ሎሚ ባርነት ምፍላጥን ኣብ ክርስቶስ ሓርነት ምርካብን

ባርነትን ሓርነትን

ዓመት 2007 ን200 ዓመት ምጥፋእ ንግዲ ባሮት ብንጉስ እንግሊዝ ዘመልክት ነበረ። ንካናዳ፡ ሕቡራት መንግስታትን ብሪጣንያን ኣብ ምጥፋእ ባርነት ዝነበሮም ተራ ብሓጺሩ ንርአ። ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ፡ ሎሚ እውን ሰባት ብኻልኦት ሰባት ይግዝኡ ኣለዉ። ንሰብኣዊነት ዝኸፍአ ካልእ ዓይነት ባርነት ግና ኣሎ፡ እዚ ኸኣ ባርነት ሓጢኣት እዩ። ሓርነት ግና ብክርስቶስ ይከኣል እዩ።

መወዳእታ ባርነት

ኣብ 1807 ንጉስ ጆርጅ ሳልሳይ ንሕጊ ምጥፋእ ንግዲ ባሮት ንጉሳዊ ፍቓዱ ሃበ። እዚ ሕጊ እዚ ባርነት ኣይሰረዘን እኳ እንተ ኾነ፡ ንንግዲ ባሮት ኣብ ብሪጣንያዊ ግዝኣት ከልከለ። ባርነት ባዕሉ ኣብ ኩሉ ግዝኣት ክሳዕ 1833 ኣይተሰረዘን። ኣብ 1793፡ ኣብ ላዕለዋይ ካናዳ (ሕጂ ኦንታርዮ) ሌተናንት ጀነራል ሲምኮ ሕጊ ምጥፋእ ኣሕለፈ፡ በዚ ኸኣ እዛ እንግሊዛዊት ግዝኣት ንባሮታ ሓርነት ዝሃበት ቀዳመይቲ ኾነት። ኣብ መንጎ ዓመታት 1840ን 1860ን፡ በዚ ሕጊ እዚ፡ ኣስታት 30,000 ጸለምቲ ካብ ባርነት ዝድግፉ ሃገራት ዝሃድሙ ዝነበሩ፡ ብኣንደርግራውንድ ሬይልሮድ – ዘይወግዓዊ መርበብ እሙናት ሰባት ንዝሃድሙ ባሮት ዝሕግዙ – ኣብ ካናዳ ዕቝባ ረኸቡ። ኣብ 1862፡ ፕረዚደንት ኣብርሃም ሊንከን ኣብ ማእከል ውግእ ሲቪል ኣዋጅ ምፍታሕ ኣውጺኡ። እቲ ኣብ 1865 ዝተቐበለ ሳልሳይ ዓሰርተ ሕጊ፡ ባርነት ኣብ ኩሉ ሕቡራት መንግስታት ብወግዒ ሰረዘ።

ኣብ ብሪጣንያ፡ ዊልያም ዊልበርፎርስ (1759-1833)፡ ኣባል ባይቶ፡ ነቲ ንንግዲ ሰባት ዝኸልክል ሕጊ ዝድግፍ ቀንዲ ሓይሊ ነበረ። ኣብ 1784 ናብ ክርስቶስ መጺኡ ነበረ፡ ተስፋ ዝህብ ዝነበረ ፖለቲካዊ ስርሑ ንኣምላኽ ኪውፍዮ ደለየ። ብሉይ ዓርኩን መንፈሳዊ መምህሩን፡ ጆን ኒውተን፡ ንኽልቲኡ ዕላማታት ምግልጋል ብዘይ ምትዕርራይ ዝከኣል ዕዮ ከም ዘይኰነ ገለጸሉ። ኒውተን ድሕሪ ባርያ ነጋዳይ ምዃኑ ናብ ክርስትና ብምልዋጡን ነቲ ፍሉጥ መዝሙር «Amazing Grace» ብምጽሓፉን ፍሉጥ ነበረ።

ኣምላኽ ከም ዊልበርፎርስን ኒውተንን ዝኣመሰሉ ፍሉያት ሰባትን ኣንስትን፡ «ንኣምላኽ ቅቡላት» ዝኾኑ ሰራሕተኛታት (2 ጢሞቴዎስ 2:15 NKJV) ብምምስኣሉ ነመስግኖ። ኣብ 1833፡ ዓመት ሞት ዊልበርፎርስ፡ ባርነት ኣብ ኩሉ ብሪጣንያዊ ግዝኣት ብምሉኡ ተሰረዘ።

ሎሚ ባርነት

ሎሚ እውን፡ ገለ ሰባት ንጨቋኒ ገዛእቲ ብሓጺን ኢድ ይግዝኡ ኣለዉ። እዞም ዘመናውያን ባሮት እዚኦም መን እዮም? ንሳቶም እቶም ምንጣፋትና ዝሰርሑ፡ ኮኮዋን ቡንን ዝለቕሙ፡ ክዳውንትና ዝሰፍዩ ወይ ኣሳእልና ዝሰርሑ ሰባት እዮም። ገለ እውን ንሃብታማት ደገፍቲ ኣካላቶም ይህቡ። ብዙሓት ብዘይ ፍቓዶም ወይ ብውሑድ ደሞዝ፡ ብዓመጽ ወይ ብዛዕና ይግዝኡ። ንሳቶም ብዘይ ፍትሒ ኣብ ርኹስ ቤት ማእሰርቲ ዝሓስሩ ሰባት እዮም። ንሳቶም ብኢንዱስትሪ ጾታዊ ምዝመዛ ዝጥቀሙ ኣንስትን ቈልዑን እዮም። ክንቕጽል ንኽእል ኢና። ብመሰረት መጽሓፍ ኬቨን ባልስ Free the Slaves, ሎሚ ኣብ ኩሉ ዓለም ልዕሊ 27 ሚልዮን ባሮት ኣለዉ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ታሪኽ ዓለም ዝበዝሐ ቁጽሪ እዩ።

ብዙሓት በጻሕቲ ኣብ መቓብር ስኮትላንዳዊ መርማሪን ሚስዮናዊን ዴቪድ ሊቪንግስቶን (1813-1874) ኣብ ዌስትሚንስተር ኣቤይ ኣብ ለንደን ዝነበሩ ቃላት ብሓቂ ተንኪፎምዎም እዮም፡ እዚ ኸኣ ንባርነት ከም «ፍቱሕ ቁስሊ ዓለም» ገሊጽዎ። ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ፡ ድሕሪ ልዕሊ ክልተ ሚእቲ ዓመት ምጥፋእ ንግዲ ባሮት ኣብ ብሪጣንያዊ ግዝኣት፡ ባርነት ሕጂ እውን ዘቃጽል ሕቶ እዩ።

ባርነት ሓጢኣት

ካልእ ንብዙሓት ሰባትን ኣንስትን ዘሎ ናይ ሓቂ ባርነት፡ ባርነት ሓጢኣት እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ኣብ መልእኽቱ ናብ ሮሜ፡ ቕድሚ ምልዋጦም «ባሮት ሓጢኣት» ከም ዝነበሩ ኣዘኻኸሮም (ሮሜ 6:17,20)። የሱስ ንኣይሁድ፡ «ሓጢኣት ዝገብር ኩሉ ባርያ ሓጢኣት እዩ ... ስለዚ ወዲ እንተ ኣሕሪሩኩም፡ ብሓቂ ሓራ ኽትኾኑ ኢኹም» ኢሉ ነጊርዎም ነበረ (ዮሃንስ 8:34-36)። ገለ ሰባት ባሮት ሓጢኣት ምዃኖም ኪቕበሉ ይኽልከሉ ይኾኑ፡ ግናኸ ቃል ኣምላኽ ብዘይ ጥርጥር፡ «ኩሎም ሓጢኦም ክብሪ ኣምላኽ እውን ጎዲልዎም» ይብል (ሮሜ 3:23)። ባርነት ሓጢኣት እውን ፍቱሕ ቁስሊ ዓለም ኣይኰነን ድዩ?

ኣብ 16 ሚያዝያ 2007፡ ብጅምላዊ ቅትለት 32 ንጹሃት ሰባትን ምጕዳእ 30 ካልኦትን ኣብ ቨርጂንያ ቴክ ዩኒቨርሲቲ ኣዝዩ ኣሰንቢዱና። ኣብታ ሓንቲ ሰሙን እቲኣ፡ ዓመጽ ኣብ ባግዳድ ልዕሊ 190 ሰባት ሞይቶምን ካልኦት 200 ቆሲሎምን ሓዲጉ። ሓጢኣት ኣብ ልቢ እቶም ነዚ ዓመጽ ዝፈጸሙ ጥራይ ዘይኰነስ ዘይሕከም ሕማም ነበረ፡ ንኹሉ ሰብ እውን ዘሕዝን ሓቂ እዩ፡ እኳ እንተ ዘይኮነ ኩሉ ሰብ ከምዚ ዝኣመሰለ ግፍዒ ኣይገብርን እዩ። ሓጢኣት ምንጩ ኣብ ልቢ ሰብ እዩ፡ ከም ክፉእ ሓሳባት፡ ቅትለት፡ ምንዝርና፡ ጾታዊ ምዝመዛ፡ ስርቂ፡ ሓሳዊ ምስክርነትን ስም ምጥፋእን ይግለጽ (ማቴዎስ 15:19)። «ልቢ ካብ ኩሉ ነገር ንላዕሊ ተንኮለኛ እዩ፡ ኣዝዩ ኸኣ ክፉእ እዩ ... ኣነ ጐይታ፡ ንልቢ እምርምር» (ኤርምያስ 17:9-10)።

ኣብ ዝመጽእ መዓልቲ፡ ኣምላኽ ንምድራዊ ህዝቡ እስራኤል ሓድሽ ልብን ሓድሽ መንፈስን ኪህቦም እዩ (ህዝቅኤል 36:26)። ኣብ ዘመና፡ ኣምላኽ፡ ንልቢ ዝፈልጥ፡ ልቢ ምእመናን ብእምነት የንጽህ (ግብሪ ሃዋርያት 15:8-9)። ግናኸ እዚ ኺገብር ንኽእል፡ ወዱ የሱስ ናብዛ ዓለም እዚኣ ኺመጽእ ነበሮ፡ ንርእሱ ምንም ገይሩ፡ ባህርይ ባርያ ወሲዱ ንሓጢኣትና ኣብ መስቀል ሞተ (ፊልጲ 2:7-8)። ብየሱስ ክርስቶስ ዝኣምን ሰብ ስለዚ ኻብ ባርነት ሓጢኣት ሓራ ይኸውን።

ካብ ባርነት ሓጢኣት ሓራ

ኣብ መድሓኒና ምስ ኣመንና ኻብ ባርነት ሓጢኣት ሓራ ምስ ወጻእና፡ ሕጂ ብሓርነት ንነብር። ግናኸ እንደገና ባሮት ሓጢኣት ከይንኸውን ክንጥንቀቕ ኣሎና። «ስለዚ ኸኣ ክርስቶስ ሓራ ዝገበረና ብሓርነት ጸኒዕኩም ቑሙ፡ እንደገና ኸኣ ብኣርዑት ባርነት ኣይትተሓሓዙ» (ገላትያ 5:1)። ንኣብነት፡ ኣርዑት ባርነት ብኻልኦት ሰባት ኣብ ልዕሊ ምእመን ኪትገብር ትኽእል እያ፡ እንተ ደኣ ንዘይቅዱስ ዶግማታት ናይ ሓደ ሃይማኖታዊ ጉጅለ ኺሕዝ ተገዲዱ፡ ወይ ባዕሉ እንተ ደኣ ዘይቅቡል ባህርይ ኺገብር መሪጹ። ስለዚ፡ ጳውሎስ ንቈረንቶሳውያን ብዋጋ ከም ዝተዓደጉን ባሮት ሰባት ከይኾኑን ኣዘኻኸሮም (1 ቈረንቶስ 7:23)።

