ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ስለ ስጋዊ ትንሳኤ ምምሃር

ሚልተን ጃሚሰን
21 ታሕ 2022
9 ዝተሓተ ንባብ

«» ማለት ምትንሳእ ወይ ምትንሳእ ማለት እዩ። – መንፈስ ወይ ነፍሲ ኣይኮነን – ይሞት ከም እምኒ ድማ ደርቂ ኮይኑ ይቕመጥ። ስለዚ፡ ብዛዕባ ክንዛረብ ከለና፡ ብዛዕባ ድሕሪ ሞት ምትንሳእ ኢና እንዛረብ ዘለና።

ክልተ ትንሳኤታት

የሱስ ብዛዕባ ክልተ ፍሉያት ትንሳኤታት ተዛሪቡ። «በዚ ኣይትገረሙ፡ ከመይሲ ዅሎም ኣብ ዘለዉ ድምጹ ዚሰምዑላ ሰዓት ክትመጽእ እያ፡ እቶም ጽቡቕ ዝገበሩ ናብ ፡ እቶም ዝገበሩ ኸኣ ናብ ፍርዲ ኺወጹ እዮም» ( KJV) በለ። ሓደ « »፡ እቲ ሓደ ኸኣ « ፍርዲ» ኢሉ ጸውዖ።

ሃዋርያ ብዛዕባ እዞም ክልተ ትንሳኤታት እዚኦም ኣብ ከምዚ ኢሉ ተዛሪቡ፡ «ግናኸ እዚ እእመነልካ ኣሎኹ፡ በታ ሓደገኛ ዝብልዋ መገዲ፡ ከምኡ ገይረ ንኣምላኽ ኣቦታተይ አምልኽ፡ ኵሉ ኣብ ሕግን ኣብ ነብያትን እተጻሕፈውን አምን፡ ምዉታት ከም ዚኸውን፡ ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ዚኸውን፡ ንሳቶም እውን ዚእምኑዎ፡ ተስፋ ናብ ኣምላኽ ኣሎኒ።» ኣብዚ ሃዋርያ ነቶም ክልተ ትንሳኤታት «ናይ ጻድቃን» ከምኡ’ውን «ናይ ሓጥኣን» ኢሉ ጠቒስዎም።

ድሕሪኡ ኣብ እቶም ኣብ ዝተሳተፉ፡ እዚ ድማ ጻድቃን ከምኡ’ውን «ቀዳማይ » እዩ፡ ምስ 1,000 ዓመት ከም ዝነበሩን ከም ዝገዝኡን ንርኢ። ይኹን እምበር፡ እቶም ዝተረፉ ምዉታት እቲ ክሳዕ ዚፍጸም እንደገና ኣይነበሩን። ስለዚ፡ እቶም ክልተ ትንሳኤታት ብውሕዱ ብ1,000 ዓመት ከም ዝተፈልዩ ንርኢ።

ቀዳማይ

እቲ ቀዳማይ ሓደ መዓልቲ ዝወስድ ፍጻሜ ኣይኮነን፡ ግን ሰፊሕ ጊዜ ይሽፍን። ብትንሳኤ የሱስ ጀመረ። ኣብ 1 ቈረንቶስ ከምዚ ኢልና ነንብብ፡ «ከምቲ ዅሉ ብኣዳም ዚመውት፡ ከምኡ ኸኣ ዅሉ ብክርስቶስ ኪኸውን እዩ። ግናኸ ነፍሲ ወከፍ በብመዓርጉ፡ ፍረ፡ ድሕሪኡ ኸኣ እቶም ናይ ብምጽኣቱ።» « ፍረ» ተባሂሉ ተጸዊዑ። ካልኦት ሰባት ቅድሚ ምዉታት ተንስኡ፡ ግን ሓደ እኳ ብመዓርግ ኣይነበረን።

ኵሎም እቶም ካልኦት ዝሓደግዎ ንላዕሊ ንምንባር ተጸዊዖም፡ ሓደ እኳ ብኽብሪ ዝመልኦ ኣይተመልሰን። ብኣንጻሩ፡ ብኽብሪ ዝመልኦ ተመልሰ – ፈጺሙ ዘይርኢ ግን ክርአ፡ ክስመዕን ክትሓዝን ዚኽእል ። ኣብኡ፡ ሰትዩን በልዔን፡ እኳ ደኣ እቲ ቦታ፡ ጊዜ፡ ስሕበትን ነገራት ስጋን ፈጺሙ ንዕኡ ገደብ ኣይገበሩሉን።

