ሓቀኛ ኣምልኾ ምግንዛብ፡ መንፈስን ሓቅን ኣብ ክርስትና

ኣምልኾ ብመንፈስ፡እንታይ ማለት እዩ፧ኣብ ስርዓት ሌዋውያን ናይ ኣይሁድ እቲ ኣምላኺ መስዋእቲ (ከም በጊዕ፣ በጊዕ ወይ ርግቢ) ንካህን ኣብ ክንዲኡ ኬቕርብ ዘምጽአ እዩ። ኣብቲ ስርዓት እቲ፣ ከምዚ ዝበለ ሰብ ብሰንኪ እዚ ተግባር እዚ ኣምላኺ ተባሂሉ ይጽዋዕ ነበረ። እታ ኣብ ዔላ ያእቆብ ዝነበረት ሰበይቲ ንጐይታ ብዛዕባ ኣምልኾ ምስ ተዛረበቶ፣ “ኣቦታትና ኣብዚ ኸረን እዚ ኣምለኹ” በለት (ዮሃ. 4:20 KJV)። ንሳ ብንጹር ኣብ ኣይሁድነት ዝርከቡ ዝነበሩ ስርዓታት ዝሓዘ ኣምልኾ ትሕብር ነበረት። ጐይታ ሓድሽ ስርዓት ኣምልኾ ንምቕራብ ዕላማኡ ዝገለጸሉ እዚ እዩ።ጐይታ ነቲ ናይዛ ሰበይቲ ትምክሕቲ መልሲ ክህብ ከሎ፣ “ግናኸ እታ ሰዓት ትመጽእ ኣላ፣ ሕጂውን እያ፣ እቶም ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ንኣብ ብመንፈስን ብሓቅን ኬምልኽዎ እዮም እሞ፣ ኣቦ ኸምዚኦም ዝበሉ ኣምለኽቲ ይደሊ እዩ” (ዮሃ. 4:23) በለ። ጐይታ ነቲ ናይዛ ሰበይቲ ርእይቶ ብምምልካት ሓሳብ ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ምቕራቡ ኣገዳሲ እዩ፣ በዚ ድማ እቲ ኣብ ስርዓት ሌዋውያን ኣምልኾ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝነበረ ጽላሎት ናይ ሓቂ ምዃኑ ብንጹር ኣመላኸተ። ጐይታ ኣብዚ ዝብሎ ዘሎ፣ እቶም ስርዓታት ናይ ስርዓት ሌዋውያን ንመስፈርት ኣምላኽ ንሓቀኛ ኣምልኾ ከቶ ኣየማልኡን እዮም። ሕጂ ንሱ ንሰብ ብሓቀኛታት ኣምለኽቲ ዝገብሮም ባህርያት ኪህቦም እዩ። እዞም እዮም፣ ንኣብ ብመንፈስን ብሓቅን ኬምልኽዎ እዮም በለ። ብተወሳኺ ድማ፣ “ኣቦ ኸምዚኦም ዝበሉ ኣምለኽቲ ይደሊ እዩ” ይብል።ልክዕ ከምቲ ጐይታ ኣብ ማቴዎስ 16:18፣ “ኣብዛ ኸውሒ እዚኣ ኸኣ ማሕበሬይ ክሃንጽ እየ” ኢሉ ዝነገረ፣ ኣብዚ ድማ ንማሕበር (ሽዑ ገና ኣብ መጻኢ ዝነበረ) ዝምልከት ነገር ይነግር። እንታይ እዩ ነይሩ፧ ብመንፈስን ብሓቅን ምምላኽ! እቲ ጸሓፊ እብራውያን፣ ነቲ ናይ ቀደም ስርዓት እናጠቐሰ፣ “ካህናት እንደ ሕጊ ገጸ በረከት ዜቕርቡ ኣለዉ እሞ፡ ንኣብነትን ንጽላሎትን ሰማያዊ ነገራት እዮም ዜገልግሉ” (እብ. 8:4-5) ይብለና። ስለዚ ቅዱስ ጽሑፍ ብንጹር እቶም ስርዓታት ናይቲ ሕጂ ዝተረሰዐ ድንኳን ኣገልግሎት ምስቲ ድንኳን ባዕሉ ከም ዝተረሰዑ ይምህር። ንሳቶም ጽላሎት ናይ ሓቂ ጥራይ እዮም ነይሮም። ኣብዚ እዋን እዚ ድማ፣ ጴጥሮስ ሓድሽ ስርዓት ካህናት ከም ዝጀመረ ይምህረና። ብዛዕባ እቶም ንማሕበር ዝፈጥሩ ውልቀሰባት ክዛረብ ከሎ፣ “ንስኻትኩምውን ከም ህያዋን ኣእማን፣ መንፈሳዊ ቤት፣ ቅዱስ ክህነት፣ ብየሱስ ክርስቶስ ንኣምላኽ ቅቡል ዝኾነ መንፈሳዊ መስዋእቲ ከተቕርቡ ተሃንጹ” (1 ጴጥ. 2:5) ይብል።ኣምልኾ፣ ስለዚ፣ድሕሪ ሕጂ ብካህናት ናይ ስርዓት ሌዋውያን ዝቐርብ መስዋእቲ ኣባጊዕን ኣጣልን ኣይኮነን። የግዳስ፣ ብካህናት ናይ ሓድሽ ስርዓት ዝቐርብ መንፈሳዊ መስዋእቲ እዩ። በዚ ድማ ኣምልኾ ድሕሪ ሕጂ ብሜካኒካዊ መንገዲ ዝፍጸም ሂደት ኣይኮነን፤ ከምቲ ጐይታ የሱስ ኣብ ዮሃንስ 4 ዝበሎ፣ ብመንፈስ ዝፍጸም ተግባር እዩ። ማለት፣ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ልቢ እቲ ምእመን መዝሙራት ኣምልኾ – “ክብርን” እንተደኣ ደሊኹም፣ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስን ንኣምላኽ ኣቦን – ይፈጥር።ክርስትያናዊ ኣምልኾ፣ ከምቲ ናይ ኣይሁድ ሌዋውያዊ ኣምልኾ ዘይኮነስ፣ እቲ ኣምላኺ ናብ ዝኾነ ፍሉይ ቦታ ኪኸይድ ወይ ዝኾነ ፍሉይ ስርዓት ኪፍጽም ከም ዘየድልዮ ምግንዛብ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስርዓት ሌዋውያን ንኣምልኾ ምስ ምድራዊ ድንኳን ኣብ የሩሳሌም ኣተሓሓዞ፤ ክሳዕ ክንድዚ እቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ ስደተኛታት ብዘይ መልሲ፣ “ኣብ ምድሪ ጓና መዝሙር እግዚኣብሔር ከመይ ጌርና ንዝምር፧” (መዝ. 137:4) ኢሎም ሓተቱ። ብተወሳኺ፣ ስርዓት ናይቲ ኣገልግሎት ብሕግታት ናይ ስርዓት ሌዋውያን ተሰሪዑ ነበረ። ኣብ ክርስትና ግና ከምኡ ኣይኮነን፣ ከመይሲ ደቂ ኣምላኽ ናብ ክልል ናጽነት መንፈስ ኣትዮም እዮም። እዚ እዩ ድማ ንጽዓት ገሊኦም፣ ንሓደ ዓይነት ኣሰራርሓ ኣብ ቅደም ተኸተል ፍጻሜታት ኣብ እዋን ምብራስ እንጌራ ንጐይታ ንምዝካር፣ ዘይተመጣጠነ እንተዘይኮይኑ ዘገርም ዝገብሮ።ኣብ ክርስትና ኣምልኾ ይቐርብ ብመንፈስ፣ ኣብ ዝኾነ ቦታ ኣብ ዝኾነ እዋን፣ ከመይሲ እታ ናብ ቅድስተ ቅዱሳን እትወስድ መገዲ ሕጂ ተገሊጻ እያ (እብ. 9:4)። እዚ ድማ ብዓወት ዝመልኦ ድምጺ ጐይታ ኣብ መስቀል፣ “ተፈጺሙ!” (ዮሃ. 19:30) ምስ በለ ተግባራዊ ኾነ። ሽዑን ኣብኡን፣ እቲ ንቅድስተ ቅዱሳን ካብቲ ወጻኢ ክፍሊ ናይቲ ቤተ መቕደስ ዝፈልዮ መጋረጃ ካብ ላዕሊ ክሳዕ ታሕቲ ብኽልተ ተቐደደ (ማር. 15:38)። እቲ ምእመን፣ ስለዚ፣ ንኣምልኾን ንምምላኽን “ኣኼባ ኣምልኾ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ክጽበ ኣየድልዮን እዩ፣ ከመይሲ እቲ ክርስትያን ዝምልከሉ መንፈስ ብጂኦግራፊ፣ ብኣጋጣሚ ወይ ብስርዓታዊ ገደባት ኣይተገደበን። መንፈስ ኩሉ ግዜ ምስቲ ምእመን እዩ፣ ኣብኡ ይነብር። እቲ ክርስትያን ኩሉ ግዜ ኣብ መቕደስ እዩ፣ ኣብ ዝኾነ ቦታ፣ ኣብ ዝኾነ እዋን ንምምላኽ ድሉው እዩ – ከምኡ ድማ ኪገብር ይግባእ።ብዛዕባ እቲ ጸሓፊ፡ ሃምፍሬይ ደንካንሰን ቃል ኣምላኽ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ፣ ባሃማስ፣ ከምኡውን ደሴታት ተርክስን ካይኮስን ይምህር። እዚ ጽሑፍ እዚ ካብቲ ብቐረባ ዝወጸ መጽሓፉ እዩ፣ጸሎትን ኣምልኾን ብመንፈስ ቅዱስ ብኦቨርኮመር ፕረስ፣ ሳንዱቕ 248፣ ኦዎሶ፣ ሚቺጋን፣ 48867 ዝተሓትመ።