ትንሳኤ ክርስቶስ ንምእመናን ዘለዎ ትርጉም

ኣቦ ብስጋ ወልድ ከም እተገልጸ፡ ኣብ ምድሪ መለኮታዊ ሰብ፡ መንፈስ ቅዱስ ከም ዘሎ፡ ኣብ ሰማይ ድማ ሰብ፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ከም ዘሎ፡ እዚ ናይ ክርስትና መሰረት እዩ። ኩሉ በረኸት ንክርስትያን ኣብቲ ጐይታ የሱስ ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ ዓብዪ ዕዮ ምድሓን ዝምርኮስ እዩ፡ ግናኸ ነቲ ብሞት የሱስ ዝረኸብናዮ መለኮታዊ በረኸት ካብ ምዉታት ብዘይ ትንሳኤኡ ክንቅበሎ ኣይምኸኣልናን። ሓደ ካብ ዓበይቲ ሓቅታት ክርስትና፡ ኩሎም ዝሞቱ ትንሳኤ ምዉታት ከም ዝኸውን እዩ። እቶም ኣብ ኣይሁድ ዝነበሩ መሰረታውያን ብትንሳኤ ምዉታት ይኣምኑ ነበሩ፡ ግናኸ ወልድ ኣምላኽ ናብ ዓለም ክሳዕ ዝመጽእ፡ እቲ ምስ ትንሳኤ ዝተሓሓዝ ሓቅታት ኣይተገልጸን።

ሸውሃት ዝነበሮም ኣዕጽምቲ ሸለል

ህዝቅኤል ኣብ ሸውሃት ዝነበሮም ኣዕጽምቲ ሸለል ዘገርም ራእይ ረኣየ፡ እዚ ድማ ብዛዕባ እዚ ከም ዝምልከት ተነግሮ።

“ኩሉ ቤት እስራኤል” (ህዝቅኤል 37:11)።

እቶም ደረቕቲ ኣዕጽምቲ ኣብ መንጎ እቶም ዝማረኹዎም ህዝብታት ተቐቢሮም ዝነበሩ ህዝቢ እስራኤል ይውክሉ ነበሩ፡ ግናኸ እግዚአብሔር ነቲ ነብዪ እቲ ህዝቢ ናብ ምድሪ እስራኤል ዝምለሰሉ ግዜ ከም ዝመጽእ ኣረጋጊጹሉ። እዚ ብኻልእ ቦታ ብንጹር ዝተምሃረ ሓቂ እዩ፡ ግናኸ እዚ ናይ ግለሰባት ትንሳኤ ኣይኮነን፡ የግዳስ ናይ ህዝቢ ኣምላኽ እስራኤል ሃገራዊ ትንሳኤ እዩ፡ እዚ ድማ ብሰንኪ ሓጢኣቶም ኣብ መንጎ ህዝብታት ምድሪ ተበቲኖም ተቐቢሮም ነበሩ።

ኣብ ኢሳይያስ 18 ካልእ ገጽ ናይ ምምላስ እስራኤል ናብ ምድሪ ተስፋ ተዋሂቡ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ኩሉ ቤት እስራኤል ኣይኮነን፡ የግዳስ ንእሽቶ ክፋል ጥራይ እዩ። ብሓቂ፡ እዚ ኣብ ዘመናና ዝተፈጸመ ይመስል፡ እስራኤላውያን ብሓገዝ ብሪጣንያን ኣሜሪካን ከም ሃገር ምስ ተመስረቱ። ብዛዕባ ምምላስ እቲ ህዝቢ፡ ብዛዕባ እቶም ግለሰባት ከምዚ ተነግሩ።

“ብዙሓት ካብቶም ኣብ ሓመድ ምድሪ ዝድቅሱ ድማ ክትንስኡ እዮም፡ ገሊኦም ናብ ዘለኣለማዊ ህይወት፡ ገሊኦም ድማ ናብ ውርደትን ዘለኣለማዊ ንዕቀትን” (ዳንኤል 12:2)።

ኩሎም ካብ ምርኮ ኣብ መንጎ ህዝብታት ዝምለሱ መለኮታዊ በረኸት ኣይረኽቡን እዮም፡ ንገሊኦም ድማ ፍርዲ ኣምላኽ ክኸውን እዩ፡ ከምቲ ኣብ ዘካርያስ 13:8 ዝረአ፡ ኣብኡ ድማ ሓደ ሲሶ ጥራይ እዩ ዝተርፍ።

ትንቢታት ትንሳኤ ክርስቶስ

ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዙሓት ዓይነታት፡ ምስልታትን ትንቢታትን ኣለዉ፡ እዚኦም ድማ ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ የርእዩና፡ ኣዳም ሓጋዚቱ ከይረኸበ ናብ ዓሚቕ ድቃስ ኣተወ፡ ይስሃቅ ከም ትንሳኤ ተመሊሱ ከይተዋህበ ኣብ መሰውኢ ተነብረ፡ ዮሴፍ ናብ ጕድጓድን ናብ ቤት ማእሰርትን ኣተወ፡ ከምኡ ድማ ንዓለም መዳሕን ክኸውን ወጸ፡ ሳምሶን ኣብ ከተማ ጋዛ ተታሒዙ ነበረ፡ ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ተንሲኡ ድማ ናብ ርእሲ ኸረን ቅድሚ ኬብሮን ምስ ኣፍ ደገታት እታ ከተማ ኣብ ኣፍራስኡ ደየበ፡ ዳዊት ናብ ሸውሃት ኤላ ወሪዱ ነቲ ገዚፍ ሰብኣይ ስዒሩ፡ ርእሱን ሰይፉን ድማ መለሰ፡ በናያ ኣብ ሓደ በረድ ዝነበሮ መዓልቲ ናብ ጕድጓድ ወሪዱ ነቲ ኣንበሳ ቀቲሉ፡ ብዓወት ድማ ወጸ፡ ኤልያስ ዮርዳኖስ ሰጊሩ ናብ ሰማይ ደየበ፡ ኤልሳዕ ድማ ምስኡ ሰጊሩ፡ ድሕሪኡ ድማ ነቲ ዓብዪ ዕዮኡ ንምፍጻም ተመልሰ፡ ዮናስ ድማ ሰለስተ መዓልትን ሰለስተ ለይትን ኣብ ከብዲ እቲ ዓብዪ ዓሳ ነበረ፡ ከምኡ ድማ ናብ ዕዮኡ ኣተወ። እዚኦም፡ ከምኡ ድማ ካብ ብሉይ ኪዳን ብዙሓት ካልኦት ስእልታት፡ ነዚ ዓብዪ ሓቂ እዚ የርእዩና።

ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጤ፡ ጴጥሮስ ብዛዕባ ትንሳኤ ክርስቶስ ኣብ መዝሙር 16 ዝነበረ ትንቢት ኣዘከረ።

“ነፍሰይ ኣብ ሲኦል ኣይትገድፋን ኢኻ፡ ቅዱስካ ድማ ጥፍኣት ከም ዝርኢ ኣይትፈቅድን ኢኻ። ንመንገዲ ህይወት ኣፍሊጥካኒ ኢኻ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:27–28)።

መዝሙር 110፡ ኢሳይያስ 52ን 53ን፡ ምስ ብዙሓት ካልኦት ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ሓሳባትና ናብ ትንሳኤ ወልድ ኣምላኽ የቕንዑ። ክርስቶስ እንተ ዘይተንስአ፡ ብዙሓት ትንቢታት ብሉይ ኪዳን ክፍጸሙ ኣይከኣሉን። ኩሎም እቶም ክብሪ ዘለዎም ትንቢታት መሲሕ ኣብ ክርስቶስ ካብ ምዉታት ምትንሳኡ ዝምርኮሱ እዮም።

