ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ኪሰግዱ ኸለዉ
“እመነኒ፡ ኣብዛ ደብሪ እዚኣ ዀነ ኣብ የሩሳሌም ንኣብ እትሰግድሉ ሰዓት ክትመጽእ እያ። ንስኻትኩም ዘይትፈልጥዎ ትሰግዱ፡ ንሕና ግና እንሰግዶ ንፈልጥ ኢና፡ ምድሓን ካብ ኣይሁድ እዩ እሞ። እታ ሰዓት ክትመጽእ እያ፡ ሕጂውን በጺሓ ኣላ፡ እቶም ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ንኣብ ብመንፈስን ብሓቅን ኪሰግድሉ እዮም እሞ፡ ኣቦ ኸኣ ከምዚኦም ዝበሉ ኣምለኽቲ ይደሊ ኣሎ። ኣምላኽ መንፈስ እዩ፡ እቶም ዚሰግድሉ ኸኣ ብመንፈስን ብሓቅን ኪሰግዱሉ ይግብኦም እዩ።” ዮሃንስ 4:21-24
ኣብዚ ጥቕስታት እዚ፡ የሱስ እታ ሰበይቲ ኣምልኾ ዝበለቶን እቲ ኣቦ ዝደልዮ ዝነበረ ኣምልኾን ብንጹር ፈሊዩ ኣርእዩ። እቲ ኣቦ ዝደልዮ ዝነበረ ኣምልኾ ብፍሉይ ክርስትያናዊ ባህርይ ዘለዎ እዩ—እዚ ኸኣ መንፈስ ቅዱስ ኣብቲ ኣምላኺ ኪነብር የድልዮ። እታ ሳምራዊት ሰበይቲ ብዛዕባ ኣምልኾ ዝዛረበቶ፡ ባዶ ስርዓታት ክንብሎ እንኽእል ሜካኒካዊ ኣገባባት እዩ ነይሩ።
ባዶ ስርዓታትን ሓቀኛ ክርስትያናዊ ስርዓታትን ንፈላለ። ንኣብነት፡ ቅዱስ ቁርባንን ጥምቀትን ጽኑዕ ኣገባብ ዝኽተሉ ስርዓታት እዮም። ይኹን እምበር፡ ከም ክርስትያናዊ ስርዓታት መጠን፡ ንታሪኻዊ ወይ ንመጻኢ ሓቅታት ምልክታት እዮም።
ግናኸ፡ ኣብ መንጎ እቲ እታ ሰበይቲ ዝዛረበቶ ኣምልኾን እቲ ጐይታና ዝዛረበሉ ኣምልኾን ዘሎ ፍልልይ እንታይ እዩ፧ እቲ ሳምራውያን ዝፍጽምዎ ዝነበሩ፡ ብኣገባብ ኣይሁዳውያን ዝተሰርዐ እዩ ነይሩ። እዞም ስርዓታት እዚኦም፡ ብኣምላኽ ብሙሴ ዝተዋህቡ፡ ናብቲ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዚፍጸም ዝነበረ ነገራት ዝምልከቱ እዮም ነይሮም።
እቶም ሳምራውያን ስርዓታት ካብ ኣይሁዳዊ ስርዓት ምስ ኣረማዊ እምነት ብምሕዋስ ይፍጽምዎ ነበሩ። ጐይታ ኸኣ እቲ ፍልልይ ንኽትርኢ ኪሕግዛ ደለየ። ስለዚ ኸኣ፡ “ንስኻትኩም ዘይትፈልጥዎ ትሰግዱ፡ ንሕና ግና እንሰግዶ ንፈልጥ ኢና፡ ምድሓን ካብ ኣይሁድ እዩ እሞ” በላ። እቶም ኣብ ኣይሁድነት ዝፍጸሙ ዝነበሩ ስርዓታት ብዛዕባ እቲ ዚመጽእ ክርስቶስ ዝገልጹ ብዙሓት ነገራት ነበሮም።
ኣብ እብራውያን 8-10፡ እቲ ጸሓፊ እዞም ስርዓታት እዚኦም ምስ ክርስቶስን ክርስትናን ከመይ ከም ዝተኣሳሰሩ ይነግረና።
እዘን ሰለስተ ምዕራፋት እዚኤን፡ ኣምላኽ ብክርስቶስ ገይሩ እቲ ብሙሴ ዝሃቦ ነገራት ከም ዘወገደ፡ ንሓድሽ ነገር ከኣ ከም ዘእተወ ይገልጻ፡ “ናብ ዓለም ምስ መጸ ኸኣ፡ ‘መስዋእትን ምቕራብን ኣይደሌኻን፡ ስጋ ግና ኣዳልየለይ። ብመስዋእቲ ምሕራርን መስዋእቲ ሓጢኣትን ኣይተሓጐስካን። ሽዑ ኸኣ፡ ‘እንሆ፡ መጺአ ኣሎኹ—ኣብ መጽሓፍ ብዛዕባይ ተጻሒፉ ኣሎ—ፍቓድካ ኽገብር፡ ኣምላኽ’ በለ። ... ነቲ ቐዳማይ የርሕቖ፡ ነቲ ኻልኣይ ምእንቲ ኼቕውም” (እብ. 10:5-9)።
