“ኣታ ወዲ ሰብ፡ ነቲ ቤት ንቤት እስራኤል ኣርእዮም፡ ብገበኖም ምእንቲ ኺሓፍሩ፡ ነቲ ስእሊ ድማ ይግምግሙ። ብኹሉ ዝገበርዎ እንተ ሓፈሩ ድማ፡ ነቲ ቅርጺ እቲ ቤት፡ ነቲ ኣሰራርሓኡ፡ ነቲ መውጽኢኡ፡ ነቲ መእተዊኡ፡ ነቲ ኹሉ ቅርጺኡ፡ ነቲ ኹሉ ስርዓታቱ፡ ነቲ ኹሉ ቅርጺኡ፡ ነቲ ኹሉ ሕጋጋቱ ኣርእዮም፡ ኣብ ቅድሚኦም ድማ ጸሓፎ፡ ምእንቲ ነቲ ኹሉ ቅርጺኡን ነቲ ኹሉ ስርዓታቱን ኪሕልዉን ኪገብርዎን። እዚ ሕጊ እቲ ቤት እዩ” (ህዝቅኤል 43:10–12)። ጽድቂ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዝተፈላለየ መገዲ ተዛሪብሉ ኣሎ፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ሓሳባት ኣምላኽ ክንርድኦ እንተኾይንና ድማ ነዚ ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ። ናይ ኣምላኽ መለክዒ ጽድቂ ኣሎ፡ ሰብ ብስጋ ክበጽሖ ዘይክእል፡ ከመይሲ ኣምላኽ፡ “ጻድቕ የልቦን፡ ሓደ እኳ የልቦን” ኢሉ እዩ። ሓደ ጥራይ፡ እቲ ዝተባረኸ ወዲ ኣምላኽ ብስጋ፡ ንፍቓድ ኣምላኽ ብምልኡ መለሰ፤ ኩሉ ሓሳቡ፡ ቃሉ፡ ተግባሩ ድማ ንኽብሪ ኣምላኽን ንምስናቑን ነበረ። ንሱ ነቲ ስም፡ “የሱስ ክርስቶስ ጻድቕ” (1 ዮሃንስ 2:1) ብሓቂ ይግብኦ።
እንተኾነ ግን፡ ኣብ መዝሙራት፡ ብዛዕባ “ጻድቃን” ብዙሕ ግዜ ይዛረብ፡ ከመይሲ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዕ ዝገብሩ ዝነበሩ ነይሮም፡ ንሳቶም ድማ ንኣእምሮ ኣምላኽ ብፍጹም እንተዘይመለሱ እውን፡ ከምቲ ዝተባረኸ ወዱ ብሰብኣውነት ዝገበሮ፡ ሓቀኛታት ውሉድ ኣምላኽ ነይሮም። እቲ ኣብ ውሽጦም ዝነበረ መለኮታዊ ባህሪ ንኣምላኽ ንምስናቕ ባህጊ ፈጠረ፤ ከም ውሉድ እቲ ዝኣመነ ኣብርሃም ድማ፡ እምነቶም ንጽድቂ ተቖጽረ።
ሽዑ ከምቲ ኣብ ሉቃስ 18 ዝነበረ ገዛኢ ዝበለ፡ ብዛዕባ ትእዛዛት ሕጊ፡ “እዚ ኩሉ ካብ ንእስነተይ ሓልየዮ እየ” ዝበለ ሰባት ነይሮም። ከምዚ ዝኣመሰለ ሳውል ዘተርሰስ፡ ብዛዕባ ርእሱ፡ “ብዛዕባ እቲ ኣብ ሕጊ ዘሎ ጽድቂ” ንጹህ ከም ዝነበረ ዝጸሓፈ (ፊልጲ 3:6)። እቲ ገዛኢ ብጐይታ ኩሉ ዘለዎ ክሸይጥን ንድኻታት