እንሆ ባርያይ፡ የማርቆስ ስእሊ የሱስ ክርስቶስ

ንጐይታ የሱስ ከም ኣገልጋሊ መድሓኒ ምልከትናዮ፡ እቲ ዝተገልጸ ባህርይ ናይቲ ባርያ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ከነጕልሕ ኣሎና። ባርያ ኣምላኽ ንእኡ ብባህርይን ብግብርን ይውክል እዩ። ማርቆስ ካብቶም ካልኦት ወንጌላውያን ንላዕሊ፡ ንየሱስ ብኣገልግሎቱ ጸበባን ምድሓርን ሽግርን እናተጻወረ፡ ለዋህ፡ ሕያዋይ፡ ትሑት ባህርይ ከም ዝነበሮ ይገልጽ። ስለዚ እቲ ኣቦ ንኹሉ ዝገበሮ ኣዋጅ፡ «እንሆ ባርያይ» (ማቴዎስ 12:18)፡ ንኣገልግሎቱ ከምኡ’ውን ንባህርዩ ንምምስጋን ዝቐረበ ዕድመ እዩ። ባርያ ኣምላኽ ንኻልኦት ብፍቓዱ ይውፍየሎም፡ ኣብዚ ከኣ ክጥቃዕን ክድሓርን እዩ።

ማርቆስ ብሓጺር መእተዊኡ፡ ንባርያ ኣምላኽ ብዝተዋረደ ኣረኣእያ ንኸይንርእዮ ይሕሉ፡ «መጀመርታ ወንጌል የሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ።» ብሰብኣዊ ኣዘራርባ፡ ንሓደ ዘገልግለካ ሰብ ብዕብዳን ምጥማት ባህርያዊ እዩ፡ ግናኸ ማርቆስ ነንባብያን እዚ ብፍቓድ ወዲ ኣምላኽ ዝተገብረ ትሕትና ምዃኑ ከረድእ ይጽዕር። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ጐይታ ኣብ ማርቆስ ብዛዕባ «ኣቦይ» ወይ «ኣቦና» ኣይዛረብን እዩ፤ ንሰብ ዝገበሮ ትሑት ኣገልግሎት እምበር፡ ምስ ኣቦ ዝነበሮ ርክብ ኣይኮነን ቀንዲ። ግናኸ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ግርም ከይፍጠር ንምርግጋጽ፡ ማርቆስ ብኡብኡ ንመለኮት ክርስቶስ ከይነናውጽ ይሕሉ።

ሓያል ኣገልጋሊ

ኣብ King James Version፡ 12 ካብ 16 ምዕራፋት ማርቆስ ብቓል «ከምኡ’ውን» ይጅምሩ፡ መብዛሕትኦም ፍቕድታት ኣብ ማርቆስ ከኣ ብመራኸቢ ቃላትን ግሲ-መግለጽን ከም «ከምኡ’ውን»፡ «ሕጂ»፡ «ሽዑ» ይጅምሩ። ንኣብነት፡ 35 ካብ 45 ፍቕድታት ማርቆስ 1 ብ«ከምኡ’ውን» ይጅምሩ። ብፍላይ ከኣ፡ ብዙሓት ፍቕድታት ኣብ ማርቆስ «የሱስ ከምኡ’ውን» ወይ «ንሱ ከምኡ’ውን» ይጅምሩ። ማርቆስ ንኣንበብቱ ኣገልጋሊ መድሓኒ ንምቕራብ ይጥንቀቕ።

ግናኸ ኣብኡ ኣይውድእን እዩ። ኣንባቢ ንኣድካሚ ኣገልግሎት ጐይታ ዝበለጸ ንኽርድኦ፡ ንግስታት ኣገልግሎቱ ዝገልጹ ቃላት ከም «ብኡብኡ»ን «ብቕጽበት»ን ብምጥቃም ዝያዳ ትርጉም ይውስኸሎም። እዚ ከኣ ክልተ ግሪኻዊ ግሲ-መግለጺታት 46 ግዜ ብተደጋጋሚ ብምጥቃም ይፍጸም – eutheos፡ ትርጉሙ «ብቐጥታ»፡ ከምኡ’ውን euthus፡ ትርጉሙ «ብቕጽበት»። እዞም ግሲ-መግለጺታት ኣብ ካልኦት ወንጌላት ክንደይ ግዜ ተጠቒሞም? ኣብ ማቴዎስ ዓሰርተ ትሽዓተ ግዜ፡ ኣብ ሉቃስ ዓሰርተ፡ ኣብ ዮሃንስ ከኣ ሸውዓተ ጥራይ። ማርቆስ ዓሰርተ ሽዱሽተ ምዕራፋት ጥራይ ከም ዘለዎ ኣይትረስዑ፡ ማቴዎስ 28፡ ሉቃስ 24፡ ዮሃንስ ከኣ 21 ኣለዎም።

ኣብ ማርቆስ ዘሎ ምብዝሑ ፍሉይ እዩ። ህይወት ጐይታ የሱስ ክትግምቱ ትኽእሉዶ? መዓልቲ መዓልቲ፡ ብዝኾነ ሰዓት መዓልቲ ወይ ለይቲ፡ ሰባት ብሽግሮም፡ ብድሌቶም፡ ብሕማሞም ናብኡ ይመጹ ነበሩ። መልእኽቱ ዝነጽጉ ከኣ ብቐጻሊ ይገጥምዎ ነበሩ። ኣብ ድሕሪት ጃልባ ምድቃሱ፡ እታ ጃልባ ብሓያል ማዕበል ክትናወጽ ከላ ከኣ ዘይምንቃሑስ ኣየገርምን! ኣብዚ ከኣ ሓያል ጸሎታዊ ህይወቱ ወስኹ። ህይወቱ ብኣካላዊ ድኻም እኳ እንተተመሓዘት፡ ንሱ ግና ምስ ኣቦኡ ንምዝርራብ ኣንጊሁ ይትንስእ ነበረ። ማርቆስ ንፍቑር መድሓኒ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ህይወቱ ንኻልኦት ንምግልጋል ዘፍሰሰ እዩ ዘቕርብ።

ዝርእን ዝትንክፍን ኣገልጋሊ

ማርቆስ ንጐይታ ንኻልኦት እናረኣየን እናተንከየን ከም ዝነበረ ይገልጽ። በዚ ከኣ፡ ንድሌታት ካልኦት ዝፈልጥ ኣገልጋሊ ይገልጽ – ጐይታ ናብ መስቀል ጥራይ ዝጥምት ኣይነበረን፡ ግናኸ ንድሌታት ካልኦት ብሰፊሑ ዝርኢ ምስትውዓል ነበሮ። ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ንመድሓኒ ናብ ጎልጎታ የቕርቦ ነበረ፡ ግናኸ ኣብ መገዲ ንኻልኦት ንምግልጋል ይነብር ነበረ። ጐይታ ንድሌታት ይፈልጥ፡ ድሕሪኡ ብውልቁ ይሕግዝ ነበረ።

ማርቆስ ንጐይታ ንኻልኦት ምጥማቱ ትሽዓተ ግዜ ይገልጽ፤ ካልኦት ወንጌላት ነዚ ገጽ ናይቲ ፍጻሜ ብዙሕ ግዜ ይገድፍዎ። ብዛዕባ ጐይታ ንኻልኦት ንምሕረት ምትንካፉ፡ ኣብ ማርቆስ ሽዱሽተ፡ ኣብ ማቴዎስ ሰለስተ፡ ኣብ ሉቃስ ክልተ፡ ኣብ ዮሃንስ ከኣ ሓንቲ’ውን ኣይረኸብኩን። ማርቆስ፡ ባርያ ጐይታ ንድሌታት ካልኦት ብግሩም መገዲ ከም ዝፈልጥ፡ ድሕሪኡ ከኣ ንምሕጋዞም ብቕልጡፍ ከም ዝሰርሕ የርኢ።

ክርስቶስ ከመይ ገይሩ ኣገልገለ?

ማርቆስ ፍጹም ባህርያዊ ስእሊ ናይ ሓደ ኣምላኻዊ ባርያ ይህብ።

ኣገልግሎት ጐይታ ብፍቕሪ ዝተደፋፍአ ነበረ፦ «የሱስ ከኣ ብምሕረት ተደሪኹ፡ ኢዱ ዘርጊሑ ተንከዮ» (ማርቆስ 1:41)። ጐይታ፡ ንክርስትያናዊ ኣገልግሎት እንኮ ሓቀኛ ምኽንያት ፍቕሪ ምዃኑ ይምህረና። መጽሓፍ ቅዱሳዊ ፍቕሪ መስዋእታዊ ምሃብ ይጅምር፦ «ኣምላኽ ንዓለም ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝፈተዋ፡ ንሓደ ወዱ ሃበ።» ማርቆስ ንኣብነት ጐይታ ብምሉእ ወንጌሉ ይገልጽ (ማርቆስ 3:20፤ 4:35-36፤ 4:38፤ 6:31፤ 7:34፤ 8:12)። ፍቕሪ ምስትውዓል ኣለዎ፡ ንዝተገልገለ ሰብ ዝበለጸ ነገር ከኣ ይርድእ። ፍቕሪ እምበር፡ ምሕረት ኣይኮነን ምኽንያትና ንዝድለዩ ንምግልጋል፡ እንተዘይኮይኑ ብዘይፍላጥና ምስቲ ናይ ኣምላኽ መቕጻዕታዊ ኢድ ኣብ ህይወቶም ክንኣቱ ንኽእል ኢና።

ጐይታ ንኻልኦት ቅድሚ ባዕሉ ኣገልገለ፦ «ብዙሓት ከኣ እንደገና ተኣከቡ፡ ክሳዕ ክንደይ እንጌራ’ውን ከይበልዑ» (ማርቆስ 3:20፤ 6:31-33)። ጐይታ ንኻልኦት ብምግልጋል፡ ንሰብ ብምውፋይ፡ ንጸበባ ዝተቓልዑ ብምሕጋዝ ኣዝዩ ሕሩኽ ነበረ፡ ክሳዕ ክንደይ ንባዕሉ ክከናኸን ግዜ ዘይረክብ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ፡ ጐይታ ኣብ ጃልባ ተደቂሱ ንረኽቦ፡ ብመዓልቲ፡ ኣብ ማእከል ሓያል ማዕበል ከሎ (ማርቆስ 4:35-41)። ኣካላዊ ድኻምን ስምዒታዊ ምድኻምን ንኣካሉ ይበዝሑ ነበሩ፡ ግናኸ ክማረር ከሎ ኣይንርእን ኢና።

ጐይታ ብጽንዓት ኣገልገለ። ብተግባር ኩሉ ሽግር ዘለዎ፡ ንእሽቶ እምነት ዘለዎ’ውን፡ ንጐይታ ሓገዝ ይልምን ነበረ። «ብዙሓት ስለ ዝሓወየ፡ ብዙሓት ሕማም ዝነበሮም ከኣ ንምትንካፉ ይደፍእዎ ነበሩ» (ማርቆስ 3:10)። ደቀ መዛሙርቲኡ ከኣ፡ «ኩሉ ሰብ ይደልየካ ኣሎ» በልዎ (ማርቆስ 1:37)። እዚ መግለጺ እዚ ንስፍሓት ኣገልግሎት ክርስቶስ የጕልሕ። 100% ዓወት ዘለዎ ሓኪም ክትከዱ ኣይትደልዩንዶ?

ጐይታ ንፍሉይነት ኣይደለየን። ደቀ መዛሙርቲኡ «ኩሉ ሰብ ይደልየካ ኣሎ» ምስ በልዎ፡ ምላሽ ጐይታ እንታይ ነበረ? ንሱ ከኣ፡ «ናብ ካልኦት ከተማታት ንኺድ፡ ኣብኡ’ውን ክሰብኽ» በለ (ማርቆስ 1:38)። ንባዕሉ ንምዕባይን ደገፍቲ ንምፍጣርን እቲ ዕድል ክጥቀመሉ ምኸኣለ፡ ግናኸ ብህይወት ተኸተልቱ ዝያዳ ይግደስ ነበረ። ኣብ መጽሓፉ፡ Why Four Gospels?፡ ኣርተር ፒንክ ከምዚ ጽሒፉ፦ «ንሕና ብብዝሒ እቶም ኣገልግሎትና ዝሳተፉ ሰባት ክንሕበን ንፈቱ። ግናኸ እቲ ፍጹም ባርያ ኣምላኽ ንፍሉይነት ፈጺሙ ኣይደለየን፤ ይርሕቖ ነበረ! ደቀ መዛሙርቲኡ ከኣ፡ ብሓጎስ ዝመልአ ትዕቢት ከም ዝነበሮም ዘይጠራጠር፡ መጺኦም፡ ‘ኩሉ ሰብ ይደልየካ ኣሎ’ ምስ በልዎ፡ ብኡብኡ ዝሃቦ ምላሽ፡ ‘ንኺድ’ ነበረ።»

ማርቆስ ብንጹር ንጐይታ ብቕጽበታዊ ዝና ዝሃቦ ምላሽ፡ ንትሕትና ዝምልከት ዝምዕብል ኣረኣእያ የቕርብ። ፈለማ፡ «ዝናኡ ብምሉእ ከባቢ ገሊላ ተዘርገሐ» (ማርቆስ 1:28) ከሎ፡ ንፍሉይነት ተጻወሮ። ድሕሪኡ ግና ረሓቖ፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ብምሉኡ ንምርሓቕ ፈተነ፦ «የሱስ ግና ምስ ደቀ መዛሙርቲኡ ናብ ባሕሪ ገዓዘ፤ ብዙሕ ህዝቢ ኸኣ ካብ ገሊላን ካብ ይሁዳን ሰዓብዎ» (ማርቆስ 3:7)።

ካብ ዝተፈላለዩ ታሪኻት ምሕዋይ ማርቆስ፡ ጐይታ ዝና ወይ ፍሉይነት ከም ዘይደለየ፡ ግናኸ ንኻልኦት ዝግበር ሓቀኛ ኣገልግሎት ብሕቡእ ከም ዝፍጸም ከርኢ ከም ዝደለየ ንጹር እዩ። ነፍሲ ወከፍና ንትሑት ኣብነቱ ንምስዓብ ንማሃር።

ጐይታ ብምሕረት ኣገልገለ። ንሱ ንድሌታት ካልኦት ዓይኑ ክፉት ነበረ፤ ምስትውዓል ነበሮ፦ «ወጺኡ ብዙሕ ህዝቢ ረኣየ፡ ብምሕረት ከኣ ተደሪኹ» (ማርቆስ 6:34)። ሓደ ለምጻም፡ ክልተ ዕውራት፡ ሰለስተ ደቀ መዛሙርቲ እንታይ የራኽቦም? ኩሎም ብክርስቶስ ንሓደ ድሌት ንምምላእ ተተንኪፎም ነበሩ። እቲ ለምጻም ማሕበራዊ ስደተኛ ነበረ፡ ክትንከፍን ክሓውን ከኣ ይምነ ነበረ (ማርቆስ 1:40-45)። ንዕውራት፡ ነፍሲ ወከፍ ዘይተጠንቀቕካ ስጉምቲ ናብ ዘይፍለጥ ይወስድ ነበረ፡ ግናኸ ጐይታ ጸልማቶም ኣልዒሉ ንነፍሶም ድሕነት ሃቦም (ማርቆስ 8:22-26፤ 10:46-52)። ኣብቲ ምልዋጥ፡ እቶም ፈራህቲ ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ግዜ ሽግር ተጸናንዑ፦ «የሱስ ከኣ መጺኡ ተንከዮም፡ ተንስኡ፡ ኣይትፍርሑ’ውን በሎም። ዓይኖም ከኣ ምስ ኣልዓሉ፡ ንየሱስ ጥራይ እምበር፡ ንሓደ’ውን ኣይረኣዩን» (ማርቆስ 9:2-8፤ ማቴዎስ 17:7-8)። ጐይታስ ጽቡቕ ቃል ጥራይ ዘይተዛረቦም ስለምንታይ እዩ? ምኽንያቱ ፍቑር ምትንካፍ ቃላት ዘይክእልዎ ከም ዘመሓላልፍ ይርድእ ነበረ። ንዝድለዩ ንምትንካፍ ኣይንፍራሕ፡ ንሳቶም’ውን ንየሱስ ጥራይ ንኽርእዩ!

ጐይታ ንዝድለዩ ይግደስ ነበረ፦ እቶም ኣጋንንቲ ዝሓዝዎም፡ ሕሙማት፡ ዕውራት፡ ጸማማት፡ ጸላእቲ፡ ሽባ ዝሓዞም፡ ሕማም ዝሓዞም፡ ዝሳቐዩ፡ ምዉታት። ንዝሓወዮም ብዙሕ ግዜ ይትንክፎም ነበረ (ማርቆስ 1:30-31)። ዓለም ብዝድለዩ ሰባት ምልእቲ እያ፡ ክርስቶስ ከኣ ንዓይና ይኸፍተልና ንኽንርእዮም፡ ንኽንትንክፎም ከኣ ከይንፈርህ። ምስማዕን ምትንካፍን ኣገደስቲ ምልክታት ፍቕሪ እዮም።

ጐይታ ንተቓውሞ እናተጻወረ ኣገልጋሊኡ ቀጸለ። ቅድሚ ፍጻሜታት ጎልጎታ፡ ኣብ ማርቆስ (ከም 2:6-7፤ 2:16፤ 2:24) ብዛዕባ ኣገልግሎት ጐይታ ኣብ ገጽ ብድሆታት፡ ንዕቀት፡ ምድሓር ከባቢ ዕስራ መወከሲታት ይርከቡ። ክርስቶስ፡ ንጐይታ ዝኾነ ነገር እንተገበርኩም፡ ክትሳቐዩ ከም እትጽበዩ የርእየና። እቲ ኣብ ግዜ ህይወት ክርስቶስ ዝነበረ ፈሪሳዊ ኣረኣእያ ክሳዕ ሕጂ ይቕጽል ኣሎ። ጐይታ የሱስ ንኽንሰዓቦ መስዋእታዊ ኣብነት ሓዲጉልና። ሓቀኛ ባርያ ብዛዕባ ባዕሉ ወይ ብዛዕባ ካልኦት ዝሓስብዎ ኣይግደስን እዩ፤ እንኮ ትኩረቱ ንትእዛዝ ጐይታ ምፍጻም እዩ (1 ጴጥሮስ 2:19-21)።

ጐይታ ጽቡቕ ኣመሓዳሪ ነበረ። ጐይታ ኣብ ምድሪ ዝነበሮ ግዜ ብዝግባእ ተጠቒሙሉ፡ ኣብ ምግልጋል ከኣ ጽቡቕ ኣመሓዳራዊ ክእለት ኣርኣየ። ብዛዕባ ወንጌላዊ ስራሕ፡ ንደቀ መዛሙርቲኡ «ክልተ ብክልተ» ለኣኾም (ማርቆስ 6:7)። ንተኣምር ምምጋብ 5000 (ምስ ኣንስትን ቈልዑን) ንምፍጻም፡ ጐይታ ብሚእትን ብሓምሳን ተሰሪዖም ክቕመጡ ገበሮም (ማርቆስ 6:39-40)። ብተግባር፡ ንሕና፡ ሓድሽ ኣገልግሎታትን ሓላፍነታትን ቅድሚ ምውሳድና፡ ስነ-ስርዓት፡ ጽቡቕ ምውዳብ ክእለት፡ ከምኡ’ውን ንኣምላኽ ዝመርሖ ኣገልግሎት ንምፍጻም ሓያል መንገዲ ንማሃር። ጐይታ ንዝሓተተና ነገር ብብቕዓት ክንገብር እንተዘይተማሂርና፡ ንመንግስቱ ዝያዳ ክንገብር ስለምንታይ ይሃበና? ብዙሓት ህዝቢ ጐይታ ሎሚ ንኣገደስቲ ድሌታት ብግዜኦም ወይ ብገንዘቦም ክምልሱ ኣይክእሉን እዮም፡ ምኽንያቱ ብዕዳ ተታሒዞም፡ ንሓደ ቀጣሪ ወይ ንግዲ ከኣ ኣዝዮም ተዋፊሮም ኣለዉ። ኩላትና ካብ ጐይታ ንነፍሲ ወከፍ ዕማም ብጽቡቕ ከመይ ጌርና ከም እነመሓድር ንማሃር።

ጐይታ ቅድሚ ምግልጋሉ ይጽሊ ነበረ። ክልተ ኣብነታት እዚኦም እዮም፦ «ንጉሆ ኸኣ፡ ቅድሚ ምብራቕ ጸሓይ፡ ተንሲኡ ወጸ፡ ናብ በይናዊ ቦታ ኸኣ ከደ፡ ኣብኡ’ውን ጸለየ» (ማርቆስ 1:35)፤ «ምስ ለኣኾም ከኣ፡ ናብ ከረን ወጸ ኪጽሊ» (ማርቆስ 6:46)። ማርቆስን ሉቃስን ብዛዕባ ጸሎታዊ ህይወት ጐይታ ካብ ማቴዎስ ንላዕሊ ይገልጹ፡ ማቴዎስ ንክርስቶስ ሰለስተ ግዜ ጥራይ ክጽሊ ከሎ ይምዝግብ። እዚ ፍልልይ እዚ ምስቲ ናይ ነፍሲ ወከፍ ጸሓፊ ጭብጢ ዝሰማማዕ እዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ልዑል ንጉስ (ኣብ ማቴዎስ) ካብቲ ትሑት ባርያ ንላዕሊ ብሓገዝ ካብ ላዕሊ ዝተኣማመን ኣይኮነን።

ክንደይ ግዜ ኢና ንፍጹም ትልሚ ኣምላኽ ንቕድሚት እንስጉም? ምጽባይ ብዙሕ ግዜ ካብ ምዕያይ ይኸብድ፡ ምኽንያቱ ሓደ ነገር ክንገብር ንግደድ – ግናኸ ክንጽሊ ኣይኮነን! ጸሎት ንጐይታ ንምጅማር፡ ንምምራሕ፡ ንነፍሲ ወከፍ ጉዳይ ህይወትና ከም ፍቓዱ ንምፍጻም ምሉእ እምነት የርኢ (1 ዮሃንስ 5:14)። ብዘይካ ንኢድ ኣምላኽ ንኽትሰርሕ ምድፋእ፡ ጸሎት ንልብና ብምልዋጥ ንሓሳብ ክርስቶስ የሰማምዖ።

ብምስጋናን ኣድናቖትን፡ ኣምላኽ ኣቦ ንኹሉ ፍጥረት፡ «እንሆ ባርያይ!» ኢሉ ኣወጀ። ትሑት ባህርይ የሱስ፡ ምሕረቱ ንዝሳቐዩ፡ ከምኡ’ውን ጽኑዕ መንፈሱ ኣብ ገጽ ተቓውሞ፡ ንኣብነቱ ክንሰዓብን ሓቀኛ «ባሮት ኣምላኽ» ክንከውንን ይዕድመና። ሓቀኛ ፍቕሪ ንምግልጋል ስም ኣይድልዮን እዩ፡ ሓይሊ ጥራይ። እዚ ኸኣ ካብ ክርስቶስ ንማሃሮ።