ክልተ ሓደስቲ ጋረጣታት
ዳዊት ንታቦት ኣምላኽ ናብ የሩሳሌም ከምጽኣ ምስ ደለየ፡ ካብቶም የቡሳውያን ነታ ከተማ ምስ ወሰዳ፡ ካብታ ኣብ 2 ሳሙኤል 6 ዘላ ዛንታ ንክርስትያናት ሎሚ ትምህርቲ ኣሎ። እዚ ታቦት እዚ፡ ከም «ታቦት ኖህ» ኣይኮነን፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኣምላኽ ንምስክርነት ክኸውን ነይርዎ።
ታቦት ኣምላኽ እንታይ ነይሩ?
ኣብ ዘጸ 37 ብትእዛዝ ኣምላኽ ብዝተመደበ ሰራሕተኛ እዚ ታቦት እዚ ከም ዝተሰርሐ ንምህር። ንሱ 2-1/2 ኩቢት ዝንውሓቱ፡ 1-1/2 ኩቢት ዝርድኡን 1-1/2 ኩቢት ዝቁመቱን (ሓደ ኩቢት ኣስታት 18 ኢንች እዩ) ዝኾነ ኣርባዕተ ማዕዘን ቅርጺ ዘለዎ ኮንቴይነር ነይሩ። ኣብኡ ድማ ኣምላኽ ዝጸሓፈሎም ጽላታት እምኒ (40:20) ዝርከብዎም ገለ ነገራት ይሕዝ ነይሩ። እቲ ታቦት ካብ ፍሉይ ዓይነት ኣካስያ ወይ ሽቲም ዝበሃል ኣእዋም (KJV) ተሰሪሑ ነይሩ። ንሱ ንምብልሻው ኣዝዩ ተጻዋሪ እዩ። እቲ ታቦት ብንጹህ ወርቂ ተሸፊኑ ነይሩ። ኣብ ልዕሊ እቲ ታቦት ድማ መሸፈኒ ንጹህ ወርቂ ነይሩ፡ ንሱ ድማ መርሓሚት ይበሃል ነይሩ። ኣብ ክልቲኡ ወገን እቲ መርሓሚት ድማ ክልተ ኪሩቤል ካብ ንጹህ ወርቂ ተቐሚጦም ነይሮም፡ ገጾም ናብቲ መርሓሚት ይጥምቱ፡ ኣኽናፎም ድማ ይሽፍንዎ ነይሮም።
ብዛዕባ ኪሩቤል ንመጀመርታ ጊዜ እንምህር፡ ኣዳም ሓጢኣት ምስ ገበረን ካብ ገነት ኤደን ምስ ተባረረን እዩ (ዘፍጥረት 3)። ኣምላኽ ንኣዳምን ሄዋንን ካብታ ኦም ህይወት ከይበልዑን ብሓጢኣተኛ ኩነታት ንዘለኣለም ከይነብሩን፡ ንመገዲ ናብታ ኦም ህይወት ንምሕላው ኪሩቤል ብሓዊ ዝነድድ ሰይፊ ኣቐሚጡ ነይሩ።
ኩሉ ምስ ተዛዘመ፡ ታቦት ኣምላኽ ኣብ «ድንኳን» ዝበሃል ድንኳን ተቐሚጡ ነይሩ። እቲ ድንኳን ክልተ ክፍሊ ነይርዎ፡ ቅዱስ ቦታን ቅድስተ ቅዱሳንን – ኣምላኽ ዝነብርሉ ቦታ። ብትእዛዝ ኣምላኽ፡ እቲ ታቦት ኣብ ቅድስተ ቅዱሳን ተቐሚጡ ነይሩ። 2 ሳሙኤል 6:2 ከም ዝብሎ፡ «እግዚኣብሔር ጐይታ ሰራዊት ... ኣብ መንጎ ኪሩቤል ይነብር።» ኣብ ዓመት ሓንሳብ፡ ኣብ መዓልቲ ምምሕሓር ሓጢኣት፡ ሊቀ ካህናት ናብ ቅድስተ ቅዱሳን ኣትዩ ደም ይረሽር ነይሩ፡ ንመስዋእቲ ክርስቶስ የርኢ ነይሩ፡ ኣብቲ መርሓሚት። ቅድስና እቲ ታቦት ትርእዮዶ?