ኣመንና ምስ ኣመንና ሓራ ወጻእና፡ «ሕጊ መንፈስ ህይወት ኣብ ክርስቶስ የሱስ ካብ ሕጊ ሓጢኣትን ሞትን ሓራ ገይሩኒ» (ሮሜ 8:2)። እዚ ሓቂ እዚ፡ ምስቲ ሓጢኣት ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣብ መስቀል ከም ዝተወገዘ (8:3)፡ ንምእመን «ሕጂ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ንዘለዉ ምንም ኩነኔ የለን» ዝብል ምሉእ ምትእምማን ይህቦ (8:1)። ብሓቂ ሓራ ምውጻእ ከም ዝኾነ፡ የሱስ ከምዚ በለ፡ «ኣብ ቃለይ እንተ ጸናዕኩም፡ ብሓቂ ደቀ መዛሙርተይ ኢኹም። ሓቂ ኸኣ ክትፈልጡ ኢኹም፡ ሓቂ ኸኣ ሓራ ኽትገብረኩም እያ» (ዮሃንስ 8:31-32)። ንቃል ኣምላኽ ምንባብ ንምእመን ካብ ሓጢኣት፡ ዓለምን ሰይጣንን ዝያዳን ዝያዳን ሓራ ኺገብሮ እዩ።

ንሕና ኻብ ሓጢኣት ሓራ ዝወጻእና፡ እንደገና ባሮት ንኸውን። ግናኸ ሕጂ ባሮት (ተመሳሳሊ ቃል ብግሪኽ) ንጽድቂ ኣምላኽ ኢና (ሮሜ 6:18,22)። ነዚ ሓድሽ ቦታ እዚ ብሓጎስ ንቕበሎ፡ ምኽንያቱ ሓድሽ ጐይታና ኣብ ሰማይ ለዋህን ትሑት ልብን እዩ (ማቴዎስ 11:29)።

ምግላጽ ምድሓን

ኣብ መጀመርታ ኣገልግሎቱ የሱስ ከምዚ በለ፡ «መንፈስ ጐይታ ኣብ ልዕለይ እዩ፡ ምኽንያቱ ንድኻታት ወንጌል ኽሰብኽ ቀቢኡኒ ... ንምሩኻት ሓርነት ኽእውጅ ለኣኸኒ ... ንግፉዓት ሓራ ኽገብር» (ሉቃስ 4:18)። ብኣሰሩ እንተ ተኸቲልና፡ ገለ ሰባት ሕጂ እውን ንኻልኦት ሰባት ከም ዝግዝኡን ኣብ ከባቢና ባርነት ሓጢኣት ከም ዘሎን ግድየለሽ ኽንኸውን ኣይንኽእልን ኢና። እንታይ ክንገብር ኣሎና?

እዚኣቶም ገለ ሓሳባት እዮም፡ ብዛዕባ ንግዲ ባሮት ሎሚ ዝያዳ ፍለጡ፤ ንኹሎም እቶም ኣብ ዓለም ንዝተፈላለዩ ዓይነታት ባርነት ዝቃለሱ ጸልዩ፤ ንኹሎም ባሮት ሓርነትን ምድሓንን ጸልዩ፤ ንክርስትያናዊ ውድባት ንዘይፍትሓዊ ዝተኣስሩ ሰባት ንምሕጋዝ ዝደልዩ ሓግዙ፤ ምስ ዝተበዝበዙ ሰባት ዝሰርሑ ሚስዮናውያን ሓግዙ፡ ካብ ባርነት ኣውጺኦም ናብ መድሓኒ ኬምጽእዎም።

ከምቲ ኣብ ዊልበርፎርስ፡ ኒውተንን ብዙሓት ካልኦትን ዝነበረ፡ እቲ ንባርነት ዝቃለስ ዕዮ ዓብዪ ውግእ ህይወት ሊቪንግስቶን ነበረ። እዚ ዝስዕብ እምነት ደጋጊሙ ኺብል ይፈቱ ነበረ ይበሃል፡ «ኣብ መንግስቲ ክርስቶስ እንተ ዘይኮይኑ፡ ኣብ ዝኾነ ዘሎኒ ወይ ዝውንኖ ነገር ዋጋ ኣይህብን።» ሓርነት ካብ ባርነት ሓጢኣት ብሓቂ ናይዚ ትእዛዝ የሱስ እዚ ክፋል እዩ፡ «ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ» (ማቴዎስ 6:33)። ስጋዊን መንፈሳዊን ሓርነት ካልኦት ሰባት ናይ ባዕልና ዕዮ ኪኸውን ኣለዎ።