ሰበይቲ ጶጢፋር ነዚ መንእሰይ እዚ ማራኺ ዀይኑ ረኸበቶ፡ ኬታልሎ ድማ ፈተነት። ፈተነኣ ምስ ፈሸለ፡ ዮሴፍ ከቢድ ገበን ከም ዝፈጸመቶ ኸሰሰቶ። ጶጢፋር ንሰበይቱ ኣሚኑ ንዮሴፍ ኣሰሮ።
ኣምላኽ ንዮሴፍን ንሱ ዝሃቦ ንሕልምታት ምትርጓም ዝኽእል ዓቕምን ቅድሚ ምጥቃሙ ዓመታት ሓለፉ። እዚ ድማ ፈርኦን ዝረኣዮም ክልተ ሕልምታት የጠቓልል፡ ዮሴፍ ድማ ብግቡእ ተርጒሞም፡ ሸውዓተ ዓመት ምልኣት ድሕሪኡ ሸውዓተ ዓመት ጥሜት ከም ዝኸውን። እዚ ትርጉም እዚ ንዮሴፍ ኣብ መንግስቲ ካልኣይ ዝለዓለ ቦታ ኸም ዝወሃቦ ገበሮ። ንሱ ኣመሓዳሪ መኽዘናት እኽሊ ነበረ፡ ንህዝቢ ግብጽን ንብዙሓት ሃገራትን ካብ ጥሜት ንምድሓን፡ እንተላይ ንኣቦ ዮሴፍን ንኣሕዋቱን።
ኣብ ግዜ ጥሜት፡ ኣሕዋት ዮሴፍ መግቢ ኺዕድጉ ኣብ ቅድሚኡ ቀረቡ። ንዓመታት ኣይረኣዩዎን ነበሩ፡ መግቢ ኺዕድጉ ምስ መጹ ድማ ኣይፈለጥዎን፤ ንሱ ግና ፈለጠኦም። ኣሕዋት ደጋጊሞም ምስ በጽሑ፡ ዮሴፍ ንርእሱ ገለጸሎም፡ ንሳቶም ድማ ደንጸዎም (45፡1-3)። ዮሴፍ ንኣሕዋቱ ኺበቕሎም ሓይሊ ከም ዘለዎ ይፈልጥ ነበረ፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ሓይሊ ዝጥቀመሉ ግና፡ ንልሳኑ ንምጽንናዖም ተጠቕመ፡ ከምቲ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ክንገብሮ ዘሎና (እብራውያን 10፡24)። ንሳቶም ድማ፡ «‘ኣይትፍርሁ … ንስኻትኩም ንኣይ ክፉእ ሓሲብኩምኒ፡ ኣምላኽ ግና ንጽቡቕ ገበሮ፡ ብዙሓት ሰባት ብህይወት ኪድሕኑ … ስለዚ ኣይትፍርሁ፤ ንኣኻትኩምን ንንኣሽቱኹምን ክምግብ እየ።’ በዚ ኸምዚ ኣጸናንዖምን ብሕያውነት ተዛረቦምን» (ዘፍጥረት 50፡19-21)።
ተግባራት ሓሶት ኪኾኑ ይኽእሉ እዮም
እያሱ ክልተ ሰለይቲ ናብ ኤሪኮ ለኣኸ። ኣብ ቤት ራሃብ ሰፈሩ። ንጉስ ኤሪኮ ብዛዕባ እቶም ሰለይቲ ሰሚዑ፡ ሰባት ብዛዕባኦም ኪሓትቱ ለኣኸ። ራሃብ ሓሰወት፡ እቶም ሰባት ከም ዝመጹን ከም ዝኸዱን፡ ካበይ ከም ዝመጹ ድማ ከም ዘይትፈልጥ ነገረት (እያሱ 2፡4-5)። ይኹን እምበር፡ ንሳ ሕያዋይ ኣቀባብላ ገይራሎም ነበረት (እብራውያን 11፡31)፡ ኣምላኾም ንእስራኤል ካብ ግብጺ ከመይ ገይሩ ከም ዘድሓኖምን ንኣሞራውያን ከም ዝሰዓሮምን ሰሚዓ ስለ ዝነበረት ድማ ሓቢኣቶም ነበረት። ኣምላኽ እስራኤል «ኣምላኽ ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማይን ኣብ ታሕቲ ኣብ ምድርን» ምዃኑ ኣመነት (እያሱ 2፡11)፡ ንሱ ድማ ንኤሪኮ ኣብ ኢድ እስራኤል ምስ ሃባ፡ ንሳን ስድራቤታን ከም ዝቕተሉ ኣመነት።
እዛ ዛንታ እዚኣ ኣይኰነትን ንሓሶት መመኽነይታ። ኣምላኽ ንሰለይትን ንስድራቤታን ብተኣምራዊ መገዲ ኬድሕኖም ምኸኣለ። ደሓር፡ ንራሃብ ትልምታት ነበሮዎ – ንሳ ዓባይ ኣደ ዳዊት ክትከውን ነበራ (ማቴዎስ 1፡5-6)!
ሓጢኣት ሕማቕ ምዝራብ
እዚ ሓጢኣት እዚ ንሓደ ሰብ ብቐጥታ ወይ ብምሕባር ንምውቃስ ወይ ንምነቓፍ ቃላት ምጥቃም እዩ። ያእቆብ 4፡11፡ «ኣሕዋተይ፡ ንሓድሕድኩም ሕማቕ ኣይትዛረቡ» ይብል። እቲ እንዛረቦ ሕማቕ ካበይ ይመጽእ? ብዙሕ ግዜ ካብ ንእሽቶ ነገራት ምምርማር ዝብገስ ኣተሓሳስባ ይመጽእ! ሓደ ሰብ ብሓቂ ምእራም እንተ ኣድለዮ፡ ሓዘን ኪስምዖ ይግባእ። ኣብ ክንድኡ ግና፡ ብመንፈሳዊ መገዲ ልዕልና ኸም ዘሎና ንስምዕ፡ ንርእይቶና ምስ ካልኦት ንምክፋል ድማ ብዙሕ ኣይንሰሓሓብን። ገሊኣትና ንሓሳባትን ተግባራትን ካልኦት ብሕማቕ መገዲ ምግላጽ ልምዲ ኣሎና።
እቶም ሕማቕ ዝዛረቡ ብዙሕ ግዜ ንርእሶም ምእራም የድልዮም። ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝበሎ፡ «ሰላም ኣምላኽ፡ ንኹሉ ምስትውዓል ዝሓልፍ … ንልብኹምን ንሓሳብኩምን ብክርስቶስ የሱስ ይሕሉ» ኺብሉ የድልዮም (ፊልጲ 4፡7)። ጳውሎስ ቀጺሉ፡ «ኣሕዋተይ፡ ኣብ መወዳእታ፡ ሓቂ ዝኾነ ዘበለ፡ ኽቡር ዝኾነ ዘበለ፡ ቅኑዕ ዝኾነ ዘበለ፡ ንጹህ ዝኾነ ዘበለ፡ ፍቑር ዝኾነ ዘበለ፡ ዚንኣድ ዝኾነ ዘበለ፡ ገለ ጽቡቕ እንተሎ፡ ገለ ምስጋና ዝግብኦ እንተሎ፡ በዚ ነገር እዚ ሕሰቡ» (ቁ.8)። በዚ ነገር እዚ እንተ ሓሲብናን እንተ ተዛሪብናን፡ ንምውቃስ ቦታ ኣይክህሉን እዩ።
ጐይታና የሱስ፡ ኣብ ልዕሊ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ተኸታታሊ «ወይለኹም» ዝብሉ መግለጺታት ምስ ተዛረበ፡ ሕማቕ ኣይተዛረበን። ብጸጋ፡ ተግባራቶም እንታይ ከም ዘስዕብ የጠንቅቖም ነበረ (ማቴዎስ 23፡13-30)። ይኹን እምበር፡ ንህዝቡ ዝተኣዘዝዎ ኺገብሩን ካብ ተግባራቶም ኪርሕቁን መኸሮም፡ ስለምንታይ ከም ዝኾነ ድማ ምኽንያት ሃቦም (ቁ.1-10)።
ሓሶትን ምትላልን ሓጢኣተኛታት ሳዕቤናት ልሳን እዮም
ክርስትያናት ንተግባራቶም መመኽነይታ ኺገብሩ ኸለዉ ንሓድሕዶም ብዙሕ ግዜ ይሕስዉ ወይ የታልሉ። «ነቲ ኣረጊት ሰብ ምስ ተግባራቱ ስለ ዝገደፍኩምዎ፡ ነቲ ብፍልጠት ናብ ምስሊ ፈጣሪኡ ዚሕደስ ዘሎ ሓድሽ ሰብ ስለ ዝለበስኩምዎ፡ ንሓድሕድኩም ኣይትሕሰዉ» ተባሂልና ኣሎና (ቈሎሴ 3፡9-10)። ንርእስና ኽንምርምር ኣሎና (1 ቈረንቶስ 11፡28)፡ ብግቡእ እንተ ፈሪድና ድማ ንሓሶት ሓጢኣት ኢልና ኽንሰምዮን ክንእመኖን ኢና (1 ዮሃንስ 1፡9)። ብምምኽናይ ወይ ብኻልእ ስም ብምጽዋዕ ከነንእሶ የብልናን።
ጸሎት ጽቡቕን ሓያልን ስራሕ ልሳን እዩ
ያእቆብ ከም ዝጠቐሶ፡ «ኤልያስ ከምዚ ከማና ባህርይ ዝነበሮ ሰብ ነበረ፡ ከይዘንብ ድማ ብትግሃት ጸለየ፡ ንሰለስተ ዓመትን ንሽዱሽተ ኣዋርሕን ድማ ኣብ ምድሪ ኣይዘነበን። ድሕሪኡ ድማ እንደገና ጸለየ፡ ሰማይ ድማ ዝናም ሃበ፡ ምድሪ ድማ ፍረኣ ኣፍረየት» (ያእቆብ 5፡17-18)። ብተመሳሳሊ፡ ንጉስ ህዝቅያስ «ክመውት ኣብ ኣፍ ደገ ሞት ምስ በጽሐ» (2 ነገስት 20፡1)፡ ኪሓዊ ብትግሃት ጸለየ። እግዚኣብሔር ድማ፡ «ጸሎትካ ሰሚዔ፡ ንንብዓትካ ርእየ። እንሆ፡ ክሕውየካ እየ … [ንኣኻን] ነዛ ከተማ እዚኣን ካብ ኢድ ንጉስ ኣሶር ከድሕነካ እየ» ኢሉ መለሰ (ቁ.5-6)። ጸሎት ዓብዪ ሓይሊ ከም ዘለዎ እናፈለጥና፡ ንምጥቃሙ ኣይንሰሓሓብ!
ምምሃር ንጥቕሚ ዝውዕል ምጥቃም ልሳን እዩ
ጐይታና የሱስ ኣብዚ ኺመላለስ ከሎ ንደቀ መዛሙርቱ ብዙሕ ነገራት መሃሮም። ቅድሚ ምኻዱ ድማ፡ «ኩሉ ስልጣን ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ተዋሂቡኒ ኣሎ፡ … ንኹሎም ኣህዛብ ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ፡ ብስም ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ኣጥምቕዎም፡ ዝኣዘዝኩኹም ዘበለ ኹሉ ኺሕልዉ ምሃርዎም» በሎም (ማቴዎስ 28፡18-20)። ልሳናትና በዚ መገዲ እዚ ምጥቃም ክንደይ ጽቡቕ!
ተጠንቀቑ
ካብ ህይወትና ብግልጺ ኸም ዝረኣናዮ፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ሓቂ እዮም – ንኣሽቱ ልሳናትና ንጽቡቕን ንኽፉእን ዘለዎም ዓቕሚ ይስከሙ። ልሳናትና ንጽቡቕ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ንኽብሪ ኣምላኽ እውን ኪንጥቀመሉ ንጠንቀቕ (1 ቈረንቶስ 10፡31)። እዚ ብሓይልና ኽንገብሮ ዘይንኽእል ነገር እዩ፡ ብምሉእ ምትእምማን ብመንፈስ ቅዱስ ጥራይ እዩ ኽንገብሮ እንኽእል፡ ንሱ ድማ ኣብ ኩሉ ምእመን ይነብር። ኣብ ርእይቶናን ተግባራትናን ምትእምማንና ብኣምላኽ ይግለጽ።
ብጸሎት ጽንዑ፡ ብምስጋና ድማ ተጠንቀቑ … ንጊዜ ብጽቡቕ እናተጠቐምኩም፡ ብጥበብ ናብቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ተመላለሱ። ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ከመይ ገይርኩም ክትምልሱ ኸም ዘሎኩም ምእንቲ ኽትፈልጡ፡ ዘረባኹም ኩሉ ብጸጋ፡ ብጨው ዝተቐመመ ይኹን። —ቈሎሴ 4፡2,5-6 ቅኑዕ ዝምድና ምስ ኣምላኽ መሰረት ኩሉ ካልእ ዝምድና እዩ። ምትእምማን ብህያው ኣምላኽ ዝገልጽ፡ ንሓገዙን በረኸቱን ኣብ ተግባራዊ ኩነታት ዝስሕብ፡ ቀጻሊ፡ ብትግሃት ዝግበር ጸሎት ኣገዳሲ ነገር እዩ። ኣብ ጸሎት ንቕሓት ምህላው፡ ጸሎትና ብቐሊሉ ናብ ጥዑም ልምዲ ኸይቕየር ብምጥንቃቕ፡ ንቕሓትን ልምምድን እዩ። ንክርስቶስ ብዝኾነ መገዲ ንምቕራብ ኩሉ ዕድል ተጠቐሙ። በዚ ኸምዚ፡ ቃላትና ብጸጋ «ብጨው ዝተቐመመ» ኪኸውን ኣለዎ (ቁ.6)። ጨው ብቕኑዕ ኣንፈት ይርከብ፡ ንጽድቂ ድማ ይዛረብ። ጸጋ ኣብ ምዝራብና ዝበዝሕ ኪኸውን ኣለዎ፡ ግናኸ ኩሉ ግዜ ብጽድቂ ዝተቐመመ። ኣብዚ ሓቂ ሚዛን ረቂቕ ነገር እዩ፡ ካብ ኣምላኽ ጥበብ የድልዮ። —ለስሊ ኤም. ግራንት፡ «ርእይቶታት ብዛዕባ ቈሎሴ» (ዝተሰርዐ)
