ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ድሒኑ ነይሩዶ? ንኽሕደቱ ምግንዛብ

ዘይፍለጥ
18 ሓም 2023
8 ዝተሓተ ንባብ

ድሒኑ ነይሩዶ?

ኣብ ገለ እዋናት ይርአ ብዓለም ብርሕራሔ፡ ከም ዝተጋገየ ሰብ፡ ከም ዓይነት ኣብዮታዊ ሰብ፡ ወይ ከም ጅግና እኳ! ንኣብነት፡ ሓደ ዝፍለጥ ትርኢት ቅድሚ ገለ ዓመታት ንይሁዳ ብርሕራሔ ኣቕሪብዎ ነበረ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ህዝባዊ ኣእምሮ ዓሚቝ ጽልዋ ገዲፉ።

ሽዑ ንህይወትን ተግባራትን ከመይ ገይርና ንርድኦ? ድሒኑ ድሕሪኡ ድሕነትና ድሕሪ ምኽሓዱ ንክርስቶስ ኣጥፊእዎዶ? እንተ ዘይድሒኑስ፡ ከመይ ገይሩ ደቀ መዝሙር ኪበሃልን ምስ ካልኦት ተኣምራት ኪገብርን ይኽእል? ንጐይታ የሱስ ዝኸሓደሉ እንታይ እዩ ነይሩ? እዚኣቶም ገለ ካብቶም ብዛዕባ እዚ ምስጢራዊ ደቀ መዝሙር ዝለዓሉ ሕቶታት እዮም። ገሊኦም ንጉዳይ ተጠቒሞም ሓቀኛ ውሉድ ኣምላኽ ድሕነቱ ኺስእን ከም ዝኽእል ንምርግጋጽ – ግናኸ እዚ ብዛዕባ ይሁዳን ድሕነትን ቅዱስ ዝምህሮ ትኽክለኛ ትርጉም እዩዶ?

እቲ ሕቶ ብዙሕ ይለዓል፡ «ስለምንታይ ንክርስቶስ ከሓዶ?» እቲ መልሲ ነዚ ንዓብዪ ሕቶ፡ « ድሒኑ ነይሩዶ?» ንምምላስ ኣዝዩ ኺሕግዝ እዩ። ንባህርዩ ንምግላጽ ብዙሓት ሓሳባት ቀሪቦም እዮም። ሓደ ደጋጊሙ ዝቐርብ ከምዚ ይብል፡ ከም ኣይሁዳዊ ሃገራዊ፡ ትምህርቲ የሱስ እቲ መንግስቲ ብኡብኡ ከም ዘይግለጽ፡ ሮማውያን ከኣ ከምቲ ዝተስፋ ገበሮም ከም ዘይወድቁ ምስ ተገንዘበ ተስፋ ቘረጸ። እቲ ኣብዚ ምዕባለ እዚ ዝነበሮ መሪር ተስፋ ምቝራጽ፡ ንሱ ንጐይታ የሱስ ከም ዝኸሓዶ ይከራኸሩ። እቲ ምስ እዚ እዚ ዘሎ ጸገም፡ ኣብ ገለ እኳ ምልክት የብሉን። ብዘይካ እዚ እቲ ዘገርም እዩ ኩሎም ካልኦት ኸኣ ብዛዕባ እቲ ብኡብኡ ዝግለጽ መንግስቲ ብሓደ ዝተጋገየ ኣረኣእያ ነበሮም። እቲ ንጌጋኦም ዘረሞ ኣየብሎምን ንዕኡ ከም ዝኸድዕዎ (፤ )። ስለምንታይ እዚ ንይሁዳ ጥራይ ዜዕንቅፍ፡ ንኻልኦት ግና ዘየዕንቅፍ? ግናኸ እንደገና ቅዱሳት ጽሑፋት እዚ ምኽንያት ወይ ምኽንያት ናይ ከም ዝነበረ ገለ እኳ ምልክት የብሉን።

ቅዱስ ብዛዕባ እንታይ ይብል?

