ምስጢር ራእይ ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ከምኡ’ውን ዘይተወሰነ ግዜኦም ምግንዛብ

ራእይ 2ን 3ን

መእተዊ

መጽሓፍ ራእይ ኣምላኽ ንመገድታቱ ኣብ ምድሪ ብኸመይ ናብ ፍጻሜ ከምጽኦ ከም ዝኾነ የርኢ፣ ንኽብሩን ንኽብሪ ወዱ ጐይታና የሱስ ክርስቶስን። በረኸትን ፍርድን ኣብ ዝመጽእ ዓለም ብሓባር ክግለጹ እዮም። በዚ ምኽንያት እዚ፣ ጽሑፍ እቲ መጽሓፍን እቶም ዝተሓዋወሱ ሓሳባትን ብብዙሕ “ሸውዓተ” ዝተፈላለዩ ነገራት ዝመልኡ እዮም፣ ነፍሲ ወከፎም ድማ ምሉእነት ወይ ምልኣት ገለ ሓሳብ ወይ መስርሕ የርእዩ፤ መብዛሕቱ ግዜ ብጽቡቕ መገዲ፣ ግናኸ ሓድሓደ ግዜ ንኽፉእ። ኣብቲ መጽሓፍ ልዕሊ ሓምሳ “ሸውዓተ” ኣለዉ። ሸውዓተ መናፍስቲ፣ ከዋኽብቲ፣ መላእኽቲ፣ ደብዳበታት፣ ኣብያተ ክርስትያን፣ ማሕተማት፣ መለኸታት፣ ጽዋኣት፣ ኣገደስቲ ኣብነታት እዮም።

ራእይ 1:1-3

እቲ መጽሓፍ ኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ድ.ክ. ንዝሳቐዩ ቅዱሳን እዩ ተጻሒፉ። ኣዝዮም ውሑዳት ምሁራት ነበሩ፤ ከም ሕጂ እንፈልጦም መጽሓፍ ቅዱሳት ኣይነበሩን። ከምቲ ሳሙኤል ዝተወልደሉ ግዜ፣

“ቃል እግዚኣብሔር ኣብቲ ግዜ እቲ ክቡር (ውሑድ) ነበረ” (1 ሳሙኤል 3:1)።

ስለዚ ትርጉም እዚ ኣበሃህላ ክንርድኦ ንኽእል ኢና፦

“እቲ ዜንብብ ብጹእ እዩ።”

ከምቲ ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 4:13 ዘሎ

(“ንምንባብ ተጋደል”)

እዚ ንህዝባዊ፣ ብድምጺ ንዝንበብ ቅዱስ ጽሑፍ የመልክት። ክንደይ ዘገርም! ነቲ ኣንባቢ ፍሉይ በረኸት ዝህብ እንኮ መጽሓፍ እውን ካብቶም ዝበዝሑ ዝንጸጉ እዩ።

“ኣንብብ” - እዚ ዝጠፍእ ልማድ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ምናልባት እውን ኣብ ገሊኦም ህዝቢ ጐይታ፣ ግናኸ ብርግጽ ጽቡቕ ልማድ እዩ። ንሕና ልማዳውያን ፍጥረታት ክንከውን ንፈቱ። ንጽሑፍ ቅዱስ ብድምጺ ምንባብ ጽቡቕ ልማድ ንምዕባይ ንጽዓር።

“እቶም ዝሰምዑ” - እቶም ሰማዕቲ፣ እታ ጉባኤ፣ እቶም እቲ ኣንባቢ ብድምጺ ኣብ ቅድሚኦም ዘንብብ። ቃል ኣምላኽ ንምስማዕ ክእከቡ ድሉዋት ዝኾኑ ሰባት ስለ ዘለዉ ንኣምላኽ ንመስግኖ። ኣብ 1 ጴጥሮስ 2:2 ከምዚ ኢልና ነንብብ፣ “ከምቶም ሕጂ እተወልዱ ህጻናት፣ ብእኡ ምእንቲ ኽትዓብዩ፣ ንንጹህ ጸባ ቓል ብሃግዎ።” እቲ ዘይተቋርጽ ብድሆ፣ ንወንጌል ንመጀመርታ ግዜ ምስ ኣመንናዮ ዝነበረና ከምኡ ዝበለ ንቓል ኣምላኽ ዘለና ብሃግ ሕጂ እውን ኣሎናዶ?