ብምምጻእ ክርስቶስን ብመስዋእታዊ ዕዮኡን፡ ኣምላኽ ሓድሽ ስርዓት ኣእተወ፡ እዚ ኸኣ ሓድሽ ዓይነት ኣምላኺ ይሓትት። እቲ ዚኸውን ዝነበረ እናፈለጥ፡ የሱስ ነታ ሰበይቲ፡ “እታ ሰዓት ክትመጽእ እያ፡ ሕጂውን በጺሓ ኣላ፡ እቶም ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ንኣብ ብመንፈስን ብሓቅን ኪሰግድሉ እዮም እሞ፡ ኣቦ ኸኣ ከምዚኦም ዝበሉ ኣምለኽቲ ይደሊ ኣሎ። ኣምላኽ መንፈስ እዩ፡ እቶም ዚሰግድሉ ኸኣ ብመንፈስን ብሓቅን ኪሰግዱሉ ይግብኦም እዩ” (ዮሃ. 4:24) በላ። የሱስ እቲ ቅድሚ ሕጂ ብኣምላኽ ዝተዋህበ ንሓቀኛታት ኣምለኽቲ ከም ዘይበቅዕ ነገራ።
እብራውያን 10:1-2፡ እቲ ሙሴ ንእስራኤል ዝሃቦ “ጽላሎት እቲ ዚመጽእ ጽቡቕ ነገር” ጥራይ ከም ዝነበረ ይነግረና። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ነቶም ስርዓታቱ ዝፍጽሙ ዝነበሩ ኣምለኽቲ ፍጹማት ኪገብሮም ኣይከኣለን። ግናኸ፡ ብክርስቶስ ሓደስቲ ኣምለኽቲ ኣሎና፡ እዚኦም ከኣ “ፍጹማት” (ምሉኣት) ዝኾኑ፡ እሞ ኸኣ በቲ ኣቦ ዝደልዮ ዝነበረ ኣገባብ ኪሰግዱ ዚኽእሉ እዮም። እዚኦም ብመንፈስ ቅዱስ፡ ኣብኦም ዚነብር፡ ብመንፈስን ብሓቅን ኪሰግዱ ተዓጢቖም እዮም።
እቲ ፍልልይ ንመሰስ። ኣይሁዳውያን ኣምለኽቲ ዝተሓጽሩ ነበሩ፡ ምኽንያቱ ኣምልኾኦም ምስቲ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረ ኣካላዊ ቤተ መቕደስ ዝተኣሳሰረ ስለ ዝነበረ። ብዘይ ኣቑሑት ቤተ መቕደስ ኪሰግዱ ኣይከኣሉን፡ ኣብ የሩሳሌም ስለ ዝነበረ ኸኣ፡ ናብኡ ኪኸዱ ነበሮም። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ ስዱዳን፡ “ኣብ ምድሪ ጓና ከመይ ገይርና መዝሙር እግዚኣብሄር ክንዝምር ኢና፧” (መዝ. 137:4) በሉ። እቶም ኣይሁዳውያን ስርዓታት ኣምልኾ ኣብ የሩሳሌም ጥራይ ኪፍጸሙ ይኽእሉ ነበሩ።
የሱስ ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ድሕሪ ሕጂ ምስ ኣካላዊ ቤተ መቕደስ ኣብ ኣካላዊ ቦታ ከም ዘይተኣሳሰሩ ይብል ነበረ። ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ድሕሪ ሕጂ ንኣምላኽ ብመንፈስ ኪሰግዱ እዮም፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ መንፈስ እዩ። ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ድሕሪ ሕጂ ኣካላዊ ቦታ ንኣምልኾኦም ኪደልዩ ኣየድልዮምን፡ ምኽንያቱ ምስ ኣምላኽ፡ መንፈስ ዝኾነ፡ ብመንፈስ ቅዱስ፡ ኣብኦም ዚነብር፡ ተኣሳሲሮም እዮም። ስለዚ፡ ብሓድሽ ስርዓት፡ ናብ ኣካላዊ ቦታ ምቕራብ ብፍጹም ኣየድልን።
