ሕቶ፦ የሱስ ኣብ ዮሃንስ 5 ኣብቲ ሓውሲ ማይ ቤትዛታ ዝነበሩ ኩሎም ካልኦት ሕሙማት ስለምንታይ ዘየሕወየ?
መልሲ፦ እቲ ኣብ ዮሃንስ 5 ዘሎ ጸብጻብ ብዛዕባ እቶም ኣብዚ ሓውሲ ማይ ዝነበሩ ካልኦት “ብዙሓት ሕሙማት፣ ዕዉራት፣ ሓንካሳት፣ ሽባታት፣ ንማይ ምንቅስቓስ ዝጽበዩ” (ፍ.3 NKJV) ዝኾነ ነገር ኣይብልን። ስለዚ፣ ከምቲ ሕታሚና ዝገበሮ፣ የሱስ ኣብቲ ሓውሲ ማይ ቤትዛታ ዝነበሩ ኩሎም ካልኦት ሕሙማት ከም ዘየሕወየ ናብ ዝብል መደምደምታ ምብጻሕ ቀሊል እዩ። ግናኸ ብርግጽ ክንብሎ እንኽእል ነገር እንተሎ፣ ንሕና ነዚ ሕቶ እዚ መልሲ ከም ዘይብልና እዩ። እቲ ሃዋርያ ዮሃንስ፣ ደራሲ እዚ ወንጌል እዚ፣ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኹ ነዚ ዝስዕብ ቃል ምስ ጸሓፈስ፣ እዚ ሕቶ እዚ ምሕታት ቅኑዕ ድዩ?
የሱስ ድማ ብዙሓት ካልኦት ትእምርቲ ኣብ ቅድሚ ደቀ መዛሙርቱ ገበረ፣ እዚኣቶም ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ኣይተጻሕፉን እዮም፤ ግናኸ የሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ምእንቲ ክትኣምኑ፣ ብምእማንኩም ድማ ብስሙ ህይወት ምእንቲ ክትረኽቡ፣ እዚኣቶም ተጻሒፎም ኣለዉ (ዮሃንስ 20:30-31)። የሱስ ዝገበሮ ብዙሕ ካልእ ነገር እውን ኣሎ፣ እዚኣቶም ሓደ ብሓደ እንተዝጸሓፉስ፣ እቲ ዓለም እኳ ነቲ ዝጸሓፍ መጽሓፍቲ ክትሕዝ ኣይትኽእልን እያ ይመስለኒ። ኣሜን (ዮሃንስ 21:25)።
ገለ ካብዚ “ብዙሓት ካልኦት ትእምርቲ”ን “ብዙሓት ካልኦት ነገራት”ን ኣብተን ካልኦት ሰለስተ ወንጌላት ተመዝጊቦም ኣለዉ። ይኹን እምበር፣ መንፈስ ኣምላኽ ነቶም ጸሓፍቲ ክጽሕፉ ዘነቓቕዖም ንናይ ንሕና ወይ ንናይ ደቅና መዘናግዒ ኣይተጻሕፈን። እዚኣቶም፣ ብፍላይ ድማ እዚኣቶም “ትእምርቲ”፣ ንየሱስ ከም ክርስቶስ፣ ከምቲ ዝተመባጽዐ መሲሕ፣ ኣብ ቅድሚ ኣንበብቶም ንምቕራብ ተጻሒፎም እዮም፣ ምእንቲ ህይወት – ዘለኣለማዊ ህይወት – ብስሙ ክረኽቡ። በዚ ንጹር ዕላማን ትኩረትን ምኽንያት፣ ወንጌል ዮሃንስ ብዙሕ ግዜ ከም ትራክት ተጠቒሙ እዩ፣ ኣምላኽ ድማ ብምብራሩ ብዙሓት ሰባት ኣድሒኑ እዩ።
ነዚ ወንጌል እዚ ክንበብ ከለና፣ ብዝተደጋጋሚ ብናይ ወዲ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ከም ሰብ ብህድኣትን ብትሕትናን ዝረአ ዘሎ ዘደንቕ፣ ዘገርም ሓይሊ ንግረም ኢና።
ኣብ ምዕራፍ 2 ብዙሕ ማይ ናብ ወይኒ ለወጠ – ሽዱሽተ ኣእማን ማይ ዝሓዙ፣ ነፍሲ ወከፎም 20 ወይ 30 ጋሎን ዝሓዙ። ካብቲ እታ ስድራቤት ኣብዚ መርዓ ዝወደኣቶ ወይኒ ዝበለጸ ጥራት ዘለዎ ወይኒ ነበረ። ድሕሪ በዓል መርዓ ንብዙሕ መዓልታት ዝኸውን ዝተረፈ ክህሉ ምዃኑ ኣየጠራጥርን።
