ካብ ኩሉ ሓቂ ቅዱስ ጽሑፋት ዝገርም ሓቂ እዚ እዩ፡ ብኽብሪ ኣምላኽ ዝተንስአ ሰብ ኣሎ። እዚ ድማ ከምቲ 1 ጢሞቴዎስ 3:16 ዝገልጾ፡ ኣምላኽ ብስጋ ምግላጹ ዝገርም ተኸታታሊ ፍጻሜ እዩ። ከምኡ’ውን ንሳልሳይ ዘገርም ነገር መሰረት እዩ፡ ከምቲ ዮሃንስ 7:39 ዝገልጾ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ምድሪ ኣብ ምእመን ንምቕማጥ ምውራዱ።
ትንሳኤ ክርስቶስ ዘገርም
ከምኡ’ውን፡ ካብ ኩሉ ሓቂ ቅዱስ ጽሑፋት ብኸምዚ ዝበለ ብዙሕ ጥንቃቐ ዝተረጋገጸ ሓቂ የለን ክንብል ከለና ቅኑዕ ኢና። ኣብ 1 ቈረንቶስ 15:3,4 ሃዋርያ ጳውሎስ ዝሰበኾ ወንጌል ይደግም። ሞት ክርስቶስ ንሓጢኣትናን ምቕባሩን ተገሊጹ ተተሪፉ፡ እዚ ሓቅታት እዚ ብዘይጥርጥርን ብኹሉ ዝተኣመነን ስለ ዝነበረ፡ ንምርግጋጹ ኣየድለየን። ናብ ሳልሳይ ሓቂ ወንጌል ይሓልፍ፡ “ከምቲ ጽሑፋት ዝበሎ ድማ ብሳልሰይቲ መዓልቲ ተንስአ”፡ ነዚ ንምድጋፍ ድማ ብዙሓት መሰኻኽር የቕርብ። ትንሳኤ ክርስቶስ ከም ሞቱ ዝበለ ህዝባዊ ኣፍልጦ ኣይነበሮን፡ ብዘደንቕ ኣገባብ’ውን ኣይተፈጸመን። ይኹን እምበር፡ ከምቲ ፍቕዲ 13 ክሳብ 19 ዘርእዮ፡ ንኹሉ መሰረት መለኮታዊ ሓቂ እዩ። ስለዚ፡ ሃዋርያ ትንሳኤ ክርስቶስ ብዘይጥርጥር ሓቂ ምዃኑ ብምርኣይ ምጅማሩ ክንደይ ኣድላዪ እዩ።
ኣብ ፍቕዲ 5ን 8ን ጳውሎስ እቲ ዝተንስአ ጐይታ ዝተራእየሎም ሽዱሽተ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ይጠቅስ። ብሓደ ሰብ፡ ኬፋ ወይ ጴጥሮስ ይጅምር፡ ክሳብ ሓሙሽተ ሚእቲ ዝኾኑ ሰባት ብሓንሳእ ከም ዝረኣይዎ ይገልጽ፡ ብናይ ገዛእ ርእሱ ምስክርነት ይዛዝም፡ ንሱ ድማ ዝተንስአ ጥራይ ዘይኮነስ ብኽብሪ’ውን ርእይዎ። እቲ ዝሃቦ ዝርዝር ብፍጹም ዘይውዳእ እዩ። ነተን ዝረኣይኦኦ ኣንስቲ ኣይጠቐሰን፡ ብዛዕባ እስጢፋኖስ’ውን ዝኾነ ነገር ኣይበለን።
ይኹን እምበር፡ እቲ ዝጠቐሶ ብዙሕ ምስክርነት፡ ትንሳኤ ክርስቶስ ርግጽ ሓቂ እንተ ዘይኮይኑ፡ ክንተኣማመነሉ እንኽእል ታሪኻዊ ፍጻሜ ከም ዘየለ ብንጹር የርኢ።
ኣገዳስነት ትንሳኤ