ክርስትያናት ንኣምልኾ ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ኣብ ዝተሰማምዑሉ ቦታ ኪመጹ ምጽባይ ዘየድልዮም ምዃኑስ ኣየገርምን ድዩ፧ ብሓቂ፡ እቶም ብክርስቶስ ዘለዉ ናብ ሓቀኛ መቕደስ ኣትዮም እዮም፡ ብኢድ ዝተሰርሐ ህንጻ ኣይኮነን። ብመንፈስ ናብ ሰማይ ባዕሉ ኣትዮም እዮም (እብ. 8:1-2)። ኣብ ዝኾነ ግዜ ኣብ ዝኾነ ቦታ ንኣምላኽ ኪሰግዱ ተዓጢቖምን ነጻን እዮም። እዚ ኸኣ እቲ ኽንገብሮ ዚግብኣና እዩ፡ ምኽንያቱ በዚ ምኽንያት እዚ ኢና ሓድሽ ፍጥረት ዝኾንና።
የሱስ ኣቦ ኣምለኽቲ ይደሊ እምበር፡ ኣገልገልቲ ከም ዘይደሊ ኣስተብህል። ብኣገልግሎት ክንደይ ኢና እንተሓዝ፧ እዚ ኸኣ ኣብቲ ስውር ልብና ንርእስና ክብሪ ስለ እንደሊ ድዩ—ክብሪ ኻብ ግምገማ ሰብ ንኣገልግሎትና ዝርከብ፧ ህዝቢ ኣምላኽ ብምርጫ ኣብ ኣገልግሎት ብምጥባስ ክንደይ ኢዮም ካብ ሓቀኛ ዕድሎም ዚስረቑ፧
ክርስትያናት ኣብ ኣምልኾ ተዋፊሮም ከለዉ፡ ኣብ ግዜ ሓደ ግዜ ኣብ ባእስን ምፍልላይን ኪዋፈሩ ኣይክእሉን። ኣብ ተግባራት ኣገልግሎትና ኢና ንሓድሕድና ዘይንሰማማዕ። እዚ ኸኣ ኣብ “ዕዮና” ንጐይታ ክንተኩር ከለና ዚርአ ውጽኢት እዩ። ኣገልግሎት ከም ክርስትያናዊ ግዴታና ገይርና ኽንሓስብ የብልናን ኣይብልን። ኣገልግሎት ካብ ኣምልኾ ኺፍስስ ከሎ ጥራይ እዩ ቅቡል ኪኸውን ዚኽእል እብል።
ግናኸ፡ ብዛዕባ ኣምልኾ ብቐሊሉ ዘይሕሰብ ካልእ ገጽ ኣሎ። ኣምልኾ ብቐንዱ ኣብቲ ንሕና እንዛረቦ ምስጋና፡ ፍረ ከናፍርና ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ንምግላጽ ኣምልኾና ኣየድልዮን። ካብቲ ዕምቈት ህላዌና እዩ ዚቕበሎ፡ ምኽንያቱ ሓቀኛ ኣምልኾ ብሓቂ ምትእስሳር መንፈስና ምስ መንፈሱ እዩ። ኣምልኾ በዚ ጥራይ እውን ኣይተሓጽረን፡ ምኽንያቱ ብሓቂ ብመንፈስ ክንከውን ከለና፡ ኣተሓሳስባ ኣምልኾና ናብ ተግባራት ይፈስስ፡ እዚ ኸኣ ቅቡል ኣገልግሎት የፍሪ። እዚ ሂደት እዚ ብግዜ፡ ቦታ ወይ ንውሓት ኣይተሓጽረን። ናብዚ ኩነታት እዚ ዘይተሓጽረ ምብጻሕ ኣሎና።
ብሓቂ፡ ሓቀኛ ኣምልኾ ተግባር ካብ ምዃን ንላዕሊ፡ ንኣነባብራና፡ ንኣገባብ ንግድና፡ ንጥራት ዝምድናታትና፡ ንኸመይ ንነዳያት እንደግፍን ንኸመይ ምስ ጎረባብትና እንደሓድርን ዚቕይር ናይ ዘለኣለም ኣተሓሳስባ ኣኽብሮት እዩ። ናብቲ ኣብቲ ከባቢያዊ ቤተ ክርስትያን ዘሎ ፍሉይ ኣገልግሎት ይድርኸና። እዚ ኸኣ እቲ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ሮሜ 12:1 (NIV) ዚምህሮ እዩ፡ “ስለዚ፡ ኣቱም ኣሕዋት፡ ብምሕረት ኣምላኽ እምሕጸነኩም፡ ንስጋኹም ህያውን ቅዱስን ንኣምላኽ ቅቡልን መስዋእቲ ጌርኩም ኣቕርቡ፡ እዚ እዩ መንፈሳዊ ኣምልኾኹም።”
ብሃምፍሬይ ደንካንሰን
