መዝሙራት ምዕራግ
ኣብ ብሉይ ኪዳን መጽሓፍ መዝሙር 15 “መዝሙራት ምዕራግ” (መዝሙር 120-134) ይርከብ። ኣብ ትርጉም ኪንግ ጀምስ እቲ ርእሲ “መዝሙር ደረጃታት” ይብሎም። እቲ “ደረጃታት” ተባሂሉ ዝተተርጎመ ዕብራይስጢ ቃል ኣብ ካልእ ቅዱስ ጽሑፍ ተጠቒሱ ኣሎ። ንኣብነት፡ ኣብ 2 ነገስት 20:9፡ ንደረጃታት ሰዓት ጸሓይ ንጉስ ህዝቅያስ የመልክት። ብሓፈሻ፡ እቲ ቃል ናብ ዝለዓለ ቦታ ምጉዓዝ ማለት እዩ፡ ከምኡ’ውን ከም ዕብራይስጢ መዝገበ ቃላት፡ ኣብዚ መዝሙራት እዚ ምጥቃሙ ናብ ፍጻሜ ዝመርሕ ምዕባለ የርኢ።
እዚ መዝሙራት እዚ ስለምንታይ ከምዚ ዝብል ርእሲ ከም ዘለዎ ብዙሕ ግዜ ይሕተት። ኣብ ቤተ መቕደስ የሩሳሌም ካብ ኣደባባይ ኣንስቲ ናብ ኣደባባይ እስራኤላውያን ዝወስዳ ዓሰርተ ሓሙሽተ ደረጃታት ነበራ። ከም ኣይሁዳዊ ትውፊት፡ ሌዋውያን ኣብዚ ደረጃታት እዚ ደው ኢሎም መዝሙራት ይዝምሩ ነበሩ፡ እዚ ግን ብሓቂ ከም ዝዘመሩሉ ዝኾነ መርትዖ የለን። እዚኣቶም መዝሙራት። ገሊኦም “መዝሙራት ምዕራግ” ምስ ምምላስ ህዝቢ እስራኤል ካብ ስደቶም ኣብ ባቢሎን ከም ዝተተሓሓዘ ይሕብሩ። እዚ ሓቂ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ገሊኦም ካብዚ መዝሙራት እዚ ግን ቅድሚ ስደት ከም ዝተጻሕፉ ይርአ።
ሓድሓደ ግዜ እዚ መዝሙራት እዚ “መዝሙራት ጉዕዞ” ተባሂሉ’ውን ይጽዋዕ። ምስቲ እስራኤላውያን ካብ ኣባይቶም ናብ የሩሳሌም ንእግዚኣብሔር ከም ዝኣዘዞም ንምምላኽ ዝገብርዎ ዝነበሩ ጉዕዞታት ዝተተሓሓዘ ይመስል። (ዘዳግም 16:16-17)። ኣብ እስራኤል ርክባት ስድራቤት ሓያል ነበረ፡ ኩሎም ኣባላት ስድራቤት ንምምላኽ ናብ የሩሳሌም ክበጽሑ ነበሮም (ዘዳግም 16:11)። ማርያምን ዮሴፍን ንየሱስ ንመጀመርታ ግዜ ወዲ ዓሰርተ ክልተ ዓመት ከሎ ንፋስጋ ንምብዓል ናብ የሩሳሌም ከም ዝወሰድዎ ተነጊሩና ኣሎ (ሉቃስ 2:41-42)። ገሊኦም ካብዚ መዝሙራት እዚ፡ ከም 127ን 128ን፡ ሓያል “ስድራቤታዊ” ጭብጢ ኣለዎም፡ ከም ስድራቤት ሓቢሮም ክጓዓዙ ከለዉ ንምዝማር ዝግባእ ነበረ። መዝሙር 122:4 ብፍላይ ነቶም ዓሌታት ናብ የሩሳሌም ንምምላኽ ዝወጹ ከም ዝነበሩ የመልክት።