ክህብን ምስ ተሓተተ ጥራይ እዩ ንብጻዩ ከም ርእሱ ከም ዘይፈቱ ግልጺ ዝኾነ፤ ሳውል ድማ ነቲ ትእዛዝ፡ “ኣይትምነ”፡ ምስ ተሰምዖ ጥራይ እዩ ነቲ ቅኑዕ ሕጊ ከም ዘይፍጽም ዝተገንዘበ። ብዙሓት ሰባት ብመለክዒ ሕጊ ብዘይጽድቂ ክኸስሱ ዘይክእሉ ነይሮም፡ ግን እቲ ዝበለጸ ጻድቕ ካብዚ ዓይነት፡ ኣብ ቅድሚ ጐይታ ምስ ቀረበ፡ “ኩሉ ጽድቅና ኸም ርኹስ ጨርቂ እዩ” (ኢሳይያስ 64:6) ክብል ነይርዎ።
ሰብኣዊ መለክዒ ጽድቂ እውን ኣሎ፡ ብዛዕባኡ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ንጻድቕ ሰብ ሓደ እኳ ብጭንቂ ይሞት” (ሮሜ 5:7) ይብል። ሰባት ንሓደ ንኻልኦት ዘ owesዎ ዝሓትት፡ ከምኡ እውን ንኻልኦት ዘ owesዎ ኩሉ ዝኸፍል ሰብ ህይወቶም ንምሃብ ድሉዋት ኣይኮኑን። ገሊኦም ንሓደ ንኻልኦት ብዙሕ ዝገበረ ሰብ ህይወቶም ክህቡ ይኽእሉ፡ ግን ሰብኣዊ ጽድቂ ይኹን በጎነት፡ በረኸት ኣምላኽ ክረክብ ኣይክእልን። በረኸት ኣምላኽ ንምርካብ፡ ጽድቂ ኣምላኽ ክህልወና ኣለዎ፡ እዚ ድማ ኣብ ክርስቶስ እዩ፡ ብምእማን “በቲ ንየሱስ ጐይታና ካብ ምዉታት ዘተንስኤ፡ ንሱ ብሰሪ ገበናትና ተዋሂቡ፡ ንጽድቅና ድማ ተንሲኡ” (ሮሜ 4:24–25)።
“ፍረ ጽድቂ” እቲ ኣብ መጀመርታ ምዕራፋት ናይ መልእኽቲ ናብ ሮሜ ዝርከብ ፍርዳዊ ገጽ ጽድቂ ኣይኮነን፡ ግን ብኣንጻሩ እቲ ተግባራዊ መግለጺ ናይ መለኮታዊ ህይወት ኣብቶም ብክርስቶስ ዝጸደቑ፤ እቲ መግለጺ ናይ ጸጋን ውበትን ዝነበረ ኣብ ምልኡኡን ፍጹምነትን ኣብ ህይወት ጐይታ የሱስ ኣብ ምድሪ። ፍረ ምፍራይ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዙሕ ግዜ ተዛሪብሉ ኣሎ፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ድማ “ብየሱስ ክርስቶስ”፡ ውጽኢት ሓልዮት ኣቦ፡ ከምኡ እውን “ፍረ መንፈስ” እዩ። ኩሎም ሰለስተ ኣካላት ኣምላኽ ምስ ምፍራይ ፍረ፡ እቲ ብስለት መግለጺ ናይ መለኮታዊ ህይወት ኣብ ቅዱሳን ኣምላኽ ይተሓሓዙ።
ምዝራእ ፍረ ጽድቂ
ሃዋርያ ያእቆብ ኣብ መልእኽቱ ብዛዕባ ፍረ ምፍራይ ብዙሕ ግዜ ይጠቅስ፡ ኣብ ምዕራፍ 3 ድማ “እቲ ካብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ” “ብምሕረትን ጽቡቕ ፍረታትን ዝመልአ” ምዃኑ ይነግረና። ካብዚ ጽቡቕ ፍረታት እዚ ድማ “ፍረ ጽድቂ [እዚ ድማ] ብሰላም ብሰላም ፈጠርቲ ይዝራእ” (ያእቆብ 3:17–18)። ሃዋርያና ነቲ ንኣምላኽ እዚ ኽቡር ፍረ ንምፍራይ ዘሎ ኣገዳስነት ምዝራእ ከነስተውዕል ይደልየና፤ ንሰላም ንዝገብሩ ከም ዝዝራእ ድማ ይነግረና። ጐይታ ኣብ ምድሪ፡ “ብጹኣን እቶም ሰላም ዚገብሩ፡ ከመይሲ ደቂ ኣምላኽ ኪብሃሉ እዮም” (ማቴዎስ 5:9) በለ። ኣምላኽ ንሰላም ዘይፈትዉ ሰባት ኣይፈቱን፡ ከመይሲ ንሱ “ኣምላኽ ሰላም” እዩ፡ ሓደ ካብቲ ዝጸልኦ ሰለስተ ነገራት ድማ “ኣብ መንጎ ኣሕዋት ባእሲ ዚዘርኡ” እዩ (ምሳሌ 6:19)።
ሰላም ብምግባር ካብ ክርስቶስ ባህሪ ንወስድ፡ ንሱ ድማ ብፍሉይን ልዕልና ዘለዎ መስዋእቱ፡ “ብደም መስቀሉ ሰላም ገበረ።” ሓደ ንቑሕ ጸላኢ ንህዝቢ ኣምላኽ ንምብታኽ ኩሉ ግዜ ይደሊ፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ድማ ነቲ ብዙሕን ዝተፈላለየን መገዲታት እቲ ጽልኢ ዝመልኦ ዕዮኡ ዝፍጽመሉ ይመስክሩ። ግን ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ንቑሓት ክንከውን ይደልየና፡ ብመለኮታዊ ዝተዋህበ ጥበብ ድማ ንምፍላጥን፡ ብፍቕሪ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ቅዱሳን ምዕባለ ሰላም ዝዓግት ኩሉ ንምውጋድ ክንጽዕርን። ጐይታ ክንደይ ብበረኸት ኣብዚ ጸጋ ዝመልኦ ዕዮ ተዋፊሩ ነበረ፡ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ መንጎኦም መን ዝዓበየ ክኸውን ከም ዘለዎ ክከራኸሩ ከለዉ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ኣብ ሓልዮቱ ንቤተ ክርስቲያን ክንደይ ብበረኸት ንኣብነቱ ተኸተለ። ሰላም ምግባር ማለት ብዝኾነ ይኹን ዋጋ ሰላም ምህላው ማለት ኣይኮነን፡ ግን ብኣንጻሩ ነቲ ኩሉ ከም ፍቓድ ኣምላኽ ዝኾነ ምሕላው፡ ከምኡ እውን ነቲ ኩሉ ንፍቓዱን ቅዱስ ባህሪ ፍቕሩን ዝጻረር ምእባይ። ፍረ ጽድቂ ጽድቂ ኣብ ዝተሓድገሉ ወይ ኣብ ዝተሰረዘሉ ቦታ ክዝራእ ኣይከኣልን፡ ግን ሰላም ብምግላጽ መለኮታዊ ባህሪን ምእባይ ኩሉ ናይ ስጋን ኣብ ዝተገብረሉ ቦታ።
