እዚ ሕቶ እዚ ብዙሕ ግዜ ብዘይኣምንቲ እዩ ዚሕተት፣ ኣብ ኣእምሮ እቲ ብክርስቶስ ዚኣምን እውን ብዙሕ ግዜ ብዘይመልሲ እዩ ዚርከብ። ነዚ ዓብዪ ሕቶ እዚ ብንጹር መልሲ ምሓዝ ክንደይ ኣገዳሲ እዩ—ንዘይኣምንቲ ዘይሰበብ ዜብቅዕ፣ ኣብተን ዚኣምና ኣእምሮታት ከኣ ብመለኮታዊ ሓቂ ዜጽንዕ።
«ስለዚ ኸምቲ ብሓደ ሰብኣይ ሓጢኣት ናብ ዓለም ዝኣተወ፣ ብሓጢኣት ድማ ሞት፣ ከምኡ ኸኣ ሞት ናብ ኵሎም ሰባት በጽሔ፣ ምኽንያቱ ኵሎም ሓጢኣት ስለ ዝገበሩ» (ሮሜ 5:12)።
እቲ ቐዳማይ ክፋል ናይዚ ኣገዳሲ ፍቕዲ እዚ ምእታው ሓጢኣት ናብዛ ዓለም እዩ ዚገትእ፣ እቲ ኻልኣይ ከኣ ምሕላፍ እቲ ዚመጽእ ፍርዲ ሞት ኣብ ሰብ እዩ ዚገትእ፣ ብዘይካ ምእታው ሓጢኣት ናብ ካልእ ቦታታት ወይ ምሕላፍ ሞት ኣብ ካልእ ፍጥረታት ከይጠቐሰ።
ሕጂ ናብ ዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደን ክልተን ንመለስ፣ ኣብኡ ድማ ታሪኽ ፍጥረት ሰብ ኣሎና።
«ኣምላኽ ድማ «ሰብ ብምስልና ኸም ኣምሳልና ንግበር፣ ንዓሳ ባሕርን ንነፍሲ ወከፍ በራሪ ሰማይን ንእንስሳን ንብዘላ ምድርን ንነፍሲ ወከፍ ዚሳሕብ እንስሳን ይግዝኡ» በለ። ኣምላኽ ከኣ ንሰብ ብምስሉ ፈጠሮ፣ ብምስሊ ኣምላኽ ፈጠሮ፣ ተባዕታይን ኣንስተይትን ገይሩ ፈጠሮም» (ፍቕድታት 26, 27)።
«ምስሊ»ን «ኣምሳል»ን ምስትውዓል
ኣብዚ ኣምላኽ ክልተ ፍሉያት ቃላት ተጠቒሙ ኣሎ፣ ብትርጉሞም ድማ ኣዝዮም ፍሉያት እዮም፦ ንሳቶም «ምስሊ»ን «ኣምሳል»ን እዮም። እዚ ኣጠቓቕማ እዚ ብመላእ ቃል ኣምላኽ ክንደይ ብልክዕ ከም ዝተሓለወ ካብቶም ድንቂ ፍጽምናኡ እዩ። እቲ «ምስሊ» ዚብል ቃል፣ ብሰብኣዊ ቛንቋ፣ ንሓደ ምስ ካልእ ዘሎ ምምስሳል ንምምልካት ብዙሕ ግዜ ይጥቀመሉ። ሓደ ሰብ «እዚ ሰብ እዚ ንኣቦኡ ምሉእ ብምሉኡ ምስሉ እዩ» ኪብል ይኽእል እዩ—ማለት ንሱ ምሉእ ብምሉኡ ዚመስል እዩ። ግናኸ እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብሓፈሻ ዚጥቀመሉ መገዲ ኣይኮነን። ኣብኡ ንሓደ ነገር ንኻልእ ዚውክል እዩ ዚጥቀመሉ፣ ብዘይካ ብኣካላዊ መልክዑ ወይ ብኻልእ መገዲ ምስቲ ዚውከል ሰብ ዚመሳሰል ይኹን ኣይኹን ከይጠቐሰ።
ክርስቶስ «ምስሊ እቲ ዘይርአ ኣምላኽ» (ቈሎሴ 1:15) ከም ዝኾነ፣ ሰብ ከኣ «ምስሊን ክብሪ ኣምላኽን» (1 ቈረንቶስ 11:7) ከም ዝኾነ ንብብ። ኣብዚኣቶምን ኣብ ካልኦት ቅዱሳት ጽሑፋትን እቲ «ምስሊ» ዚብል ቃል ንኻልእ ምሉእ ብምሉኡ ዚውክል እዩ ዚጥቀመሉ፣ ከም ምስሊ ጁፒተር ወይ ቄሳር።
ሕጂ «ኣምሳል» ካብዚ ፍሉይ እዩ። ትርጉሙ ቀሊልን ብቐሊሉ ዚርድእን እዩ፣ ንሓደ ሰብ ምስ ካልእ ዚመሳሰል ምዃኑ ዚገልጽ፣ ማለት ሓደ ዓይነት ባህርያትን መልክዕን ዘለዎ።