እዚ ዓቢ ሓቂ እዚ ድሕሪ ምርግጋጹ፡ ሃዋርያ ነቲ ኣገዳስነቱ የርኢ። እቲ ኣብ 1 ቈረንቶስ 15:14-19 ዘቕረቦ ክርክር፡ ኣብቲ ክርስቶስ ዘይተንስአ እንተኾይኑ ዝብል ግምት ዝተመርኮሰ እዩ። እንተ ዘይተንስአኸ እንታይ ይኸውን? እወ፡ ኩሉ ህንጻ እምነትን በረኸትን ፈሪሱ ምወደቐ። ስብከት ሃዋርያ ከንቱ ምኾነ፡ ንሳቶም ድማ ከም ሓሰውቲ መሰኻኽር ምተረኽቡ። እምነት ቈረንቶሳውያን ወይ ናይ ዝኾነ ክርስትያን ሎሚ ከንቱ ምኾነ፡ ከምኡ ዝኾኑ ድማ ከም ካልኦት ሰባት ኣብ ሓጢኣቶም ምነበሩ። እቶም ብክርስቶስ ዝሞቱ ቅዱሳን ብፍጹም ኣብ ዝኾነ ናይ በረኸት ኩነታት ኣይምነበሩን፡ እንታይ ደኣ ጠፊኦም ምነበሩ። ንሕና እቶም ህያዋን ቅዱሳን፡ ካብ ኩሎም ሰባት ዝበለጽና መከራ ዝረኣና ምኾንና፡ ከመይሲ ብምእማን ገለ ዓለማዊ ጉድለታት ምወረድና፡ ስለዚ ድማ ኣብዛ ህይወት እዚኣ ብዘይካ ዝኾነ ካሕሳ ኣብ ዝመጽእ ህይወት ሓንሳብ ተወሳኺ ጸገም ጥራይ ምረኸብና። ብሓቂ ትንሳኤ ክርስቶስ መሰረት እዩ። ነቲ መሰረት እንተ ኣልጊስካዮ፡ ኩሉ እምኒ እቲ ህንጻ ይወድቕ።
ግናኸ፡ ከምኡ’ውን ንቤተ መቕደስ ሓቂ ዝቖመሉ መሰረት እምኒ ክንመስሎ ንኽእል ኢና። ንምፍጻም ኩሉ ዕላማታት ኣምላኽ መረጋገጺ እዩ። ኣብ ፍቕዲ 20 ሃዋርያ ካብቲ ኣሉታዊ ግምት ናብቲ ክርስቶስ ከም ዝተንስአ ዝብል ኣወንታዊ መረጋገጺ ይቕይር፡ ኣብኡ ዝርከብ ኩሉ ድማ ይዝርዝር። ብትንሳኤ ቅዱሳን ብምምጽኡ ጀሚሩ፡ ኣብ መወዳእታ ፍቕዲ 28 ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ኩሉ ዝኸውንሉ ዘለኣለማዊ ኩነታት ክሳብ ዝበጽሕ ኣይዕገስን። ክብሪ ናይቲ መዓልቲ እቲኣ ልዕል ዝበለ እምኒ ክኸውን እዩ፡ ከምቲ ትንሳኤ ክርስቶስ መሰረት ዝኾነ።
ትንሳኤ ኣብ ምእመን ዘለዎ ጽልዋ
ርግጽነት ትንሳኤ ክርስቶስ ድሕሪ ምርግጋጹን ኣገዳስነቱ ድሕሪ ምግላጹን፡ ኣብቲ ናይቲ ምዕራፍ ዳሕረዋይ ክፋል ትንሳኤ ኣብ ኣካላትና ዘለዎ ጽልዋ ንረክብ፡ ንትርጉሙን ንምእመን ብሓቂ እንታይ ከም ዝሓዘን ድማ ዓቢ ብርሃን ይፈንው።
ንኣብነት፡ ትንሳኤ ናብ ህይወት ምምላስ ጥራይ ከም ዘይኮነ ንርኢ፡ ከምቲ ጐይታና ንወዲ እታ መበለት ናይን ወይ ንኣልኣዛር ብቤትኤል ናብ ህይወት ዝመለሶ። እዞም ሰባት እዚኦም ህይወቶም ኣብዛ ዓለም እዚኣ ቀጺሎም ድሕሪኡ እንደገና ሞይቶም። ትንሳኤ ብፍጹም ኣብ ሓድሽ ኩነታት ህይወት የጠቓልል፡ ከምቲ ፍቕዲ 42-44 ዘርእዮ። ህይወትና ኣብዛ ዓለም እዚኣ ብናይ ተፈጥሮኣዊ ኣካላትናን ምስኡ ዝመጽእ ድኻማትን ይልለ፡ ብምብልሻውን ብውርደትን ናይ መቓብር ይዛዘም። ብትንሳኤ ዘይበላሾን ክብረኛን ሓያልን መንፈሳዊ ኣካላት ክህልወና እዩ።