እቲ ቅዱስ ብዛዕባ እቲ ዝተፈጸመ ነገር ዝገልጾ ቐሊልን ግልጽን እዩ። ቅድሚ እቲ ከዳዕ ምስ ሊቃውንቲ ካህናት ምግባሩ፡ ቤትኤል ንርእሲ ብኽቡር ቅብኣት ቀብኣቶ ()። እቶም ተቓወሙ፡ ብይሁዳ ተመሪሖም: ተግባር ብኸንቱ እዩ፡ እቲ ኣልባስጥሮስ ዝተባህለ ብልቃጥ ቅብኣት ተሸይጡ ንድኻታት ኪወሃብ ይኽእል ነይሩ ()። ንመዝገብ 27ን ዮሃንስ 12ን ብምምስሳል፡ ኩሎም ኣብዚ ተሳቲፎም ከም ዝነበሩ ንርኢ፡ ግናኸ ኣብቲ ጉዳይ ወሃቢ ነበረ። ንደቀ መዛሙርቲ « ገንዘብ» ከም ዝነበረ፡ ግናኸ ንገንዘብ ይሰርቕ ከም ዝነበረ ኸኣ ነንብብ ()። ነበረ!

ድሕሪ ተግባር ብኡብኡ ከምዚ ኢልና ነንብብ፡ «ስለዚ ኻብ ሽዑ ንሱ [] ንዕኡ ኺኸድዖ ደለየ» ( NKJV)። እዚ ንይሁዳ ብሓቂ እንታይ ከም ዝገበሮ ግልጺ መርትዖ እዩ። ነቲ ኣብ መንጎ እቲ ኣልባስጥሮስ ሳንዱቕን ምኽሓድ ክርስቶስን ዘሎ ምትእስሳር ኣስተብህል። እቲ ቅብኣት ተሸይጡ እቲ ገንዘብ ኣብቲ ከረጢት ኪኣቱ ተስፋ ገይሩ ነበረ – ንሱ ኸኣ ኣብ ዝበቅዕ ኺሰርቖ ነበረ። ንድኻታት ገለ እኳ ኣይሓሰበን፡ ወይ ብናይ ርእሱ ጽድቂ ሓሳባት ኣብቲ ምድብ «ድኻታት» ከም ዝኣቱ ሓሲቡ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ግናኸ እቲ እቲ ስሱዕ ልቡ ነዚ ንነዊሕ ዝደለዮ ዝነበረ ስለ ዝሰኣነ ተስፋ ቘሪጹ ነበረ። ንጐይታ ብገንዘብ ንስስዑ ንምምላእ ከሓዶ። ሰይጣን ነዚ እኩይ ተግባር እዚ ንምፍጻም ኣትይዎ ነበረ ()፡ ከም መሳርሒኡ ተጠቒምሉ ድሕሪኡ ኸኣ ደርብይዎ ()። እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ጥራይ እቲ ንይሁዳ ዝገበሮ ሃገራዊነት ወይ ሃይማኖታዊ ተስፋ ምቝራጽ ከም ዘይነበረ ንምርኣይ እኹል ኪኸውን ይግባእ። እቲ ንሱ ብፍጹም ኣማኒ ከም ዘይነበረ እዩ፡ የግዳስ ንዘይተፈረደ ሓጢኣት ዝምግብ ዝነበረ ሰብ እዩ። ነበረን ኣብ ትሕቲ ስልጣን ሰይጣን ነበረን።

ኩሉኹም ንጹሃት ኣይኮንኩምን

ካብቲ ርኢናዮ ዘለና፡ እቲ ምኽንያት ናይ ንክርስቶስ ምኽሓዱ ፍቕሪ ገንዘብ ከም ዝነበረ ብርግጽ ክንብል ንኽእል ኢና። እቲ ምኽንያት ናይ ኩሉ ዘይምርግጋእ ብዙሓት ብዛዕባ ጉዳይ ብሰንኪ ሃይማኖታዊ ኣድልዎ ወይ ብቐሊሉ ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ብጥንቃቐ ዘይምንባብ ጥራይ ኪኸውን ይኽእል እዩ።

ኣብ ወንጌል ዮሃንስ የሱስ ንጴጥሮስ ከምዚ ከም ዝበሎ ነንብብ፡ «እቲ ዝተሓጽበ ንእግሩ ጥራይ የድልዮ፡ እዩ፡ ንስኹም ከኣ ንጹሃት ኢኹም፡ ግናኸ ኩሉኹም ኣይኮንኩምን። ንሱ ኸኣ ንዝኸድዖ ይፈልጥ ነበረ፡ ስለዚ ኸኣ፡ ‘ኩሉኹም ንጹሃት ኣይኮንኩምን’ በለ» ()።

ሓደ ካብቶም «» ከም ዘይነበረ ብምሕባር፡ ንይሁዳ የመልክት ነበረ፡ ንሱ ኸኣ ብተወሳኺ ከምዚ ይብል፡ «ብዛዕባ ኩሉኹም ኣይዛረብን እየ። ንመን ከም ዝመረጽኩ ይፈልጥ እየ፡ ግናኸ እቲ ጽሑፍ ኪፍጸም እዩ፡ ‘እቲ ምሳይ ዝበልዔ ንእግሩ ኣልዒሉኒ’» (ቍ.18)። ኣብ መንጎኦም ሓደ ዘይነበረ ከም ዝነበረ ተዛረበ። እቲ የሱስ ብጸጋኡ ዝገበሮ ኣእጋር ንዚ መግለጺ እዚ ንምግንዛብ መፍትሕ እዩ። እቲ ናይ «ሓጺቦ» ዝረኸበ፡ ገና እግሩ ኻብቲ ብምሕላፍ እዛ ሓጢኣተኛ ዓለም እዚኣ ዝረኸቦ ርኽሰት መዓልታዊ ኺሕጸብ የድልዮ። ብምሕጻብ ኪምለስ መዓልታዊ ምልጃኡ የድልየና – ግናኸ ፈጺሙ ኺድገም ኣየድልዮን እዩ፡ ሓንሳብ ጥራይ ኢና «ንሕጸብ»። ግናኸ ኣብ መንጎኦም ገና ርኹስ ዝነበረ፡ «ዘይተሓጽበ» ( ዘይነበሮ) ሓደ ከም ዝነበረ ብዘገርም መገዲ ይገልጽ። ብተወሳኺ፡ እዚ ሰብ እዚ ንዓና ተለሊዩ እዩ፡ ነበረ። ንዕኡ ኣይመረጾን 1፡ ንሱ ነቶም ዝመረጾም ይፈልጥ ነበረ እሞ። እዚ ድሕሪ ገለ ምዕራፋት ብጽኑዕ ይረጋገጽ፡ ከምዚ ኢሉ ምስ ጸለየ፡ «እቶም ዝሃብካኒ ሓልየዮም፡ ካብኦም ሓደ እኳ ኣይጠፍአን፡ እንተ ዘይኮይኑ ወዲ » ()። ኣብ መንጎ እቶም ብኣቦ ዝተዋህብዎ ኣይነበረን። ካብቶም ዝተመርጹ ኣይነበረን፡ ብሓቂ ኸኣ ጐይታና «ወዲ » ኢሉ ገሊጽዎ። ከምቲ ብጻዩ ደቀ መዝሙር ጴጥሮስ ዝነበረ «ዝተመልሰ» ኣይነበረን። የግዳስ፡ ነበረ።2 ስለዚ እቲ «ወዲ » ናብ «ናይ ርእሱ ቦታ» ኸደ ()። ከመይ ዝበለ ከቢድ ነገር!

ደቀ መዝሙር ግና ዘይኣማኒ

እቲ ኣንባቢ ዘይኣማኒ ከም ዝነበረ ዝያዳ መርትዖ እንተ ደልዩ፡ እዚ ብዘይጥርጥር ዝገልጽ ካልእ ኣሎ። ገለ ካብቶም ኺጕምጕሙን ምስ የሱስ ከይከዱ ኺهدዱን ከለዉ፡ ብዘይጥርጥር ከምዚ በሎም፡ «ግናኸ ካባኻትኩም ዘይኣምኑ ገለ ኣለዉ። የሱስ ከኣ መጀመርታ ንመን ከም ዘይኣምኑ፡ ንመን ከኣ ከም ዝኸድዖ ይፈልጥ ነበረ» ()። ገለ ዝኣምኑ ብሰንኪ «ጽንኩር ቃላቱ» ኻብ ፈንጢሮም ነበሩ፡ ኸኣ ኣብቲ ዝተመደበሉ ሰዓት እቲ ዝምግቦ ዝነበረ ብመወዳእታ ናብ ምሉእነት ምስ በጽሐ ኺፈንጥሕ እዩ። ኣብ ዮሃንስ 6 ምስቶም ዘይኣመኑ ተቖጺሩ ኣሎ፡ ግናኸ ንሱ «ንዕኡ ኺኸድዖ» ከም ዝነበረ ተነጺሉ ኣሎ።

ኣብዚ ኩሎም ኣመንቲ ከም ዘይኮኑ ኺሕበር ይግባእ። ሰባት ንክርስቶስ ብውሽጣዊ መገዲ ኺስዕብዎ ይኽእሉ እዮም፡ ከም ኸኣ ንዕኡ ምትእስሳር ኪገልጹ ይኽእሉ እዮም፡ ግናኸ ውሽጣዊ መለኮታዊ ከይህሉ ይኽእል እዩ – እዚ ምስ ዝነበረ እዩ። ተኣምራት እኳ ብይሁዳ ተገይሮም ኪኸውን ይኽእሉ እዮም፡ ንሱ ምስ ካልኦት ሃዋርያት ምስ ተላእከ። እዚ ንገሊኦም ኣደናጊርዎም እዩ፡ ግናኸ ኣይግባእን፡ ብሓቂ ንሱ ኣብ ዝተገለጹ «ከሓድቲ» ፍጹም እዩ። « ህያብ» ጠቒሙን «ሓይልታት እቲ ኺመጽእ ዘሎ ዘመን» ተመኪሩን ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ናብ ቦታ «ንስሓ» ኺመጽእ ኣይከኣለን።

ጴጥሮስ ሓቀኛ ኣማኒ ነበረ፡ ግናኸ ብሰንኪ ዘይምጥንቃቑን ብርእሱ ምትእምማኑን ተመሊሱ ነበረ። ግናኸ ጴጥሮስ ድሕሪኡ ተነሲሑ ብጐይታ ተመልሰ። «ብንስሓ ተመልሰ»፡ ግናኸ ሓቀኛ ንስሓ ኣይነበረን፡ ንሱ ብሓቂ ዘይኣማኒ ነበረ። እቲ ቅዱስ ግልጺ እዩ፡ ሓቀኛ ኣማኒ ኺጠፍእ ኣይኽእልን እዩ፡ ከምቲ ኣብ ፡ 4:30ን ካልኦት ብዙሓት ሓሳባትን እንርእዮ። ኣማኒ ኣብ ሓጢኣት ኪወድቕን መንፈሳዊ ኬድልዮን ይኽእል እዩ ()። ግናኸ እዚ ምስ ዝነበረ ጉዳይ ኣይነበረን – ንሱ ዘይኣማኒ ነበረ።

መወዳእታ ማስታወሻታት

  1. ንምግባር፡ የሱስ ንይሁዳ ከም ደቀ መዝሙር መሪጽዎ ነበረ፡ ንሱ ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ (ብዛዕባ ደቀ መዝሙርነት ኪዛረብ ከሎ) ከምዚ ኢሉ ነይሩ፡ «ኣነዶ ንዓኻትኩም፡ ነቶም ፡ ኣይመረጽኩኹምን፡ ሓደ ኻባኻትኩም ግና ሰይጣን እዩ?» ()። ግናኸ ከም ኣማኒ ኣይተመርጸን፡ እዚ ብዛዕባ ኣብ ኪዛረብ ከሎ ኺርአ ይኽእል እዩ፡ «ብዛዕባ ኩሉኹም ኣይዛረብን እየ። ንመን ከም ዝመረጽኩ ይፈልጥ እየ።»
  2. ንክርስቶስ ዝኣምን ድሕሪኡ ኸኣ ዝኽሕዶ እዩ፡ ንሱ ብሓቂ ኣማኒ ስለ ዘይነበረ። እዚ ኻብ ሓቀኛ ክርስትያን ዝፍለ እዩ፡ ንሱ ዝምለስን ምስ ናብ ሓድነት ኪምለስ ዝኽእልን እዩ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia