“ኣቱም ወዲ ሰብ፣ ንቤት እስራኤል ነቲ ቤት ኣርእዮም፣ ብኣበሳኦም ምእንቲ ኺሐፍሩ፡ ነቲ ስእሊ ድማ ይለክዕዎ። ብዛዕባ እቲ ዝገበርዎ ዅሉ እንተ ሐፈሩ ኸኣ፡ ነቲ ስእሊ እቲ ቤት፡ ቅርጹን ኣገባቡን፡ ኣትውኡን ምውጻኡን፡ ኵሉ ስእሉን ኵሉ ስርዓቱን፡ ኵሉ ስእሉን ኵሉ ሕጉን ኣርእዮም፡ ኣብ ቅድሚኦም ድማ ጸሓፎ፡ ምእንቲ ኺሕልውዎ፡ ኵሉ ስእሉን ኵሉ ስርዓቱን ድማ ኺገብርዎ። እዚ ሕጊ እቲ ቤት እዩ” (ህዝቅኤል 43:10-12)።
ስእልን ሕግን ህዝቅኤል
ህዝቅኤል ነብዪ ምርኮ ነበረ፤ ንህዝቢ እስራኤል ብሰሪ ኣበሳኦም ኣብ ምርኮ ኾይኖም ከለዉ ይዛረቦም ነበረ። እቲ ነብዪ ኽገብሮ ዝተነግሮ ክልተ ነገራት ኣሎ። ቀዳማይ፡ ነቲ “ናይ ቤት” ስእሊ ኼርእዮም ነበረ። ድሕሪኡ ድማ ብሓጺሩ ኻልኣይ ነገር ይብል፡ “እዞም ሰባት ካብቲ ስእሊ ብዝወጹሉ መገዲ እንተ ሐፊሮም፡ ሕጊ እቲ ቤት ከተርእዮም ትኽእል ኢኻ።” ሽዑ እዞም ክልተ ነገራት ኣለዉ፡ (1) ስእሊ እቲ ቤት፡ ከምኡ’ውን (2) ሕጊ እቲ ቤት።
ኣምላኽ ቤቱ ኣለዎ፡ ንምምሕዳር ቤቱ ድማ መትከላት ኣለዎ፤ ናይ ገዛእ ርእስኻ ስእሊ ሒዝካ ነቲ ስእሊ ብመርትከላት ኣምላኽ ክትሰርሖ ኣይትኽእልን ኢኻ። ስለዚ፡ እቶም ሰባት እንተ ዘይተነሲሖም፡ እቲ ነብዪ ኺነግሮም ዝኽእል ካልእ ነገር ኣይነበሮን፡ እንተ ተነሲሖም ግን፡ ካብቲ ስእሊ ከም ዝወጹ እንተ ተኣሚኖም፡ ሕጊ እቲ ቤት ኪነግሮም ይኽእል ነበረ።
ቤት ኣምላኽ ሎሚ
ሕጂ ናብ ግዜ ሓድሽ ኪዳን ክንመጽእ ከለና፡ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ገና ቤቱ ከም ዘለዎ ንረክብ። ካብ ኤፌሶን 2ን 1 ጢሞቴዎስ 3ን፡ ቤት ኣምላኽ ሎሚ ብሓዊ ኣእማን ከም ዘይተሰርሐ ብሩህ እዩ። ብህያዋን ኣእማን፡ ብኣመንቲ ዝተሰርሐ ቤት እዩ። ብዘይካዚ፡ ኣምላኽ ነቲ ስእሊ ቤቱ፡ ከምኡ’ውን ነቲ ሕጊ—ነቲ መትከል—ቤቱ ዝምሓደረሉ ሂቡና ኣሎ። ሕጂ ነዚ ዓቢ ሓቂ እዚ ዘለዎ ዓብዪ ኣገዳስነት ንምርኣይ፡ ቤት ኣምላኽ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ክንደይ ዓብዪ ቦታ ከም ዘለዎ ብሓጺሩ ንርአ።
- ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ነቲ ስእሊ ብተግባራዊ መገዲ ተርእዩ ንርኢ።
- ኣብ 1 ጢሞቴዎስ ነቲ ስእሊ እቲ ቤት ብትምህርታዊ መገዲ ንረክብ።
- ኣብ 1ን 2ን ቈረንቶስ ሕጊ እቲ ቤት ኣሎና—እቲ ንምምሕዳር እቲ ቤት ዝኸውን መለኮታዊ መትከላት፡ ከም ምትእስሳር፡ ሕብረት፡ ቅድስና፡ ሓርነት፡ ፍቕሪ፡ ምህናጽ፡ ከምኡ’ውን ምፍልላይ።