እምበኣር ሰብ ብኽልቲኡ መገዲ እዩ ተፈጢሩ። ንሱ ከም ምስሉ ንኣምላኽ ምሉእ ብምሉኡ ንምውካል ዓብዪ ማእከል ናይ ዓብዪ ስርዓት ኰይኑ ተቐሚጡ። ግዝኣት እቲ ዓብዪ ስርዓት ናቱ ነበረ። ኵሎም ኣእምሮታት፣ ሰበይቱ እውን ከይተረፈ፣ ኣብቲ ቦታ እቲ ከም ወኪል ኣምላኽ ኪጥምትዎ ነበሮም። ኣምላኽ ጥራይ እዩ ኣብ ልዕሊኡ ነይሩ፣ ካልእ ኵሉ ድማ ንሰብ ተገዚኡ ነበረ። ግናኸ ንሱ ብኣምሳል ኣምላኽ እውን ነበረ። ከምቲ ፈጣሪኡ ዝገበሮ ንጹህ ነበረ፣ «ኣዝዩ ጽቡቕ» ነበረ፣ ሓጢኣት እውን ኣይነበሮን፣ ብፍጹም ክፉእ ኣይነበረን። ካብ ኣምላኽ ንኣምላኽ ኪኸውን እዩ ነይሩ፣ ስለዚ ድማ ዚመስሎን ንምስሉ ዚኸውንን ነበረ። ንኣምላኽ ኪውክልን ኵሉ ዚጥምተሉ ማእከል ኪኸውንን ነበረ። ንሱ እውን ኣእምሮኣዊ ፍቓድ ነበሮ፣ ምርጫኡ ድማ ናጻ ነበረ።
መበገሲ ክፋእን ናጽነት ፍቓድ ሰብን
ግናኸ ኣምላኽ ስለምንታይ ንሞራላዊ ክፋእ ከም ዝኸውን ገደፎ? ወይ ስለምንታይ ንምእታው ሓጢኣት ፈቐዶ? ክሳዕ ዘይወድቕ ፍጥረት፣ ጽቡቕን ቅኑዕን ጥራይ ኪገብር ዚኽእል ፍጥረት ኪፈጥር ኣይከኣልንዶ?
እቲ መልሲ ንጹር እዩ። ንሱ ንሰብ፣ ብምስሉን ብኣምሳሉን፣ ጽቡቕ ወይ ክፉእ ንምምራጽ ናጻ፣ ከምቶም ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ ኣዕዋፍን እንስሳታትን ብሓደ ሰንሰለት ባህርያት ዘይመሓደር ፍጥረት ኪፈጥር እንተ ዚደሊ፣ ንሱ ንምእታው ክፋእ ከም ዝኸውን ኪገድፈሉ ነበሮ፣ ግናኸ ኣድላይነት ኣይነበረን። ሰብ፣ ከምቲ ኣምላኽ ዝፈጠሮ፣ ክፉእ ኪመርጽ እንተ ዘይከኣለ፣ ሽዑ ምርጫ ኣይነበሮን። ጽቡቕ ብምግባር ካብቲ ባህርያቱ ዚስዕብ እንስሳ ንላዕሊ ጽቡቕ ኣይነበረን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ጽቡቕ ኪገብር ስለ ዘለዎ ድማ፣ ጽቡቕ ብምግባር ካብኣቶም ንላዕሊ ጽቡቕ ኣይነበረን።
ኣምላኽ—ነዚ ቓላት እዚ ብኽብሪ ንጽሕፎ—ከምዚ ዝኣመሰለ ልዑልን ክብራውን ፍጥረት ብናጻ ምርጫን ፍቓድን ካብ ምፍጣር ኪቑጠብ ነበሮ፣ ወይ ድማ ንሕቶ ክፋእ ከም ዝኸውን ኪገድፈሉ ነበሮ።
ወይለ! ንውጽኢቱ፣ እቲ ዝወደቐ ወለዶ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ዘሰንብድ ሓቂ ዚዛረበሉ። ንሱ ንክፉእ መረጸ፣ ንጽቡቕ ድማ ነጸገ። ነዚ ምርጫ እዚ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ሓጢኣተኛ ዀነ። ሰብ፣ ብምስሊ ኣምላኽ ዝተፈጥረ፣ ካብቲ ልዑል ቦታ ወደቐ፣ እንደገና ድማ ናብኡ ኣይተመልሰን (ብዘይካ እቲ ዕላማታትን ምኽርታትን ኣምላኽ ብክርስቶስ—እቲ ኻልኣይ ሰብኣይ፣ እቲ ዳሕረዋይ ኣዳም—ኪፍጸም ከሎ)። ዝወደቐ ኣዳም ብምስሉ፣ ብኣምሳሉ ወዲ ወለደ (ዘፍጥረት 5:3)፣ እቲ ዘይወደቐ ኣዳም ግና «ብኣምሳል ኣምላኽ» ተፈጢሩ ነበረ (ዘፍጥረት 5:1)።
