ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ትንቢት ራእይ ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያን ምምስሳል

ዩጂን ፒ. ቬደር, ጁኒየር
1 ታሕ 2019
11 ዝተሓተ ንባብ

ሕቶ፦ እዘን ኣብያተ ክርስትያን እንታይ እየን?

መልሲ፦

እዘን ኣብያተ ክርስትያን ኣብ መጀመርታ ሰለስተ ምዕራፋት ናይ ራእይ ተጠቒሰን ኣለዋ። እዚ እዚ ናብአን ክስደድ ነይርዎ። ቅድሚ ነዘን ኣብያተ ክርስትያን ምምርማርን ትርጉመን ምፍላጥን ግን፣ መጀመርታ ብዛዕባ እዚ ናይ መወዳእታ ቅዱስ – ንብዙሓት ዘስገርን ብዙሕ ብጌጋ ዝርድአን ዝጥቀመሉን ናይ ትንቢት – ገለ ነገራት ንርአ።

ራእይ ብምባል ይጅምር፣ «ራእይ የሱስ » (NKJV)። ንሱ እዩ ማእከላይ ዕላማኡ ወይ ጭብጡ። ብሓቂ፣ ኣብ መወዳእታ ከምዚ ተባሂልና ኣሎና፣ « የሱስ መንፈስ ትንቢት እዩ።» እቲ ትንቢታዊ እዩ፤ ብቐንዱ ምስቶም ኣብቲ እዋን ዝተጻሕፈሉ ዝመጹ ዝነበሩ ነገራት ዝተሓሓዝ እዩ፣ እሞ እቶም ብዙሓት ድማ ገና ኣብ መጻኢ ዘለዉ እዮም። ንሱ ነቶም ኣብ ዝጀመሩ ብዙሓት ነገራት፣ እንተላይ ክሳብ ፣ ኣብዚ እዚ ይዛዝሞም። ራእይ ነቶም ብዙሓት ትንቢታት ብዛዕባ መሲሕ፣ እቶም የሱስ ኣብ ኣብ ዝነበረሉ 2,000 ዓመታት ዘይተፈጸሙ፣ ገና ከመይ ከም ዝፍጸሙ ይገልጸልና። ንሱ ንኣና ንዕኡ ኣብቲ ኣምላኽ ቅድሚ ዘመናት ዝሓሰበሉ ቦታ፣ እሞ እቲ ኣምላኽ ንዕኡ ንዝገበሮ ስራሕ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣብ ጎልጎታ ዝሃቦ (፤ ፊልጲ )፣ የርእየና። እቲ ቅዱስ ብዘይ እዚ ስእሊ ኣብ ፍርዳዊ ግርማኡን ናብ ከም ነገስታትን ጐይተይትን ምምላሱን ኣዝዩ ዘይተወድአ ምኾነ።

ራእይ፣ ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ፍቕዲ ዝርከብ መእተዊኡ፣ ንየሱስ «ነቶም ኣገልገልቱ ክኸውን ዘለዎ ነገራት ንምርኣይ» ተዋሂብዎ። ንኣመንቲ፣ ንሓቀኛታት ክርስቲያናት፣ ብዛዕባ መጻኢ ፍጻሜታት ንምርድኦም ዝተዋህበ እዩ። ዘይኣመንቲ ኩሉ ግራህ ክኾኖም እዩ፣ ምኽንያቱ ኣምላኽ ንኣቶም ኣይሓሰቦምን። ብተወሳኺ፣ “ሰዲዱ ድማ ኣመልኪትዎ ብመልኣኹ ንኣገልጋሊኡ ዮሃንስ።” እዚ «ኣመልኪትዎ» ማለት ብምሳሌያዊ ቛንቋ ተጻሒፉ ማለት እዩ። ብዙሓት ናይ ትንቢት ጽሑፋት ንመልእኽቲ ኣምላኽ ንምግላጽ ይጥቀሙ። ኣምላኽ ብዘይወሰን ጥበቡ ነዚ እዚ ብምሳሌያዊ ቛንቋ ሃቦ፣ እዚ ድማ ብኣመንቲ፣ እቶም ጽሑፋት ዝነበሮም፣ እሞ በቲ ግዜኡ ድማ ብዙሓት ጽሑፋት ሓዲስ እውን ዝነበሮም፣ ክርድኦም እዩ። በቲ እቲ፣ ሮማውያን ሰበስልጣን ንክርስቲያናት የሳድዱ ነበሩ። እቶም ገዛእቲ ነቲ ብቐንዱ ካብቶም ቅድሞት መጽሓፍቲ ኣምላኽ ዝተወስዱ ተጠቒሙ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ክርድእዎ ኣይምኸኣሉን – እቶም ሓደስቲ ድማ ኣብ ዝተጠቕሱሉ ይግለጹ ነበሩ።

