“ኣባኻትኩምሲ ጥበበኛን ኣስተውዓልን መን እዩ? ንሱ ግብሩ ብለውሃት ጥበብ ካብ ጽቡቕ ኣካይዳኡ የርኢ።…እቲ ኻብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ ግና ቅድም ንጹህ እዩ፡ ድሕሪኡ ሰላማዊ፡ ለዋህ፡ እሙን፡ ምሕረትን ጽቡቕ ፍረን ዝመልኦ፡ ዘየማትእ፡ ግብዝና ዘይብሉ እዩ” (ያእቆብ 3:13, 17)። “ሰማይ ቤተና እያ” ኢልና ኣብ ሓንቲ መዝሙርና ንዝምር። እዚ ከምኡ እንተኾይኑ፡ እዚ ኣብ ህይወትና ኺርአ ኣለዎ። ስለዚ ያእቆብ ነቶም ኣንበብቱ እቲ ኻብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ የቕርበሎም። ኣብዛ ግሩም መልእኽቲ እዚኣ፡ እዘን ክልተ ዓለማት፡ እታ ኻብ ላዕሊ ዘላን እታ ኻብ ታሕቲ ዘላን፡ ከመይ ገይረን ከም ዝተቓረና ንመሃር። እቲ ብድሆ፡ ኣብ ዕለታዊ ህይወትና እንታይ ዓይነት ዓለም ኢና እነስፋሕፍሕ? ነዚ ሓሳብ እዚ ብዝምልከት ሸውዓተ ነጥብታት ብሓንሳብ ንጽናዕ።
ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ
እቲ ቐዳማይ ነጥበይ እዚ እዩ፡ ከም ምእመናን ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ኢና ዘለና። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ምህላውና ደስ ይብለና ድዩ? ኣብ ያእቆብ 1:2 ከምዚ ኢልና ነንብብ፡
“ኣቱም ኣሕዋተይ፡ ናብ ብዙሕ ፈተና ምስ ወደቕኩም፡ ብዘሎ ሓጐስ ጌርኩም ቍጸርዎ።”
ጸገማት፡ ፈተናታትን መከራን ምስ ዝመጸናስ ክንሕጐስ ኣሎና ድዩ? እወ፡ ንሳቶም እውን ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ክንሓልፍ ከለና ንትምህርትና መሳርሒታት እዮም። ስለዚ ገሊኦም “ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ክህሉ ኣይደልን እየ፡ ምኽንያቱ እቲ ዝሓልፎ ፈተናታት” ምባሎም ኣየገርምን። እዚ ኸኣ ብኸመይ ከም እንርእዮ ይምርኮስ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ክንሰልጥን ከለና፡ ኣምላኽ ንትምህርትና ዝተፈላለዩ ኣገባባት ከም ዝጥቀም ክንርድእ ኣሎና፡ ካብኣቶም እቲ ፈተናታት ሓደ ኪኸውን ይኽእል። ነዚ ሓሳብ እዚ ዝድግፍ ሓደ ኣገዳሲ ጥቕሲ ኣሎ፡
“ንኣምላኽ ንዘፍቅሩ ግና፡ ኵሉ ንጽቡቕ ከም ዚኸውን ንፈልጥ ኢና” ወይ ብኻልእ ኣዘራርባ፡ “ንኣምላኽ ንዘፍቅሩ ኵሉ ንጽቡቕ ከም ዚኸውን ኣምላኽ ከም ዚገብር ንፈልጥ ኢና” (ሮሜ 8:28)።
ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ክንሓስብ ከለና፡ ሓደ ዕላማ ከም ዘሎ እዩ እቲ ሓሳብ፡ ትምህርቲ ኸኣ ናብቲ ዕላማ እንበጽሓሉ መገዲ እዩ። እዚ ኸኣ እዚ ዝስዕብ የጠቓልል፡
- ንተምሃራይ ንምዕባይ ዝሕግዝ ምምሃር ወይ ምምሃር፡
- ተምሃራይ ንምምስሳል ዝስሕብ ተግሳጽ፡ ከምኡ’ውን
- ንጽቡቕ ዝተሰርሐ ዕዮ ዝወሃብ ሽልማት።
እዚ ኩሉ ብሓንሳብ ተጠቒሙ፡ ኣብ ኩሉ ስርዓታት ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ዝሰልጠነን ዝበሰለን፡ ብመንፈሳዊ መዳይ ኣስተውዓልን ተምሃራይ (ደቀ መዝሙር) ንምፍራይ የገልግል፡ እቲ ዝተመሓላለፈ ኸኣ ንምትግባር ድሉው እዩ።
ያእቆብ ከም ዝገለጾ፡ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ንፈተውቲ ኣምላኽ እያ። እዚ እንተላይ ንናይ ገዛእ ርእስና መገዲ ክንከይድ እንተደሊና፡ እንተላይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እንተሃሊና፡ ኣምላኽ ከኣ ብእኡ መሰረት ክሕዘና እዩ። ኣብ መዝሙር ዳዊት 32 ብዛዕባ ልጓምን መሓውርን ዘንበብናዮ ትዝክሩዶ? ብዛዕባ ተግሳጽ ከም ክፋል ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ይዛረብ። ነተን መዛሙር ጥበብ ክትጽንዑ አተባብዓኩም፡ ካብኣተን መዝሙር ዳዊት 32 እታ ቐዳመይቲ እያ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ኣብ ቀዳማይ ክፍሊ ንጅምር እሞ ንቕድሚት ንኸይድ። ነዚ ስርዓት እዚ ኩላትና ንፈልጦ ኢና። ኣብ ሳድሰይቲ ክፍሊ ኣይንጅምርን። ብተመሳሳሊ፡ መዝሙር ዳዊት 32 መሰረታዊ ነገራት፡ ከም ምሕረት ሓጢኣትና የንብር። ዝመስል ከኣ፡ ድሕሪ ምድሓንና ናብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ንኣቱ።
ነዚ ሓሳብ እዚ ዝምልከት ካልእ ነጥቢ ከካፍለኩም እፈቱ። ኣብ ኢሳይያስ 55:8-9 ከምዚ ኢልና ነንብብ፡
“ሓሳባተይ ከም ሓሳባትኩም ኣይኰነን፡ መገድታተይ ከኣ ከም መገድታትኩም ኣይኰነን፡ ይብል እግዚኣብሄር። ሰማያት ካብ ምድሪ ኸም ዝለዓለ፡ ከምኡ ኸኣ መገድታተይ ካብ መገድታትኩም፡ ሓሳባተይ ከኣ ካብ ሓሳባትኩም ይለዓል።”
ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ክንዛረብ ከለና፡ ገለ ነገራት ክንመሃር ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካልኦት ነገራት እውን “ክንርስዕ” ኣሎና፡ ምኽንያቱ ነዛ ቤት ትምህርቲ እዚኣ ብናይ ገዛእ ርእስና ኣተሓሳስባ ኢና ዝኣተናያ። ስለዚ፡ ኣምላኽ ብዛዕባ ሓሳባቱ ካብ ሓሳባትና ዝለዓለ ምዃኑን መገድታቱ ኸኣ ካብ መገድታትና ዝተፈላለየ ምዃኑን ይዛረብ። እዚ እዩ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እንረኽቦ።
ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ተግሳጽ እውን የጠቓልል፡ እንተላይ ንፈተውቲ ኣምላኽ። ምናልባት ነዛ ቓል እዚኣ ብዙሕ ኣይንፈትዋን ኢና፡ ምኽንያቱ ኣብ ኣእምሮና ኣሉታዊ ትርጉም ኣለዋ። ግናኸ፡ ተግሳጽ ብሓቂ ኣወንታዊ እዩ። ንዓና ንምስሓብ እዩ። ኣብ ገለ ቋንቋታት፡ ከም ደች (Dutch)ን ጀርመን (German)ን፡ ንተግሳጽ ሓንቲ ቓል ኣላትና፡ እታ መሰረታ ኸኣ ነዚ መሰረታዊ ሓሳብ እዚ ትሕብር፡ ንምስሓብ። ተግሳጽ ብሓቂ ምምስሓብ እዩ፡ ናብ ኣቦ ብርሃናት ምምስሓብ፡ ናብ ጐይታ ክብሪ ምምስሓብ፡ ናብቲ ኻብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ ምምስሓብ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ዝምራሕ ምምስሓብ (ያእቆብ 4)። እዚ እዩ ስርዓት ተግሳጽ ኣምላኽ። ሕጂ ናይ ገዛእ ርእስና መገድታት እንተተኸቲልና፡ ኣምላኽ ከልካሊ ነገራትን ዕንቅፋታትን ንምውጋድ፡ ሓድሓደ ግዜ ብጽኑዕ ክሕዘና ይግድዶ። ሓድሓደ ግዜ ከኣ ከፍርሓና ይግድዶ፡ እኳ ደኣ ክገብሮ እንተዘይፈተወ። ኣምላኽ ብመሰረት ስርዓት ስሕበት ይዓዪ፡ ግናኸ ሓድሓደ ግዜ ኣብ መንግስታዊ ተግባራቱ ኺእርመና ወይ ኪቐጽዓና ይግድዶ (ገላትያ 6)።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ሓደ ጥራይ እዩ ነይሩ (ኢሳይያስ 50 ብዛዕባኡ ከም ደቀ መዝሙር ይዛረብ)፡ ንሱ ኸኣ መተዓረሚ ኣየድለዮን። ንሱ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ሓቀኛ ወዲ እዩ ነይሩ። ንሱ ሓቀኛ ተምሃራይ፡ ሓቀኛ ደቀ መዝሙር እዩ ነይሩ፡ ግናኸ ከም ንዓኻን ንዓይን መተዓረሚ ዘድልየና ዘይኮነስ፡ ንሱ ተግሳጽ ኣየድለዮን፡ ነዛ ቓል ተግሳጽ እዚኣ ብሰፊሕ ትርጉም እጥቀመላ። ብሓደ ወገን እዚ፡ ደቀ መዛሙርቲ ምዃንና፡ ሰዓብቲ ጐይታ የሱስ ምዃንና፡ ናብ መለኮታዊ ሰብ ምምስሓብና የርኢ። ብኻልእ ወገን ከኣ፡ ኣድላዪ ምስ ዝኸውን፡ ሓሳብ ምእራም የጠቓልል። ኣብ እብራውያን 12፡ ንዝፈትዎ ከም ዝቐጽዖ ወይ ከም ዝገስጾ ንርኢ። ተግሳጽ ብኢድ እቲ ዝፈትወና ኪኸውን እዩ። እዚ እውን ክፋል ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እዩ።
ጥበብን ደቀ መዝሙርነትን ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ
እቲ ኻልኣይ ነጥቢ “ጥበብ” እዩ። ኣብ እዮብ 28፡ እዮብ ብዛዕባ እቲ ኺምሃር ዝኽእል ጥበብ ኣምላኽ ይዛረብ። ከምዚ ኢሉ ይዛዝም፡
“እንሆ፡ ፍርሃት እግዚኣብሄር፡ ንሱ ጥበብ እዩ፡ ካብ ክፉእ ምግላስ ከኣ ምስትውዓል እዩ።”
ኣብ ያእቆብ ብዛዕባ ጥበብ ብዙሕ ንበብ፡ ቅድም ኣብ ምዕራፍ 1:5። ኩላትና ጥበብ የድልየና፡ ብዘይ ምጥርጣር ከኣ ናብቲ ብነጻ ዝህብ ክንከይድ ንኽእል። ንኣምላኽና እንተሓቲትናዮ፡ ብዘይ ነቀፌታ ኺህበና እዩ። ጥበብ ብዛዕባ ዘይተወሰነ ሃብቲ ኣምላኽ ኣይትዛረብን ድያ?
ጥበብ እንታይ እያ እሞ? ኣብ ምሳሌ ከም እንረኽቦ፡ ብግቡእ ኣገባብን ብግቡእ ግዜን ዝትግበር ፍልጠት ማለት እዩ። ብዛዕባ ስርዓታት ኣምላኽ ገለ ምስትውዓል ክህልወና ይኽእል እዩ፡ እዚ ጽቡቕ እዩ፡ ግናኸ ነዘን ስርዓታት እዚኤን ከመይ ገይርና ኢና ንትግብረን? ሓሳባት ኣምላኽ ናብ ግብሪ ምውዓል፡ ኣብ ጽኑዕ ጸሎት ዝግለጽ ሓቀኛ ምትእምማን የድልዮ። ስለዚ፡ ናብ ጐይታ ኽንከይድ እሞ ኣብ ፍሉያት ጉዳያት፡ ኣብ ፍሉያት ኩነታት፡ ከምኡ’ውን ብግቡእ ግዜ እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ንምፍላጥ ጥበብ ክንሓትት ኣሎና። እዚ ጥበብ እዩ። ነቲ “ስብከት ከረን” ምስ ያእቆብ ክንሰርዖ ንኽእል። ኣብ ማቴዎስ 5–7 ጐይታ ንደቀ መዛሙርቲ ብዙሕ ትምህርቲ ይህብ። እዚ ቲኦሪቲካዊ ኣይኮነን። ነዘን ምዕራፋት እዚኤን ኣንብበን እሞ ትምህርትታት ጐይታ ክንደይ ግብራዊ ምዃኑ ርአ። ድሕሪኡ ኸኣ መጽሓፍ ምሳሌን መዛሙርን ኣንብብ። ኣብዘን መጻሕፍቲ ጥበብ እዚኤን፡ ኣዝዩ ግብራዊ ነገራት ክትመሃር ኢኻ። እዚ ኸኣ እዩ ያእቆብ ከካፍለና ዝደሊ፡ ሰማያዊ ጥበብ። ብርግጽ፡ ናብኡ ዝተወሰኸ ልኬት ኣሎ፡ ምኽንያቱ ያእቆብ ነቲ ኣብ ህይወት ጐይታና የሱስ እንርእዮ የርኢ።
ነዚ ምስቲ ንደቀ መዝሙርነት ዘድሊ ነገር ክንሰርዖ ንኽእል። እዚ ንጥበብ ኣምላኽ ብግብሪ ዝምልስ ኣገባብ ህይወት እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ፡ ነዘን ትምህርትታት እዚኤን ብምስዓብ ጐይታ የሱስ ናብ ግብሪ ዘውዕሉ ደቀ መዛሙርቲ፡ ተምሃሮን ተመሃሮን ኣለዉ። ደቀ መዝሙር ኩሉ ግዜ ተምሃራይ እዩ። እዚ ኸኣ ናብ ሳልሳይ ነጥቢ የብጽሓና፡ እሱ ኸኣ፡
መምህር ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ
መምህር መን እዩ? ንሱ እቲ ብሩኽ ጐይታና እዩ! ብዛዕባ ህይወቱ ኣብ ምድሪ፡ ከመይ ገይሩ ተምሃራይ ከም ዝነበረ ኣቐዲምና ኣየስተውዓልናን ድዩ? ንሱ ኩሉ ግዜ ኣብ እግሪ ኣምላኽ እዩ ነይሩ። ብዛዕባ ማርያም ክንሓስብ ከለና፡ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ኣብ እግሪ ጐይታ የሱስ ንርእያ። ግናኸ ጐይታ ባዕሉ ኣብ እግሪ ኣምላኽ ከም ዝነበረ ንፈልጥ ዲና? ኣቦኡ ንሱ ንግሆ ንግሆ ኺምህሮ እዩ። ሕጂ ነዚ ኣገዳሲ ነጥቢ እዚ ንመርምር፡ እቲ ዓቢ መምህር ቅድም ዓቢ ተምሃራይ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ዝተወሰነ ናይ ስልጠና እዋን፡ እኹል ከም ዝተማሃርና ብዙሕ ግዜ ኣይንሓስብን ዲና? ድሕሪኡ ምምሃር ንሓድግ እሞ ኣብ ክንዲ ድምጺ ኣምላኽ ምስማዕ፡ ኣብ ርእስና ንምርኮስ። ንኻልኦት እንታይ ክገብሩ ከም ዘለዎም ክንነግር እውን ንሓስብ። ብርግጽ፡ እዚ ዓቢ ስሕተት እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ተምሃሮ ኢና። ስለዚ፡ እንተላይ 85 ወይ 90 ዓመት እንተነቢርና፡ ምምሃር ክንቅጽል ኢና። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ሓድሽ ትምህርቲ ክንመሃር ኢና። ኣብ ምድሪ ክሳዕ ዘለና ኣይንውድእን ኢና። ክሳዕ ምምጻእ ጐይታ፡ እቲ ዝተማሃርናዮ ናብ ግብሪ ንምውዓል ተምሃሮ ክንከውን ክንቅጽል ኢና። እዚ ኣብ መንጎ ምምሃርን ምግባርን ዘሎ ስምምዕ፡ ንኻልኦት ንምምሃር ማዕጾ ይኸፍት። ክሳዕ ክንደይ ትምህርትና ከም ዝተማሃርና፡ ነቲ ዝተማሃርናዮ ንኻልኦት ከነመሓላልፍ ንኽእል። በዚ ኸኣ እቲ መምህር ክጥቀመና እዩ።
ካልእ ጥቕሲ ናብ ኣእምሮይ ይመጽእ፡ ጐይታ ኸም ዝበለ፡
“ናባይ ምጹ።”
ምናልባት ነዚ ከም መልእኽቲ ወንጌል ጥራይ ትሓስብዎ ትኾኑ። ግናኸ፡ ንዓና ከም ምእመናን እውን፡ “ናባይ ምጹ” ምስ ዝብል፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት እንተሃሊና፡ ክንምልስ ኣሎና። እንተላይ ኩሉ እቲ ሸውዓተ ነጥብታተይ እንተረሳዕኩምዎ፡ ነዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ቅድሜኹም ክትሕዝዎ ኣሎኩም፡ ጐይታ የሱስ “ናባይ ምጹ እሞ እቲ ዘድልየኩም ክትረኽቡ ኢኹም” ኢሉ እዩ። ብኹሉ ጾርኩም ናብኡ ኺዱ። እንተላይ ንኣሽቱ ቈልዑን መንእሰያትን ሓድሓደ ግዜ ዘሰክፍ ጾር ኣለዎም። እቲ ሕቶ፡ ናብ መን ኢኹም ትኸዱ?
“ናባይ ምጹ”
ብሓቂ ዕድመ እዩ።
ግናኸ፡ እቲ መምህር ገለ ይውስኸሉ፡
“ኣርዑተይ ጹሩ።”
ኣርዑቱ ኣብ ኣፍራስና ክንጸውር ድሉዋት ዲና? እዚ ኸኣ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ምስ ዝተነጽገ ጐይታ ርእስና ምምስሳል ማለት እዩ! ምስ ዝተነጽገ ጐይታ፡ ምስ ዝተነጽገ መሲሕ፡ ምስ ዝተነጽገ ክርስቶስ ከም ዝተሓባበርና ንሓንቲ ቅጽበት እውን ኣይትረስዑ (ማቴዎስ 11ን 12ን ተመልከት)። ግናኸ ኣርዑቱ ክንጸውር ክንደይ ብሩኽ እዩ።
ኣርዑቱ ምውሳድ እንታይ ማለት እዩ? ንሱ ንፍቓድ ኣምላኽ ከም ዝተገዝአ፡ ንሕና እውን ንፍቓድ ኣምላኽ ክንገዝእ ማለት እዩ። እዚ ንኣሓት ጥራይ እዩ፡ ንሳተን ንሰብአየን ክግዝኣ ኣለወን ኢልና ኣይንሕሰብ። ንኹሎም ምእመናን ንፍቓድ ኣምላኽ ምግዛእ የድልዮም። እዚ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ንመሃሮ። ኣብኡ ዓበይቲ መሰላትን ሓላፍነታትን ኣለዉና። ኣብኡ እዩ ምስ ግሩም መሓዛ፡ እንተላይ እቲ “ኣርዑተይ ጹሩ” ዝብል ንራኸብ። እዚ ኸኣ ንሱ ነቲ ኣርዑት ከም ዝጸውሮ የጠቓልል። እዚ ሓቀኛ ምሕዝነት እዩ። ንፍቓድ ኣምላኽ ምስ ዝግዛእ፡ ንሱ፡ ንስኻ ሓወይን ሓፍተይን ኣደይን ኢኻ ይብል (ማቴዎስ 12:48, 50)። እቲ ፍቓድ ኣምላኽ ዝገብርን ነዚ ኣርዑት ኣብ ኣፍራሱ ዝጸውርን እዩ፡ እቲ መምህር፡ ንስኻ ፈታዊየይ ኢኻ ዝብሎ። ድሕሪኡ ኸኣ እቲ ዝዓበየ ፈታዊ ከም መሓዛና ኪህልወና እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እቲ መለክዒን ደረጃን እንታይ እዩ? ንደቀ መዝሙር ከም መምህር ምዃን እኹል እዩ። ንባርያ ከም ጐይታኡ፡ እቲ መምህር ምዃን እኹል እዩ። ኣዝዩ ልዑል ድዩ? እዚ እዩ እቲ መምህርን ጐይታን ንደቀ መዛሙርቲ ዝሓስቦ (ማቴዎስ 10:24–25)።
ድሕሪኡ ኸኣ ይውስኽ፡
“ካባይ ተማሃሩ፡ ምኽንያቱ ኣነ ለዋህን ትሑትን ልቢ እየ።”
እዚ ጥራይ እዩ እቲ ቅኑዕ ኣመለኻኽታ፡ ምግዛእ፡ ለውሃት። ብቐሊሉ ኣይንቕየምን ዲና? ሓው ወይ ሓብቲ ምናልባት ብሙሉኡ ቅኑዕ ዘይኮነ ነገር ይዛረብ፡ ንሕና ኸኣ ንቕየም፡ ወይ ንሕና ገለ ንገብር እሞ ካልእ ይቕየም። እዚ ለውሃት ኣይኮነን። ለውሃት ኣይህብን ኣይንቕየምን። እዚ እዩ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ፡ ኣብ ማሕበር እዚ ግሩም መምህርን መሓዛን እንመሃሮ። ምኽንያቱ፡
መምህርና ኣብነትናን ሞዴልናን እዩ
ጐይታ የሱስ እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ጥራይ ኣይነግረናን፡ ንሱ እንታይ ክንከውንን ክንገብርን ከም ዘሎና እዩ። ንሱ ዝብሎ እዩ። ኣብ ዮሃንስ 8:25 ከም ዝበለ፡ ንሱ እዩ፡
“ብሓቂ እቲ ንዓኻትኩም ዝነግረኩም ዘሎኹ”
በዚ ኸኣ ንሱ ህያው መግለጺ ትምህርቱ እዩ። ኣብዚ ኢና እንጎድል። ኣብ ያእቆብ 1 ከምዚ ተባሂሉ ኣሎ፡
“ገበርቲ ቓል ኩኑ እምበር፡ ሰማዕቲ ጥራይ ኣይትኩኑ።”
እዚ እዩ ጸገምና። ክንሰምዕ ንፈቱ፡ ክንጽንዕ ንፈቱ፡ ግናኸ ብዛዕባ ተግባርናስ እንታይ ኮን ይኸውን? ጐይታ የሱስ ነቲ ዝመሃሮ ነገራት ናብ ግብሪ ኣውዒልዎ። ስለዚ፡ ንሱ ፍጹም ኣብነት እዩ። ንሱ ኣዝዩ ይስሕበና። ንሱ እዚ ግበር፡ እዚ ግበር፡ እዚ ኣይትግበር ጥራይ ኣይብልን። ንሱ ብኸምኡ ኣገባብ ይምህር፡ ንሕና ኸኣ ክንስዕቦ ንፈቱ። ስለዚ፡ ንሱ ሞዴልና እዩ።
ነዚ ምስ መጀመርታ ያእቆብ 3 ክንሰርዖ ንኽእል፡ ኣብኡ ኸኣ ልሳን ናብ ፍሉይ ኣንፈት ከም ዝመርሕ ንረክብ፡ ከምቲ መሪሕ መርከብ ንመርከብ ዝመርሕ ወይ እንስሳ ብልጓምን መሓውርን ዝቁጸር። በዚ ኸኣ ኣብ ጐይታ የሱስ ኣብነት ንርኢ። ንሱ ናብ ቅኑዕ ኣንፈት ይመርሓና። ነዚ ምስ ያእቆብ 3:11 ክሰርዖ እፈቱ፡ ኣብኡ ኸኣ ምንጪ ማይ ይጥቀስ። ኣብ ማሕበር ጐይታ የሱስ ምስ እንኸውን፡ ክንባረኽ ኢና። ካብ ኣብነቱ ብምምሃር፡ ክንበረታትዕ ኢና፡ ክንሕደስ ኢና፡ ከምዘን ምንጭታት ኸኣ ጣፋጭ ማይ ንምስታይ ከም ዘፍርያ። ያእቆብ እውን ኣብነት ኦም ዝፍሪ ትጥቀም። ኣብ ማሕበሩ ምስ እንኸውን፡ ቅኑዕ ፍረ ክንፈሪ ኢና። መዝሙር ዳዊት 1ን ኤርምያስ 17ን ብዙሓት ካልኦት ጥቕስታትን ካብ ኣብነቱ ከመይ ክንመሃር ከም እንኽእል የርእዩና። ፍረ ጽድቂ (ያእቆብ 3:18)ን ፍረ መንፈስ (ገላትያ 5:22–23)ን ምስ ፍረ ቅድስና ይራኸባ፡ እዚ ኸኣ ኣቐዲምና ርኢናዮ ኢና (እብራውያን 12)።
ምዕባይን ብስለትን
እዚ ነጥቢ እዚ ምስቲ ኣቐዲምና ዝርኣናዮ ብቐጥታ ዝተኣሳሰረ እዩ። ዕዮ ያእቆብ ንኣሕዋቱ ናብ መንፈሳዊ ብስለት ንምዕባይ ምሕጋዝ እዩ ነይሩ። ብዙሓት ጸገማትና ዝፍጠሩን ዝዓብዩን ብመንፈሳዊ መዳይ ዘይበሰልና ስለ ዝኾንና እዩ። ምናልባት ከም “ርእሲ” ፍልጠት ብዙሕ ተማሂርና ክንከውን ንኽእል፡ ግናኸ ናብ ግብሪ ኣየውዓልናዮን። እዚ ሓደ ዓይነት ዘይብስለት እዩ። ባእሲ፡ ግርጭትን ንሓድሕድ ምዝራብን፡ ኩሉ ዝተፈላለየ ዓይነት መንፈሳዊ ዘይብስለት እዩ። ጐይታና፡ እቲ መለኮታዊ መምህር፡ ኣብ ቤት ትምህርቱ ብኻልእ ክፍሊ ኬሕልፈና ይደሊ። ናብ ጎድኑ ይወስደና እሞ ይምህረና፡ ንሕና ኸኣ ናብ ብስለት ክንዓቢ ንኽእል።
ያእቆብ ክልተ ዓለማት ንሓድሕደን የንብር። ናብ ኣየናይ ካብዘን ክልተ ዓለማት ኢና እንምድብ? ወይ ናብ ዓለም ኣምላኽ፡ ናብ ኣቦ ብርሃናት፡ ናብ ጐይታ ክብሪ፡ ናብቲ ኻብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ ንምድብ፡ ወይ ከኣ ተገዛእቲ ዓለም ሰይጣን ኢና። ኣብ ምዕራፍ 3 ክልቲኡ ፍቓዳት ንሓድሕዱ የንብር እሞ የርኢ፡
- ቐዳማይ፡ ፍልልይ ምንጭታት፡
- ካልኣይ፡ ፍልልይ ዝጥቀሙሉ ኣገባባት፡ ከምኡ’ውን
- ሳልሳይ፡ ብኣወንታዊ መዳይ፡ ውጽኢታት ኣብ መንፈሳዊ ምዕባይን ብስለትን።
ምዕባይ ሓድሓደ ግዜ ቃንዛ ዘለዎ ኪኸውን ይኽእል። እንተላይ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ዓለም፡ ቈልዑ ምስ ዝዓብዩን ናብ ብስለት ምስ ዝበጽሑን፡ እዚ ናይ ምዕባይ እዋን እዚ ቃንዛ ዘለዎ ሂደት ኪኸውን ይኽእል። እቶም ዝዓበዩ ነዘን ቃንዛ ዘለወን ተመክሮታት ክዝክሩ እዮም። እዚ ኣብ ያእቆብ 3 እንረኽቦ ካልእ መዳይ እዩ፡ ኣብኡ ኸኣ ምዕባይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ናይ ምጽራይ ሂደት የጠቓልል። ገለ ካልኦት ጥቕስታት እዚ ስለምንታይ ከምኡ ምዃኑ ንምርዳእ ኪሕግዙና ይኽእሉ። ኣብ ሉቃስ 9፡ ኣብ ደብረ ታቦር፡ ገጽ ጐይታ ኣብ ቅድሚ ደቀ መዛሙርቱ ከመይ ከም ዝተለወጠ ነንብብ። እዚ ደቀ መዝሙር ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ከመይ ከም ዝልወጥ ዘርኢ ኣብነት እዩ። ኣብ ሚልክያስ 3፡ ጐይታ ከም ወርቂ ወይ ብሩር ሰራሒ ኮይኑ ተቐሚጡ ንረክብ። ንሱ ነቲ ኽቡር ማዕድናት ንጹህ ክሳዕ ዝኸውን፡ ክሳዕ ገጹ ኣብ ወርቅን ብሩርን ዝርአ፡ የንጽሖ። እዚ እዩ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ዝኸውን። ጐይታ ኣብኡ ኣሎ ንዓና ንምሕጋዝ። ንሱ ክንዓቢ ይደሊ፡ ግናኸ ነቲ ዕንቅፋታት ከወግድ ኣለዎ። ነቲ ምስ ወርቅን ብሩርን ዝተሓዋወሰ ዘይጽቡቕ ነገራት ከወግድ ኣለዎ። እዚ ናይ ምፍታንን ምጽራይን ሂደት እዚ ክፋል ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ እዩ።
እቲ ኣብ ያእቆብ 1 ዘሎ ፈተና፡ ጽቡቕ ነገር ከም ዘሎ ንምርኣይ እዩ፡ ግናኸ፡ እዚ ቃንዛ ዘለዎ ሂደት እዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ዘይጽቡቕ ነገራት ክወገድ ኣለዎ። ንኣብነት፡ ናይ ገዛእ ርእስና ፍቓድ ክንፈርዶ ኣሎና፡ ትዕቢት እውን ክንሕዞ ኣሎና። ናይ ሓቀኛ ንስሓ ኣመለኻኽታ ክህልወና ኣሎና። ጐይታ ነዘን ኣሉታዊ ነገራት እዚኤን ብቕጽበት የወግደን፡ ብመለኮታዊ ጥበብን ጥንቃቐን ከኣ ይገብሮ፡ ነቲ ዝሓስቦ ዕላማኡ ኸኣ ኣይርስዖን፡ “ምዕባይና”። እዚ ናይ ምጽራይን ምጽራይን ሂደት እዚ ክፋል ናይ ምዕባይ እዩ። ንሱ ፈተናታትን መከራን ይጥቀም። እኳ ደኣ ዘይሕጉስ እንተኾነ፡ እቲ መወዳእታ ኣዝዩ ኣወንታዊ እዩ። እዚ ክብሪ ዘለዎ ውጽኢት ክሳዕ ዝረጋገጽ ኣይዕገብን እዩ። በዚ ኸኣ ናብ ብስለት ይመርሓና።
ክርስቶስ ኣብ ናቱ ዝተደገመ
ናብ ሳድሰይቲ ነጥቢ በጺሕና፡ እቲ ናይዚ ምምስራት እዚን ምጽራይ ሂደት እዚን ናይ መወዳእታ ውጽኢት። እቲ ዕላማ መንፈሳዊ ምዕባይ ጥራይ ኣይኮነን፡ እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፡ ግናኸ እቲ ኣብ ቁጽሪ 17 ዘንበብናዮ እዩ፡
“እቲ ኻብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ ንጹህ፡ ሰላማዊ፡ ለዋህ እዩ።”
እዚ ክርስቶስ ባዕሉ እዩ፡ ግናኸ ኣብ ንዓኻን ንዓይን ዝተደገመ። እኳ ደኣ “ሰማይ ቤተና እያ” እንተኾነት፡ ሰማይ ኣብዚ እውን ኣላ፡ ኣብ ንዓኻን ንዓይን ትርአ። ክርስቶስ ኣብ ንዓኻን ንዓይን ርእሱ ኬርኢ ይደሊ። ጐይታ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ተነጺጉ እዩ፡ ግናኸ ሕጂ ንምእመናን ኪጥቀመሎም ይደሊ፡ ንሳቶም ኸኣ ንእኡ ኬርእዩ። በዚ ኣገባብ እዚ፡ ምስክራቱ፡ ደቀ መዛሙርቱ ኪንከውን ንኽእል፡ ነዚ ሰማያዊ ጥበብ እዚ ብሸውዓተ ጽቡቕ ባህርያቱ እናኣርኣና። እዘን ሸውዓተ ነጥብታት ብዛዕባ ሰማያዊ ጥበብ ምስ ሸውዓተ ነጥብታት ናይ ሰይጣናዊ ጥበብ ተነጺገን ኣለዋ። ብምምስሳል፡ ክልተ ዝተፈላለዩ ምንጭታት፡ ክልተ ዝተፈላለዩ መልእኽታት፡ ከምኡ’ውን ክልተ ዝተፈላለዩ ውጽኢታት ክትርእዩ ትኽእሉ። ብኣወንታዊ መዳይ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ውጽኢት ባህርዩ ኣብ ንዓኻን ንዓይን ምድጋም እዩ። እዚ እዩ ኣምላኽ፡ ኣቦ ብርሃናት፡ ኪረክቦ ዝደሊ። ክርስትያን ኢኻ ትብል? ድሕሪኡ ኣምላኽ ይብል፡
ኣብ ንዓኻ ክርስቶስን ካልእ ምንም ኣይደልን።
እዚ ኸኣ እዩ መንፈስ ቅዱስ ዝፈሪ (ገላትያ 5:23፤ ፊልጲ 4:8)። ነዘን ፍረታት እዚኤን ኪፈሪ እዩ፡ ክርስቶስ ኣብ ንዓኻን ንዓይን። ናብ ኣምላኽ ዝምርሑ ውጽኢታት፡ ናብ ሰባት ዝምርሑ ውጽኢታት፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ርእስና ለውጢ። ባህርያቱ ኺድገም እዩ።
ጥበበኛ መን እዩ?
እዚ ስለምንታይ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ? ምኽንያቱ ኣብ መወዳእታ እዋን እዚ ዘመን እዚ ኢና ዘለና፡ ኣምላኽ ከኣ ክሳዕ መወዳእታ ጥበበኛታት ሰባት ይደሊ ኣሎ። ብዛዕባ ዳንኤልን ኣዕሩኹን ሕሰብ፡ ኣብ እዋን ዓቢ ለውጥን ፈተናን ጥበበኛታት ዝነበሩ። ብዛዕባ እቲ ኣብ መጻኢ ኣብ መንጎ ኣይሁድ ዝተርፍ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ፍሉይ ጥበብ ዝረኸበ ሕሰብ። ግናኸ ሕጂ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ጥበብ ክንመሃር ንዓና እዩ። ምስዚ ሕቶ እዚ ዝተኣሳሰሩ ኣርባዕተ ነገራት ኣለዉ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ኣርባዕተ ዝተፈላለዩ ቅዱሳት ጽሑፋት ንረኽቦም።
- መዝሙር ዳዊት 107:43፡ ጥበብ ኣብ ምድሓን ዝተመስረተ እዩ፡ ኣብ ምግዛእ ንመገድታት ኣምላኽ ከኣ ይርከብ (ብዘሎ መዝሙር ተመልከት)።
- ኤርምያስ 9:12፡ ጥበብ ንግብሪ ኣምላኽ ምስ ህዝቡ ብፍርዲ ይርድእ። ነብዪ ኤርምያስ ጽቡቕ ዝተማህረ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሓሳባት ኣምላኽ እውን ተገዚኡ።
- ሆሴእ 14:9፡ ጥበብ ንስርዓታት ኣምላኽን ቅንዕና መገድታቱን ኣብ ምሕጋዝ ህዝቡ ይርድእ። ጥበበኛ መን እዩ? ነዘን ነገራት እዚኤን ብልቡ ዝወስደን መን እዩ?
- እዚ ምስ ያእቆብ 3:14–17 ይሰማማዕ፡ ኣብኡ ኸኣ ኣብ መወዳእታ ናይ ኣይሁድ “ኢኮኖሚ” (ቅድሚ ምፍራስ ቤተ መቕደስ) ኢና ዘለና፡ እዚ ኸኣ ናይ መወዳእታ ናይዚ ዘመን እዚ ኣብነት እዩ። ነቶም ብዓቢ መከራ ዝሓልፉ እውን ራእይ 13:18 ኣወዳድር፡
“ኣብዚ ጥበብ ኣላ።”
ኣብ መወዳእታ ናይዚ ዘመን እዚ ስለ ዘለና፡ ብዛዕባ መገድታት ኣምላኽ ንምምሃር ፍሉይ መሰል ኣሎና። ያእቆብ ንኣንበብቱ ምስ ጥበብ ኣምላኽ ክፋለጡ የበረታትዕ፡ ምኽንያቱ እዚ ኣብ ዝተሓዋወሰ ኩነታት ንዝነብሩ ኣዝዩ የድልዮም። ነገራት እናኸበዱ ይኸዱ ኣለዉ፡ ክሳዕ ክንደይ እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ብዙሕ ግዜ ኣይንፈልጥን። ስለዚ ኣብ መንጎና ጥበበኛ መን እዩ? ኣብዚ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ንመሃር። ኣብ ኣዝዩ ጸልማት ዘመን ኢና ዘለና፡ ግናኸ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ክንጽንዕ ክንደይ ንዓቢ፡ ክንደይ ከኣ ንብሩኽ ጐይታና ክንመስል፡ ክንደይ ከኣ ንእኡ ክንበርህ ንኽእል።
ብዛዕባ ኣቦ ብርሃናት ነንብብ። ንሱ ከም ብርሃናት ክንበርህ ይደሊ። ብፍላይ ኣብ ዘመና፡ ኣቓልቦና ኣብ ጐይታ ምግባር ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፡ ንሱ ጸሓይ ጽድቂ እዩ፡ ንሕና ምእመናን ከኣ ከም ፕላኔታት ኣብ ዙርያኡ ንዘውር። ንሱ እዩ እቲ ማእከል፡ ጐይታ የሱስ፡ ወዲ ኣምላኽ። ንሱ ጸሓይ እዩ፡ ብኽብሩ ኸኣ ንስሓብ፡ በዚ ኸኣ ብርሃኑ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ኣብቲ እንነብረሉ ጸልማት ዓለም ከነንጸባርቕ ንኽእል። ጐይታ ይሕግዘና።