ኣብ ምዕራፍ 4 ንሓደ ወዲ 25 ማይልስ ወይ ከባቢኡ ብቕጽበትን ብምሉእን ኣሕወዮ፣ ኣብቲ ንኣቡኡ እቲ ወዲ ሓዊዩ ምዃኑ ዝነገሮ ጊዜ።
ኣብ ምዕራፍ 5 ነቲ ን38 ዓመታት ኣብቲ ሓውሲ ማይ ዝደቀሰ ሰብ ኣሕወዮ – ምናልባት ካብቶም ኣብኡ ዝነበሩ ካልኦት ሕሙማት ንላዕሊ። እቲ ሰብ ተስፋ ቆሪጹ ነበረ እሞ ብሰንኪ ዝገበሮ ሓጢኣት ሽባ ኮይኑ ነበረ።
ኣብ ምዕራፍ 6 ንኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ሓደ ንእሽቶ ወዲ ዝሃቦ ምሳሕ ኣመስገነ፣ በቲ ሓሙሽተ እንጌራ ባርሌን ክልተ ንእሽቶ ዓሳን ድማ 5,000 ሰባት መገበ (ማቴዎስ 14:21 ይውስኽ፣ “ብዘይካ ኣንስትን ቈልዑን”)። ዝደለይዎ መጠን በልዑ፣ 12 ምልእቲ ቅርጫት ዝተረፈ ድማ ተኣከበ።
ኣብ ምዕራፍ 6 ኣብ ጸልማት ለይቲ 3 ወይ 4 ማይልስ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝተናወጸ ባሕሪ ናብቲ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ጃልባ ዝነበሩሉ ቦታ ተጓዕዘ፣ ንሳቶም ድማ ነቲ ባሕሪ ንምስጋር ይቃለሱ ነበሩ። ኣብ ምዕራፍ 9 ንሓደ ዓብዪ ሰብኣይ፣ ካብ ጥንቲ ዕዉር ዝነበረ ለማኒ፣ ከምኡ ዝበለ ነገር ቅድሚ ሕጂ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፣ ክሓልፍ ከሎ ኣሕወዮ።
ኣብ ምዕራፍ 11 ንሓደ ሰብኣይ፣ ቅድሚ ኣርባዕተ መዓልቲ ዝተቐብረ፣ ካብቲ ስጋኡ ዝነበረሉ ዋሻ ጸውዖ። እቲ ሰብኣይ፣ ኣልኣዛር፣ ብህይወት ወጺኡ መጸ፣ ብናይ መቓብር ክዳውንቲ ተጠቕሊሉ።
ኣብ ምዕራፍ 21፣ ድሕሪ ትንሳኤኡ፣ ንሸውዓተ ካብ ደቀ መዛሙርቱ፣ ንምሉእ ለይቲ ብዘይ ፍረ ዝዓሰዉ ልምዳውያን ዓሳውቲ፣ መርበቦም ኣብ የማናይ ሸነኽ ጃልባ ከውርዱ ነገሮም። እቲ መርበብ ድማ ብ153 ዓበይቲ ዓሳታት ተመልአ እሞ ኣይተሰብረን።
እተን ቅድሚ ሞቱን ትንሳኤኡን ዝተጠቕሳ ሸውዓተ ፍጻሜታት ኩለን ንዕኡ ብልዕለ-ሰብኣዊ መለኮታዊ ሓይሊ፣ ንጥቕሚ ካልኦት ብዘይ ስስዔ ጽቡቕ እናገበረ የርእያ። ብዙሕ ካልእ እውን ክበሃል ይኽእል ነይሩ። እቲ ሻምናይ ትእምርቲ ድማ ድሕሪ ትንሳኤኡ እውን ከምቲ ዝነበረ ምዃኑ የርኢ። ሓይሉ ወይ ፍቕራዊ ሓልዮቱ ንናቱ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ኣይቀነሰን።
ብዛዕባ ህይወት ጐይታና የሱስ ኣብ ምድሪ ክንሓስብ ከለና፣ ንዕኡ ንዝደልዩ ሰባት እናሓለፈ ብዘይ ምሕጋዝ ክኸይድ ርኢናዮዶ ንፈልጥ? ኣይፋል፣ ኩለን ወንጌላት ንዕኡ ንውልቀ ሰባትን ንብዙሓት ሰባትን፣ ክሳዕ ለይቲ እውን፣ ንርእሱ ድሉው ገይሩ የቕርባኦ።