እታ ቤተ ክርስትያን ሎሚ ሰማያዊት እምበር ምድራዊት ህዝቢ ኣይኮነትን። ንሕና እቲ ጐይታ የሱስ ዝተጸበዮ ግዜ ንነብር ኣሎና፡ ንምምላኽ ናብ የሩሳሌም ክንወጽእ ኣየድልየናን። እቲ ኣምላኽ ሎሚ ዝደልዮ ኣምልኾ “ብመንፈስን ብሓቅን” ክኸውን ኣለዎ፡ ምስ ዝኾነ ምድራዊ ማእከል’ውን ኣይተተሓሓዘን (ዮሃንስ 4:21-24)። ይኹን እምበር፡ ብሓደ መገዲ ንሕና ከምቶም ናይ ብሉይ ኪዳን እስራኤላውያን ኢና፡ ከመይሲ ንሕና ሓለውቲ ኢና። እዛ ምድሪ እዚኣ ናይ ወትሩ መበቆልና ኣይኮነትን። ናብ ሰማይ ናብ ቤተና ክንጓዓዝ ከለና “ጓኖትን ሓለውትን” ኢና (1 ጴጥሮስ 2:11)፡ “እቲ ሰራሕን ገባርን ኣምላኽ ዝኾነ ከተማ” ንደሊ ኣሎና (እብራውያን 11:10)። ነዚ ምምስሳልን ፍልልያትን ኣብ ኣእምሮና ብምሓዝ፡ ካብ ምዝማር መዝሙራት ምዕራግ ክንመሃሮ እንኽእል ገለ ጠቓሚ ትምህርቲ ኣሎ።
መዝሙር 120
እቲ ናይ መጀመርታ መዝሙር ምዕራግ ኣብ ወጻኢ ሃገር ተሰሪሑ ኣሎ። እቲ ጸሓፊ ምስቶም ንሰላም ዝጻረሩ ሰባት ዝነብር ጭንቕ ዝበለ ሰብ እዩ። ይብኪ፡ “ኣነ ንሰላም እየ፡ ግን ክዛረብ ከለኹ፡ ንሳቶም ንውግእ እዮም” (ቁ. 7)። ንሱ ብዙሕ ግዜ ብሓሳዊ ልሳንን ሓሳዊ ከናፍር ረሲኣን ይሳቐ ነበረ፡ ካብ ከምዚ ዝበለ ድማ ምድሓን ይጽሊ ነበረ። ሓሶት እግዚኣብሔር ዝጸልኦ ነገር እዩ (ምሳሌ 6:17)፡ ንሕና ድማ ንዘረባና ንእኡ ባህ ዘብል ምዃኑ ክንርግጽ ኣሎና። ንዘረባኦም ዘይገትኡ ክፈርድ እዩ። ከምቲ ጸሓፊ እዚ መዝሙር እዚ፡ ንሕና’ውን ተጻብኦ ክንረክብ ንኽእል ኢና፡ ናብ ዝሓሸ ቦታ ንምኻድ ድማ ክንናፍቕ ንኽእል ኢና። እቲ ሰማያዊ ቤት ኣብ ልብና ናፍቖት ክፈጥር ኣለዎ!
መዝሙር 121
እዚ ብዙሕ ግዜ “መዝሙር ተጓዓዛይ” ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቲ “ምሕላው” ዝብል ቃልን “ሓላዊ” ዝብል ቃልን ሽዱሽተ ግዜ ይርአ፡ ነቲ ጭብጢ እቲ መዝሙር ድማ የረጋግጽ። ክንብቦ ከለና፡ ንእስራኤላውያን ናብ የሩሳሌም ክጓዓዙ ከለዉ ክንርኢ ንኽእል ኢና። ንሳቶም ንምክልኻል ንእግዚኣብሔር ብተስፋ ይጥምቱ፡ ኣይተስፉን ድማ። ንህዝቡ ብለይትን ብመዓልትን ይሕልዎም፡ ብደሓን ድማ ናብ መዓርፎኦም ከብጽሖም እዩ። ንሕና’ውን ንሱ “ካብ ሕጂ ንዘለኣለም” ከም ዝሕልወና ክንርግጽ ንኽእል ኢና (ቁ. 8)።
መዝሙር 122
እዚ መዝሙር እዚ ካብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ክልተ ዝተፈላለየ እዩ፡ ከመይሲ ብዳዊት ተጻሒፉ እዩ። “ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጎስኩ” (ቁ. 1) ይብል ይጅምር። ንክርስትያናዊ ሕብረት ብዝረኸብናዮ ዕድል ንሕጎስ ዲና? መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ህዝቢ ኣምላኽ ክንራኸብ ክንደይ ኣድላዪ ምዃኑ ይነግረና (እብራውያን 10:25)። ኣብዚ መዝሙር እዚ እቶም ዝተፈላለዩ ዓሌታት “ንእግዚኣብሔር ንምምስጋን” (ቁ. 4) ክጓዓዙ ከለዉ ብሓደ ዕላማ ተዋሂዶም ይርአዩ። ብብዙሕ ውልቃዊን ባህላዊን ፍልልያት እኳ እንተሃለወ፡ ህዝቢ ኣምላኽ ሎሚ ነዚ ሓድነት እዚ ንዓለም ከርኢ ኣለዎ። ከም እስራኤላውያን፡ ንሕና’ውን ኣብ መንጎ ህዝቡ ንሰላም ዘሎ ግብራዊ ተመክሮ ክንደሊ ኣሎና። እታ ምድራዊት ከተማ የሩሳሌም ኣብ ትልሚ ኣምላኽ ገና ኣላ። ንሰላማ’ውን ክንጽሊ ክንሓስብ ኣሎና (ቁ. 6)።
መዝሙር 123
እዚ መዝሙር እዚ ኣይሁድ ኣብ ባቢሎን ገና ምርኮኛታት ኣብ ዝነበሩሉ “ዝተሓተ” ግዜ ከም ዝተጻሕፈ ኣዝዩ ይኸውን። ብዘይኣምላኻዊ መሳቕይቶም ይንቀፉን ይሳቐዩን ከለዉ፡ ንምድሓን ንኣምላኾም ብተስፋ ይጥምቱ ነበሩ። እቲ ውልቃዊ ምእመን ሎሚ ንመዓልታዊ መሪሕነትን ኣንፈትን ንእግዚኣብሔር ምጽባይ ዝብል ተመሳሳሊ ኣመለኻኽታ የድልዮ፡ “ኣዒንትና ንእግዚኣብሔር ኣምላኽና ይጽበያ፡ ክሳዕ ዝምሕረና” (ቁ. 2)።
መዝሙር 124
እዚ ብዳዊት ዝተጻሕፈ ካልኣይ መዝሙር ምዕራግ እዩ። ካብ ጸላእቶም ዝገጥሞም ዝነበረ ሓደጋታት ብምፍላጥ፡ እቲ ህዝቢ ንእግዚኣብሔር ንምድሓኑ ብምምስጋን ተዋሂዱ። ንሱ እንተዘይሓገዞም፡ እንታይ ምኾኑ? ብዙሓት ካብ ህዝቢ ኣምላኽ ካብ ሽዑ ንነጀው ነዚ ቃላት እዚ ክዝምሩ ክኢሎም እዮም፡ ከመይሲ ንምሕረትን ሓይልን ኣምላኽ ተመኪሮም እዮም። ንእግዚኣብሔር ምፍላጥ ኩሉ ፍልልይ ይፈጥር! “እግዚኣብሔር ኣብ ወገንና እንተዘይነበረ ... ሓገዝና ብስም እግዚኣብሔር እዩ” (ቁ. 1,8)።
መዝሙር 125
እቶም ሓለውቲ ናብ የሩሳሌም ምስ ቀረቡን ነቲ ንፍቕርቲ ከተማኦም ዝኸበበ ኣኽራን ምስ ረኣዩን፡ እግዚኣብሔር ባዕሉ ከም ዝኸበቦም ኣዘኻኸሮም (ቁ. 2)። ንሱ ነቲ እንመክሮ ጸቕጢ ይፈልጥ፡ ብምሕረት ድማ ብግቡእ ግዜ ጣልቃ ክኣቱ እዩ (ቁ. 3)። ገና ሓቂ እዩ፡ “እቶም ብእግዚኣብሔር ዝእመኑ ኸም ደብረ ጽዮን ክኾኑ እዮም፡ እዚኣ ድማ ኣይትናወጽን እያ” (ቁ. 1)። ኣብ ህይወቶም እቲ ዓለም ዘይርድኦ ምትእምማን ክረኽቡ እዮም።
መዝሙር 126
እዚ መዝሙር እዚ ንመዝሙር 123 የሰላስል። እቶም ሓለውቲ ካብ ስደት ምስ ተመልሱ እንታይ ሓጎስ ኣብ ልቦም ምመልአ! እቶም ኣህዛብ ኩሉ ግብሪ እግዚኣብሔር ምዃኑ ምተረድኡ። ነቲ ክቡር ምድሓንና ክንዝክር ከለና፡ ንሕና’ውን ብሓጎስ ክንዝምር ንኽእል ኢና፡ “እግዚኣብሔር ዓበይቲ ነገራት ገይሩልና” (ቁ. 3)። ንኻልኦት ምዝራብ ዘለና ሓላፍነት ኣብ ምዝራእ ዘርኢ ይርአ። እቲ ዕዮ ከቢድን ተስፋ ዘቑርጽን ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ግን እቲ ምህርቲ ምስ መጸ ሓጎስ ክህሉ እዩ። ንዕዮና ክባርኽ ንጐይታ ምህርቲ ክንጥምት ኣሎና፡ “እቶም ብንብዓት ዝዝርኡ ብሓጎስ ክዓጽዱ እዮም” (ቁ. 5)።
መዝሙር 127
እዚ መዝሙር እዚ፡ ንሰሎሞን ከም ዝተጻሕፈ ዝተለለየ፡ ብዳዊት’ውን ከም ዝተጻሕፈ ይግመት። ቤተ መቕደስ ይሃንጽ፡ ጸጥታ ከተማ ይሕሉ፡ ወይ ስድራቤቱ የዕቢ፡ ሰሎሞን ንእግዚኣብሔር ምምርኳስ ክመሃር ነበሮ። “እግዚኣብሔር ንቤት እንተዘይሃነጻ፡ እቶም ዝሃንጽዋ ብኸንቱ ይጽዕሩ” (ቁ. 1)። ብሓዘን፡ ኣብ ጉዳያት መርዓን ምስ ስድራቤቱን ፈሺሉ (1 ነገስት 11)። ክርስትያን ወለዲ ሎሚ ደቆም ካብ እግዚኣብሔር ዝረኸብዎ ውርሻ ምዃኖም ክፈልጡ ኣለዎም። ከምቲ ፍላጻታት ዓቕሚ ዘለዎም፡ ደቅ’ውን ከምኡ እዮም። ንጥቕሚ ብግቡእ ከም ዝተዳለዉ ክንርግጽ ኣሎና።
መዝሙር 128
እቲ ጭብጢ ናይ ስርዓታዊ ህይወት ኣብዚ ተሰሪሑ ኣሎ። ኩሉ በረኸት ኣብዚ መዝሙር እዚ ካብ ምፍራህ እግዚኣብሔር ዝመጽእ እዩ። ካብዚ ዝዓቢ ነገር የለን፡ “ብጹዕ እዩ እቲ ንእግዚኣብሔር ዝፈርህ ኩሉ” (ቁ. 1)። ኣብዚ “መዝሙር ስድራቤት” እዚ እታ ኣደ ኣብ ማእከል ቤት ኣላ፡ ብሰብኣያ ድማ ብብቕዓት ትድገፍ። ኣምላኻውያን ወለዲ ኣብ ደቆምን ኣብ ሃገሮምን ጠቓሚ ጽልዋ ክህልዎም ይኽእል እዩ (ቁ. 5-6)።
መዝሙር 129
ካብ ምውላዳ ኣብ ግብጺ (ዘጸኣት 1) ንነጀው፡ ሃገር እስራኤል ተሳቒያ እያ። እታ ሃገር ምድሓና ተኣምር እዩ! እግዚኣብሔር ኣብ መወዳእታ ምስ ኩሎም ጸላእቲ እስራኤል ክዋጋእ እዩ። እቲ ሳልሳይ ቁጽሪ እዚ መዝሙር እዚ ንጐይታ የሱስ፡ እቲ ድሕሪኡ ብጭካኔ ዝተገርፈ፡ ብርግጽ የዘኻኽረና፡ “እቶም ሓረስቶት ኣብ ድሕረይ ሓሪሶም”። ኣብ ህይወትና፡ ኣብ ግዜ ጸበባ ካብ ግዜ ዕረፍቲ ንእኡ ዝያዳ ንፈልጥ።
መዝሙር 130
እቲ ኣብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ መዝሙር ብሃገራዊ ደረጃ ዝተመከረ ኣብዚ ብውልቃዊ ደረጃ ተገሊጹ ኣሎ። እቲ ጭብጢ ጸበባ ይቕጽል፡ ከም ውልቀ ሰብ ካብ ጥልቂ ተስፋ ምቑራጽ ናብ እግዚኣብሔር ይጽውዕ። ኣምላኽና መሓርን ይቕረ በሃልን እዩ፡ ንሕና ድማ ኣብኡ ክንተስፋ ኣሎና። “ነፍሰይ ንእግዚኣብሔር ትጽበዮ፡ ካብቶም ንጽባሕ ዝሕልዉ ዝያዳ” (ቁ. 6)። ከምቲ ንግሆ ዝወግሕ፡ እግዚኣብሔር ብግዜኡ ምድሓን ከምጽእ እዩ – ንቕዱሳኑ ድማ ይመጽእ ኣሎ!
መዝሙር 131
ካልእ መዝሙር ዳዊት፡ ግን እዚ ግዜ እዚ ንኽስታት ዝምልስ ይመስል። ኣገባብ ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ዝበለጸ ምዃኑ ብምፍላጥ፡ ንሱ ብትሕትና ንፍቓድ ኣምላኽ ይቕበል። “እስራኤል ካብ ሕጂ ንዘለኣለም ብእግዚኣብሔር ይተስፋ” (ቁ. 3)። ትሕትናን ተስፋን ንውሉድ ኣምላኽ ክሕብሩ ኣለዎም።
መዝሙር 132
ገሊኦም እዚ መዝሙር እዚ ብሰሎሞን ንምዝማር ኣብ ምረቓ ቤተ መቕደስ ከም ዝተጻሕፈ ይሕብሩ። ንምምጻእ ታቦት ናብ የሩሳሌም ይገልጽ፡ ስለዚ ድማ ንሓለውቲ ንምዝማር ዝግባእ መዝሙር ነበረ። ካብ መዝሙራት ምዕራግ ዝነውሐ እዩ። ብፍላይ ንቁጽሪ 9 ኣስተብህል፡ “ካህናት ብጽድቂ ይልበሱ፡ ቅዱሳንካ ድማ ብሓጎስ ይጨድሩ።” ምእመናን ሓድሽ ኪዳን’ውን “ካህናት” እዮም (ራእይ 5:10፤ 1 ጴጥሮስ 2:5,9)፡ ብጽድቂ ክርስቶስ ድማ ተለቢሶም ኣለዉ (1 ቆሮንቶስ 1:30)። ከምዚኦም ናይ ብሉይ ኪዳን ቅዱሳን፡ ንሕና’ውን እግዚኣብሔር ዝገበረልና ክንሕጎስ ንኽእል ኢና።
መዝሙር 133
እዚ ናይ ዳዊት ዝኾነ ናይ መወዳእታ መዝሙር ምዕራግ እዩ። እቲ ኣብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ መዝሙራት ዝተራእየ ጭብጢ ሓድነት ኣብዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፡ “እንሆ፡ ኣሕዋት ብሓድነት ክነብሩ ክንደይ ጽቡቕን ባህ ዘብልን እዩ” (ቁ. 1)። ክርስትያናዊ ሓድነት ሎሚ ብጽዓት ሰብ ክፍጠር ኣይከኣልን። ሓላፍነትና ነቲ ዘሎ ሓድነት መንፈስ ምሕላው እዩ (ኤፌሶን 4:3)።
መዝሙር 134
እዚ ናይ መወዳእታ መዝሙር ምዕራግ ነቲ ስብስብ ዝግባእ መደምደምታ እዩ። ኣብ ቤተ መቕደስ ተሰሪሑ፡ ኣብ መወዳእታ ምሸት ኣምልኾ ኣብ በዓል ዳስ ከም ዝተዘመረ ይኸውን። እቶም ሓለውቲ ኣብ መወዳእታ ነፍሲ ወከፍ በዓል ካብ የሩሳሌም ክወጹ ከለዉ፡ በረኸት እግዚኣብሔር ናብ ቤቶም ክወስዱ ይደልዩ ነበሩ። ከምቶም ቀዳሞት ምእመናን ሓድሽ ኪዳን፡ ንሕና’ውን ንእኡ ብቐጻሊ ንባርኾ (ሉቃስ 24:53)፡ ኣብ ህይወትና ከም ሓለውቲ ድማ በረኸቱ ዝያዳ ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። “እግዚኣብሔር ሰማይን ምድርን ዝገበረ ይባርኽካ” (ቁ. 3)።
