ነገስታት ዳንኤል ብዛዕባ መገዲ ኣምላኽ እንታይ ይምህሩና

ካብቶም ነገስታት ዳንኤል እንመሃሮም

መጽሓፍ ዳንኤል ብዛዕባ እሙናት ሰባት ኣብ ግዜ ሽግር ዝገልጽ ፍሉጥ ዛንታታት ይሓዝ። ኩሉ ሰንበት ቤት ትምህርቲ ዝኸይድ ህጻን ብዛዕባ ዳንኤል ኣብ ጕድጓድ ኣናብስ (ዳንኤል 6) ከምኡ’ውን ብዛዕባ እቶን ሓዊ (ዳንኤል 3) ዘሎ ዛንታታት ይፈቱ። እዚ መጽሓፍ ዳንኤል እዚ ነዚ ግሩም ፍጻመታት እዚ ኣብ መጀመርታኡ ክምዝግብ ከሎ፡ እዞም ምዕራፋት እዚኦም ብዛዕባ እሙናት ኣይሁዳውያን ምርኮኛታት ኣብ ወጻኢ ሃገር ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዛዕባ ነገስታት እቲ ግዜ’ውን እዮም። ኣምላኽ ምስ ናቡከደነጾር፡ በልሻጻርን ዳርዮስን (ዳንኤል 2-6) ዝገበሮ ምትእስሳር ብዛዕባ መገዲ ድሕነት፡ ፍርድን ምምላስን ኣምላኽ ገለ ግሩም ስእልታት ይህበና። ኣብዚ ጐይታ ምስ ተቐባሊ ነፍሲ፡ ምስ እምቢተኛ ልብን ምስ እሙን መንፈስን ከመይ ከም ዝተዓማመደ ንርኢ።

ናቡከደነጾር፡ እታ ተቐባሊት ነፍሲ

ኣርባዕተ ምዕራፋት ንናይ ኣይሁድ ምርኮ ንመጀመርታ ንጉስ ተዋሂቦም ኣለዉ። ናቡከደነጾር ንመጀመርታ ምስቶም ንምግቢ ንጉስ ዝኣበዩ እስራኤላውያን ምርኮኛታት (ንኣምላኾም ብምእዛዝ) ይራኸብ፡ ንሳቶም ድማ ካብ ኩሎም ካልኦት ተማሃሮ ኣብ ስርዓት ትምህርቱ ዝበለጹ ምዃኖም የርእዩ። ድሕሪኡ ብቕጽበት፡ ኣምላኽ ነዚ ኣረማዊ ንጉስ ብዛዕባ እቶም ንታሪኽ ህዝቢ ኣይሁድ ዝጸልዉ ናይ መጻኢ መንግስታት ሕልሚ ይህቦ። ኣብኡ፡ ናቡከደነጾር ኣብ ተኸታታሊ ናይ ዓለም ስልጣናት ቀዳማይ ምዃኑ ንርኢ (2:37-43)። ብዳንኤል ምግላጽ ሕልምን ትርጉሙን፡ እቲ ንጉስ ምስቲ ኩሉ ዝፈልጥ፡ ገለ ነገራት ድማ ንዝደለዮ ዝገልጽ ህያው ኣምላኽ ይላለ (2:47)። ኣምላኽ ምስ ዘይኣምኑ ይዛረብ ድዩ? ብርግጽ ይዛረብ! ኣብ ግዜ ሕልሚ ናቡከደነጾር፡ እቲ ንጉስ ንጐይታ ኣይፈልጦን እዩ፡ ግናኸ ኣምላኽ ብራእይን ትርጉሙን ገይሩ ብዛዕባ እቲ ንመጻኢ መንግስታት ዓለም ዘለዎ ትልሚ ይነግሮ (2:45)።

እዞም ምዕራፋት እዚኦም ድማ ንዓብይነት እቲ ንጉስ፡ ርእሲ ወርቂ (2:37-38) የርእዩ፡ እዚ ሓቂ እዚ ድማ ንርእሱ ናይ ወርቂ ምስሊ ብምስራዕን ኩሉ ሰብ ከም ዝሰግደሉ ብምግባርን ኣብ ትዕቢቱ ይንጸባረቕ። ግናኸ እምነት ሰድራቅ፡ ሜሳቅን ኣበድ-ኔጎን፡ እቶም ናብቲ ናቡከደነጾር ዘቕመጦ ጣኦት ክሰግዱ ዝኣበዩ (3:18)፡ እቲ ንጉስ ንጐይታ እንደገና ከም ዝላለ ይገብር (3:25)። ኣምላኽ ንርእሱ ምስቶም እሙናት ይለሊ፡ ምስቶም ሰለስተ ኣዕሩኽ ድማ ኣብቲ እቶን ይርአ። እዚ ናብ ድሕነቱ ይመርሕ ድዩ? ገና ኣይኮነን – ግናኸ ሓደ ስጉምቲ ዝቐረበ ይመስል፡ ናቡከደነጾር ብኣዋጁ ንዓብይነት ኣምላኽ ብግህዶ ስለ ዝገለጸ፡ «ኣምላኽ ሰድራቅ፡ ሜሳቅን ኣበድ-ኔጎን ይባረኽ» (3:28-29)።