ግን ሰላም እውን እቲ ፍረ ጽድቂ ዝዝራኣሉ መሬት እዩ፡ እቲ ሓብታም መሬት ኣብኡ ነፍሲ ምስ ክርስቶስ ብምትእስሳር ዝሰረተት፡ ከምቲ ንሱ ንገዛእ ርእሱ ቅድሚ ምውጻኡ ካብዛ ዓለም ዝበሎ፡ “ሰላም እገድፈልኩም፡ ሰላመይ እህበኩም ኣለኹ።” እቶም ሰላሙ ዝረኽቡ ጥራይ እዮም ሰላም ክገብሩ ዝኽእሉ፡ ንኸምዚኦም ድማ ፍረ ጽድቂ ይዝራእ።
ጽድቂን ሰላምን ኣብዚ ጥራይ ኣይርከቡን። ኣብ መዝሙር 85:10፡ “ጽድቂን ሰላምን ተሳዒሞም” ተባሂሉ ተጻሒፉ ኣሎ፤ እዚ ድማ ንመስቀል ክርስቶስ ክንደይ ብቕኑዕ ተተግቢሩ። እንደገና ኣብ ኤፌሶን 6፡ “መሰወር ጽድቂ” ብ“ኣእጋርኩም ድማ ብምድላው ወንጌል ሰላም ዝተሰርሑ” ይስዕብ። ኣብቲ ቀጺሉ እንርእዮ ቅዱስ ጽሑፍ እውን ይተሓሓዙ፡ “ሰላማዊ ፍረ ጽድቂ።”
ምፍራይ ፍረ ጽድቂ
ግዜና ኣብ ምድሪ ንምዝራእ ፍረ ጽድቂ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንምፍራዩ እውን እዩ፡ እዚ ድማ ኣብ እብራውያን 12 ተገሊጹ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ፡ ብተግሳጽ ኣቦ፡ “ሰላማዊ ፍረ ጽድቂ ንዝተለማመዱ” ከም ዝፍረ ንብብ (እብራውያን 12:11)። ፍረ ጽድቂ ብቅዱሳን ኣብ ግዜ ፈተና፡ ብዕምቆት ልምምድ ነፍሲ ክፍራይ ከሎ ክንደይ ዝተባረኸ እዩ።
ኩሉ ፈተና እንሓልፎ ካብ ኢድ ፍቑር ኣቦ ክንወስዶ ይግባእ፡ ንሱ ድማ ኣብ ውሽጥና ነቲ ኣብ ህይወት የሱስ ብፍጹምነት ዝወጸ ጽቡቕ ባህርያት ከውጽእ ይደሊ፤ ከመይሲ እዚ ብሓቂ ፍረ ጽድቂ እዩ። ንሱ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዕ ዝነበረ እዩ፡ እዚ ድማ እቲ ኣቦ ኣብ ህይወት ውሉዱ ዝደልዮ እዩ።
ኩሉ ግዜ ንተግሳጽ ምጽራር ወይ ምድካም ዘሎ ሓደጋ ኣሎ፡ ኣብ ክንዲ ምትሕትናን ምልምማድን። ምፍላጥ ርክብና ምስ ኣምላኽ፡ ከምኡ እውን ፍቕርን ጥበብን ኩሉ ግብሩ ምስናና ዝገብር፡ ኣብ ትሕቲ ተግሳጽ ኣቦ ክንጸንዕ ክሕግዘና እዩ። ንሱ ንጥቕምና ከም ዝሓስብ፡ እዚ ድማ ዓብይን ዘላቒ መንፈሳዊ ረብሓ ከምጽኣልና እዩ፤ ከምኡ እውን ንቅድስናኡ ተኻፈልቲ ብምግባርና ንእኡ ዝያዳ ክንመስል ከም ዝደሊ ብምልኡ ክንርግጸሉ ንኽእል ኢና።