ኣብዚ ኵሉ፣ ሰብ ቅዱስ ኪኸውን ዚብል ሓሳብ ከም ዘይነበረ ኣስተብህሉ። ከምኡ እውን ብዛዕባኡ፣ ከምቲ ድሕሪኡ ብዛዕባ «ሓድሽ ሰብኣይ» ዝተባህለ፣ ብኣምላኽ «ብጽድቅን ብሓቀኛ ቅድስናን ተፈጢሩ» (ኤፌሶን 4:24) ኪበሃል ኣይከኣልን። ኣምላኽ ቅዱስ እዩ—ብፍጹም ከምኡ። ግናኸ ቅድስና ንጽጽራዊ እዩ፣ ክፋእ ከም ዘሎ ዚግምት ስለ ዝኾነን ካብኡ ምሉእ ብምሉኡ ምፍላይ ዜመልክት ስለ ዝኾነን። እዚ ብዛዕባ ሰብ ከምቲ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ኪበሃል ኣይከኣልን። ንጹህን ፍጹም ጽቡቕን ነበረ፣ ግናኸ ክፋእ ኣብኡ ኣይነበረን ክሳዕ ክፉእ ኣብ መልክዕ ፈተና ምስ ቀረበሉ ዝመረጸ። ከምኡ ድማ ነቲ ስልጣንን ፍቓድን ኣምላኽ፣ እቲ ዝሃቦ፣ ነጸገ።
ኣገዳስነት ፍቓድ ኣብ ምድሓን
ሕጂ ኣብ ሓጢኣተኛ ዘሎ ኵሉ ምስ ኣምላኽ ብምግባር ኣብ ፍቓዱ እዩ ዚምርኮስ፣ ምድሓኑን ኵሉን ኣብ ፍቓዱ ንኣምላኽ ምትሕልላፍ እዩ ዚምርኮስ። «ህይወት ምእንቲ ኽትረኽቡ ናባይ ክትመጹ ኣይትደልዩን ኢኹም» (ዮሃንስ 5:40)። «ዝደለየ ዘበለ፣ ማይ ህይወት ብናጻ ይውሰድ» (ራእይ 22:17)።
ክርስቶስ፦ እቲ ፍጹም ምስልን ታዛዝ ፍቓድን
ሕጂ ክርስቶስ «ምስሊ እቲ ዘይርአ ኣምላኽ» ከም ዝኾነን «ምስሊ ኣምላኽ» ባዕሉ ከም ዝኾነን እዩ ዚበሃል (2 ቈረንቶስ 4:4)። እዚ ምኽንያቱ ንኣምላኽ ምሉእ ብምሉኡ ዚውክል ስለ ዝኾነ እዩ፣ ግናኸ ብኣምሳሉ ከም ዝኾነ ኣይተባህለን፣ ምኽንያቱ ንሱ ባዕሉ ኣምላኽ ስለ ዝኾነ፣ ስለዚ ድማ ንኣምላኽ ጥራይ ዚመስል ኣይኮነን። ግናኸ ብ«ኣምሳል ሓጢኣተኛ ስጋ» ከም ዝመጸ እውን ተባሂሉ እዩ፣ ብልክዕ ከምኡ፣ ምኽንያቱ ንሱ ብፍጹም ሓጢኣተኛ ስጋ ኣይነበረን (ሮሜ 8:3 ተመልከት)።
ንሱ እውን ፍጹም ፍቓዱ ነበሮ፣ ኣብ ህይወትን ኣብ ሞትን ክሳዕ ወሰን እናተፈተነ ኸሎ ድማ፣ ፍቓዱ ፍቓድ ኣቦኡ ምግባር ነበረ። «ምግበይ ንዝለኣኸኒ ፍቓዱ ምግባርን ዕዮኡ ምፍጻምን እዩ» (ዮሃንስ 4:34)።
እዚ ምትእዝዛዝን ምግዛእን ኣብ ሞት ምሉእ ፍጽምናኡ ረኸበ። «ክሳዕ ሞት፣ እወ፣ ክሳዕ ሞት መስቀል ተኣዛዝ ኰነ» (ፊልጲ 2:8)። ንሞት ከምቲ ቐዳማይ ሰብኣይ ብሓጢኣቱ ዝነበረሉ ተገዚኡ ከም ዘይነበረ ኣስተብህል። ምስ ቐዳማይ ሰብኣይ መቕጻዕቲ ዘይምእዝዛዝ ነበረ። ግናኸ ኣብኡ እዩ ፍጽምና ምትሕልላፍ ፍጹም ፍቓድ ክርስቶስ ብምትእዝዛዝ ብዝያዳ ዝበርሀ። ፍጹም ፍቓድ ኣብኡ፣ ከም ሰብ፣ ምስ ፍቓድ ኣምላኽ፣ ብምትእዝዛዝ ክሳዕ ሞት ባዕሉ፣ ፍጹም ምሕዋስ ከም ዘርኣየ ኽንብል ኣይንኽእልንዶ?