ብተወሳኺ፡ ከምቲ እቶም ድሕሪኡ ዝመጹ ፍቕድታት ናይቲ ምዕራፍ ዘርእይዎ፡ እዚ ሕጂ ዘሎና ኣካላትና ብምስሊ ኣዳም፡ እቲ ምድራዊ ሰብ፡ ዝሞት እዩ። ብትንሳኤ ኣካላትና ምስሊ ክርስቶስ፡ እቲ ሰማያዊ ሰብ፡ ክህልዎ እዩ፡ ዘይመውትን ዘይበላሾን ድማ ክኸውን እዩ። ትንሳኤ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ሞትን መቓብርን ዝተረኽበ ዓወት ህዝባዊ ኣዋጅ እዩ፡ ስለዚ ቅዱሳን ብዝተንስኡ ኩነታት ክቐውሙ ከለዉ እቲ ዝብል ቃል፡
ሞት ብዓወት ተዋሕጠ።
ብዓወት ክፍጸም እዩ። ነዚ ንጽበ ኢና፡ ግናኸ ክንጽበ ከለና ድሮ ንሓጎስ ኣሎና፡ ከመይሲ ኣምላኽ “ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ገይሩ ዓወት ይህበና” (ፍ. 57)።
ድሕሪ ኩሉ፡ እቲ ገና ክኸውን ዘለዎ ዓወት ብፍጹም ኣብቲ ድሮ ዝኾነ ዓወት ዝምርኮስ እዩ። ብቕጽበት ዓይኒ፡ ብመወዳእታ መለኸት፡ ቅዱሳን፡ ከም ሓያል ሰራዊት፡ ከም ፍረ ለውጢ ትንሳኤ ብኽብሪ ክቐውሙ እዮም። ዓወቶም ዓቢ ክኸውን እዩ፡ ልቦም ምሉእ፡ ምስጋናኦም ድማ ብዙሕ።
እዚ እዩ እቲ መድሓኒ ኣምላኽና! ዝተዋጀዩ ብዙሓት ብዓውታ ክጭድሩ እዮም።
ግናኸ ካብዚ ዝዓቢ፡ እቲ ዝበለጸ መሰረታዊ ዓወት፡ ጐይታ የሱስ፡ ብቐዳማይ መዓልቲ ሰሙን ንግሆ፡ ብትንሳኤ ስጋ ካብ መቓብር ዮሴፍ፡ ብማሕተም ተዓጽዩን ብወተሃደራት ተሓልዩን ምስ ወጸ እዩ።
ብዘይካ ናቱ ዓወት የብልናን። ኩሉ “ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ” እዩ።
ትንሳኤ ዝተንስአ ሰብ ብኽብሪ
እዚ ድማ እንደገና ንትንሳኤኡ ንምምርማር የብጽሓና። ንሱ’ውን ህይወቱ ንምቕጻል ኣይተመልሰን—እንተላይ ፍጹም ህይወቱ ብኹሉ ስነ-ምግባራዊ ውበት ዝተመልአት—ኣብዛ ዓለም እዚኣ። እዚ ድማ ብመዓልቲ ትንሳኤ ናይ ማርያም መግደላ ስሕተት እዩ ነይሩ። ንሱ ከም ኣልኣዛር ብናይ ቀደም ኣገባብ ከም ዝተመልሰ ገሚታ ነይራ፡ ንሱ ድማ ከም ዝተንስአ፡ ብፍጹም ብሓድሽ ኣገባብ ከም ዝነበረ ክትመሃር ነይርዋ። ከምቲ ዝበሎ ህይወቱ ኣንቢሩ እንደገና ወሲድዋ እዩ (ዮሃንስ 10:17)፡ ግናኸ ኣብ ሓድሽ ሰማያዊ ኩነታት፡ ኣብ የማን ኣምላኽ ክሕዞ ዝነበሮ ልዕል ዝበለ ቦታ ዝሰማማዕ፡ ወሲድዋ እዩ።