እቲ ታቦት ኣብ ማእከል ህዝቢ እስራኤል ሰፊሮም ከለዉ ይርከብ ነይሩ። ምስ ተጓዕዙ፡ እቲ ድንኳን ብትእዛዝ ኣምላኽ፡ ብትኽክልን ብዕላማን ክፈርስን ክዕጸፍን ነይርዎ። ብካህናት ዝተሰከመ፡ እዚ ቅዱስ ነገር እዚ ድማ ይመርሕ ነይሩ ነቶም ህዝቢ፡ ንሳቶም ድማ ብኣምላኽ ዝተመደበ ስርዓት ይስዕቡ ነይሮም።
እስራኤል ንዮርዳኖስ ተሳጊሮም ናብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ምድሪ ክኣትዉ ጊዜ ምስ ኮነ፡ እቶም ታቦት ዝጾሩ ካህናት ናብ ዮርዳኖስ ኣትዮም፡ እቲ ሩባ ድማ ይውሕዝ ነይሩ (እያሱ 3)። ኣምላኽ ነቲ ማይ ኣቋሪጹ፡ ንህዝቡ ድማ ብንቑጽ ምድሪ ንኽሰግሩ መገዲ ከፈተ። ድሕሪ ገለ መዓልታት፡ ብትእዛዝ ኣምላኽ፡ እቲ ታቦት ኣብ ከተማ ኤሪኮ፡ ንሽዱሽተ መዓልቲ ኣብ መዓልቲ ሓንሳብ፡ ኣብ ሻውዐይቲ መዓልቲ ድማ ሾውዓተ ጊዜ ተሰኪሙ ተኸቢቡ። ኣብ መወዳእታ እቲ ናይ መወዳእታ ምብጻሕ ኣብ ዙርያ እታ ከተማ፡ እቲ መካበብያ ፈረሰ፡ እስራኤል ድማ ነታ ከተማ ወሰዱ። እዚ ነገራት እዚ ዝኾነ፡ ህዝቡ ንኣምላኽ ስለ ዝተኣዘዙን ንሱ ድማ ምስኦም ስለ ዝነበረን እዩ፡ ከምቲ ብታቦት ዝተመስለ።
እቲ ታቦት ጠፊኡ
ኣብ 1 ሳሙኤል 4-6 ብዛዕባ ገለ ፍጻሜታት ኣብ መንጎ እስራኤልን ፈላስቴማውያን ዝበሃሉ ኣብታ ምድሪ ዝነበሩ ህዝብን ዝተፈጸሙ ንምህር። ውግእ ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ህዝቢ ቀጻሊ ነይሩ። ሓደ መዓልቲ ሓያል ውግእ ነይሩ፡ ገለ መራሕቲ እስራኤል ድማ ንታቦት ኣምላኽ ናብ መዋግእቲ ከምጽእዎ ወሰኑ። እዚ ክሕግዞም እዩ ዝብል ሓሳብ ነይርዎም። ስለዚ ናብ ሺሎህ፡ እቲ ታቦት ዝነበረሉ ቦታ ለኣኹ፡ እቶም ክልተ ዓመጸኛታት ደቁ እቲ ካህን ምስ ክልተ ካልኦት ድማ ነቲ ታቦት ናብ ውግእ ጾርዎ – ካብ ኣምላኽ ዝኾነ ትእዛዝ ከይነበሮም። ወተሃደራት እስራኤል እቲ ታቦት ምስ በጽሐ ጨደሩ፡ ሕጂ ኣምላኽ ምስኦም ከም ዘሎን ቅኑዕ ከም ዝገብሩን ስለ ዝኣመኑ። ዓወት እርግጸኛ ከም ዝኾነ ኣመኑ። እቲ ውግእ ቀጸለ፡ ፈላስቴማውያን ዓወቱ፡ ነቲ ታቦት ድማ ናብ ከተማኦም ኣሽዶድ ወሰዱ፡ ኣብ ቤተ መቕደስ ኣምላኾም ዳጎን ድማ ኣቐመጥዎ።
ህላዌ እቲ ታቦት ንዳጎን ኣብ መወዳእታ ኣጥፍኦ። ብሓቂ፡ ሓያል ኢድ ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ከተማ ፈላስቴማውያን ነይሩ፡ እቲ ታቦት ናብኡ ምስ ኣምጽእዎ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ክድህሉዎ ወሰኑ። ናይ ገዛእ ርእሶም መደብ ብምግባር፡ ንታቦት ኣምላኽ ኣብ ሓንቲ ሓዳስ ጋረጣ ኣቐመጥዎ፡ ንሳ ድማ ምስ ክልተ ሓደስቲ ዝወለዳ ላም ተኣሲራ ነይራ። ነቶም ዕያሉ ገዲፎም፡ እተን ላማት፡ ብኣምላኽ ዝተመርሓ፡ ነታ ጋረጣ ናብ ህዝቢ እስራኤል፡ ናብ ቤተ-ሸሜሽ ዝበሃል ቦታ መለስዋ፡ ኣብኡ ድማ ደው በለት። ነቲ ኣእዋም እቲ ጋረጣ ቆራሪጾም፡ ነተን ላማት ድማ ከም ዝራብዕ መስዋእቲ ኣቕረቡ። ግን ድሕሪኡ እቶም ሰባት ቤተ-ሸሜሽ ከቢድ ስሕተት ገበሩ፡ ብፍሽፍሽ ስለ ዝነበሩ ናብቲ ታቦት ጠመቱ፡ እዚ ድማ ንልዕሊ 50,000 ሰባት ሞት ኣምጽአ። ንኣምላኽ ብሰብኣዊ ፍሽፍሽ ወይ ብዘይምእዛዝ ኣይንግልግልን ወይ ኣይንኽብርን!
ታቦት ኣምላኽ ናብ ቤት ኣቢናዳብ ተወስደ፡ ንሱ ድማ ንወዱ ኤልኣዛር ንኽከናኸኖ ቀደሶ። ንሳቶም ብታቦት ኣምላኽ ቅኑዕ ገበሩ፡ ኣብቲ 20 ዓመት ኣብኡ ዝነበረሉ ድማ ተባረኹ (1 ሳሙኤል 7:1-2)።
ስሕተት ከምኡ’ውን ቅኑዕ ብገብረኛ ኣምላኽ
ዳዊት ንታቦት ኣምላኽ ናብ የሩሳሌም ከምጽኣ ደለየ፡ ከምቲ ኣብ 2 ሳሙኤል 6 እንምህሮ። ንምግባር ድማ ነቲ ናይ ፈላስቴማውያን ኣገባብ ክስዕብ ወሰነ። ሓንቲ ሓዳስ ጋረጣ ሰርሐ፡ ነቲ ታቦት ብካህናት ጥራይ ክጸወር ከም ዘለዎ ዝብል ትእዛዝ ኣምላኽ ከይሓሰበ ድማ ቀጸለ። ንኣምላኽ ከተገልግል እንተደሊኻ፡ ንቓል ኣምላኽ ብጸሎት ብኸመይ ከም ዝግበር ምጽናዕ ኣገዳሲ እዩ። እቲ መደብ ዳዊት ፈሸለ፡ ኣምላኽ ነቶም ነታ ጋረጣ ዝጎትቱ ኣባጊዕ ክድናደሩ ምስ ፈቐደ። እቲ ነዳዲ እታ ጋረጣ፡ ዑዛ፡ ኢዱ ዘርጊሑ ነቲ ታቦት ከይወድቕ ሓዘ። ግን ኣምላኽ ብእኡ ተቖጥዐ፡ ዑዛ ድማ ኣብኡ ሞተ። ዳዊት «ኣይተሓጎሰን» ከምኡ’ውን «ፈሪሑ»፡ ስለዚ ነቲ ታቦት ኣብ ቤት ዖቤድ-ኤዶም ገደፎ።
ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ዳዊት ዖቤድ-ኤዶም ነቲ ታቦት ብምሓዙ ከም ዝተባረኸ ምስ ረኣየ፡ እንደገና ነቲ ታቦት ናብ የሩሳሌም ከምጽእ ወሰነ፡ እዚ ጊዜ እዚ ብትኽክል ተሰኪሙ። እቲ ታቦት ናብ ከተማ በጽሐ፡ ንሓጎስን ደስታን ዳዊትን ኩሉ እስራኤልን።
እቲ ትምህርቲ
ነተን ክልተ ሓደስቲ ጋረጣታት ክንርኢ ከለና ክልተ ዝተፈላለዩ ነገራት ንርኢ። ፈላስቴማውያን ንህላዌ ኣምላኽ ክድህሉ ደለዩ፡ ስለዚ ነቲ ታቦት ንምጽዋር ጋረጣ ሰርሑ፡ መደቦም ድማ ሰርሐ። ዳዊት ነቲ ታቦት፡ ህላዌ ኣምላኽ፡ ኣብታ ፍቕርቲ ከተማኡ ክህልዎ ደለየ፡ ግን ከምቶም ሰባት ዓለም ሓዳስ ጋረጣ ምጥቃም ቅኑዕ ኣገባብ ኣይነበረን፡ ጻዕሩ ድማ ብሓዘን ተዛዘመ።
ሎሚ ከምኡ ዝኣመሰሉ ኩነታት ኣለዉ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን እውን፡ ገለ ከም ፈላስቴማውያን ዓመጸኛታት እዮም፡ ንኣምላኽ ክድህሉ ይደልዩ፡ ንምግባር ድማ መገዲ ይፈጥሩ። ድሕሪኡ ድማ ህላዌ ኣምላኽ (ክርስቶስ) ዝደልዩ ኣለዉ፡ ግን ብሓደ ወይ ብኻልእ ምኽንያት – ምናልባት ብዘይፍላጥ – ከምተን ክልተ ሓደስቲ ጋረጣታት ንምርካብ ድሌቶም መገዲ ይፈጥሩ። ብሓዘን፡ እቶም ብስሕተት ዝተሓዙ ኣገባባት ከቢድ ስቓይ ይረኽቡ፡ ከም ዑዛ።
ሓደ ግሩም መጽሓፍ ኣሎና፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንኣምላኽናን ንጐይታና የሱስ ክርስቶስን ብኸመይ ክንነብር፡ ከነገልግልን ከነምልኽን ከም ዘሎና ይነግረና። ብዙሕ ጊዜ ክርስትያናት ብዘይፍላጥ ይገብሩ – ወይ ኣምላኽ ዝበሎ ኣይገብሩን ወይ ንሱ ዘይመሃሮም ነገራት ይገብሩ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋትካ መርመራ ግበር፡ ወይ ብዘይቦትኡ ብዝኾነ ቅንኣት ሓዳስ ጋረጣ ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ።