እቲ ኻህን እቲ ሌዋዊ ኣብቲ ብዛዕባ “ጽቡቕ ሳምራዊ” ዝነበረ ጸብጻቡ ብኻልእ ሸነኽ ሓለፉ። እቲ ሳምራዊ፣ ስእሊ ናይ ርእሱ፣ እናተጓዕዘ፣ ናብቲ ፍርቂ ሞይቱ ኣብ ጐድኒ መገዲ ዝደቀሰ ግዳይ መጸ፣ ናብኡ ከደ፣ ሓገዝ ገበረ፣ ናብቲ ቤት እንግዶ ወሰዶ፣ ወጻኢታቱ ከፈለ፣ ንዕኡ ንምምላስ ድማ ተመባጽዐ (ሉቃስ 10:30-37)። ጐይታና የሱስ ከምዚ እዩ። ብዙሓት ሰባት ንዕኡ ሰዓብዎ እሞ ኩሎም ሕሙማቶም ኣምጽኡ። ንሳቶም
ንጫፍ ክዳኑ ጥራይ ክትንክፉ ለመንዎ። ዝነከይዎ ድማ ኩሎም ብምሉእ ሓወዩ (ማቴዎስ 14:36)።
ንሓንቲ ዝተነጽገት ሰበይቲ ንምብጻሕን ብኣኣ ኣቢሉ ድማ ንብዙሓት ካብ ህዝቢ ከተማኣ፣ ሲካር፣ ንምብጻሕን ብሳምራዊት ክሓልፍ ነበሮ (ዮሃንስ 4:4፣ ፍቕድታት 3-42 ርአ)። ንሓንቲ ሰበይቲ ሱሮ-ፊንቄያዊት ብኣጋንንቲ ዝተታሕዘት ጓል ኣሕወያ (ማርቆስ 7:24-30)። ብዙሓት ካልኦት እምነቶም ብጸጋ ዝተዓስየሎም ክንሰይሞም ንኽእል ኢና። ኣብ ካልኣይ ምብጻሑ ናብ ዓዱ ናዝሬት ጥራይ እዩ “ብእኡ ተሰናኸሉ … ኣብኡ ድማ ብሰንኪ ዘይምእማኖም ብዙሕ ግሩም ግብሪ ኣይገበረን” (ማቴዎስ 13:57-58) ኢልና እንምበብ። ነቲ ቃል “ብዙሕ” ኣስተብህል፤ እቲ ቃል “ዝኾነ” ኣይኮነን፣ ከመይሲ ኣብኡ እውን ንዝኣምኑሉ ገለ ግሩም ግብሪ ክገብር እዩ። ነቲ ካብቲ መንፈሳዊ ቃል ኣምላኽ እንፈልጦ የሱስ ንዝደልዩ ሰባት ብዘይ ምሕጋዝ ብዘይ ሓልዮት ክሓልፍ ከም ዝኽእል ምሕሳብ ብሓቂ ኣጸጋሚ እዩ።
ካልእ ክንዝክሮ ዘሎና ነገር ድማ የሱስ ኣብ ምድሪ ክነብር ከሎ፣ ወትሩ ወዲ ኣምላኽ ነበረን እዩን ክኸውን እዩን እኳ እንተኾነ፣ ኣብቲ ሓደ ጊዜ ድማ ወዲ ሰብ፣ ወትሩ ዝምርኮስ እዩ ነበረ። ከምቲ ኣብ ማቴዎስ 12:24-32ን እብራውያን 10:15ን እንርእዮ፣ ብመንፈስ ቅዱስ ገበረ። ብዝተደጋጋሚ ኣብ ወንጌላት ንዕኡ ክጽሊ ንረኽቦ፣ ቅድሚ ምብራቕ ጸሓይ እውን ተንሲኡ ናብ በይናዊ ቦታ ንምጽላይ ይኸይድ ነበረ (ማርቆስ 1:35)። ሉቃስ ኣብ ወንጌሉ 14 ግዜ ብዛዕባ ጸሎቱ ጠቒሱ እዩ። ኢሳይያስ 50:4-5 ንዕኡ ንግሆ ንግሆ ከም ዝገብር ትንቢት ተነበየ። ኣብዚ ኣብ ዮሃንስ 5 ክሕተት ከሎ፣ ኣብ ፍቕዲ 19 ዝኾነ ይኹን ኣቦ ዝገብሮ ዝርእዮ፣ ንሱ፣ ወዲ፣ ብተመሳሳሊ መገዲ ከም ዝገብር ኣረጋገጸ። ብዛዕባ እዚ ምስ ኣቦ ዘለዎ ጥቡቕ ዝምድና ኣብ ዮሃንስ 7–8 ዝያዳ ተዛረበ። ኣቦ ኣብቲ የሱስ ኣብ መጀመርታ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ ክጥመቕ ከሎ (ማቴዎስ 3:17) ከምኡ ድማ ድሕሪኡ ኣብ ደብረ ትንሳኤ (ማቴዎስ 17:5) ብጐይታ የሱስ ባህ ከም ዝበሎ ኣወጀ። ኩሉ እቲ የሱስ ከም ሰብ ኣብ ምድሪ ዝገበሮ ምስ ኣቦን መንፈስ ቅዱስን ብፍጹም ስምምዕ ተገብረ።
እንርድኦ ይኹን ኣይንርድኦ፣ ኩሉ እቲ ጐይታ የሱስ ዝገበሮ፣ ከምኡ ድማ ኩሉ እቲ ኣብ ምድሪ ክነብር ከሎ ዘይገበሮ፣ ፍጹም ቅኑዕ ነበረ እሞ ንኣምላኽ ክብሪ ኣምጸአ።