“እቶም ዝሕልዉ” (የስተብህሉ፣ ይሕልዉ፣ የኽብሩ፣ የዐቑሩ፣ ይእዘዙ፣ ይፍጽሙ) - እዚ ንኣንባቢን ንጉባኤን ዝምርሓ እዩ። ብዝኾነ ይኹን መገዲ ኣውቶማቲካዊ ኣይኮነን። ልምምድ፣ እምነት፣ ከምኡ’ውን ነቲ ጐይታ ብቓሉ ገይሩ ዘርኣየና መንፈስን ፊደልን ብቐሊሉ ንምእዛዝ ድሉውነት የድሊ። በረኸትን ብጽእናን ነቲ ዘንብብ (ብድምጺ)፣ ነቶም ንምንባብ ዝሰምዑ፣ ብፍላይ ድማ ነቶም (ኣንባቢን ሰማዕን) ነቲ ዝተነበበ ቃል ንምእዛዝ ድሉዋት ዝኾኑ ተስፋ ተዋሂቡ። እዚ ተስፋ እዚ ብፍላይን ብፍሉይን ኣብቲ እዋን እቲ ንዝሳቐዩ ቅዱሳን እዩ ተዋሂቡ። ብኸምኡ ድማ፣ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ንዝሳቐዩ ቅዱሳን ፍሉይ ድምጺ ምህላዉ ይቕጽል።

“እቲ ግዜ ቀሪቡ እዩ” (ቀረባ) - ሽዑ፣ ክልተ ሽሕ ዓመት ይገብር፣ ሕጂኸ ክንደይ ዝበለ እዩ?

እቲ መጽሓፍ ብቐሊሉ ናብ 3 ቀንዲ ክፍላት ይምቀል፣ ከምቲ ኣብ 1:19 ዝተገለጸ፦

“ጽሓፍ”፦ “እቲ ዝርኤኻዮ ነገራት” - ምዕራፍ 1፦ ራእይ እቲ ፈራዲ
“እቲ ዘሎ ነገራት” - ምዕራፋት 2ን 3ን፦ እተን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን (ከምቲ እንቕጽሎ ክንርእዮም ኢና)
“እቲ ድሕሪ እዚ ዝኸውን ነገራት” - ምዕራፋት 4-22፦ ፍርዲ (ድሕሪ እቲ ግዜ ቤተ ክርስትያን ምስ ተዓጽወ ዝኸውን ዓበይቲ ትንቢታዊ ፍጻሜታት ዝሓቘፈ)።

እዚ ሕጂ ዘሎና ልምምድ ኣብቲ ሽዑ እስያ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ፣ ሕጂ ግና ክፋል ቱርኪ ዝኾነ ቦታ ንዝነበራ ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ዝተዋህበ መልእኽቲ ምምርማር እዩ። እቲ ኣብ ኣእምሮ ዘሎ ምሉእ ትርጓሜ ኣይኮነን፣ ግናኸ ሓደ ወይ ክልተ መምርሒታት እዩ። እቲ ጻዕራም ተማሃራይ ቅዱስ ጽሑፍ ነቲ ዝርዝር ክስዕቦ እዩ።

ራእይ 1:12-18 እቲ ራእይ

ቅድሚ እተን ጉባኤታት ምምልላስና፣ ቅድም ንጐይታ፣ ንጻድቕ ፈራዲ (2 ጢሞቴዎስ 4:8)፣ ብምሉእ ንጉሳዊ ክብሩ ንፈልጦ። እዚ ንሃዋርያ ዮሃንስ ብራእይ እዩ ተገሊጹ፣ ኣብ ምዕራፍ 1:12-18 ድማ ተመዝጊቡ ኣሎ። ኣብቲ ዝርዝር ንኣቓልቦና፣ ንትኩረትና፣ ከምኡ’ውን ንምእዛዝና ዝሕዝ ብዙሕ ነገር ኣሎ። ሓጺር ምሕጽርታ ናይቶም ኣገደስቲ ባህርያት ነቲ ክንገብሮ እንደሊ ዓይነት መጽናዕቲ እኹል እዩ።

መልእኽቲ ናብተን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን

እተን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን (ከባብያዊ ጉባኤታት) ከምዚ ክርኣያ ይኽእላ፦

ብዝሓለፈ ግዜ (ብታሪኽ)

እዚ መልእኽቲ እዚ ንታሪኽን መንፈሳዊ ኩነታትን ናይ ሸውዓተ ከባብያዊ ጉባኤታት የርእየና፣ እወ ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ድ.ክ. ኣብቲ ሕጂ ምዕራባዊ ቱርኪ ተባሂሉ ዝፍለጥ ቦታ ብሓባር ይነብሩን ይዓዩን ነበሩ። እቲ ዘሕዝን ሓቂ፣ መብዛሕቱ ግዜ ንሕና ትኩረት ክንገብርን ኣድላዪ ትምህርቲ ክንመሃርን ንኽእል ኢና እቲ ኣብ ትሕቲ ምርመራ ዘሎ ኣብነት ካብ ባዕልና ወጻኢ ዝኾነ ሰብ ወይ ነገር እንተኾይኑ። ምምርማር እዘን ኣብያተ ክርስትያን፣ እወ ታሪኻዊ ህላዌ ዝነበረን፣ ባዕሉ መጽሓፍ ትምህርቲ እዩ፣ ግናኸ ካብ ታሪኽ ትምህርቲ ንላዕሊ ብዙሕ እዩ።

ብውልቂ (ብውልቂ)

ብተወሳኺ፣ ንመንፈሳዊን ስነ-ምግባራዊን ታሪኽ (መንፈሳዊ ዑደት ህይወት?) ናይ ሓንቲ ውልቃዊ ነፍሲ ብሓቂ ክውሰድ ይኽእል እዩ። ንባዕልና ከም እንፈልጦ፣ ኣብቲ ንጐይታ ዘሎና ፍቕርን ቁርጽነትን ከምኡ’ውን ኣብ ሓድሽነት ነፍስና ንወሳወስ ኢና። ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን፣ ወይ ደረጃ፣ ኣብ መንፈሳዊ ታሪኽና ከም ውልቀ ሰባት፣ ምስ ኩነታት ሓንቲ ወይ ካልእ ካብተን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ከምቲ ኣብዘን ክልተ ምዕራፋት ብጥበብ ዝተገለጻ ብርግጽ ንወዳደር ኢና። ግናኸ፣ ንሓደ ዓቢ ደረጃ ኩነታት ወይ ተመክሮ ክንበጽሕ ወይ ክንረክብ ከም እንኽእል፣ ኣብኡ ድማ ንጽውዓት መንፈስ ቅዱስ ምስማዕ ዘየድልየና ከም ዝኾነ ዘሎና ስምዒት ክንከላኸል ኣሎና።

ብከባብያዊ (ብከባብያዊ)

ብተወሳኺ፣ ንመንፈሳዊን ስነ-ምግባራዊን ታሪኽ (መንፈሳዊ ዑደት ህይወት?) ናይ ሓንቲ ከባብያዊ ጉባኤ ብሓቂ ክውሰድ ይኽእል እዩ። እቲ ንሕና ከም ውልቀ ሰባት ዝኾንናዮ፣ ንከባብያዊን ብሓባርን ከም መግለጺ ናይቲ ጉባኤ ዝኾንናዮ እውን ብርግጽ ሓቂ እዩ።

ብትንቢታዊ (ብምሉእ ስእሊ)

ሓደ ዓቢ ትርጉም ኣብዘን ሸውዓተ መልእኽቲታት ንዝተተንበየ ቤተ ክርስትያናዊን ስነ-ምግባራዊን ታሪኽ ናይ ምሉእ ግዜ ቤተ ክርስትያን (ምሉእ ዑደት ህይወት ምምሕዳር?) ካብ ጴንጠቆስጠ ክሳብ ምምጻእ ክርስቶስ የርኢ። ማለት፣ ንክርስትያናዊት ቤተ ክርስትያን ካብቲ ኣብ መዓልቲ ጴንጠቆስጠ ዝተመስረተትሉ ግዜ ክሳብ ምምጻእ ክርስቶስ፣ ኣብቲ ግዜ እቲ ሓላፍነታ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዝዛዘም፣ ሓላፍነታ ብኸመይ ከም ዝፈጸመት ወይ ከም እትፍጽም ምሉእ ስእሊ ይህበና።

ኣገዳስነት ታሪኻዊን ጂኦግራፍያዊን ሓበሬታ፣ ከምኡ’ውን ናይ ገሊኡ ቃላት ኣብቲ ጽሑፍ

ነፍሲ ወከፍ ካብተን ሸውዓተ ቦታታት ኣብ ትሕቲ ሮማዊ ምምሕዳር ማእከል ናይ ሓደ ዚፕ ኮድ ወረዳ ነበራ። ኣገልግሎት ፖስታ ኣብቲ ቀደም እዋን እውን ቦታኡ ነበሮ። ብርግጽ፣ ኣሕዋት ነዘን ደብዳበታትን ካልኦት ኣገደስቲ ደብዳበታትን ንምልኣኽ ባዕሎም መልእኽተኛታት ይጥቀሙ ነበሩ። ይኹን እምበር፣ እቲ ኩሉ ዝፈልጥ፣ ኩሉ ጥበበኛ ኣምላኽ ንሰብ ንባዕሉ ስራሕ ንምስራሕ ዝጠቕሞ ስርዓት ክፈጥርን ከቑምን ከም ዝፈቐደሉ ምርኣይ ዘሐጉስ እዩ፣ ንሱ ንባዕሉ ኣድላዪ እንተኾይኑ።

እተን ሸውዓተ ጉባኤታት ኣብ ሓደ ክብ ዝበለ መስመር ምህላወን ዘሐጉስ እዩ፣ እዚ ድማ ብቐሊሉ ብተመሳሳሊ ቅደም ተኸተል ከምቲ መልእኽቲ ዝተዋህበሉ ክሽፈን ይኽእል እዩ። መልእኽተኛ ነተን ደብዳበታት ዘብጽሕ ነቲ ተመሳሳሊ መስመር፣ ብሰዓት ኣንፈት፣ ከምቲ ኣብቲ ጽሑፍ ዝቐረበ፣ ብኤፌሶን ጀሚሩ፣ ብላኦዲቅያ ድማ ዝዛዝም ክወስድ እዩ። ገሊአን ካብዘን ቦታታት ሕጂ ካብቲ ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ድ.ክ. ዝነበረን ዝተፈላለየ ስም ኣለወን፣ እኳ ደኣ ገሊአን ስማት ክሳብ ሕጂ ይቕጽላ።

ኣብተን ኣብያተ ክርስትያን ውሽጣዊን ግዳማዊን ምብትታን ኣሎ። እቲ ናብዘን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ዝተዋህበ መልእኽቲ ሕጂ ንፍቕሪ ንምትንሳእ እዩ፣ ክሳብ ንሱ ዝመጽእ ክጸንዑ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልቦም እቲ ብኣምላኽ ባዕሉ ብሓባር ዝቖም ዘሎ፣ ንሱ ኩሉን ኣብ ኩሉን ምስ ኮነ፣ ከቑሙ።