- ኣብ ራእይ 2ን 3ን ነቲ ትንቢታዊ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ከም ቤት ኣምላኽ ኣብ ሓላፍነት ሰባት፡ ከምኡ’ውን ነቲ ዝመጽእ ፍርዲ ንረክብ።
- ኣብ 2 ጢሞቴዎስ ኣብ ግዜ ጥፍኣት ከመይ ጌርና ኽንመላለስ ከም ዘሎና መምርሒ ንረክብ።
- ኣብ ራእይ 21፡ ኣብቲ ራእይ እታ ግርምቲ ከተማ፡ ቤት ኣምላኽ ኣብ ሽሕ ዓመት ምግላጽ ብምሳሌ ተገሊጹልና ኣሎ።
- ካብዚ ጽሑፋት እዚ፡ ዓብዪ ክፋል ሓድሽ ኪዳን ብዛዕባ እታ ማሕበር፡ ከም ቤት ኣምላኽ ተራእያ፡ ብዝምልከት መምርሒታት ከም ዝሓዘ ኽትርእዩ ኢኹም።
እቲ ስእሊ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2
ናብ ግብሪ ሃዋርያት 2 ተመልሱ፡ ገለ ፍሉያት ሓቅታት ነቲ ስእሊ ቤት ኣምላኽ ብተግባራዊ መገዲ ዘቕርቡልና። ሎሚ ኽንርኢ ከለና፡ ክርስትና ናብ ብዙሓት ኣባላት ተኸፋፊሉ ንርኢ፡ ነፍሲ ወከፎም ፍሉይ ኣገባብ ምምሕዳር ቤተ ክርስቲያን ኣለዎም፡ ፍሉያት እምነታት ይሕዙ፡ ከም ፍሉያት ኣገባባትን ስርዓታትን ድማ ኣገልግሎት የካይዱ። ከምኡ’ውን ንሚስዮናውያን ንምልኣኽን ብሓፈሻ ሃይማኖታዊ ስራሕ ንምስራሕን ዝኸውን ብዙሓት ማሕበራትን ውድባትን ንርኢ፡ ኣብ ኩሎም ድማ ንኣምላኽ ብሓቂ ኸነመስግኖም እንኽእል ዝተወፈዩ ሰባት ንርኢ።
ግን ነዚ ዅሉ ዓብዪ ማሽን ንኣገልግሎት ኣምላኽ ንምስራሕ ክንርኢ ከለና፡ “ከምቲ ስእሊ ድዩ?” ኢልና ንርእስና ኽንሓትት ንኽእል ኢና። እዚ ብርግጽ ቅኑዕ ሕቶ እዩ፡ ነዚ ሕቶ እዚ ንምምላስ ድማ ናብቲ መጽሓፍ ክንምለስ ኣሎና፡ ነቲ ቅኑዕ ስርዓት ቤት ኣምላኽ ንምርኣይ። ቅኑዕ ኣምር ቤት ኣምላኽ ንምርካብ፡ ናብ ግዜ ጴንጠቆስጠ እናተመለስና፡ ነቲ ስእሊ ቤት ኣምላኽ ከምቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝቐረበ ኽንደሊ ኣሎና። ሎሚ ብዛዕባ ናብቲ ናይ ጴንጠቆስጠ ግዳማዊ ሓይሊ ምምላስ ብዙሕ ንሰምዕ፤ ናብ ልሳናትን ምሕዋይን ተኣምራትን ክምለሱ ይደልዩ። ናብቲ ግዳማዊ ሓይሊ ጴንጠቆስጠ ንምምላስ ዝብል ከምዚ ዝበለ ሓሳብ የብለይን፡ ገና ግን ናብቲ መለኮታዊ መትከላት ጴንጠቆስጠ ንምምላስ እደሊ። መንፈስ ቅዱስ ገና ኣብዚ ኣሎ።
ሰለስተ ዓበይቲ ሓቅታት
ኣብቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ግብሪ ሃዋርያት ሰለስተ ዓበይቲ ሓቅታት ይገጥሙና። ቀዳማይ፡ ምድሓን ተፈጺሙ፡ ካልኣይ፡ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ናብ ክብሪ ተቐቢሉ፡ ሳልሳይ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ምድሪ ተቐቢሉ ኣሎ። እታ ቤተ ክርስቲያን ካብ ምፍጻም እዞም ሰለስተ ዓበይቲ ሓቅታት ወጻኢ ክትህልው ኣይትኽእልን። ኣምላኽ ቤተ ክርስቲያኑ ኽትህልዎ ዝዓግት ኵሉ ንምውጋድ ምድሓን ኪፍጸም ኣለዎ፡ ድሕሪኡ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ክብሪ ቦታኡ ኺሕዝ ኣለዎ፡ መንፈስ ቅዱስ ድማ ናብ ምድሪ ኺወርድ ኣለዎ። ሎሚ ኣብ ክብሪ ሰብ፡ ሓቀኛ ሰብ፡ ኣሎ፡ ኣብ ምድሪ ድማ መለኮታዊ ሰብ ኣሎ። ንሳቶም ነዚ ነገራት እዚ ንዓኻን ንዓይን ንምርኣይ ብቑዓትን ብቕዓትን ኣለዎም።
ሸውዓተ ተግባራት ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2
ሕጂ፡ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2 ዘለዉ ሸውዓተ ሓሳባት ብቐሊሉ ኸቕርበልኩም እደሊ፡ እዚኦም ድማ ብዛዕባ ስእሊ ቤት ኣምላኽ ሓሳብ ኪህቡና እዮም ዝብል እምነት ኣሎኒ።
ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኣብ ቅድሜና ዝመጽእ ቀዳማይ ዓብዪ ነገር፡ ምህላው፡ ሓይሊ፡ ከምኡ’ውን ምቁጽጻር መንፈስ ቅዱስ እዩ። መንፈስ ቅዱስ ብሃንደበት ምስ መጸ፡ እዞም ደቀ መዛሙርቲ ዝገብርዎ ኵሉ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስን ብምቁጽጻሩን እዩ። “ከምቲ መንፈስ ዝሃቦም ምዝራብ” ነቲ ብስራት ይእውጁ። መንፈስ ቅዱስ ኣብ ቤት ኣምላኽ ንምሉእ ምቁጽጻር ይርከብ። ከምኡ’ውን መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዘለዎ ስጋ ቦታ ኸም ዘይብሉ ኽብል እፈቱ።
ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ዝወጽእ ካልኣይ ዓብዪ ሓሳብ፡ ቤት ኣምላኽ ናይ ኣምላኽ ባህሪ ንሰብ ዝግለጸሉ ቦታ ምዃኑ እዩ። እዚ ኣብ ቤት ኣምላኽ ሓደ ዓብዪ፡ ቀንዲ ሓሳብ እዩ። ቤት ኣምላኽ ምስ ተመስረተ፡ ሰባት ነቲ ግሩም ግብሪ ኣምላኽ ኪሰምዑ ይጅምሩ። ቤት ኣምላኽ ምስ ተመስረተ፡ ካብቲ ቤት እዚ ግሩም መልእኽቲ ይወጽእ፡ እዚ ድማ ነቶም ወዱ ዝሰጎጉዎም ሰባት ናይ ኣምላኽ ባህሪ ንዓለም ይነግር። ቤት ኣምላኽ ኣምላኽ ዝፍለጥሉ ቦታ እዩ። ኣሕዋት፡ ነቲ ወንጌል እንተ ሓዲግናዮ፡ ካብቲ ስእሊ እቲ ቤት ንወጽእ ኢና።
ሳልሳይ ሓሳብ ኣብ ፍቕዲ 41 ይርከብ። ቤት ኣምላኽ ካብዛ ዓለም እዚኣ ብዝተፈልዩ ሰባት እዩ ተመስሪቱ። “ሽዑ እቶም ቃሉ ብሓጐስ ዝተቐበሉ ተጠምቁ” ይብል። ንሳቶም ዝተፈልየ ጉጅለ ነበሩ። ጥምቀት ናይ ምፍልላይ ሓሳብ የቕርብ። እቶም ዝተለወጡ ካብ ክበብ እዛ ዓለም እዚኣ ተፈልዮም ብጥምቀት—ምሳሌ ሞት—ናብ ክርስትያናዊ ክበብ ኣተዉ።
ራብዓይ ሓሳብ ኣብ ፍቕዲ 42 ይርከብ፡ “ኣብ ትምህርቲ ሃዋርያት ጸኒዖም ነበሩ” ወይ ትምህርቲ ሃዋርያት። ቤት ኣምላኽ ናይ መለኮታዊ ትምህርቲ ቦታ እዩ። ትምህርቲ ሃዋርያት ኣብ መልእኽታት ኣሎና። ምሉእ ዝተገለጸ ሓሳብ ኣምላኽ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ብፍላይ ድማ ኣብ መልእኽታት ጳውሎስ ኣሎና። ናብቲ ቃል ክንምለስን ሓሳባትና ብትምህርቲ ሃዋርያት ክንቀርጽን ንደሊ።
ሓምሻይ ሓሳብ፡ ኣብ “ሕብረት” ከም ዝጸንዑ እዩ። እዚ ሕብረት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እዩ—ምስ ወዱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ሕብረት ወዱ እውን እዩ። ሕብረት ቀሊል ሓሳብ እዩ፤ ብሓባር ከም እንሳተፍ የርኢ፡ እዚ ድማ ንሓድሕድና ዘራኽበና ማእሰርቲ የጠቓልል። ኣብ ግዝኣትን ምምሕዳርን ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብሓባር ንሳተፍ፡ ሓደ ጐይታ ኣሎና፡ ንሱ ማእሰርቲ ሕብረትና እዩ፡ ፍቑራት ኣሕዋት፡ ነቲ ሕብረት እቲ እሙናት ክንከውን ሓላፍነት ኣሎና።
ሻድሻይ ሓሳብ፡ “ኣብ ምብራስ እንጌራ ጸኒዖም ነበሩ።” ኣብ ምብራስ እንጌራ ብወግዒ ኣብ ሞት ክርስቶስ ንሕብረት ንውፍይ። “እቲ እንሰብሮ እንጌራ፡ ሕብረት ስጋ ክርስቶስዶ ኣይኮነን?” ንቕዱስ ቁርባን ክንወስድ ከለና፡ እንገብሮ ነገር እዩ። ብወግዒ ንርእስና ንሞት ክርስቶስ ንውፍይ። ኣብ ሞቱ ንዝክሮ።
ሻውዓይ ሓሳብ፡ “ኣብ ጸሎት ጸኒዖም ነበሩ።” ሽዑ እዚ ናይ ቤት ኣምላኽ ናይ መወዳእታ ዓብዪ ምልክት እዩ። ናይ ጸሎት ቦታ ብምዃኑ ይፍለጥ። ምስ ኣምላኽ ክንራኸበሉ እንኽእል ቦታ እዩ። ኣብ ኣምላኽ ዘሎና ምትእምማን እንገልጸሉ ቦታ እዩ።
ጐይታ ከምቲ ንሱ ዝደልዮ፡ ብዛዕባ ስእሊ እቲ ቤት ዝበለጸ ግንዛበ ይሃበና፡ እቲ ስእሊ ድማ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ናብ ልብናን ኣእምሮናን ይተሓላለፍ፡ ከምቲ መትከላትን ስእልን ቤት ኣምላኽ ክንመላለስን ክንነብርን ምእንቲ ኽንደሊ!