ኣብ ቈሎሴ የሱስ « ፡ ቤተ ክርስቲያን፡ ንሱ ጅማሬ፡ እቲ ምዉታት፡ ምእንቲ ኣብ ኵሉ ንሱ ኪኸውን» ተባሂሉ ቀሪቡ። ኣብዚ ምንባር፡ እቲ ምስ መዓርግ ዚተሓሓዝ እዩ። ስለዚ፡ እቲ ቀዳማይ ጀመረ ብክርስቶስ። ይኹን እምበር፡ ንዅሎም ፡ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ ክሳዕ ጊዜ ምምጻእ ክርስቶስን መከራን ኬጠቓልል እዩ (1 ቈረንቶስ ፤ 1 ፤ , )።

ሓይሊ

የሱስ ህይወቱ ንምቕማጥን እንደገና ንምውሳድን ዘለዎ ዅሉ ዚኽእል ሓይሉ ኣወጀ፡ «ሓደ እኳ ኣይወስደንን፡ ኣነ ግና ብፍቓደይ እቕምጣ። ንምቕማጣ ሓይሊ ኣሎኒ፡ እንደገና ንምውሳዳ ኸኣ ሓይሊ ኣሎኒ። እዚ ትእዛዝ እዚ ኻብ ኣቦይ ተቐቢለዮ» ()።

ኣብ ጸሎት ሃዋርያ ኣብ እዘን ቃላት እዚኤን ኣለዋ፡ «ንኣና ንዝኣመንና ኸኣ እቲ ልዕሊ ዅሉ ዝበለጸ ሓይሉ እንታይ ምዃኑ፡ በቲ ብክርስቶስ ዝገበሮ፡ ምዉታት ከም ዘተንስኦ፡ ኣብ የማናዊ ኢዱ ኸኣ ኣብ ቦታታት ከም ዘንበሮ፡ ልዕሊ ዅሉ መራሕነትን ስልጣንን ሓይልን ግዝኣትን፡ ከምኡ’ውን ልዕሊ ዅሉ ስም ዚስመ ዘበለ፡ ኣብዛ ዓለም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብታ እትመጽእ እውን፡ እንታይ ምዃኑ» (ቁ.19-21)። የሱስ ብገዛእ ርእሱ ዅሉ ዚኽእል ሓይሉ ()፡ ብዅሉ ዚኽእል ሓይሊ ኣምላኽ ኣቦ ()፡ ከምኡ’ውን ብዅሉ ዚኽእል ሓይሊ መንፈስ ቅዱስ (1 ጴጥሮስ ) ተንስአ።

መርትዖ ንትንሳኤ

ኣብ 1 ቈረንቶስ ከምዚ ኢልና ነንብብ፡ «እቲ ኣነ እውን ዝተቐበልኩዎ፡ ምእንቲ ሓጢኣትና ኸምቲ ጽሑፋት ዝብሎ ሞተ፡ ከምኡ’ውን ተቐብረ፡ ከምቲ ጽሑፋት ዝብሎ ኸኣ ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ተንስአ፡ ከምኡ’ውን ንጴጥሮስ ተራእየ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ንዓሰርተው ክልተ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ንልዕሊ ሓሙሽተ ሚእቲ ኣሕዋት ብሓንሳእ ተራእየ፡ ካብኣቶም እቲ ዝበዝሐ ክሳዕ ኣሎ፡ ገሊኦም ግና ደቀሱ። ድሕሪኡ ኸኣ ንያዕቆብ ተራእየ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ንዅሎም ሃዋርያት። ኣብ መወዳእታ ኸኣ ንኣይ እውን ተራእየ፡ ከምቲ ግዜኡ ዘይበጽሖ ዝተወልደ።» ልዕሊ 500 ኣሕዋት ንየሱስ ከም ዝርኣዩ ሓሲቦም እንተ ዘይኮነ፡ ክሳዕ ክንድዚ ብጌጋ ምዃኖም ኣዝዩ ከቢድ ምኾነ።

ብተወሳኺ፡ ወንጌል ፡ እቲ የሱስ እተቐመጠሉ ነቲ እምኒ ብምሕታምን ሓለውቲ ብምቕማጥን ከም ዝተሓለወ ይነግረና ()። ግን በታ ቀዳመይቲ ፡ ቀዳመይቲ መዓልቲ ሰሙን፡ ህይወትን ክብረትን ተንስአ፡ ደው በለ፡ ነቲ ልብሲ ኣውጺኡ፡ ወጺኡ ንገዛእ ርእሱ ተራእየ። እቶም ወንጌላውያን – ፡ ፡ ሉቃስን ዮሃንስን – ኵሎም እቲ ባዶ ከም ፡ ብዘይ የሱስ፡ ብንጹር የርእዩ። ኣዕሩኽ፡ ዝወጸ ትኪ ወይ መንፈስ ኣይነበረን፡ ግን ዘይረኣየ ስጋን ኣዕጽምትን ነበረ። ድሕሪኡ፡ ምስ ደቀ መዛሙርቱ በልዔን ሰተየን።

እባ እሞ፡ መጺኦም ብእግሩ ከም ዝሓዝዎ ኣስተብህሉ ()፤ ሓደ ሰብ መንፈስ ክሕዝ ኣይክእልን። የሱስ መንፈሳዊ ኣይነበረን፡ ግን ኣዝዩ ስጋዊ ነበረ። ኣብ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ከምዚ ኢሉ ሓተቶም፡ «ስለምንታይ ኣብ ልብኹም ሓሳባት ይለዓል? ኣእዳወይን ኣእጋረይን እዩ፡ ኣነ ባዕለይ እየ፡ ሓዙኒ እሞ ርኣዩ፡ ከመይሲ መንፈስ ስጋን ኣዕጽምትን የብሉን፡ ከምቲ ኣነ ዘሎኒ። እዚ ምስ ተዛረበ ኸኣ፡ ኣእዳዉን ኣእጋሩን ኣርኣዮም። ንሳቶም ከኣ ብሓጎስ ስለ ዘይኣመኑ፡ ተገረሙ፡ ንሳቶም ከኣ፡ ኣብዚ ገለ መግቢ ኣሎኩምዶ? በሎም። ንሳቶም ከኣ ሓደ ቁራጽ እተጠበሰ ዓሳን ሓደ ማርን ሰበጥን ሃብዎ። ንሱ ኸኣ ወሲዱ ኣብ ቅድሚኦም በልዔ» ()።

ኣብኡ ኣሎኩም፡ ኣዕሩኽ። ንሱ መንፈስ ኣይኮነን፡ ከመይሲ መንፈስ ከምቲ እቲ ዝተንስአ ዘለዎ ስጋን ኣዕጽምትን የብሉን። እቲ ኣብ እተሰቕለ ፡ እቲ ኣብ እተቐመጠ ፡ ከምኡ’ውን እቲ ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ዝተንስአ እዩ፡ ኣብኡ ኸኣ ኣብ ኣብ የማናዊ ኢድ ኣቦ ተቐሚጡ ኣሎ። ሎሚ ኣብ ክብሪ ሰብ ኣሎ፡ እቲ ሰብ፡ የሱስ!

እቲ መልኣኽ ኣብ ዝተመዝገበ ርግጽ ቃላት እውን ኣሎና፡ «እቲ መልኣኽ ከኣ መሊሱ ንኣንስቲ በለን፡ ኣይትፍርሃ፡ ከመይሲ እቲ ዝተሰቕለ የሱስ ከም እትደልያ እፈልጥ እየ። ኣብዚ የልቦን፡ ከመይሲ ከምቲ ዝበሎ ተንሲኡ እዩ። ንዑ፡ እቲ ዝደቀሰሉ ቦታ ርኣያ።»

ድሕሪ

ብዛዕባ ጴጥሮስን እቶም ካልኦት ደቀ መዛሙርትን እንታይ ክንብል ኢና፡ እቶም ንጐይታ የሱስ ዝሓደጉን ብፍርሃት ንህይወቶም ዝሃደሙን የሱስ ምስ ተኣስረ? ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ ርኣይዎም፡ ክሳዕ ክንደይ ደፋራት ከም ዝኾኑ፡ ክሳዕ ህይወቶም ምእንቲ እቲ ዝተንስአ ምቕማጥ። ብዛዕባ ቶማስከ እንታይ ክንብል ኢና፡ እቲ ዝጠራጠረን ንብጾቱ ደቀ መዛሙርቱ ባዕሉ እንተ ዘይርእዮ ከም ዘይኣምን ዝነገሮም ()? የሱስ እቲ ማዕጾ ተዓጽዩ ከሎ ናብ ክፍሊ ምስ ኣተወ፡ ኣብ ቅድሚኡ ወደቐ እሞ፡ «ጐይታይን ኣምላኸይን» (ቁ.28) ኢሉ ኣወጀ።

የሱስ ከምዚ በሎ፡ «፡ ስለ ዝርኣኻኒ ኣሚንካ፡ እቶም ዘይርኣዩ እሞ ዝኣመኑ ብጹኣን እዮም» (ቁ.29)። ባዕሉ ክርእን ክስመዖን ክፈልጥን ክእመን ከኣ ከም ዘይተረት ግን ኵሉ ከም ዝነበረ ክእመን ከኣ ክኢሉ። እዩ፤ ስጋኡ ኣይረኣየን፡ ንዕኡ ኸኣ ጐይታኡን ኣምላኹን ገይሩ ኣመነ። እዚ ይፈትዎ። ንሱ ጐይታኻን ኣምላኽካን ድዩ?

፡ ንቴዎፍሎስ ኣብ ኪጽሕፍ ከሎ፡ «ድሕሪ ስቅያቱ ብብዙሕ ዘይተጠራጠሩ መርትዖታት ከም ዝኾነ ኣርኣየ፡ ንኣርባዓ መዓልቲ ኸኣ ብኣታቶም ተራእየ፡ ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ ከኣ ተዛረበ።» ቁጽሪ 9-11 ከምዚ ይብሉ፡ «እዚ ምስ ተዛረበ ኸኣ፡ ንሳቶም እናረኣዩ ኸሎዉ፡ ተወስደ፡ ኸኣ ኣዒንቶም ተቐበለቶ። ንሳቶም ከኣ ናብ እናጠመቱ ኸሎዉ፡ እንሆ፡ ክልተ ሰብኡት ብጻዕዳ ልብሲ ደው ኢሎም ነበሩ፡ ንሳቶም ከኣ፡ ኣቱም ሰብ ፡ ስለምንታይ ናብ እናጠመትኩም ደው ኢልኩም ኣሎኹም? እዚ የሱስ እዚ፡ ካባኻትኩም ናብ እተወስደ፡ ከምቲ ናብ ከይዱ ዝርኣኹምዎ፡ ከምኡ ኸኣ ኪመጽእ እዩ።» ብስጋን ብንጹርን ደየበ፡ ከምቲ ናብ ከይዱ ንዅላ ኪገዝእ ዝኸደ፡ ከምኡ ኸኣ ኪምለስ እዩ።

ኣዕሩኽ፡ ነዘን ነገራት እዚኤን ትኣምኑዶ? ቦታ ብዛዕባ በረኸት፡ ዓወት፡ ከምኡ’ውን ክብሪ ንምዝራብ ኣይክእለኒን።

ንገረኒ ፍቑር ኣንባቢ፡ ብስጋዊ ጐይታና የሱስ ትኣምንዶ? ኣምላኽ ከምዚ ይብል፡ «ብኣፍካ ንጐይታ የሱስ እንተ ኣመንካ [ማለት የሱስ ምዃኑ]፡ ኣብ ልብኻ ኸኣ ኣምላኽ ምዉታት ከም ዘተንስኦ እንተ ኣመንካ፡ ክትድሕን ኢኻ» ()። ብስም የሱስ ፡ ቅድሚ ዘለኣለማዊ ምዃኑ፡ ንምድሓን ኣብኡ ክትእመን ኣተባብዓካ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia