ምልካት – ታሕሳስ 2016 — መጽሔት ጸጋን ሓቅን
ውልደት መሲሕ
ኣምላኽ ክንፈልጥ ይደሊ እሞ ናብቲ ብዛዕባ ክርስቶስ፣ መሲሕ፣ ክዛረብ ከሎ ኣብቲ ሃብታም ጸግኡ ዘለዎ ባህታኡ ክንኣቱ ይደሊ። ብዛዕባ መሲሕ፣ ሰለስተ ኩነታት ብፍጹም ክምልኡ ነበሮም፦
ካብ ድንግል ብሓቂ ክውለድ ነበሮ።ብመሰረት ተስፋ፣ ንጉሳዊ መሰላት ጨንፈር ሰሎሞን ካብ ቤት ዳዊት ክወርስ ነበሮ።ብሓቀኛን ዝለዓለን ትርጉም፣ የሆዋ እስራኤል፣ ኣማኑኤል – ኣምላኽ ምሳና – ክኸውን ነበሮ።
እዚ ኩሉ ኣብቲ ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ተዋሂቡና ዘሎ ሓጺር ጸብጻብ ተኣኪቡ ኣሎ፦ “ውልደት የሱስ ክርስቶስ ከምዚ እዩ ነይሩ፦ ኣዲኡ ማርያም ንዮሴፍ ተሓጺኣ ኸላ፡ ከይተራኸቡ ኸለዉ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ጸኒሳ ተረኽበት” (ማቴ. 1:18 KJV)። እቲ ንሱ ንርእሱ ኸምኡ ገይሩ ርእሱ ኸም ዜትሕት ዝገበሮ ጸግኡ ምዃኑን፣ እቲ ንሰብ ከም ዘጸግሞ ዝነበረ ኩነታት ከመይ ገይሩ ከም ዜተዓርቕ ዝፈለጦ ምሉእ ጥበቡ ምዃኑን ንርኢ። ኣምላኽ ይዛረብ፣ ይኸውን ድማ።
መንፈስ ኣምላኽ ኣቓልቦና የቕንዕ ኣብ ገለ ሓቅታት ኣብ ማቴዎስ 1። ኣብኡ ዮሴፍ ወራሲ ንጉስ ዳዊት ብወገን ሰሎሞን ምዃኑ ንረክብ። መሲሕ ወዲ ዮሴፍ ክኸውን ኣለዎ፤ እንተኾነ ግን ብሓቂ ወዲ ዮሴፍ እንተዝኸውን ኩሉ ምጠፍአ ነይሩ – ክሳዕ ክንደይ ተስፋ ዘይብሉ ይመስል። ግን ንኣምላኽ እንታይ እዩ ጸገም? ምስኡ ኩሉ ይከኣል እዩ፤ እምነት ድማ ኩሉ ብርግጽ ትቕበል እያ። የሱስ ክርስቶስ ወዲ ዮሴፍ ብኸምዚ ዝበለ መገዲ ኣይሁዳዊ ክኽሕዶ ዘይክእል ጥራይ ዘይኮነ፣ እንተኾነ ግን ወዱ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ፣ ንሱ ብምሉእ መገዲ ወዲ ማርያም፣ ዘርኢ እታ ሰበይቲ እዩ።
ኣምላኽ ብፍላይ ብዙሕ ጻዕሪ ገበረ ንመሲሕ ብሕጊ፣ ወዲ ዮሴፍ ብምዃኑን በዚ ድማ መሰላት ንጉሳዊ ጨንፈር ብምውራሱ ኩሉ ኣገዳስነት ክህብ። ንሱ ብፍላይ ሓላፍነት ወሰደ ንሱ ብሓቂ ብውልደቱ ከም ሰብ፣ ወዲ ዮሴፍ ከም ዘይኮነ ንምርግጋጽ። ቅድሚ ሰብኣይን ሰበይትን ምትእኽኻቦም፣ እታ ተሓጺኣ ዝነበረት ማርያም ብመንፈስ ቅዱስ ጸኒሳ ተረኽበት። እዚ እዩ ነይሩ ባህርይ እቲ ጥንሲ።
ብተወሳኺ፣ ንሱ የሆዋ እዩ። እዚ ኣብ ስሙ እዩ ዝረአ። ወዲ እታ ድንግል “የሱስ” ተባሂሉ ክጽዋዕ ነበሮ፣ “ንሱ ንህዝቡ ካብ ሓጢኣቶም ኬድሕኖም እዩ እሞ” (ቁ.21)። ንሱ ብዘይካ ሰብ ኣይኮነን፣ ብኸመይ ብተኣምር ከም ዝተወልደ ይኹን። ህዝቢ የሆዋ፣ እስራኤል፣ ናቱ እዮም፤ ንሱ ንህዝቡ ካብ ሓጢኣቶም ኬድሕኖም እዩ። እዚ ብትንቢት ኢሳይያስ ዝቕጽል፣ ብፍላይ ድማ ብትግባረ እቲ ስም ኣብ ካልእ ቦታ ዘይርከብ ኣብ ማቴዎስ ጥራይ ዝርከብ ተገሊጹ ኣሎ፦ “ኣማኑኤል፣ ትርጉሙ ድማ ኣምላኽ ምሳና እዩ” (ቁ.22-23)።
እዚ ድማ እቲ መእተዊን እቲ ዓቢ መሰረት ብሓቂ እዩ። ንጥርጣረ ብኸምዚ ዝበለ መገዲ ዘርሕቕን ንኹሉ ሕቶ ናይቲ ተፈጥሮኣዊ ሰብ ዘዕርፍን የለን ከምቲ ቐሊል ግን ሕጉስ ምርግጋጽ እቲ ኣምላኽ ዝብሎ ሓቂ ክኸውን ከም ዘለዎን እቲ ሓደ ቕኑዕ ነገር ምዃኑን።
ርግጽ እዩ፣ የሆዋ ንርእሱ ንመሲሕ ክኸውን፣ ካብ ድንግል ክውለድ ስለ ዘትሓተ፣ ካብቲ ዕላማ፣ ክሳዕ ክንደይ ዓቢ ይኹን፣ ኣብ ዝፋን ዳዊት ንምቕማጥ ዝበለጸ ዝጠዓመ ዕላማታት ክህልዎ ኣለዎ። ክብሩ ክሳዕ ክንደይ ብሩህ ስለ ዝነበረ፣ ምስቲ ክብርታት ዝመጣጠን ወይ ዝመሳሰል ስራሕ ክህልዎ ኣለዎ። እቲ ውልቃዊ ክብሩ ካብ ኩሉ ግዜን ሓሳብን ዝበለጸ ዝነበረ፣ ንሱ ድማ ንርእሱ ኣትሒቱ ናብ ደረጃታት እስራኤል ከም ወዲ ዳዊት ዝኣተወ፣ ንምምጻእ ገለ ዕላማ ክህልዎ ነይሩዎ፣ ልዕሊ ኩሉ ድማ ንምሟት፣ ምስ ከምዚ ዝበለ ክብርታት ዝመጣጠን።
ብምቕጻል፣ ንርኢ ማቴዎስ 2 ንመሲሕ እንታይ ኣቀባብላ ከም ዝረክብ የርእየና። ካብ መጀመርታኡ ንሱ እቲ ዝተነጽገ መሲሕ ነይሩ፣ ብፍላይ ድማ ብእቶም ንዕኡ ምቕባል ዝበለጸ ሓላፍነት ዝነበሮም።
እቲ ንዘይምእማን እስራኤል ብኸምዚ ዝበለ መገዲ ዘሕዝን ዝገበሮ እዚ እዩ ነይሩ፦ ኣምላኽ ንኸምዚ ዝበለ መሲሕ ዝግባእ ምስክርነት ክህብ ነይሩዎ፤ ኣይሁድ ድማ ዘይተዳለዉ እንተኾይኖም፣ ንሱ ካብ ጫፍ ምድሪ ገለ ልቢ ንየሱስ፣ መሲሕ እስራኤል፣ ክቕበሉ ክእክብ እዩ። ስለዚ፣ ኣህዛብ ካብ ምብራቕ ብኮኾብ ተመሪሖም ክመጹ ንርኢ። ብፍቕሩ፣ ንሱ ብእኡ ዝተዳለዉ ልቢ መርሐ። ከምኡ ድማ ነበረ። ካብቲ ርሑቕ ቤቶም ናብ የሩሳሌም ኣምርሑ፣ ምኽንያቱ እቲ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበረ ዓለማዊ ትጽቢት ሰባት ናብኡ እዩ ዘመልክት ነይሩ።
ናብ የሩሳሌም ምስ መጹ፣ እቲ ናይ ወጻኢ ምልክት ኮኾብ ተሓብአ። ኣብታ ከተማ ኣበይ እዮም እሙናት ነፍሳት ንመሲሕ ዝጽበዩ ነይሮም? እቶም በጻሕቲ ንጡፋት ኣእምሮታት ረኸቡ – ምኽንያቱ ንመሲሕ ኣበይ ከም ዝውለድ ብንጹር ክነግሩዎም ዝኽእሉ ብዙሓት ነይሮም። ኣምላኽ ንህዝቡ ኣብ ቃሉ ጥራይ ክምርኮስ ገበሮም እሞ ብዛዕባ ውልደቱ ቅዱሳት ጽሑፋት ተማሂሮም ነይሮም። እቶም ተጓዓዝቲ ካብቶም ንዕኡ ወይ ንቃሉ ዘይግድሶም፣ እንተኾነ ግን ንፊደል ኣምላኽ ገለ ክፋል ዝፈልጡ ዝነበሩ ተማህሩ።
ኣብ መገዲ ናብ ቤት-ልሄም፣ ንዓቢ ሓጎሶም፣ እቲ ኮኾብ እንደገና ተራእየ፣ ንዝተቐበልዎ ኣረጋጊጹ፣ ክሳዕ ኣብ ልዕሊ እቲ ንእሽቶ ቘልዓ ዝዓረፈ። ኣብኡ፣ ኣብ ቅድሚ ኣቦን ኣደን፣ ብሓቂ ብኣምላኽ ከም ዝተመርሑ ኣረጋገጹ፤ ምኽንያቱ ኣቦ ይኹን ኣደ ዝንኣሰ ኣምልኾኦም ኣይተቐበሉን፦ ኩሉ ንየሱስ ተሓዚኡ ነይሩ – ኩሉ ኣብ እግሪ እቲ ሕጻን መሲሕ ፈሰሰ።
ብተወሳኺ፣ ንእዞም እዚኣቶም መጠንቀቕታ ካብ ኣምላኽ ተዋህቦም፣ ብኻልእ መገዲ ድማ ተመልሱ። በዚ ድማ ንዕላማ እቲ ተንኮለኛ ልቢን ጨካን ርእሲን ንጉስ ኤዶም ኣፍረሱ – ብዘይካ እቲ ኣብ ቤት-ልሄምን ከባቢኣን ዝነበረ ምቕታል ንጹሃት ቈልዑ (ቁ.16-18)።
ቀጺሉ ድማ ሓደ ግሩም ትንቢት ብዛዕባ ክርስቶስ ብሆሴእ ይመጽእ። ጐይታና ካብቲ ማዕበል ወጻኢ ናብ ግብጺ ተወስደ። እዚ ብሓቂ ታሪኽ ህይወቱ ነይሩ። ንሱ ቀጻሊ ስቓይ፣ ሓደ መስርሕ ስቓይን ውርደትን ነይሩ። ኣብ ጐይታ የሱስ ንጹህ ጅግንነት ኣይነበረን፣ ግን ብኣንጻሩ እዩ ነይሩ። እንተኾነ ግን፣ ኣምላኽ ንግርማኡ ዝሓበአ ነይሩ፤ ኣምላኽ ብኣካል ሰብ፣ ኣብቲ ኣብ ትዕቢተኛ ዓለም ዝተሓተ ቦታ ዝወስድ ቘልዓ ነይሩ። ስለዚ፣ ንዕኡ ዝሽፍን ደበና፣ ንዕኡ ዝከላኸል ዓንዲ ሓዊ ኣይንረክብን። ብወለዱ ናብ ጥንታዊ እቶን ስቓይ ተወስደ። በዚ ድማ ካብ መጀመርታኡ ጐይታና የሱስ፣ ከም ሕጻን፣ ንጽልኢ ዓለም ቀመሰ – ክሳዕ ክንደይ ምሉእ ብምሉእ ክትሕተት ከም ዝነበረት።
ስለዚ፣ እቲ ትንቢት ብዝዓመቐ ትርጉሙ ተፈጸመ። ኣምላኽ ዝጸውዖ እስራኤል ጥራይ ኣይነበረን፣ ግን ወዱ ካብ ግብጺ። ኣብዚ እቲ ሓቀኛ እስራኤል ነበረ፤ የሱስ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ እቲ ሓቀኛ ዘርኢ ነይሩ። ንሱ ብኣካሉ፣ ታሪኽ እስራኤል ሓለፈ፦ ናብ ግብጺ ኣተወ እሞ ካብኣ ተጸውዐ።
ብግዜኡ ናብ ምድሪ እስራኤል ብምምላስ፣ ወለዱ ከም ዝተነገረና ተመሪሖም ናብ ገሊላ ኣምርሑ። በዚ ድማ እቲ ቃል ክፍጸም ነይሩ፦ “እቲ ብነብያት እተባህለ፡ ናዝራዊ ኺብሃል እዩ፡ ምእንቲ ኺፍጸም”። እዚ ስም ንጽልኢ ሰብ ነይሩ፤ ምኽንያቱ ናዝሬት ኣብታ ምድሪ እቲኣ ዝበለጸት ዝተናዕቀት ቦታ ነይራ። ከምዚ ድማ፣ ብምሕረት ኣምላኽ፣ ቦታ የሱስ ነይራ።
ብዊልያም ኬሊ፣ ካብ “ወንጌል ማቴዎስ” ዝተወስደ።
“ኦ፣ ብርሃን ክብሪ ኣብ ገጽ መድሓኒ ዝበርህ! ንኹሉ እቲ ብሩኽ ታሪኽ ናይ ኣምላኽ መገዲ ብጸጋ ዝነግር፦ ትሑት፣ ዝተጸልአ፣ ኣብታ ከድሕና ዝመጸ ዓለም ዝተነጽገ፣ ብኽብሪ ኣቦ ካብ መቓብር ብዓወት ዝተንስአ።”—ወይዘሮ ጄ. ኤ. ትረንች (1843-1925)
