ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ትንቢት ኣንበሳ ይሁዳ ኣብ ዘፍጥረት 49 ምግላጽ

ዳንኤል ፋውስት
8 ግን 2024
10 ዝተሓተ ንባብ



«ክመውት እየ»፡ ያእቆብ ንዝፈትዎ ወዱ ዮሴፍ በሎ። ድሕሪኡ ድማ ንደቁ ጸዊዑ፡ «ተኣከቡ እሞ ኣብ ዝመጽእ ዘመን እንታይ ከም ዝኸውን ክነግረኩም» በለ (፤ NIV)። ምስ ደቁ ኣብ ሞቱ ተኣኪቦም ከለዉ፡ ናይ መወዳእታ በረኸታቱ ክድግም ጀመረ። እቲ ኣብ ዝስዕብ ትንቢታት ኣዝዩ ብልክዕ ዝተነግረ ስለ ዝኾነ፡ እዚ ክፋል ቅዱስ ጽሑፍ እዚ ንነዊሕ እዋን ብዛዕባ እቲ ፡ ዝኾነ ሰብ ብዘይ ታሪኻዊ ኣረኣእያ ክጽሕፎ ከም ዝኽእል፡ በዚ ድማ ነቲ ትንቢታዊ ሓይሉን መለኮታዊ መንፈስን ዝነጽግ፡ ናይ ክርክር መዓርፎ ኮይኑ ጸኒሑ። ግን ኣርኪኦሎጂያዊ ምርካብ ጥንታዊ ቅዱሳት ጽሑፋት ነቲ ትንቢታዊ ናይዚ ፍቕዲ እዚ ድሕሪኡ ኣረጋጊጽዎ።

ኣብዚኣቶም ፍቕድታት፡ ያእቆብ ኣቦኡ ዝሃቦ በረኸት ኣሕሊፉ ሃበ – እቲ ሓዉ ኤሳው ዝሰረቖ በረኸት ( 27)። ድሕሪኡ ዓመታት ሓሊፉ፡ ያእቆብ ምስ ኣምላኽ ኣብ ቤትኤል ተጋዲሉ፡ ኣብኡ ድማ ስም፡ እስራኤል ( 35) ተዋሂብዎ፡ እዚ ድማ ብቐጥታ «ምስ ኣምላኽ ይጋደል» ማለት እዩ። ንሱ እዩ ስም ናይቲ ዘመናዊ ሃገር እስራኤልን ኣቦ ናይቶም ነገዳት ጥንታዊ እስራኤልን፡ ስሞም ድማ ናይቶም ደቁ ዝጸውሩ፡ ኣብዚ በረኸታቱ ዝቕበሉ ዘለዉ።

በረኸት

ራብዓይ ወዲ ያእቆብ ብቐዳመይቲ ሰበይቱ ነይሩ። ንማርያም፡ ኣደ የሱስ፡ ከምኡ’ውን ንዮሴፍ፡ ኣቦኡ ብውሉድነት (፤ ) ኣቦሓጎ እዩ። ስለዚ፡ ንበረኸት ያእቆብ ንይሁዳ ብዝያዳ ምምርማር፡ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ እቲ ርሑቕ ወዱ፡ የሱስ ናዝሬትን ዘሎ ምትእስሳር ክንረክብ ከለና ኣዝዩ ዘሐጕስ ክኸውን ኣለዎ። ብምንባብ ንጀምር።

«፡ ኣሕዋትካ ኬውድሱኻ እዮም፡ ኢድካ ኣብ ጸላእትኻ ኽትከውን እያ፡ ደቂ ኣቦኻ ድማ ኪሰግዱልካ እዮም። ወዲ ኢኻ፡ ኣቱም ፡ ምርኮ ትምለስ፡ ወደይ። ከም ይድብን ይድቅስ፡ ከም እንተኾነ – መን እዩ ኸ ንምትንካፉ ዝደፍር? ንግስና ኻብ ኣይትፍለ፡ ገዛኢ ኸኣ ማእከል ኣእጋሩ፡ ክሳዕ እቲ ናቱ ዝኾነ ዝመጽእ፡ ድማ ናቱ ይኸውን። ኣድጉ ኣብ ኺኣስር፡ ወዱ ድማ ኣብ ዝበለጸ ፡ ክዳውንቱ ብወይኒ ኺሓጽብ፡ ኣልባሱ ድማ ብደም ። ኣዒንቱ ኻብ ጸሊማት ኪኾና፡ ኣስናኑ ኸኣ ኻብ ጻዕዳዋት ኪኾና።»

ዘይመዓርፍ ተዋጋኢ

«ኢድካ ኣብ ጸላእትኻ ኽትከውን እያ» ()።

ብዛዕባ ክእለት ወይ እቲ ድሕሪኡ ብስሙ ዝፍለጥ ዝነበረ ነገድ ከም ተዋጋኢ ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ሒደት እዩ ዝግለጽ። እዚ ነገድ እዚ ሓደ ካብቶም ዝዓበዩ ግዝኣታት ነገዳት ስለ ዝወረሰ፡ ንሓያል ጸላእቶም ፡ ግዝኣቶም ድማ ገለ ክፋል ናይቲ ዝሓወሰ፡ ብዓወት ስለ ዝተኸላኸለ፡ ኣዝዮም ክኢላታት ከም ዝነበሩ ክግመት ይኽእል እዩ።

እቲ ናይ የሱስ ቀዳማይ ምጽኣት ንዓለም ብፍቕሪ ንምስዓር ዝዓለመ ስልቲ ከም ዝሓዘ እዩ፡ ግን ኣብ ካልኣይ ምጽኣቱ ብኽብርን ብሓይልን ክምለስ እዩ፡ « ኣፉ ኸኣ ንኣህዛብ ዚወቕዓሉ በሊሕ ይወጽእ ... ንሱ ኸኣ መጽመቚ ናይቲ ሓያል ቍጥዓ ኣምላኽ ይረግጽ» ()። ብሓደ ኢዱ፡ እዚ ንምሉእ ሓይሊ ናይ ምድራዊ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊኡ ከጥፍእ እዩ – ብሓቂ ዘይመዓርፍ ተዋጋኢ!

ኣሕዋቱ ዝበለጸ

«፡ ኣሕዋትካ ኬውድሱኻ እዮም ... ደቂ ኣቦኻ ድማ ኪሰግዱልካ እዮም» ()።

እቲ ናይ ስድራቤት በረኸት ብሓፈሻ ናይቲ ወዲ ክኸውን ነይርዎ፡ ከመይ ገይሩ ደኣ ፡ እቲ ራብዓይ ፡ ተቐቢልዎ? ኣቦኡ ኣርኪሱ ነይሩ፡ «እስራኤል (ያእቆብ) ኣብቲ ቦታ ኺነብር ከሎ፡ ኣትዩ ምስቲ ናይ ኣቦኡ ምትእኽኻብ ደቀሰ፡ እስራኤል ድማ ሰምዐ» ()። ስለዚ እቲ ዝስዕብ ወዲ እዩ ብሓፈሻ ተቐባሊ ክኸውን ነይርዎ። ግን ስምኦንን ሌዊን (ካልኣይን ሳልሳይን ደቂ ያእቆብ) ንሓብቶም ዝደፈራ ኣባራሪኣ ብዝበዝሐ ፍትሒ ዝሓትቶ ዝነበረ ብዝያዳ ተበቐሉ፡ «ክልተ ደቂ ያእቆብ፡ ስምኦንን ሌዊን፡ ኣሕዋት ፡ ሰይፎም ወሲዶም ነቲ ዘይተጠራጠረ ከተማ ወቕዑ፡ ኩሉ ተባዕታይ ድማ ቀተሉ ... ነቲ ሓብቶም ዝተደፍረትሉ ከተማ ዘመቱ ... ኩሉ ሃብቶምን ኩለን ኣንስቶምን ደቆምን ድማ ወሰዱ» ()። ያእቆብ ብዛዕባ ውርሻኦም ኣብቲ ናይ ገበናት ዕላማኡ ኣይገለጸን፡ ግን ኣብዚ ኣብ ሞቱ፡ ኣዝዩ ንጹር ገይርዎ። ስለዚ እቲ በረኸት ናብቲ ዝስዕብ – ራብዓይ ወዲ፡ ወዲቑ።

ካብዚ ንጹር ምሳሌ ናይ ኣሕዋቱ ዝበለጸ ምዃኑ ብተወሳኺ፡ ካልኦት ምሳሌታት መሪሕነቱ ዝተራእየሉ ንርኢ። ንኣቦኦም ነቲ ንእሽቶ ወዲ፡ ፡ ምስኦም ናብ ግብጺ ንምግቢ ክኸይድ ንምምጓት ከለዉ፡ ንደቁ ከም ኣፈኛ ኮይኑ፡ ንደሓኑ ኣረጋጊጹ፡ ንገዛእ ርእሱ ድማ ብውልቂ ሓላፍነት ክወስድ ኣቕረበ ( 43)። ቅድሚኡ፡ እዞም ኣሕዋት ብሓንሳብ ኣብ ዝኸዱሉ ፡ እቲ ንእሽቶ ወዲ፡ ዮሴፍ፡ ብኣሕዋቱ ተጻብኦ ተገይሩሉ ነይሩ፡ ዮሴፍ ድማ ብምእትእትታው ጥራይ ሞት ድሒኑ ( 37)። እቲ ዝስዕብ ፡ ናብ ግብጺ ኣብ ዝቐርቡሉ ፡ ያእቆብ «ቅድሚኡ ናብ ዮሴፍ ናብ ጐሸን መገዲ ንምርካብ» ዝሰደዶ ባዕሉ ነይሩ ()።

ብተመሳሳሊ፡ ቅዱስ ጽሑፍ ከምቲ ኣቦሓጎኡ ፡ የሱስ’ውን ዝበለጸ ብቕዓት ከም ዘለዎ ይነግረና። ጸሓፊ እብራውያን «የሱስ ሙሴ ዝዓበየ ክብርን ሞገስን ተረኺቡ» ኢሉ ኣዊጁ (እብራውያን )። ኣብ ራእይ ድማ፡ ዮሃንስ ጽሒፉ፡ መላእኽቲ ይእውጁ፡ «ኣቱም ጐይታናን ኣምላኽናን፡ ክብሪን ሞገስን ሓይልን ንምቕባል ብቑዕ ኢኻ፡ ከመይሲ ንኹሉ ነገር ፈጢርካዮ፡ ብፍቓድካ ድማ ተፈጢሩን ህላዌኡ ኣለዎን» ()፤ ከምኡ’ውን «እቲ ዝተሓርደ ገንሸል፡ ሓይልን ሃብትን ጥበብን ብርታዐን ክብርን ሞገስን ምስጋናን ንምቕባል ብቑዕ እዩ!» ()፤ ኩሉ ድማ ይእውጅ፡ «ንሕና ንሕጐስን ንፍሳህን ክብሪ ድማ ንሃቦ!» ()።

ወዲ

« ወዲ ኢኻ፡ ኣቱም ... መን እዩ ኸ ንምትንካፉ ዝደፍር?» ()።

ገለ ናይ ኣቦኡ ምስ ከም ዘወዳድሮ ገይርዎ – እቲ ዝሓየለን ዝረሰነን ናይ ዓለም እንስሳታት – እቲ ብምሳሌ ጫካ! ሲ.ኤስ. ሉዊስ ነቲ ፍሬ ነገር ናይ ፡ ኣብ «እቲ ፡ እቲ ጠንቋሊት፡ እቲ ክዳን » (ታሪኽ ናርኒያ) ብባህሪ ኣስላን ገይሩ ኣርእይዎ፡ ንሱ ድማ ከም ገይሩ ኣርእይዎ፡

«ኣስላን ሰብ!» ወይዘሮ ቢቨር ብጽንዓት በለት። ብርግጽ ኣይፋልን። ንሱ ጫካን ወዲ ሓደ ዓቢ ባሕሪ ምዃኑ እነግረኩም። ኣራዊት መን ምዃኑ ኣይትፈልጡንዶ? ኣስላን እዩ – እቲ ዓቢ ።»

«ኦህ!» ሱዛን በለት። «ሰብ እዩ ኢለ ሓሲበ ነይረ። ብርግጽ ድዩ ደሓን?»