ጐይታ ንንጉስ ንርእሱ ከም ዝሕብርን ኣብ ትሕቲ ስልጣን ህያው ኣምላኽ ከም ዝኣቱ ብህድኣት ይደፋፍኦ ነይሩ። ግናኸ ናቡከደነጾር ብምሉኡ ክስበር ኣለዎ። ካብ ኣምላኽ ብሕልሚ መጠንቀቕታ ምስ ተዋህቦ ንምቕያር ዝነበሮ ዕድል ኣቓሊዑ (4:4-17)። ዳንኤል ነቲ ሕልሚ ምስ ተርጐሞ፡ ንንጉስ «ሓጢኣትካ ብጽድቂ፡ በደልካ ድማ ንድኻታት ምሕረት ብምርኣይ ኣቋርጽ» ኢሉ መኸሮ። ከምኡ ክገብር ምስ ዘይከኣለ፡ እቲ ሕልሚ ክፍጸም ነበሮ፡ እቲ ንጉስ ድማ ንሸውዓተ ዓመት ኣእምሮኡ ስኢኑ (4:32)፡ ከም እንስሳ ኣብ መሮር ይነብር። ኣብ መወዳእታ እዚ ዝተሰርዐ ተግሳጽ እዚ፡ ናብ ቀደም ክብሩ ተመልሰ። ብእዚ ፈተና እዚ፡ ናቡከደነጾር ብህያው ኣምላኽ ኣመነ። እዚ ዛንታ ትሕትናኡን ድሕነቱን ብናቡከደነጾር ብውልቁ ተነጊሩ (4:1-3)፡ ንንጉስ ሰማይ ድማ ብነጻ ምስጋና፡ ምዕባይን ክብርን ይእውጅ፡ ግብሩ ሓቂ ምዃኑን መገዱ ድማ ቅኑዕ ምዃኑን ይፈልጥ (4:37)።

በልሻጻር፡ እቲ እምቢተኛ ልቢ

ብዙሓት ምዕራፋት ንሓደ ንጉስ፡ ድሕሪ ብዙሕ ምድፋእ መንፈስ ኣምላኽ፡ ናብ ንጉስ ሰማይ ክሰግድ ዘለዎ ባህጊ ዝፈለጥ፡ ተዋሂቦም ከለዉ፡ ሓደ ጥራይ እዩ ንኣምላኽ ምስ በልሻጻር ዝነበሮ ምትእስሳር ዝምዝግብ። እዚ ንጉስ እዚ ንታሪኽ ኣቦሓጎኡ ይፈልጥ ነይሩ (5:22)፡ ግናኸ ንኣማልኽቱ ይሕዝ ነይሩ። ካብ ቤተ መቕደስ የሩሳሌም ዝተወስዱ ቅዱሳት ኣቕሑ ብምብልሻው፡ ንኣማልኽቲ ወርቂ፡ ብሩር፡ ኣስራዚ፡ ሓጺን፡ ዕንጨይትን እምኒን የመስግን ነይሩ (5:3-4)። ስለዚ ኣምላኽ ናይ ፍርዱ ፍርዲ ኣብ ልስኒ ናይቲ ቤተ መንግስቲ ኣስፈረ (5:5)። ዳንኤል ነቲ ጽሕፈት ክትርጕም ከሎ፡ ንበልሻጻር ንሱ፡ እቲ ንጉስ፡ ኣብ ቅድሚ ልዑል ኣምላኽ ከም ዘይተሓጥሐ፡ ግናኸ ንርእሱ ኣብ ልዕሊ ጐይታ ሰማይ ከም ዘዕበየ ኣዘኻኸሮ (5:22-23)። ብሚዛን ተመዚኑ፡ ጐደሎ ተረኺቡ፡ ፍርዱ ድማ ተሰሪዑ (5:25-28)። ኣብ ክንዲ ብንጹር መጠንቀቕታ ኢድ ኣምላኽ ዝንስሕ፡ እቲ ዘይኣምን በልሻጻር ነቲ መልእኽቲ ኣናዒቑ፡ ነቲ ተርጓሚ መልእኽቲ ኣዕብዩ፡ ህይወቱ ድማ ስኢኑ (5:30)።

ዳርዮስ፡ እቲ ኣማኒ መንፈስ

ኦ፡ እምነት እዚ ንጉስ እዚ! ብመማኸርቱ ተታሊሉ፡ እቶም ንትዕቢቱ ተጠቒሞም ዘይቅዱስ ኣዋጅ ከም ዝገብር ዝገበሩ (6:4-9)፡ ዳርዮስ ንቦታ ልዑላዊ ኣምላኽ ወሲዱ፡ ኩሉ ልማኖ ናብኡ ጥራይ ክቐርብ ደለየ። እዚ ድማ ንቀዳማይ ሚኒስተሩ፡ ዳንኤል፡ ዝኾነ ይኹን ካብ ህያው ኣምላኽ ወጻኢ ንዝኾነ ሰብ ስለ ዘይጸሊ ይኹንን። እቲ ንጉስ ብቕጽበት ዳንኤል ካብ ዝኾነ ይኹን በደል ንጹህ ምዃኑ ይፈልጥ፡ ካብቲ ሰይጣናዊ ትልሚ ናይ ካልኦት ቅንኣተኛታት ፕረዚደንታቱን መሳፍንቱን ወጻኢ። ግናኸ እኳ ደኣ ዝደሓነ ሰብ፡ ኣብ ሓጢኣት ምስ ወደቐ፡ ንውጽኢቱ ክኸፍል ኣለዎ፤ ሕጊ ድማ ዳንኤል፡ እቲ ዝኣመኖ መማኸርቱ፡ ናብ ጕድጓድ ኣናብስ ክድርበይ ይሓትት።

ብንስሓ (6:14)፡ ብርእሱ ድማ ኣዝዩ ዘይተሓጐሰ፡ ዳርዮስ ንዳንኤል ካብ ሳዕቤናት ዘይፍትሓዊ ሕጉ ከድሕኖ ፈተነ። ኣብ መወዳእታ ንዳንኤል ካብ ጕድጓድ ኣናብስ ከድሕኖ ከም ዘይክእል ምስ ፈለጠ፡ ኣምላኽ ከም ዝገብሮ ኣመነ (6:16)። እምነት እቲ ንጉስ ኣብ ኣምላኽ ተፈቲና፡ ንጹህ ዓርኩ ኣብ ጕድጓድ ከሎ ክድቅስ ኣይከኣለን። ግናኸ እምነቱ ተዓስባ! መን እዩ፡ ካብ ኣማኒ ህያው ኣምላኽ ወጻኢ፡ ንጕድጓድ ኣናብስ ኣብ ንግሆ ዝኸይድ፡ ሓደ ሰብ፡ ናብ ብዙሓት ጥሙያት ኣናብስ ዝድርበየ፡ ለይቲ ከም ዝሓለፈ ንምርኣይ? ትንቢቱ፡ «እቲ ንስኻ ብቐጻሊ እትግዝኦ ኣምላኽካ፡ ንሱ ከድሕነካ እዩ» ሓቂ ኮይኑ ተረኺቡ። በዚ ድማ፡ ዳርዮስ ንዳንኤል ፈነዎ፡ ነቶም ብዘይፍትሓዊ ዝመኸሩሉ ድማ ፈረዶም፡ ንዓብይነት ህያው ኣምላኽ ድማ ኣወጀ።

እቲ ናይ መወዳእታ ኣዋጅ እዚ ንጉስ እዚ ምሕሳብ ዘሐጕስ እዩ። ንኹሎም ህዝብታት፡ ሃገራትን ቋንቋታትን ኣብ ምድሪ ዘለዉ ጽሒፉ፡ «ሰላም ይብዛሓልኩም። ኣብ ኩሉ ግዝኣት መንግስተይ ሰባት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዳንኤል ክንቀጥቀጡን ክፈርሁን ኣዋጅ እገብር፡ ከመይሲ ንሱ ህያው ኣምላኽ እዩ» (6:25-27)። ኩሎም ሰባት ሰላም ከም ዝረኽቡ ይደሊ። ግናኸ ሰባት ንህያው ኣምላኽ ክንቀጥቀጡን ክፈርሁን ከለዉ እዚ ከመይ ይከኣል? ሕጂ ሰላም ብጐይታ የሱስ ጥራይ ምዃኑ ንፈልጥ፡

ስለዚ፡ ብእምነት ስለ ዝጸደቕና፡ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ሰላም ምስ ኣምላኽ ኣሎና፡ ብእኡ ድማ ብእምነት ናብዛ ጸጋ እዚኣ ኣቲና ኢና፡ ኣብኣ ድማ ደው ኢልና ኣሎና፡ ብተስፋ ክብሪ ኣምላኽ ድማ ንሕጐስ (ሮሜ 5:1-2)።

ኣምላኽ ምስቶም ሰለስተ ነገስታት ዝነበሮ ምትእስሳር

ኣብዞም ሰለስተ ነገስታት እዚኦም፡ ኣምላኽ ምስ ሰብ ዝነበሮ ምትእስሳር ንርኢ፡ ናብ ድሕነት (ናቡከደነጾር)፡ ፍርዲ ንዘይተኣምኑ (በልሻጻር)፡ ከምኡ’ውን ምምላስ እምነት ኣማኒ (ዳርዮስ)። ኦ፡ ኣምላኽ ንሓንቲ ነፍሲ ናብኡ ንምምጻእ ብትዕግስቲ ከመይ ይዓዪ! ናቡከደነጾር ኣብ ንጉስ ሰማይ እምነቱ ከቕምጥ ብዙሕ ዓመታትን መለኮታዊ ጣልቃ ምትእትታዋትን ወሲዱ። ግናኸ ጐይታ ንኣና ይዕገሰና እዩ፡ ዝኾነ ይኹን ከም ዝጠፍእ ኣይደልን፡ ግናኸ ኩሉ ናብ ንስሓ ክመጽእ ይደሊ (2 ጴጥሮስ 3:9)። ኣብ ተቐባሊ ልቢ ብዘይዕረፍቲ ይዓዪ፡ ንናቡከደነጾር ድማ ናብኡ ይስሕቦ።

ነቶም ረሲኣን ኣይዕገሶምን። ብጸጋኡ የጠንቅቖም፡

ኣምላኽ ሓንሳብ ተዛሪቡ፤ ክልተ ግዜ እዚ ሰሚዐ፡ ስልጣን ናይ ኣምላኽ እዩ (መዝሙር 62:11)። ዳንኤል ንበልሻጻር ኣቦሓጎኡ ከም እንስሳ ምስ ኮነ ከም ዝተነስሐ ኣዘኻኸሮ፡ ግናኸ እቲ ንጉስ እዚ እናፈለጦ፡ ኣብ ቅድሚ ህያው ኣምላኽ ንርእሱ ከሕብር ኣበየ (5:22)። ሓደ ሰብ ንመጠንቀቕታ ኣምላኽ ምስ ዝነጽግ፡ ብግብሩ ይዓስቦም (መዝሙር 28:4-5)። ከምቲ ትኪ ዝባረር፡ ከምኡ ባርሮም፡ ከምቲ ጸባሕ ኣብ ቅድሚ ሓዊ ዝመቅል፡ ከምኡ ድማ ረሲኣን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ይጥፍኡ (መዝሙር 68:2)። በልሻጻር መንግስቱ፡ ህይወቱን ነፍሱን ናብ ሲኦል ይስእን። ክወጹ እዮም፡ ንስጋታት እቶም ዝበደሉኒ ሰባት ድማ ክርእዩ እዮም፡ ከመይሲ ትሎም ኣይክመውትን እዩ፡ ሓዎም ድማ ኣይክጠፍእን እዩ፡ ንኹሉ ስጋ ድማ ዘጸይፍ ክኾኑ እዮም (ኢሳይያስ 66:24)።

ዳርዮስ ብስልጣን ህያው ኣምላኽ ንዳንኤል ኣብ ጕድጓድ ኣናብስ ከም ዝሕልዎ ኣመነ። እምነቱ እኳ እንተተፈተነ፡ ንኣምላኽ ኣሐጐሰቶ፡ ተዓስባ ድማ (እብራውያን 11:6)። ንኣምላኽ ቀዳማይ ምግባር ዘይምኽኣል ሳዕቤናት ክህልዎ እዩ፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ንኻልኦት ንጹሃት ሰባት ይጸሉ እዩ። ግናኸ ኣምላኽ ነገራት ከቕንዕ ይኽእል እዩ፡ ዝተመልሰ ኣማኒ ድማ ኣብ ኢድ ጐይታ ሓያል መሳርሒ ይኸውን። ዳርዮስ ሰላምን ዓብይነት ኣምላኽን የውጅ (6:26-27፤ ሉቃስ 22:32)።

ኣብዞም ሰለስተ ነገስታት ዳንኤል ንግብሪ ኣምላኽ ግሩም ምስክር ንረክብ፡ ንጐይታ ትደሊ ዲኻ? «ክረኽበካ እዩ» (ኤርምያስ 29:11-14)። ድሕነቱ ትነጽግ ዲኻ? ኩነኔኻ ቅኑዕን ዘለኣለማዊን እዩ (ዮሃንስ 3:18)። ዝወደቐ ኣማኒ ዲኻ? ውድቀትካ ተናዘዝ፡ ክትምለስ ድማ ኢኻ (1 ዮሃንስ 1:9)።