ጐይታ ኣብ ምድሪ ከሎ፡ ትንሳኤኡ ብንጹር ተነበየ፡ ናይ ዮናስ ሰለስተ መዓልቲ ኣብ ከብዲ እቲ ዓብዪ ዓሳ ኣዘከረ፡ ንሰማዕቱ ድማ ሰለስተ መዓልትን ሰለስተ ለይትን ኣብ ልቢ ምድሪ ከም ዝኸውን ነገሮም። ከምኡ ድማ ብዛዕባኡ ኣብ መዝሙር 110 ዝተነግረ ኣዘከረ።

“ጸላእትኻ መርገጽ እግርኻ ክሳዕ ዝገብሮም፡ ኣብ የማነይ ተቐመጥ”

ንኣይሁድ ድማ ምልክት ምስ ሓተትዎ፡

“ነዚ ቤተ መቕደስ እዚ ኣፍርስዎ፡ ኣብ ሰለስተ መዓልቲ ድማ ከትስኦ እየ” (ዮሃንስ 2:19)።

ንደቀ መዛሙርቱ ብተደጋጋሚ ከም ዝስቀልን ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ድማ ከም ዝትንስእን ነገሮም (ማቴዎስ 16:21፤ 17:23፤ 20:19)። ጸላእቲ ጐይታ እውን ብዛዕባ ምትንሳኡ ዝበሎ ኣዘከሩ (ማቴዎስ 27:63)።

ምስክርነት ትንሳኤ

እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ መጀመርታ 1 ቈረንቶስ 15 ዘቕረቦ መርትዖታት ትንሳኤ ክንደይ ዘይተዋግኡ እዮም። ካብ ሃዋርያት ወጻኢ፡

“ሓሙሽተ ሚእቲ ኣሕዋት ብሓንሳእ”

ነቲ ጐይታ ርእዮምዎ ነበሩ፡ መብዛሕትኦም ድማ እቲ ሃዋርያ ኣብ ዝጸሓፈሉ ግዜ ህያዋን ነበሩ። ብዛዕባ ምግላጽ የሱስ ብትንሳኤ ንሃዋርያት፡ ሉቃስ ከምዚ ጸሓፈ።

“ድሕሪ ስቓዩ ድማ ብብዙሕ ዘይተዋግኡ መርትዖታት ህያው ኮይኑ ኣርኣዮም፡ ኣርባዓ መዓልቲ ድማ ይርእይዎ ነበሩ” (ግብሪ ሃዋርያት 1:1)።

ካብቶም ነቲ ጐይታ ህያው ኮይኑ ዝረኣዩ ሃዋርያት ማቴዎስን ዮሃንስን ነበሩ፡ እዚኦም ድማ ብዛዕባ ትንሳኤ ኣብቲ ብስሞም ዝጽዋዕ ወንጌላት ጸሓፉ። ስምኦን ጴጥሮስ እውን ኣብ ቀዳማይ መልእኽቱ ብዛዕባ እዚ ጸሓፈ።

“ትንሳኤ የሱስ ክርስቶስ፡ ናብ ሰማይ ዝዓረገ፡ ኣብ የማነ ኣምላኽ ድማ ዘሎ” (1 ጴጥሮስ 3:21–22)።

ጳውሎስ ነቲ ጐይታ ኣብ ምድሪ ኣይፈልጦን ነበረ፡ ግናኸ ካብ ምዉታት ተንሲኡ፡ ኣብ ሰማይ ተቐሚጡ ርኣዮ፡ ከምቲ ዝጸሓፎ።

“ኣብ መወዳእታ ድማ ንኣይ እውን ተራእየኒ፡ ከምቲ ግዜኡ ዘይበጽሖ ዝተወልደ” (1 ቈረንቶስ 15:8)።

እቲ ዝተንስአ ክርስቶስ ንዝተመርጹ ምስክራት ጥራይ ተራእየ፡ ግናኸ ንኹሉ ህዝቢ ገና ክግለጽ እዩ። ጳውሎስ ነታ መዓልቲ ትጽበያ ነበረ፡ ንሱ እውን ምስክር ንዝተንስአ ክርስቶስ ክኸውን ተመሪጹ ነበረ።

መለኮታዊ ሓይሊ ብትንሳኤ ተገሊጹ

መለኮታዊ ስልጣን ኣብ ወልደ ሰብ ፍርዲ ከም ዝተዋህቦ ይግለጽ፡ ግናኸ መለኮታዊ ሓይሊ ብትንሳኤ ይግለጽ፡ እንተ ንክርስቶስ ኣብ ምድሪ ምዉታት ከም ዘተንስአ፡ ኣብ ትንሳኤኡ፡ ወይ ኣብ ቀዳማይን ናይ መወዳእታን ተግባራት ምትንሳእ ምዉታት። ጳውሎስ የሱስ ከም ዝኾነ ይነግረና።

“ብሓይሊ ወልድ ኣምላኽ ከም ዝኾነ ተገሊጹ…ብትንሳኤ ካብ ምዉታት” (ሮሜ 1:4)።

እቲ ድማ

“ብዝሒ ዓብዪ”

ናይ ሓይሊ ኣምላኽ ተገሊጹ።

“ካብ ምዉታት ምስ ኣተንስኦ” (ኤፌሶን 1:19–20)።

እዚ እቲ ኣብ ምትንሳእ ጓል ያኢሮስ፡ ወዲ መበለት ናይን፡ ከምኡ ድማ ኣልኣዛር ካብ ሞትን ጥፍኣትን ዝተራእየ ሓይሊ እዩ።

ውጽኢታት ትንሳኤ ክርስቶስ

ወልድ ኣምላኽ ናብ ሞት ምስ ኣተወ፡ ከም ዓዋቲ ወጸ፡

“ምርኮ ማረኸ”

ደየበ ድማ።

“ካብ ኩሉ ሰማያት ልዕል ኢሉ፡ ኩሉ ነገር ምእንቲ ኺመልእ” (ኤፌሶን 4:8–10፤ ቈሎሴ 2:15)።

ብሞት፡ እቲ ዝተንስአ ክርስቶስ ኣፍረሰ።

“ነቲ ስልጣን ሞት ዝነበሮ” (እብራውያን 2:14)።

ከምኡ ድማ

“ሞት ኣፍሪሱ፡ ህይወትን ዘይትመውትን ድማ ብወንጌል ኣብርሃ” (2 ጢሞቴዎስ 1:10)።

እቲ ዝተንስአ ወልደ ሰብ ከምዚ ኢሉ፡

“ኣነ እቲ ህያው እየ፡ ሞይተ ድማ ነይረ፡ እንሆ ድማ ንዘለኣለም ህያው እየ፡ ኣሜን፡ መፍትሕ ሲኦልን ሞትን ድማ ኣሎኒ” (ራእይ 1:18)።

ኩሉ እቲ ንቕዱሳን ኣምላኽ ዝመጸ በረኸት ኣብ ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ ዝምርኮስ እዩ፡ እንተ ፍርዲ ይኹን ምድሓን (ሮሜ 4:25፤ 10:9)፡ ወይ ኩሉ እቲ እንሕጎየሉ

“ብክርስቶስ”

ኣብ ሰማያዊ ቦታታት። እዚ በረኸት እዚ ኣብ ምኽሪ ኣምላኽ ንዓና እንተ ነበረ እውን፡ ብክርስቶስ ናብ ሞት ብምእታዉን እንደገና ብምትንሳኡን ተረጋገጸልና። እቲ ሃዋርያ ጴጥሮስ እውን እዚ የርእየና፡ ኣብኡ ድማ ከምዚ ይጽሕፍ።

“ብሩኽ ይኹን ኣምላኽን ኣቦን ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ንሱ ብብዝሒ ምሕረቱ፡ ብትንሳኤ የሱስ ክርስቶስ ካብ ምዉታት፡ ንህያው ተስፋ እንደገና ወሊዱና” (1 ጴጥሮስ 1:3)።