እተን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ብባህርይን ኩነታትን ኣዝየን ዝተፈላለያ ነበራ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስትያን ዝተፈላለዩ ውድቀታትን ጉድለታትን ኣለዉ፣ እዚ ድማ ብሰብ ዝመጸ እዩ። እቲ ፍወሳ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኩነታት ተመሳሳሊ እዩ፣ ኣብ ኢድ መለኮታዊ ሰብ -

“መንፈስ ንኣብያተ ክርስትያን እንታይ ከም ዝብል ስምዑ።”

ነፍሲ ወከፍ መልእኽቲ ነቲ ተመሳሳሊ ስርዓት ይስዕብ፦

ኣቀራርባ ናይ ክርስቶስ ባዕሉ ብሓደ ካብቲ ዮሃንስ ኣብ ምዕራፍ 1 ዝረኣዮ መገዲ፣ ብፍላይ ነቲ እታ ቤተ ክርስትያን ዝወደቐትሉ ኩነታት ዝምጥን። እንተተፈልጠን እንተተገምገመን፣ ካብቲ ኩነታት ምውዳቕ ምሓለዋ ነይሩ። ኣብ ግዜ ፈተናኦም ንእምነት እቶም እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ክድግፋ እዩ።
ምርግጋጽ ናይ ጐይታ ምሉእ ፍልጠት (“እፈልጥ”) ናይ ኩነታት ነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስትያን፣ እዚ ድማ ናብ ምጽዳቕ ወይ ምኹናን ናይቲ ዝረኽቦ የብጽሕ።
መወዳእታ ጽውዓ ካብ መንፈስ ናብ ቤተ ክርስትያን፣ ፍሉይ መጠንቀቕታታት፣ ቃላት ምትብባዕ፣ ከምኡ’ውን ፍሉይ ተስፋ ንዝሰዓረ።

እዚ ራእይ ጐይታ፣ እንተተፈልጠ፣ ከምኡ’ውን ጽውዓ መንፈስ፣ እንተተመለሰሉ፣ ንሕና ሰዓርቲ ክንከውን ክሕግዘና እዩ። ሰዓሪ ማለት ንዝተገለጸ ፍቓድ ኣምላኽ ንምእዛዝ ድሉው ዝኾነ ሰብ እዩ፣ ብዝኾነ ይኹን ውሑድ ቁጽሪ እንተረኸበ ባዕሉ፣ ከምኡ’ውን ብዝኾነ ይኹን ውልቃዊ ዋጋ። ከምቲ ንዝርዝራት እቶም ዝተፈላለዩ ከባብያዊ ጉባኤታት እንስዕቦም፣ ከምኡ’ውን ነቲ ዝቕጽል (ሓፈሻዊ) ውድቀት እንርእዮ፣ ዝኾነ ይኹን ሓፈሻዊ ኩነታት እንተሃለወ፣ ንውልቀ ሰባት ብውልቂ “ንምስዓር” ኩሉ ግዜ ዕድል ከም ዘሎ ክንርኢ ኢና። ኣገዳሲ ዝኾነ፣ ምስዓር ከም ኣዝዩ ውልቃዊን ግላዊን ጉዳይ እዩ ዝቐርብ፣ እኳ ደኣ እቲ ብሓባር ዝኾንናዮ ብዓብዪ ደረጃ ብውልቂ ዝኾንናዮ ዝምርኮስን ውጽኢት ዝኾነን እዩ። ከም ውልቀ ሰባትን ኣብ ከባብያዊ ጉባኤታትናን ንዝተሓዋወሱ ብድሆታት ንምግጣም ዕድል ክህልወና እዩ።