ከምቲ ኣብ ምዝራእ ፍረ ጽድቂ ዝኾነ፡ ከምኡ እውን ኣብ ምፍራዩ ምስ ሰላም ይተሓሓዝ። ልምምድ “ሰላማዊ ፍረ ጽድቂ” ከምጽእ እዩ። ሰላም ንልቢ ክመልኦ እዩ እቲ ፍረ ክፍራይ ከሎ፡ እቲ እንሓልፎ ኩነታትን ምቹኣትን “ሓጐስ ዘይብሉ፡ ግን ዘሕዝን” እንተኾነ እውን። እቲ ዝተባረኸ ጐይታ ኣብ ምድሪ ኩሉ ግዜ ፈተናን ሓዘንን ሓሊፉ እዩ፡ ከመይሲ ንሱ “ሰብ ሓዘን፡ ምስ ሓዘን ዝተላመደ” ነበረ። ንእኡ ተግሳጽ ኣየድለዮን፡ ከመይሲ ኩሉ ኣብኡ ንጽህናን ፍጹምነትን ነበረ፡ ግን ከም ሰብ ሓዘን ብምሕላፉ። ንሱ ኣብ ኩሉ ሓዘንና ብምስናቕ ክኣቱ ይኽእል፡ ንሱ ድማ ኩሉ ግዜ ዝተማህረ ምእዛዝ ብዝተሰቀሎ ነገራት ኣዘዘ። እንተኾነ ግን ኣብ ኩሉ ስቓዩን ሓዘኑን ሰላም ንልቡ መልአ፡ ከምቲ ሓቀኛ ወይኒ፡ ንምስናቕ ኣምላኹን ኣቦኡን ኩሉ ግዜ ምልኡ ፍረ ጽድቂ ነበረ። ኣቦ ድማ ኣብ ውሉዱ እዚ ኽቡር ፍረ ክርኢ ከሎ ክንደይ ዝኸውን ምስናቕ ኣሎዎ፡ ከምቲ ወዲ ንደቀ መዛሙርቱ ዝበሎ፡ “ኣቦይ ብብዙሕ ፍረ ምፍራይኩም ይኸብር፡ ከምኡ ድማ ደቀ መዛሙርተይ ክትኾኑ ኢኹም” (ዮሃንስ 15:8)።
ምግላጽ ፍረ ጽድቂ
ጸሎት ፊልጲ 1 ናብ “መዓልቲ ክርስቶስ” ትጥምት፡ እቲ ጸሓፊ ድማ ቅዱሳን “ንጹሃትን ብዘይ ገበንን” ክኾኑ ይደሊ፡ ድሕሪኡ ድማ፡ “ብፍረ ጽድቂ ምልኡ፡ እዚ ድማ ብየሱስ ክርስቶስ፡ ንኽብሪ ኣምላኽን ንምስጋናኡን እዩ” (ፍቕድታት 10,11) ይብል። ኣብ መዓልቲ ክርስቶስ፡ ኣብ ክብርን ፍረ ጽድቂን ክግለጽ እዩ፡ እዚ ድማ ብሰላም ዝተዘርአን ብኢድ ፍቑር ኣቦ ዝተፈረየን እዩ።
እዚ ጸሎት እዚ፡ ናብ መዓልቲ ክብርን ክርስቶስን ኣብኡ ድማ ናይ ገዛእ ርእሱ ክፋል ዝህልዎም ክጥምት ከሎ፡ ነቲ መንፈሳዊ ኩነታት እውን ይሓስብ፡ ኣብኡ ድማ ፍረ ጽድቂ፡ ኣብኡ ድማ ሃዋርያ ምልኡ ክንከውን ዝደልየና፡ ይፍራይ። ቀዳማይ፡ ጳውሎስ ፍቕሪ ቅዱሳን “ብፍሉይ ፍልጠትን ብኹሉ ምስትውዓልን ዝያዳን ዝያዳን ክበዝሕ” ይደሊ። ፍቕሪ ቅዱሳን ኣብ ፊልጲ ኣብ ምምላእ ድሌታት እቲ እሱር ጐይታ ተገሊጹ ነበረ፡ ምስጋናኡ ንኣምላኽን ንሳቶምን ድማ ኣብ ምልማኑ ንኣምላኽ፡ ፍቕሮም ብቐጻሊ ኣብቲ ክርስትና ዝሃበቶም ምልኡ ፍልጠትን ኣብቲ ንብዝሒ ፍቕሮም ብቕኑዕ ዝመርሕ መለኮታዊ ምስትውዓልን ክበዝሕ።
ፍቕሪ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዕ እንተዘይኮይኑ፡ ብፍልጠት ናይ ገዛእ ርእሱ ኣምላኽን ብዝህቦ መንፈሳዊ ምስትውዓልን እንተዘይተቖጺሩ፡ ንኹሉ እንረኽቦ ነገር፡ ኣብ ውልቃዊ ህይወትና ይኹን ኣብ ጉዳያት ማሕበር ኣምላኽ፡ ሓቀኛ ፍርዲ ክንገብር ኣይንኽእልን፤ ከምኡ እውን ነቲ ብሞት ክርስቶስ ዝተረኽበ ኽቡር ነገራት ክንፈቅድ ወይ ክንደሊ ኣይንኽእልን። ኣብ ክርስቶስ ዘሎ ሰማያዊ ነገራት ክንደሊ ከለና ጥራይ ኢና ንመዓልቲ ክርስቶስ “ንጹሃትን ብዘይ ገበንን” ክንከውን እንኽእል። ኣብቲ ቅዱሳን ንክርስቶስ ንምምላኽ ዝሕግዞም ልምምዳቶም፡ ፍረ ጽድቂ ይፍራይ፡ እዚ መለኮታዊ ፍረ ድማ “ብየሱስ ክርስቶስ” እዩ። እዚ ድማ ብጐይታ ኣብ ዮሃንስ 15 ከም ዝተምሃረ ኣይንረኽቦን ድዩ፡ ኣብኡ ድማ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ኣባይ ንበሩ፡ ኣነ ድማ ኣባኻትኩም ክነብር። ከምቲ ጨንፈር ብዘይካ ኣብቲ ወይኒ እንተዘይነበረ ፍረ ክፈርይ ዘይክእል፡ ከምኡ እውን ንስኻትኩም ኣብኣይ እንተዘይነበርኩም ኣይትኽእሉን ኢኹም” (ዮሃንስ 15:4) ይብል። ልምምዳትና ንምስናቕን ክብሪ ኣምላኽን ብዘይ ምትእምማን ኣብ ክርስቶስ ዝኾነ ነገር ክፈርይ ኣይከኣለን። ህይወቱ ኣብ ውሽጥና ምእንቲ ክግለጽ፡ ኣብኡ ዘሎ ሃብቲ ብቐጻሊ ክንወስድ ኣለና።
መዓልቲ ክርስቶስ ክብሪ እቲ ሰባት ዝነጸግዎ ክገልጽ እዩ፡ ኩሎም ቅዱሳን ድማ ምስኡ ከም ፍረ ዕዮኡ ኣብ መስቀል ንኽብሪ ኣምላኽ ክግለጹ እዮም፤ ኣብቲ ሓደ ክብሪ ድማ ፍረ ጽድቂ ክግለጽ እዩ፡ እዚ ድማ ኣብ ቅዱሳን ብዝተፈላለየ ኩነታቶም፡ ኩነታት ህይወቶም፡ ከምኡ እውን ልምምዳቶም፡ ኣብ ምሕላፍ እዛ ዓለም እዚኣ ዝተዘርአን ዝተፈረየን እዩ። ግን እቲ ኩሉ ኽቡር ፍረ ኣብኡ ኣቦ ምስናቕ ዝረክብ፡ ፍረ መንፈስ እዩ፡ ፍረ ፍቑር ሓልዮት ኣቦ ንደቁ፡ ከምኡ እውን ፍረ ሃብቲ ክርስቶስ ኣብ የማን ኣምላኽ፡ ካብኡ ድማ ናይ ገዛእ ርእሱ ኣብ መገዲ ተጓዓዛይ ክኸዱ ከለዉ ዝወሰዱ።