እዚ ምዕራፍ እዚ ጐይታ የሱስ ሎሚ ብኽብሪ ዝነብር ሰብ ምዃኑ ክንደይ ንጹር ገይርዎ! ትንሳኤኡ ነቲ ብስጋ ዝወሰዶ ሰብኣዊ ባህሪ ምድርባይ ኣየጠቓለለን፡ ከምቲ ገሊኦም ዝሓስብዎ። እንታይ ደኣ፡ ናይቲ ብፍጹም ዘይበላሸወ ቅዱስ ስጋኡ ብሓድሽ መንፈሳዊ ኩነታት ምውጻእ እዩ ኣጠቓሊሉ። ስጋኡ ሕጂ ብፍጹም ካብ ሞት ወጻኢ እዩ፡ ከምቲ ምዕራፍናን ፊልጲ 3:21ን ዝገልጾ፡ ንዝተንስኡ ኣካላትና ዝመስል ክብረኛ ስእሊ እዩ፡ ስለዚ ድማ ንዘለኣለም ዝነብረሉ ስጋ እዩ።
እቲ ዝተንስአ ሰብ ድማ ብኽብሪ ኣሎ! ብሓቂ ዘደንቕ ሓቂ። ናይ ብሉይ ኪዳን ኣረኣእያ ነገራት ኣብ መዝሙር 115:16 ብንጹር ተገሊጹ ኣሎ።
ሰማይ፡ እንተላይ ሰማያት፡ ናይ እግዚኣብሔር እዩ፡ ምድሪ ግና ንደቂ ሰብ ሂብዋ።
ምድሪ ብንጹር ናይ ሰብ ቦታ ነበረት፡ ከምቲ ብመጀመርታ ዝተፈጥረ፡ ኣብኡ ድማ ቦታ ግዝኣቱ ነበረ። ምስዚ ብምስምማዕ፡ “ሰማይ” ኣብ መዝሙራት ኣስታት ሰላሳን ሾሞንተን ግዜ ተጠቒሱ ትረክብ [ብኪንግ ጀምስ ቨርዥን]፡ ድሕሪኡ ድማ ብዙሕ ግዜ ነቲ ኣየር ዝኾነ ሰማያት ጥራይ የርኢ፡ ኣዕዋፍ ዝነፍራሉን ደበናታት ዝንሳፈፋሉን፡ “ምድሪ” ድማ ቢያንስ ሚእትን ሰላሳን ሓሙሽተን ግዜ ተጠቒሳ ኣላ። ናይ ሓድሽ ኪዳን ኣረኣእያ፡ ብምኽንያት ልዕልና ክርስቶስ፡ ፍጹም ዝተፈላለየን ብዕምቆት ዝሰፍሐን እዩ።
ኤፌሶን 1:20-30 ከም ንጽጽር ምስቲ ኣብ መዝሙር 115 ዘሎ ፍቕዲ ኣንብብ። ኣምላኽ ንክርስቶስ ካብ ምዉታት ምትንሳኡ ጥራይ ዘይኮነስ፡ “ኣብ ሰማያዊ ቦታታት ኣብ የማናዊ ኢዱ ኣንበሮ” ምዃኑ ኣስተብህል። ኣብዞም ብሓጢኣት ዘይረኸሱ ቦታታት፡ ዝተፈላለዩ ደረጃታት መንፈሳውያን ፍጥረታት ኣለዉ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ምድሪ ዘለዉ ስልጣናት፡ ኣብዚ ዘመን እዚ ብዘይፍጹም ኩነታቶም፡ ወይ ኣብ ዝመጽእ ዘመን ካብ ሰማይ ብፍጹም ክቆጻጸሩ ከለዉ። እወ፡ እቲ ዝተንስአ ሰብ ካብኦም ልዕል ይብል ኩሎም። ልዕል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣዝዩ ልዕል ይብል። ንሱ ርእሲን ሓላፊን ናይ ኩሎም እዩ፡ ብተወሳኺ ድማ፡ ንስጋኡ ንቤተ ክርስቲያን ብዝበለጸ ጥቡቕ ኣገባብ ርእሲ እዩ። ስለዚ፡ ንሕና እቶም ቤተ ክርስቲያን ዝኾንና፡ ኣብ ፍቕዲ 3 ናይቲ ምዕራፍ “ብኹሉ መንፈሳዊ በረኸት ኣብ ሰማያዊ ቦታታት ብክርስቶስ” ከም ዝተባረኽና ምግላጹ ዘገርም ኣይኮነን።
ኣብዚ ድማ እንደገና፡ ኣብዚ ኩሉ ጐይታ የሱስ ዓቢ ወኪልና ምዃኑ ንርአ። ብትንሳኤኡን ክብሩን ንናይ ገዛእ ርእሱ ኢልና ንሕጎስ ኢና፡ ግናኸ ኣብ ኣካላትና ዘለዎ ዓቢ ጽልዋ ኣይንርስዕን። ትንሳኤኡ ምፍታሕ ስቓይ ሞት ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 2:24 ተመልከት)። ሞት፡ ብርግጽ፡ ብሕታዊ መሰል ኣይነበሮን። ንሱ ንዓና ስለ ዝተዋግአን ኣብ መስቀል ድማ ዕዳና ስለ ዝወሰደን፡ ብምትካእ መሰል ነበሮ። ስለዚ፡ ትንሳኤኡ ካብ ኩሉ ስቓይን መቕጻዕትን ምፍታሕና የጠቓልል። ንሱ ሓራ ወጸ፡ ንሕና’ውን ከምኡ። ንሱ “ንበደልና ተዋሂቡ፡ ንጽድቅና ድማ ተንስአ” (ሮሜ 4:25)። ነዚ ብምግምት፡ ትንሳኤኡ ብዙሕ ግዜ ኣምላኽ ኣብ ኢድ ምእመን ዝሃቦ ደረሰኝ ተባሂሉ ይግለጽ፡ ንኹሉ ዕዳኡ፡ እቲ ብጐይታ የሱስ ብሞቱ ዝተወስደ፡ ምሉእ ምፍታሕ ዝእውጅ።
ካብዚ ዝበለጸ’ውን እዩ። ንምእመን ዝመጸሉ ሓድሽ ፍጥረት መብጽዓን መጀመርታን’ውን እዩ። ከምቲ ኖህ ንርግብ ንኻልኣይ ግዜ ኣብ ልዕሊ ማይ ድሕሪ ምልኣኹ ብምሸት ዝተመልሰትሉ ቆጽሊ ዘይቲ እዩ (ዘፍጥረት 8:6-12)።
እታ ንመንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ እተመልክት ርግብ ሰለስተ ግዜ ተላኢኻ። ብቐዳማይ ግዜ ብዘይ ምንም ተመልሰት። ንእግራ መዕረፊ ኣይነበራን፡ ከመይሲ ማይ ኣብ ኩሉ ቦታ ነበረ። እዚ ድማ ንምሉእ ጥፍኣት ናይቲ ቐዳማይ ሰብን ናይቲ ምስኡ ዝተኣሳሰረ ብሉይ ፍጥረት የርኢ። ኩሎም ብሞት ተዋሕጡ ነበሩ። ብኻልኣይ ግዜ ብሓንቲ ቆጽሊ ዘይቲ ተመልሰት። ኣብ መወዳእታ እቲ ቐዳማይ ክፋል ናይቲ ዝሓደሰ ምድሪ ካብ ማይ ወጺኡ ተራእየ። ኣብዚ ድማ ኣብቲ ኻልኣይ ሰብ ባህታ ከም ዝርከብ ንርኢ። ትንሳኤኡ መጀመርታ፡ ገና በይኑ ዝነበረ፡ ናይቲ ሓድሽ ፍጥረት ነበረ። ብሳልሳይ ግዜ እታ ርግብ ሓንቲ ቆጽሊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንእግራ መዕረፊ ቦታ ረኸበት፡ ከምቲ ኣብ ዝሓደሰ ምድሪ መንፈስ ኣምላኽ ብብዝሒ ዝፈስሰሉ መዓልቲ ዝመጽእ ዘሎ፡ ወይ ከምቲ ኣብቲ ድሕሪ ሽሕ ዓመት ዝመጽእ ሓድሽ ፍጥረት ብፍጹም ዕግበት ዝነብር።
ኣብቲ ዝተንስአን ዝኸበረን ሰብ፡ ክርስቶስ የሱስ፡ መብጽዓን መጀመርታን ናይቶም
... ብሩህን ዝተባረኸን ቦታታት ሓጢኣት ፈጺሙ ክመጽእ ዘይኽእለሉ፡
ንሓፈሻዊ ሕቶታት ምምላስ
ሓቂ ትንሳኤ ክርስቶስ
ዘመናውያን ዘይኣመንቲ ንሓቂ ትንሳኤ ክርስቶስ ንምጥርጣር ኣየንብዕጉን፡ ንምውጋዱ ድማ ንሓቂ ሞቱ’ውን ይኽሕዱ። ንኸምዚኦም እንታይ ክንብል ንኽእል?
ኣዝዩ ሒደት። ከም ሓቅን ታሪኽን፡ ትንሳኤ ክርስቶስ ብምሉእነትን ብንጹርነትን ብሎጂክ ተረጋጊጹ ኣሎ፡ እዚ ድማ ኣዝዩ ሒደት፡ እንተሎ ድማ፡ ካብ ዓበይቲ ፍጻሜታት ታሪኽ ክጠቅስ ይኽእል። ሰባት ከም ኔልሰን ንዕውር ዓይኒ ቴሌስኮፕ እንተ ኣቕሪቦም፡ ንመርትዖ ክርእዩ እንተ ዘይደለዩ፡ ቃላት ኣዝዩ ሒደት ጥቕሚ ኣለዎም።
መብዛሕትኦም ምናልባት ካብ ኩሎም ተኣምራት ትንሳኤ ቐዳማይ ምዃኑ ብንጹር ይርእዩ፡ እዚ እንተ ተፈቒዱ ድማ፡ ኣብ ቅዱስ ጽሑፋት ዘሎ ካልእ ብዙሕ ነገር ብምኽንያት ተኣምራዊ ምዃኑ ጥራይ ክቃወሙ ኣይክእሉን።
ስለምንታይ እዩ ሃዋርያዊ ስብከት፡ ከምቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ዝተመዝገበ፡ ንትንሳኤ ክርስቶስ፡ ካብ ሞቱ ንላዕሊ፡ ከም ማእከላይ ቴማ ዝወሰደ?
ምኽንያቱ፡ ከምቲ ዝበልናዮ፡ ሞቱ ብኹሉ ዝተኣመነ ነበረ፡ ብዛዕባኡ ድማ ትርጉሙ ምግላጽ ጥራይ ነበሮም። ትንሳኤኡ ብብርቱዕ ይቃወም ነበረ። ኣብዚ ሃዋርያት ነቲ ዝበለጸ ተቓውሞ ዝነበሮ ነጥቢ ገጢሞም፡ መንፈስ ኣምላኽ ምስክርነቶም ናብ ምፍራስ ተቓውሞ ኣብዚ እንተ ኣብጺሑ፡ ኩሉ ኣቀማምጣ ዘይእምነት ከም ዝፈርስ ይፈልጡ ነበሩ።
ብኣጋጣሚ ድማ፡ ሃዋርያት ይኹኑ ናይቲ ዘመን ሰባት ብቐሊሉ ዝኾነ ዛንታ ዝቕበሉ እሙናት ሰባት ከም ዘይነበሩ የርኢ። ጳውሎስ ክብል ነይርዎ፡
ኣምላኽ ንምዉታት ከም ዘተንስእ፡ ንኣኻትኩም ዘይእመን ነገር ስለምንታይ ይኸውን? (ግብሪ ሃዋርያት 26:8)
ስለዚ፡ ብንጹር ትንሳኤ ሽዑ ንሰባት ከም ሕጂ ዘይእመን ይመስል ነበረ፡ ይኹን እምበር ሓቂኡ ብሃዋርያት ተሓልዩ፡ ብዙሓት ድማ ምስክርነቶም ተቐቢሎም፡ ንኹሎም ድማ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ምጥፋእ፡ ንብዙሓት ድማ ሞት ሰማእትነት ማለት እዩ ነይሩ።
ትንሳኤ ስጋ
ትንሳኤ ስጋ ምባል ቅኑዕ ድዩ?
ገሊኦም ሰባት ዝትንስኡ ሰባት እዮም ኢሎም ኣትሪሮም ይዛረቡ።
ንቋንቋ 1 ቈረንቶስ 15 ብጥንቃቐ እንተ መርሚርካዮ፡ ትንሳኤ ስጋ ምባል ብፍጹም ቅዱስ ጽሑፋዊ ምዃኑ ትርኢ። ዘይኣመንቲ ሕቶታት ኣብ መንጎ ቈረንቶሳውያን ተላዒሉ ነበረ፡ ብፍላይ ብዛዕባ ትንሳኤ ስጋ።
ምዉታት ከመይ ገይሮም ይትንስኡ? ብኸመይ ስጋኸ ይመጹ? (ፍ. 35)
ሃዋርያ ብምምላስ፡ ምቕባር ስጋ ቅዱስ ንምዝራእ ፍረ ስርናይ ይመስሎ፡ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ምምስሳል ድማ የርኢ። እቲ ዝቕበር ወይ ዝዝራእ ምስቲ ዝትንስእ ወይ ካብ ምድሪ ዝብቁል መለለዪ ምትእስሳር ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ክልቲኡ ኩነታት እቲ ዝተንስአ ኩነታት ካብቲ ቐደም ዝነበረ ኩነታት ኣዝዩ ዝበለጸ እዩ። ኣብ ፍቕዲ 44 ብንጹር ይብል፡
ስጋዊ ስጋ ተዘሪኡ፡ መንፈሳዊ ስጋ ይትንስእ።
ትንሳኤ ስጋ ብዝያዳ ንጹር ቋንቋ ክግለጽ ኣይክእልን እዩ።
ቅዱስ ጽሑፍ ከምቲ ንሕና ኣብ መዓልታዊ ዝርርብና ብዙሕ ግዜ እንገብሮ፡ ንሰብ ምስ ስጋኡ እምበር ምስ መንፈሱ ከም ዘይፈልጦ ሓቂ እዩ። ንኣብነት፡ “እሙናት ሰባት” ንእስጢፋኖስ “ንኽቐብሩዎ ወሰድዎ” (ግብሪ ሃዋርያት 8፡2)። ንእስጢፋኖስ ምስ መንፈሱ እንተደኣ ፈሊጥናዮ፡ ንሱ ምስ ክርስቶስ ነበረ። ብሓቂ ግን ንስጋኡ ጥራይ እዮም ንቐብሪ ዝወሰድዎ። ከምኡ’ውን ዮሃንስ 5፡28-29 “ኣብ መቓብር ዘለዉ ኩሎም ድምጹ ኺሰምዑን ኪወጹን እዮም” ይብለና። መንፈሶም ምስ ክርስቶስ እዩ ዘሎ፡ ስጋኦም እዩ ብሓቂ ዝወጽእ።
ክርስቶስ ንዘለኣለም ሰብ ኮይኑ
ገሊኣትና ንጐይታ የሱስ ንዘለኣለም ሰብ ኮይኑ ምሕሳብ ኣዝዩ ይጽግመና። እዚ ርግጽ ሓቂ ቅዱስ ጽሑፍ ድዩ?
እምበኣር፡ ነቲ ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ዘሎ መርትዖ ብስሩዕ ንርአዮ።
ኣብ መዓልቲ ትንሳኤ፡ ካብ መቓብር ብሓቀኛ ሰብኣዊ ስጋ ወጸ፡ ቅድሚ መስቀል ከም ዝነበሮ ስጋ ስጋ ወይ ደም ዘይኮነስ፡ ስጋ ስጋ ወይ ኣዕጽምቲ ነበረ (ሉቃስ 24፡39)፤ ዝበልዓሉ ስጋ (ሉቃስ 24፡43)፤ ምልክታት ስቅያቱ ዝሓዘን ቶማስ ዝዳህሰሶን ስጋ (ዮሃንስ 20፡27)።
በቲ ሓደ ስጋኡ “ናብ ሰማይ ተወስደ” (ሉቃስ 24፡51)። “ደመና ኸኣ ካብ ኣዒንቶም ወሰደቶ” (ግብሪ ሃዋርያት 1፡9)። መንፈስ “ ተወስደ ” ክበሃል ኣይከኣልን፡ ከምኡ’ውን ደመናታት ካብ ኣዒንቲ ሰብ ንምውሳድ ኣየድልዩን እዮም። ንሱ ገና ሰብ ነበረ።
ድሕሪኡ ብቕሩብ እስጢፋኖስ ኣብ ክብሪ ረኣዮ። ምስክርነቱ ኸኣ፡
ወዲ ሰብ ኣብ የማን ኣምላኽ ደው ኢሉ እርኢ ኣሎኹ (ግብሪ ሃዋርያት 7፡56)
ድሕሪኡ ጳውሎስ ብዛዕባኡ ኸምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡
እቲ ሰብ ክርስቶስ የሱስ (1 ጢሞቴዎስ 2፡5)
ብዛዕባ እቲ ሓደ ግዜ “ ዝነበረ ” ሰብ ክርስቶስ የሱስ ኣይዛረብን። ንሱ “ ሎሚ
” ሰብ እዩ። እቲ ሽሕ ዓመት ዝግዛኣሉ ዘመን ክመጽእ እዩ። ንሱ ኣብ ትሕቲ መላእኽቲ ዘይኮነስ፡ ኣብ ትሕቲ ሰብ፡ ማለት ኣብ ውልቀ ሰብ ወዲ ሰብ ክኸውን እዩ። እዚ ድማ ትርጉም እብራውያን 2፡5-9 እዩ። እምበኣር፡ ንሱ ኣብቲ ዝመጽእ ዘመን ሰብ ክኸውን ምዃኑ ንጹር እዩ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ሽሕ ዓመት ዝግዛኣሉ ዘመን፡ ንመንግስቲ ንኣምላኽ፡ ማለት ንኣቦ ኬረክብ እዩ፡ ንሱ ድማ ተገዛኢ ኪኸውን እዩ (1 ቈረንቶስ 15፡24-28 ርአ)። ምስ ኣቦ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ኣብ ኣእምሮና እናሓዝና፡ እዚ ከመይ ክኸውን ከም ዝኽእል ብድንጋር ክንሓትት ንኽእል ኢና፡ እንተዘይኮይኑ ግን ንሱ ሰብ ምዃኑ ክንዝክር ኣሎና። ከም ሰብ፡ ንሱ ንቦታ ሰብ ናይ ምግዛእ ብፍጹም ይመልኦ፡ ንሓንቲ ቅጽበት እኳ ምስ ኣቦ ማዕረ ምዃኑ ከየቋረጸ። እቲ ብሩኽ ጐይታና ብባህሪኡ ኣምላኽ እዩ፡ ንዘለኣለም ግን ተገዛኢ ቦታ ይወስድ፡ እዚ ድማ ንዘለኣለም ሰብ ምዃኑ ብሓቂ ጥራይ እዩ ዝግለጽ፤ ከምኡ ድማ ርእሲን ደጋፊን ናይቲ ዝተበጀወ ፍጥረት እዩ፡ እዚ ድማ ፍረ ዕዮኡ እዩ።
ህሉፍን መጻእን ክብሪ
ክብሪ ከም መጻኢ ነገር ምዝራብና ቅኑዕ ድዩ?
የሱስ ሎሚ ተኸቢሩ እዩ፡ ኣይኮነን ድዩ?
ሎሚ ኣብ የማን ኣምላኽ ብርግጽ ተኸቢሩ እዩ። እዚ ግን ነቲ ብሉይ ኪዳን ብብዝሒ ዝተነበዮ፡ ኣብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ስድቡን ውርደቱን ዝመጽእ ዝርአ ክብሩ ኣይጻረርን እዩ።
የሱስ ንርእሱ ንእስራኤል ከም ንጉሶም ገይሩ ምስ ኣቕረበ፡ ከምቲ ነብዪ ዝተነበዮ ኣብ ኣድጊ ኮይኑ ናብ የሩሳሌም ምስ ኣተወ፡ እቲ ኪኸብር ዝግብኦ ሰዓት በጺሑ ነበረ (ዮሃንስ 12፡23)። ተኸቢሩ ድዩ? ኣይፋሉን። ብኣንጻሩ፡ ብኡብኡ ብዛዕባ ሞቱን ሳዕቤናቱን ክዛረብ ነበሮ። ገና ድሕሪኡ ብቕሩብ ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ “ሕጂ ወዲ ሰብ ተኸቢሩ እዩ” በለ፡ ኣምላኽ ጥራይ፡ ኣብ መስቀል ተኸቢሩ ስለ ዝነበረ፡ “ኣብ ርእሱ ኬኽብሮ” ነበረ፡ ከምኡ’ውን “ብኡብኡ" (ዮሃንስ 13:31, 32)። እዚ ኣብ ሰማያት ተሓቢኡ ዘሎ ናይ ሕጂ ክብሩ እዩ።
ኣብ ጸሎት ጐይታና፣ ከምቲ ኣብ ዮሃንስ 17 ተመዝጊቡ ዘሎ፣ ብዛዕባ ክብሩ ሰለስተ መወከሲታት ንረክብ።
ኣብ ፍቕዲ 5 ከኣ ንሱ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ምስ ኣቦ ዝነበሮ ክብርን ከም ሰብ ክለብስን ይጽሊ። ኣብዚ ንሱ በይኑ እዩ ዝርከብ።
ኣብ ፍቕዲ 24 ከኣ ብዛዕባ "እቲ ንስኻ ዝሃብካኒ ክብረይ።" ይዛረብ። እዚ ብሰንኪ ስቅያቱን ሞቱን ዝተዋህቦ ልዑል ክብርን እዩ፣ ኣብኡ እውን ንሱ በይኑ እዩ ዝርከብ እኳ ደኣ ንሕና ክንርእዮ ኢና።
ኣብ ፍቕዲ 22 ከኣ "እቲ ንስኻ ዝሃብካኒ ክብርን ኣነ ንኣኦም ሂበዮም ኣሎኹ።" ይብል። እዚ ናይቲ ዝመጽእ ዘመን ህዝባዊ ክብርን እዩ፣ ኣብኡ ንሕና፣ ቅዱሳኑ፣ ሕጉስ ግደ ክህልወና እዩ። ንሱ ምስ ተገሃደ፣ ንሕና እውን ምስኡ ብኽብሪ ክንገሃድ ኢና።