«ደሓን? ብዛዕባ ደሓን ዝበለ መን እዩ? ዝኾነ ሰብ ቅድሚ ኣስላን ብዘይ ምጥቕጣቕ ኣእጋሩ ክቐርብ ዝኽእል እንተሎ፡ ብዙሓት ዝበለጸ ደፋር ወይ ድማ ዓሻ እዩ። ደሓን? ብርግጽ ደሓን ኣይኮነን። ግን ጽቡቕ እዩ። ንሱ እዩ፡ እነግረኩም።»

ከምኡ ድማ ምስ እዩ፡ ከምቲ ምስ ዝነበረ፡ ብርግጽ ደሓን ኣይኮነን፡ ግን ጽቡቕ እዩ። ንሱ እቲ «ወዲ ሰብ ስለ ዝኾነ ንምፍራድ ስልጣን ዘለዎ» እዩ ()፡ ከመይሲ ንሱ እዩ።

ንዘለኣለም

« ንግስና ኻብ ኣይትፍለ፡ ገዛኢ ኸኣ ማእከል ኣእጋሩ፡ ክሳዕ እቲ ናቱ ዝኾነ ዝመጽእ፡ ድማ ናቱ ይኸውን» ()።

ምዝናይ ክሳዕ ምግዓዝ ጼድቅያስ፡ እቲ ደቡባዊ መንግስቲ ሓንቲ ስርወ መንግስቲ ጥራይ ነይርዎ – ዕስራ ነገስታት፡ ነፍሲ ወከፎም ናይ ወዲ ያእቆብ፡ ። ግን ትንቢት ህዝቅኤል ብዛዕባ ካልእ «ናቱ ዝኾነ» (እቲ ) ነገድ ፡ ሓደ መዓልቲ ዝኸውን’ውን ይዛረብ። እቲ ነብዪ፡ ንክርስቶስ ብምጥቃስ፡ «ኣይትምለስን እያ፡ ክሳዕ እቲ ናቱ ብሓቂ ዝኾነ ዝመጽእ፡ ንእኡ ድማ ክህቦ እየ» (ህዝቅኤል ) በለ። እዚ ፡ ካብኡ «እቲ ኣይትፍለን»፡ ንዘለኣለም ክነግስ እዩ፡ መዝሙራዊ ይእውጅ፡ «እግዚኣብሔር ንዘለኣለም ኮይኑ ተቐሚጡ» (መዝሙር )።

ንእኡ ድማ እዩ « » ዝግበኦ፡ እዚ ድማ ነብዪ ኣዊጁ፡ «ቅድመይ ኩሉ ብርኪ ክምብርከኽ እዩ፡ ብኣይ ድማ ኩሉ ልሳን ክምሕል እዩ» ()። እወ፡ ንሱ ብሓቂ ሓያልን ብቑዕን ክኸውን እዩ፡ ንምግዛእ ዝተወሰነ – ግዝኣቱ ድማ ንዘለኣለም ክጸንሕ እዩ!

ፍቕሪ

«ኣድጉ ኣብ ኺኣስር፡ ወዱ ድማ ኣብ ዝበለጸ ፡ ክዳውንቱ ብወይኒ ኺሓጽብ፡ ኣልባሱ ድማ ብደም » ()።

ብዛዕባ እቲ ናይዚ ናብ የሩሳሌም ብዓወት ምእታው ኣብ ወንጌል ዘሎ ጸብጻባት ብቐሊሉ እንተተፋለጥና’ኳ፡ ነቲ ሓረግ፡ «ኣድጉ ኣብ ኺኣስር፡ ወዱ ድማ ኣብ ዝበለጸ » ኣይንርስዖን። እዚ ነዞም ናይ ፍቕድታት የዘኻኽረና፡ «ናብቲ ቅድሜኹም ዘላ ዓዲ ኺዱ፡ ብኡብኡ ድማ ሓንቲ ኣድጊ ተኣሲራ ምስ ወዳ ኽትረኽቡ ኢኹም። ፍትሑወን እሞ ናባይ ኣምጽእወን። ዝኾነ ሰብ ገለ እንተበለኩም፡ የድልይወን እዩ በልዎ፡ ብኡብኡ ድማ ክሰድደን እዩ» ()።

እዚ ብርግጽ፡ ናይ ትንቢት ዘካርያስ ብቓሉ ምፍጻም’ውን ነይሩ፡ «እንሆ፡ ንጉስካ ናባኻ ይመጽእ ኣሎ፡ ጻድቕን ምድሓን ዘለዎን፡ ህዱእን ኣብ ኣድጊ ዝጋልብ፡ ኣብ ወዲ ኣድጊ፡ ወዲ ኣድጊ» ()።

ድሕሪኡ፡ ኣብቲ ናይ ፋስጋ ድራር ኣብቲ ናይ ምትላል ፡ የሱስ ነቲ ከም ምልክት ደሙ ተዛረበ፡ «እዚ ደመይ ናይ እዩ፡ ንብዙሓት ዝፈሰሰ» () – እቲ ብቐጥታ ኣብ ክዳውንቱ ዝፈሰሰ፡ ኣብ ዝተወቕዐን ዝተገርፈን ። ክዳውንቱ ሓደ መዓልቲ እንደገና ክኸውን እዩ፡ ግን እዚ እዚ ጸላእቱ ኣብ ምምላሱ ብኽብርን ፍርድን እዩ፡ «ብደም ዝነከረ ክዳን ለቢሱ ኣሎ፡ ስሙ ድማ ኣምላኽ እዩ» ()። እዚኣቶም ስእልታት ናይ ክልቲኡ ምጽኣታት ብንጹር ናብ ኣእምሮና ይመጹ፡ «ክዳውንቱ ብወይኒ ኺሓጽብ፡ ኣልባሱ ድማ ብደም » ኣብ እንምብበሉ ።

መስቀልን ክብሪን

«ኣዒንቱ ኻብ ጸሊማት ኪኾና፡ ኣስናኑ ኸኣ ኻብ ጻዕዳዋት ኪኾና» ()።

ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ሞት የሱስ – ኣብ መንጎ ሰባት ኣዝዩ ጨካንን ዘሕዝንን – ከም ተገሊጹ። ኣብ ፡ «ኣምላኽ ነቲ ሓጢኣት ዘይነበሮ ንኣና ሓጢኣት ገበሮ» (2 ቈረንቶስ )፡ ክብሩ ድማ ብቃላት፡ «ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣረክብ» () ጠፊኡ።

ብኣንጻሩ፡ ኣብ ፍጹምነቱ ብብሩህ ፈገግታ ይርአ፡ ኣብ ኢድ ኣቦኡ ነቲ ጥቅልል ንምሓዝ ይዝርጋሕ – እቲ ማሕተማቱ ንምፍታሕ ብቑዕ ዝኾነ ሓደ ጥራይ – እቲ «በትሩ ፈጺሙ ዘይትፍለ» – « (ዝ)ሰዓረ!» ()።

ትንቢታዊ ምትእስሳር

ከምኡ ድማ፡ በረኸት ያእቆብ ንይሁዳ ብዘገርም ትኽክል ወዲ ትንቢት ከም ዝፍጽም የውጅ ንርኢ። እቲ ዘፍሰሰ ሓደ መዓልቲ ከም ዘይመዓርፍ ተዋጋኢ ብሓይሊ፡ ፍርዲ፡ ክብሪ ክምለስ እዩ፡ ንሃገር እስራኤል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ግን «ኩሉ ብርኪ ክምብርከኽን ኩሉ ልሳን ክምሕልን» ንሱ ምዃኑ። ንሱ ንዘለኣለም ኮይኑ ንምግዛእ ብቑዕ ክኸውን እዩ – ከምቲ ያእቆብ ዝበሎ። ብተመሳሳሊ፡ ንሕና’ውን ኣብ በረኸት ያእቆብ ንራብዓይ ወዱ ፡ ብየሱስ ፡ ጐይታናን መድሓኒናን – – ንካፈል ኢና።

ብዳን ፋውስት″ }

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia