ቀዳማይ ነገር፡ “ንሕና” መን ኢና? ኣብዚ እዋን እዚ እታ “ንሕና” እትብል ቃል፡ ነተን ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒኤን ዝኣመና ኣሓት ኣብ ክርስቶስ እያ እተመልክት።
እቶም ንጐይታ እንፈልጦ፡ ንእኡ ክንእዘዞ ንደሊ ኢና። (ብዙሕ ግዜ ንእኡ ንሓድጎ ኢና፡ ግናኸ ኣይንደልን ኢና።) ጽቡቕ መጀመርታ፡ ንጐይታና ብንኣሽቱ ነገራት ምእዛዝ እዩ። ማቴዎስ 25ን ሉቃስ 19ን፡ ጐይታ የሱስ ብንኣሽቱ ነገራት እንተ ዘይተኣዚዝናዮ፡ ብብዙሕ ከም ዘይኣምነና ይሕብራ። ርእሲ ምሽፋን፡ ንኣሽቱ ዝኸውን፡ ምግባሩ ቀሊል ብምዃኑ ጥራይ እዩ። ብኣገዳስነቱ ንኣሽቱ እዩ ኢልና ክንሓስብ ምኽንያት የብልናን።
መልሲ እቲ ሕቶ፡ ምኽንያቱ ክንገብሮ ተነጊርና ስለ ዘሎና እዩ።
መን እዩ ዝነገረና?
ጐይታ የሱስ፡ ብሃዋርያ ጳውሎስ ኣቢሉ። 1 ቈረንቶስ 11፡ ብፍላይ ድማ እተን ፈርቀን 16 ጥቕስታት እንተ ኣንቢብኩም፡ ብዛዕባ እዚ ሕጊ እዚ ምንም ጥርጣረ ኣይህልወኩምን። ጳውሎስ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኹ ኺጽሕፍ ከሎ፡ ርእስና እንተ ዘይሸፈንና፡ ክንጽልን ክንትንብእን ከም ዘይብልና ይብል። ኣሕዋት ግና፡ ኣይግባእን ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋን ርእሶም ክሽፍኑ።
ብዛዕባ ትንቢትከ? ብንጹር፡ ኣሓት ክትንብኣ ይፍቀደለን እዩ—ግናኸ ኣብ ኣኼባ ማሕበር (ቤተ ክርስቲያን) ወይ ድማ ሰብኡት ኣብ ዝርከብሉ እዋን ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣኼባታት ብዓውታ ክንጽሊ እውን ኣይግባእን። 1 ቈረንቶስ 14:34-35ን 1 ጢሞቴዎስ 2:11-12ን ተመልከቱ። (እተን “ትንቢት”ን “ትንቢት”ን ተባሂለን እተተርጎማ ግሪኻዊ ቃላት፡ ኩሉ ግዜ ትንቢት ማለት ኣይኮናን። ሓደ ኣረጊት ጸሓፊ ከም ዝበሎ፡)
“ንሱ ምግላጽ እዩ፡ ትንቢት ኣይኮነን።”)
እቲ ሕጊ ንጹር እዩ። ምኽንያቱ እውን ንጹር እዩ።
ስለምንታይ?
ስለምንታይ ኢና ክንጽሊ ከሎና ቆብዕ ወይ ካልእ መሸፈኒ ርእሲ ክንለብስ ዘሎና? እዚ ናይ ስልጣን ጉዳይ እዩ።
ንሕና ኣይንምራሕን ኢና!
ሰብኡት ርእስና እዮም፡ ክርስቶስ ድማ ርእሶም እዩ። ስለዚ፡ ርእስና ክንሽፍን ከሎና፡ ስልጣን ሰብኡት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ክርስቶስ እውን ንሕብር ኢና። እታ ሳልሰይቲ ጥቕሲ 1 ቈረንቶስ 11 እዚ ትገልጽ። (ግናኸ፡ እቲ ሓሳብ ንምርካብ፡ ምሉእ ምዕራፍ ብጥንቃቐ ከተንብብ ኣሎካ።)
እቲ መሸፈኒ ርእሲ፡ ምልክት ስልጣን፡ ናይ ሰብን ናይ ኣምላኽን እዩ። ንሕና ንለብሶ
“ምኽንያት መላእኽቲ” (1 ቈረንቶስ 11:10)
ከምቲ ኣብ ጥቕሲ 10 እተነገረና። መላእኽቲ ይዕዘቡና ኣለዉ! ንማሕበር—ንኹሎም ኣብ ዓለም ዘለዉ ምእመናን—ይዕዘቡ ኣለዉ። ኣብ ፍጥረት ዝርእይዎ ስርዓት ይደልዩ። 1 ቈረንቶስ 4:9ን 1 ጴጥሮስ 1:10-12ን ተመልከቱ። ብዛዕባ እዚ ስርዓት እዚ ፈለማ ኣብ ዘፍጥረት 2:21-24ን 3:16ን ኣንቢብና። ጳውሎስ ኣብ 1 ቈረንቶስ 11:3, 8 ይጠቅሶ።
ብዛዕባ ርእስነት፡ ስልጣንን መሸፈኒ ርእስን ከይተዛረብና ብዛዕባ ጸጕሪ ርእሲ ክንዛረብ ኣይንኽእልን።
ክልቲኡ ክህልወና ኣለዎ?
እወ። ልክዕ ከምቲ ንሰብኣይ ነዊሕ ጸጕሪ ርእሲ ሓፍረት ዝኾኖ፡ ከምኡ ድማ ንሰበይቲ ሓጺር ጸጕሪ ርእሲ ሓፍረት እዩ። እቲ ክንምርምሮ ዝጸናሕና ምዕራፍ ከምኡ ይብል። ጸጕሪ ርእስና ክብረትና እዩ። ነዊሕ ክኸውን ኣለዎ፡ ክንጽሊ ከሎና ድማ ክሽፈን ኣለዎ። እቲ ጸጕሪ ርእሲ መጋረጃ እኳ እንተኾነ (ጥቕሲ 15)፡ ኣብ ጥቕሲ 5 እተጠቕሰ መሸፈኒ ኣይኮነን። እታ “እውን” እትብል ቃል (ጥቕሲ 6) እዚ ተረጋግጽ።
እዚ ሕጊ እዚ ንኣኼባታት ማሕበር ጥራይ ድዩ ወይስ ንውልቃዊ ጸሎት እውን የጠቓልል?
1 ቈረንቶስ 11ን 1 ጢሞቴዎስ 2ን ኣንብብ። ብዛዕባኡ ጸሊ፡ ከምቲ ሃዋርያ ያእቆብ ኣብ መጽሓፉ ዝመኸረ፡ ጥበብ ሕተት። ሕጂኸ እንታይ ትሓስብ?
እዚ ኩሉ ኣረጊት ኣይኮነን ድዩ?
እወ። ወይ ድማ፡ ብዝያዳ ቅኑዕ ኣዘራርባ፡ ካብ ፋሽን ንላዕሊ እዩ። ንሕና እውን ከምኡ ክንከውን ኣሎና።
እቲ ኣንስቲ ንሰብኡት “ክግዝኣ” (ወይ ክእዘዛ) ዝብል ሓሳብ፡ ብውሕዱ፡ ዘይተፈተወ እዩ! ግናኸ፡ ሓቀኛ ክርስትናስ ፈጺሙ ተፈታዊ ኣይነበረን።
ዓለም ትጸልኦ።
ዓለም ንጐይታ የሱስ ቀተለቶ።
ንኣንስቲ ዘዋርድ ዝኾነ ነገር ኣይፈቱን።
ኣነ እውን ኣይፈቱን። ኣምላኽ ንገሊአን ኣንስቲ የኽብረን። ማርያም፡ ኣደ ጐይታና፡ ኩሉ ሰብ “ብጽእቲ” ከም ዝብላ ተዛረበት። ንሳ ግና፡ ነቲ “ሓያል” ዝኾነ “ዓበይቲ ነገራት ዝገበረለይ” ክብሪ ንምሃብ ቀልጢፋ ነበረት።
እቲ ናይ ካልእ ማርያምን ሓብታ ማርታን ጉዳይ ኣገዳሲ እዩ። ጐይታ የሱስ ንማርያም ስለ ዝሰምዓቶ ኣመስገና። ንማርታ ድማ ብዛዕባ ገዛኣዊ ዕዮኣ ብዝያዳ ስለ ዝተጨነቐት ብገርሃት ገሰጻ። ብዛዕባኡ ኣብ ሉቃስ 10:38-42 ኣንቢብና። ኣብ ኣባይትና ትጉሃት ክንከውን እኳ እንተ ተነገርና (ቲቶስ 2:5)፡ ብምብሳልን ምጽራይን ክንበታተን የብልናን። ገሊኦም ሰባት፡ ክርስትና ንኣንስቲ ኣብ ክሽነ የዕቅበን፡ ሰብኡት ድማ ትምህርቲ ይምሃሩ ይብሉ። እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት የለን!
እንታይ እዩ እቲ ቅዱሳት ጽሑፋት ንሓብቲ ብዛዕባ ዕዮ ገዛ ዝብላ? ብዛዕባ ገዛኣዊ ጉዳያት “ክትገዝእ” ተነጊራ እያ (1 ጢሞቴዎስ 5:14)። 1 ቈረንቶስ 10:31-33፡ 1ን 2 ጢሞቴዎስን፡ ቲቶስን፡ መልእኽታት ጴጥሮስን ከንብብ ከሎኹ፡ ኣብ ዝኾነ ዕዮና ብትግሃት ክንሰርሕ ከም ዘሎና፡ ግናኸ እቲ ኣገዳሲ ዕዮ፡ ንጐይታና ምኽባር፡ ክንገብር ጥራይ ከም ዘሎና ይስምዓኒ። ንሰብኡትና ክንከናኸን፡ ንደቅና ድማ ብእምነት ክንምህር ኣሎና። ሽዑ ዓለማውያን ሰባት ኣባይቲ ምእመናን ክንደይ ፍልይቲ ምዃና ክርእዩ እዮም።
ምናልባት እታ ፍጹምቲ ሓብቲ፡ ውህደት ማርታን ማርያምን እያ። እታ ተግባራዊት ማርታ ኣብ ዮሃንስ 11 ብፍሉይ ብርሃን ትርአ። ክልቲኤን ኣሓት ንጐይታ፡ ብተግባር፡ ምብጻሑ ኣዝዩ ዘርሓቐ ምዃኑ ብምግላጽ ገበነኛታት እየን—ግናኸ እምነት ማርታ ምስ ናይ ሓብታ ማርያም ማዕረ ትመስል።
ጐይታ የሱስ ንኣንስቲ ብሓፈሻ ወይ ብፍላይ ፈጺሙ ኣየዋረደን። ሃዋርያት እውን ከምኡ ኣይገበሩን። እታ ብምንዝርና እተታሕዘት ሰበይቲ ትዝክሩዶ? ብዛዕባ ሊድያን ኣኼባ ጸሎታን ኣንቢብኩምዶ? ብዛዕባ እታ ኣብ ሰማርያ ዝነበረት ሰበይቲኸ? ዮሃንስ ምዕራፋት 4ን 8ን ግብሪ ሃዋርያ 16ን ኣንብብ።
ብዛዕባ ዘይተመርዓዋ ኣሓትከ?
ብዙሕ ናይ ቅዱሳት ጽሑፋት ምኽሪ ናብቶም ዝተመርዓዉ ዝቐንዐ ምዃኑ ሓቂ እዩ። እዚ ምናልባት መብዛሕትኦም ዓበይቲ ሰባት ስለ ዝኾኑ እዩ።
መበለታትን ዘይተመርዓዋ ኣንስትን ግና፡ ኣብ ገሊአን ጉጅለታት ሎሚ መብዛሕትኡ እዮም። ንጐይታ ምኽባር ዝምልከት ክኸውን ከሎ፡ ባህርየን ኣብ ቅድሚ ጐይታ ካብ ናይ ዝተመርዓዋ ኣንስቲ ፍሉይ ክኸውን የብሉን። ንሳተን እውን፡ ነዊሕ ጸጕሪ ርእሲን መሸፈኒ ርእስን ብምግባር፡ ናይ ጐይታኤን፡ ንኹላትና እንኽብሮ፡ ናይ መወዳእታ ርእስነት የርእያ።
ኩለን ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እተጠቕሳ ኣንስቲ ከም ውልቀ ሰባት ምትሕስሳበን ኣገዳሲ እዩ። ገሊአን ካብአን ተመርዒየን ይኹና ኣይኹና እውን ኣይንፈልጥን። ገሊአን ኣብነታት ማርታ፡ ሰለስተ ካብተን ማርያምታት፡ ሊድያን መብዛሕትአን ኣብ መልእኽታት ጳውሎስ እተጠቕሳ ኣንስትን እየን።
በቲ ግዜ እቲ ኣንስቲ ስራሕ ኣይነበረንን፡ ኣይነበረንን ድዩ?
ገሊአን መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣንስቲ፡ ከም ሊድያ፡ ንርእሰን ዝኸውን ገንዘብ ዝረኽባ ይመስል ነበረ። ገሊአን ድማ፡ እተመርዓዋ እኳ እንተነበራ፡ ካልእ ኣገዳሲ ሓላፍነት ነበረን። ነታ ኣብ ምሳሌ 31:16 እትርከብ መግዛእቲ ንብረት ዝገበረት ሰበይትን (ሽሕ ዓመት ጸኒሑ) ጵርስቅላ ኣብ ግብሪ ሃዋርያ 18:24-26ን ተመልከት። (ግብሪ ሃዋርያ 18:1-3, 18፡ ሮሜ 16:3፡ 1 ቈረንቶስ 16:19ን 2 ጢሞቴዎስ 4:19ን እውን ተመልከት።)
ጵርስቅላ ብዙሕ እትሰርሕ ሓብቲ ክትከውን ኣለዋ። ብዛዕባ ጐይታኣ ብዙሕ ተማህረት—ድንኳናት ክትሰርሕ ከላ። ንሳ፡ ምስ ሰብኣያ፡ “ንመገዲ ኣምላኽ ብዝያዳ ብንጹር” ንኣጵሎስ ገለጸትሉ—ንሱ ድሮ “ብቅዱሳት ጽሑፋት ሓያል” ከምኡ ድማ ትጉህን እተማህረን እኳ እንተነበረ! ጵርስቅላ ንጳውሎስ ከም ጋሻ ገዛኣ ንምቕባል እውን ግዜ ረኸበት። ንሳን ኣቂላን ደቅስ ነበሮምዶ ይገርመኒ።
እቲ ብዛዕባ ጸጕሪ ርእሲን መሸፈኒ ርእስን ዝወሃብ መምርሒ፡ ንክርስትያናት ቈረንቶስ ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ጥራይ እተሓስበ እዩ ዝብል ሰሚዐ።
ኣነ እውን ከምኡ ሰሚዐ። እቶም ከምዚ ዝብሉ ሰባት፡ እዚ ምስቲ ዘይስነ ምግባራውያን ኣንስቲ ዘይለብሳኦን ስነ ምግባራውያን ኣንስቲ ዝለብሳኦን ዝተሓሓዝ ነገር ከም ዝነበረ ይነግሩኻ። እቶም ከምዚ ዝብሉ ክርስትያናት፡ መብዛሕትኡ ካልእ ኣብ መልእኽታት ቈረንቶስ ዘሎ ነገር ይቕበሉ፡ እንተላይ እቲ ንሰብኡት ነዊሕ ጸጕሪ ርእሲ ዘይፍቀድ ምዃኑ! እዚ ፍሉይ ምቕባል ግና፡ ሓድሓደ ግዜ ነቲ ኣብ 1 ቈረንቶስ 14:34, 35 ዘሎ ምኽሪ የውጽእ፡ ምኽንያቱ ሓደ ሰብ፡ ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን፡ ገሊአን ኣንስቲ ዘይተገዛእቲ ነበራ፡ ኣብ ኣኼባታት ቤተ ክርስቲያን እውን ንሰብኡተን (ካብ ኣንስቶም ተፈልዮም ዝቕመጡ) ይጽውዓ ነበራ ስለ ዝበለ።
ብዛዕባ ግዜ ሃዋርያት ብሓቂ እንፈልጦ ኩሉ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ዘሎ። ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ወጻኢ ዝጸሓፉ ጸሓፍቲ ውሑዳት ነበሩ፡ እተረፉ ጽሑፋቶም ድማ ብዝያዳ ውሑዳት እዮም። ክንደይ ሰባት እዮም ከንብቡን ክጽሕፉን ዝኽእሉ ነይሮም? መን እዩ ብራናን ቀለማን ክኽእል ዝኽእል ነይሩ? ካብኣቶምከ ክንደይ እዮም ንክርስትያናት ዝጠቕሱ? ካብቶም ዝጠቕሱኸ ክንደይ እዮም እሙናት? እኳ ደኣ እቶም ሎሚ ዝጽሕፉ ዝተኸበሩ ታሪኽ ጸሓፍቲ፡ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ወጻኢ፡ ብዛዕባ ልምድታት ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ክርስትያናት ክምርምርዎ ዝኽእሉ ውሑዳት ሰነዳት ጥራይ እዮም ዘለዎም።
ሃዋርያ ጳውሎስ መልእኽቱ ወሰነዶ? ንክርስትያናት ቈረንቶስ ጥራይ እዩ ዝብልዶ? ንእቲ ግዜ ጥራይ እዩ ዝብልዶ? ኣይፋሉን። ንማሕበር ኣምላኽ ኣብ ቈረንቶስ ምስ ኩሉ እቲ ኣብ ኩሉ ቦታ “ስም ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዝጽውዑ” እዩ ዝብል ነይሩ። ከምኡ እዩ መልእኽቱ ዝጅምር! 1 ቈረንቶስ 1:1-3 ኣንብብ። 1 ቈረንቶስ 11:16ን 14:37, 38ን እውን ተመልከት።
ስለዚ ናይ ምእዛዝ ጉዳይ ድዩ? እወ፡ ግናኸ ካብኡ ንላዕሊ እዩ።
እዚ ኣብ መንጎ ሰብኡትን ኣንስትን ዘሎ ጽቡቕ ፍልልይ፡ ካብ ግዴታዊ መሸፈኒታትን ከም “ክንደይ እዩ ነዊሕ?” ዝኣመሰሉ ዝተደጋገሙ ሕቶታትን ንላዕሊ እዩ። ምምቕቓል ደቂ ሰብ ናብ ክልተ ዝተደጋገፉ ክፍላት፡ ናብቲ እቲ መለኮታዊ ፈጣሪ ንኹሎም ህያዋን ፍጥረታት ናብ ተባዕታይን ኣንስተይትን ዝመቐለሉ፡ ናብቲ ናይዛ ፕላኔት መጀመርታ፡ ናብ ሽሕታት ዓመታት ይምለስ። ሽዑ እውን፡ ኣብ መሰረት እቲ ዩኒቨርስ፡ ንዓና፡ ንማሕበር፡ ከም መርዓቱ ይደልየና ነበረ። ንኹላትና ንመዓልቲ ምቕራብ የዳልወና ኣሎ።