ሃዋርያ ዮሃንስ፣ ጸሓፊ እዚ እዚ፣ ንርእሱ ብስሙ ጠቒስዎ። ንርእሱ ከም ሃዋርያ – ሓደ ስልጣን ዘለዎ – ኣይገለጸን፣ ግን ከም ፣ ምኽንያቱ የሱስ ኣብ መጽሓፉ ኩሉ ስልጣን ይውንን ነበረ። ዮሃንስ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ምሳሕኦም ቅድሚ የሱስ ምትሓዙን ምስማሩን ኣብ ሕቕፉ ተንቢሩ ነይሩ፣ ግን ኣብ ኣብ ፍርዳዊ ግርማኡ ምስ ረኣዮ፣ ዮሃንስ ከም ምዉት ኣብ እግሩ ወደቐ (ፍ.17)። ብፍቕሪ ደኒኑ፣ ንርእሱ ንዮሃንስ ገሊጹሉ እሞ ከይፈርህ ነገሮ። ድሕሪኡ ድማ ዮሃንስ ነዘን ክንርእየን ዘሎና ኣብያተ ክርስትያን ክጽሕፍ ኣዘዞ።

እቲ ምዕራፍ ናይቲ ኣብ ይርከብ። ንዮሃንስ ብዛዕባ እቲ ነገራት ክጽሕፍ ነገሮ፦

  • «ዝረኣኻዮም» – ብቐንዱ ትሕዝቶ ምዕራፍ 1።
  • «ዘለዉ» – ምዕራፋት 2ን 3ን።
  • «ድሕሪ እዚ ዝኸውን» – ምዕራፍ 4 ክሳብ መወዳእታ እቲ ፣ እንተላይ ሓጺር መደምደምታ።

እቲ ናብ ኣብያተ ክርስትያን ኣብቲ ክፍለ ሃገር እስያ ክስደድ ነይርዎ፣ እዚ ድማ ኣብቲ ቱርኪ ንብሎ ሃገር ይርከብ ነበረ። በቲ እቲ ብዙሓት ካልኦት ኣብያተ ክርስትያን – ብዝበለጸ «ጉባኤታት» ተባሂለን ዝጽውዓ – ኣብቲ ክፍለ ሃገር ነበራ፣ ግን ነዘን ክመርጽ ወሰነ ምኽንያቱ ንነፍሲ ወከፈን ብቐጥታ ዝብሎ ነገር ነበሮ። ንሱ ኣብ መንጎአን ዝነበሩ ናይ ኩነታትን ሽግራትን ጥራይ ዘይኮነስ፣ እዘን ጉባኤታት ኣዝዩ ኣገዳሲ ትንቢታዊ ትርጉም ነበረን። እዚ እዚ ናብ ኩለን ክስደድ ነይርዎ፣ ምኽንያቱ ንሓንቲ ካብአን ዝተባህለ ንኹለን ክንበብን ክውሰድን ነይርዎ፣ እሞ በዚ ድማ እዘን ደብዳቤታት ንክርስቲያናት ኣብ ኩሉ ዘመናት፣ እንተላይ ሎሚ፣ ብዙሓት ኣፕሊኬሽናት ኣለወን።

ዮሃንስ ነዚ እዚ ኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ክጽሕፍ ተመዚዙ። ኣመንቲ ይሳደዱ ነበሩ፣ እሞ እቲ ኣረጊት ዮሃንስ፣ እቲ ናይ መወዳእታ ካብቶም ሃዋርያት ገና ዝነበረ፣ ናብቲ ሓመድ ዝበዝሖ ደሴት ፣ ናይ ቱርኪ ኣስታት 20 ማይልስ ርሒቑ ዝርከብ፣ ተሰዲዱ ነይሩ። ካብቲ ኣብ ብዛዕባ ርእሱ ዝጸሓፎ ክንፈርዶ እንተኾይና፣ ኣብኡ በይኑ ነይሩ። ገና፣ ብዘይ ሰብኣዊ ምሕዝነት ወይ ሓድነት «ኣብ መንፈስ ኣብ » ክኸውን ይኽእል ነይሩ። ከምቲ ቅድሚኡ ፈጺሙ ዘይረኣዮ ኮይኑ ተራእዮ፣ እሞ ዮሃንስ ኣብኡ ንሓደ እኳ ክሰብኽ እንተዘይከኣለ፣ ግን ኣዝዩ ዝዓበየ ዕማም ኣውፈዮ፣ እዚ ድማ ሎሚ እውን ንሕና ንጥቀመሉ ዘሎና ዕማም እዩ።

ንርእሱ ብፍርዳዊ ግርማ ተኸዲኑ ኣብ ማእከል ( «» ዝበለጸ ትርጉም ናይቲ ግሪኻዊ ) ኣቕረበ፣ እዚ ድማ ኣብ ፍቕዲ 20 ንኣብያተ ክርስትያን ከም ዝውክል ይብል። ከም ኣብ ከባቢአን ከብርሃ ነይርወን። ንመልኣኽ ነፍሲ ወከፍ ጉባኤ ኣድሪስዎ፣ እዚ ድማ ብኸዋኽብቲ ኣብ የማናዊ ኢዱ ይውከል ነበረ። መልኣኽ መልእክተኛ እዩ፣ እሞ እቲ መልኣኽ ድማ ነቲ ኣብቲ ጉባኤ፣ እቶም ሓሳቡ ንቕዱሳኑ ዝገልጸሎም፣ ይውክል ነበረ። ኩላትና ሓላፍነትና ከም ናይ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ክስምዓና ኣለዎ።

ንነፍሲ ወከፍ ጉባኤ ብተራ ኣድሪስዎ፣ ነዚ ዝስዕብ ስርዓት ተኸቲሉ፦

  • ንርእሱ ንጉባኤ ከምቲ ፍሉይ ድሌታ ኣፋሊጡ፤
  • ኣብቲ ጉባኤ ዝውድሶ ነገር እንተነበረ፣ ዝውድሶ ነገር ኣወደሰ፤
  • ኣብ ዝድለ ቦታ ምዕዶ ወይ መጠንቀቕታ ሃበ፤
  • ንነፍሲ ወከፍ እዝኒ ዘለዎ ነቲ መንፈስ ንኣብያተ ክርስትያን ዝብሎ ክሰምዕ ኣዘዘ፤ እሞ
  • ንሓፋሪ ምትብባዕ ኣድሪስዎ።

ኣብ ክልተ ካብተን ደብዳቤታት ፍርዲ የለን፣ ኣብ ሓንቲ ውዳሴ የለን፣ እሞ ኣብተን ናይ መወዳእታ ኣርባዕተ ደብዳቤታት ድማ እቲ ቅደም ተኸተል ናይቶም ናይ መወዳእታ ክልተ ኣካላት ተገልቢጡ ኣሎ። ናብ ገለ ርእይቶታት ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ንሰግር።

።

እዚ ጉባኤ፣ ሓቀኛ ጉባኤ ኣብቲ ዮሃንስ ዝጸሓፈሉ ፣ ብትንቢት ንቤተ ክርስትያን ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ይውክል፣ ንጡፍ ግን ካብቲ ናይ መጀመርታ ፍቕራ ንጐይታ ዝጎድል ዝነበረ። እዚ እዩ ኩሉ ሓቀኛ መንፈሳዊ ወይ ምውራድ። ብሓዘን ከም ዝገለጾ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ደብዳቤኡ ንጢሞቴዎስ ኣብ ዝጸሓፈሉ ፣ ኩሎም ኣብ እስያ ዝነበሩ ካብኡ ርሒቖም ነበሩ፤ እሞ ካብቲ ፣ ብፍላይ ንጳውሎስ ከም ምዃኑ ዝተዋህበ፣ ይርሕቁ ነበሩ። ሰብኣውያን መራሕቲ ናብ ቀሳውነት ይምዕብሉ ነበሩ፣ ከምቲ ኣብ ሳልሳይ መልእኽቲ ዮሃንስ እውን ዝተጠቕሰ። ንንስሓኦምን ናብኡ ምምላሶምን ይናፍቕ ነበረ። ንሱ እውን ንዓና ንዕኡ ኩሉ ንላዕሊ ዘንብር ፍቕርና ይናፍቕ!

ስምርና።

ኣብቲ ዝቕጽል ልዕሊ ክልተ ክፍለ ዘመናት ክርስቲያናት ብዙሕ ስደት ኣጋጢምዎም። ኣብዚ ንጉባኤ ፍርዲ የለን። ነቲ ኣብዚ እዋን እዚ ክሳብ ሞት እሙን ክትከውን ኣጸናኒዕዋን ኣተባቢዕዋን እሞ ንእምነታ ድማ ኣኽሊል ክህባ ተስፋ ሂብዋ። ንሱ ኩሉ እቲ እንሓልፎ ፈተና ይፈልጥ፤ ይሓልየልና እሞ ኣብ ጸበባ ንምሕጋዝ ኩሉ ድሉው እዩ።

ጴርጋሞን።

ንኣካባብያዊ ኩነታት ተጠቒሙ ንሓደጋ ምስ ዓለም ምሕባር ኣመልከተ። እዚ ሓደጋ እዚ ስደት ምስ ደው በለ እሞ ክርስትና ወግዓዊ ምስ ኮነ ኣዝዩ ወሰኸ – መራሕቱ ብዙሕ ሰበስልጣን መንግስቲ ይኾኑ ነበሩ። ዓለም ናብ ኣተወት፣ እሞ ድማ ኣብቲ ዝቕጽል ገለ ክፍለ ዘመናት – እቲ « ዘመናት» ዝበሃል – ኣብ ተግባራታ፣ ኣተሓሳስባኣን ድሌታታን ዓለማዊት ኮነት። እውን ብዛዕባ ምስ ዓለምና ምግልጻጽናን ብዛዕባ ፈተናታት ጸላኢ፣ እቲ ኣብ ሓሳባትና፣ ኣብ ቃላትናን ኣብ ኩሉ እንገብሮን ምስኣ ክንሓብር ዝደሊ፣ ይሓስብ።

።

እቲ ናብዛ ዝተጻሕፈ ደብዳቤ ነቲ እኩይን ስነ ዘይብሉ ኩነታት ክሳብ ክንደይ ከም ዝዓበየ የርእየና፣ እንተኾነ ስራሓት ይውስኹ ነበሩ። ንሱ ነቲ ሓያል ግን ዝበላሸወ ኣብ ማእከላይ ዘመናት የርኢ፣ እዚ ድማ ገና ይቕጽል እሞ ክሳብ ንህዝቡ ናብኡ ንምውሳድ ዝምለስ ክቕጽል እዩ። ገና ኣብዚ እውን ገለ ሓቀኛታት ኣምላኽ ኣለዉ፣ እቶም ኣብኦም ዝኾነ ይኹን ተወሳኺ ጾር ዘየንብር። ብዙሕ ክርስትና ሎሚ ኣብዚ ውድብ እዚ ተታሒዙ ኣሎ። ንነፍሲ ወከፍ ሓቀኛ ኣማኒ ከም ዝፈቱ ምዝካር ጽቡቕ እዩ፣ እንተኾነ እቲ ዝርከብሉ ውድብ ግን ኣብ ትሕቲ ኣዝዩ ከቢድ ፍርዱ ክመጽእ እዩ።

።

እዚ ጉባኤ ነቲ ኩነታት ኣብቶም ድሕሪ እቲ ሓይሊ ናይ ምጥፋእ (ኣስታት 1517–1648) ዝሓለፉ ክፍለ ዘመናት የርኢ፣ እሞ እቶም ዝተፈላለዩ ክርስቲያናዊ ኣካላት እቶም ካብቲ ዝተመስረተ ውድብ ዝተፈልዩ ናብ መንፈሳዊ ምዉትነት ዝወደቑ። ገና ኣብዚ ኩነታት እዚ፣ ብሓፈሻ ፕሮቴስታንትነት ተባሂሉ ዝጽዋዕ፣ ንቕዱሳኑ እቶም ምስኡ ዝመላለሱ ይርእዮምን የተባብዖምን። ኣብዚ ዓለም ናይ ብዙሓት ኣምልኾታትን ግራህታን መንፈሳዊ ምሕዝነትካ ዝኾነ ይኹን ይኹን፣ ንፍቕርኻ ንዕኡን ንግላዊ ህይወትካ ምስኡን ኣዝዩ የኽብሮ።

ፊላዴልፍያ።

እቶም ቅድሞት ክልተ ኣብያተ ክርስትያን ነቶም ክልተ ቀንዲ ደጋዊ ምፍልላይ ኣብ ክርስትና ሎሚ ዝውክሉ እንተኾኑ፣ እዛ ቤተ ክርስትያንን እታ ዝቕጽልን ግን ንልቢ ኩነታት ኣመንቲ ኣብቶም ናይ መወዳእታ መዓልታት ኣብ ብዝያዳ የርእያ። እቲ ምትሕድዳስ ኣብቲ ድሕሪ ክፍለ ዘመን ዓሰርተ ሾመንተ ዝመጸ ብምምላስ ናይቲ ክቡር ተኸቲሉ፣ እዚ ድማ ካብቲ ቀዳማይ መዓልታት ኣዝዩ ጠፊኡ ነይሩ፣ ከም፦ ፍልልይ ኣብ መንጎ እስራኤልን ቤተ ክርስትያንን፣ ኣምላኽ ምስ ሰብኣዊ ዘርኢ ኣብ ዝተፈላለዩ ዝገብሮ ምምልላስ፣ ምጥቃዕን ምግላጽ ጐይታን፣ ጉባኤ ብሓቂ እንታይ ምዃኑ፣ እሞ ንጐይታ የሱስ በይኑ ምእካብ እንታይ ማለት ምዃኑ። ብመሰረት ትምህርቲ ቅዱሳት ጽሑፋት ምትእኽኻብ ጀመሩ፣ እሞ እቲ ዝተመልሰ ኣብ ኣመንቲ ብሓፈሻ ዓቢ ጽልዋ ነበሮ። የሱስ ሎሚ ነቶም ስሙ ዘኽብሩን ንምምጻኡ ንኣቶምን ንምግላጹ ኣብ ክብሪ ምስኦም ንምውሳድ ናይቲ ቅኑዕ ቦታኡ ኣብ ከም ነገስታትን ጐይተይትን ዝጽበዩን የኽብሮም።

።

እዛ ናይ መወዳእታ ብሓዘን ነቲ ሓፈሻዊ ኩነታት ኣብ ክርስትያናዊ ምምልላስ ሎሚ ተቕርበልና፦ ንጐይታ ዘሕምም ፍሽሽ ዝበለ ኩነታት። ካብቲ መንፈስ ንኣብያተ ክርስትያን ዝብሎ ምስማዕ ይብልጽ፣ እዛ ብዛዕባ ሃብታም ምዃናን ዝኾነ ነገር ዘይድልያ ምዃናን ትምካሕ ነበረት፣ ንዓቢ ድሌታ ዘይትፈልጥ። – እሞ ገና እውን – ኣብ ደገ ይኹሕኩሕ ነበረ፣ ምስቲ ንዕኡ ዝኸፍትን ናብኡ ዘእትዎን ግለሰብ ምሕዝነት ይደሊ። ሰብነት ፣ ቃሉ፣ እሞ እቲ ንምድሓን ንነፍሲ ወከፍ ብእምነት ዝቕበሎ ዝፈጸሞ ስራሕ፣ ኣብዚ ዘመን ናይ ኣብያተ ክርስትያናትን ፕሮጀክታትን፣ ዓቢ ርእሰ ምትእምማንን፣ ብዛዕባ ብዙሓት ጉዳያት ኣብ ዓለም ዝወጹ ወግዓዊ መግለጺታትን፣ እሞ ንኹሉ ዓይነት «መሰላት» ምኽባር ካብቶም ናይ ኣምላኽናን ወዲ ፍቕሩን ፣ ኣይተኽበረን። ሓፋሪ ኩን፣ ሓያል ደው በል፣ እሞ ነቲ ብቕኑዕ ዝግብኦ ቦታ ኣብ ልብኻን ህይወትካን ሃቦ!

ብሓቂ፣ እተን ደብዳቤታት ናብተን ኣብያተ ክርስትያን (ወይ ጉባኤታት) ብዙሕ ዝብልኦና ኣለወን። ንሳተን ነቲ ዝገበሮ ምግምጋም ናይቲ ኩነታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ካብተን ጉባኤታት፣ እተን ልዕሊ 1900 ዓመታት ዝተላእካለን፣ ይገልጻ። እተን ደብዳቤታት ነቲ ኣብ ህይወትናን ዝምድናታትናን ዘሎ ኩነታት ይገልጻ፣ እዚ ድማ ወይ ክውደስ ወይ ክስተካከል ዝድለ እዩ። ንሳተን ነቲ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ዝነበረ ኣንፈት ኣብ ታሪኽ ኣብ የርእያ፣ ግን እውን ብሩህ ቦታታት የቕርባ፣ እዚ ድማ ነቲ ለዋህ ናይ መድሓኒና የርእየና፣ እንተኾነ ንሱ ቅኑዕ ስራሑ ከም ዳኛ ይገብር ከሎ፣ ነቲ ኩነታት ናይ ኩሉ ዝተገልጸ ንስሙ ይግምግም።

ፍርዲ ክጅምር ኣለዎ፣ ስለዚ እቲ ዘስግእ ፍርዲ ናይዛ እኩይ ዓለም ክሳብ ኩሉ ሓቀኛ ኣባል ናይቲ ሓቀኛ ናብ ቅድሚ ዝውሰድ ኣይጅምርን። ካብቲ ኣምላኽ ንዓለም፣ እታ ንወዱ ዝሰቐለትን ብትዕቢት ንቃሉ ዝተጻረረትን፣ ቍጥዓኡ ኣብኣ ዝፈስሰሉ ዘስግእ ክድሕኑ እዮም። ንሱ ምቕማጥናን ምትንሳእናን ይፈልጥ፤ ንሓሳባትና ርሑቕ ይርድኦ፣ እወ፣ ቅድሚ ምዝራብና እውን (መዝሙር 139)።

መደምደምታ

  • እዘን ክልተ ቃላት፣ «ጉባኤ»ን «»ን ብፍላጥ ኣብዚ ጽሑፍ ብሓደ ይጥቀማ ኣለዋ። እንተኾነ፣ ሓደ ናይ ክርስቲያናት ኣብ ሓደ ቦታ ክጥቀስ ከሎ፣ እቲ ብንእሽቶ ፊደላት ክጽሓፍ እዩ፣ እሞ እቲ ምጥቃስ ንምሉእ ኣመንቲ ኣብ ክኸውን ከሎ፣ እቲ ብዓበይቲ ፊደላት ክጽሓፍ እዩ።

— ዩጂን ፒ. ቬደር፣ ጁኒየር።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia