ብዛዕባ ደብዳበታትን ብዛዕባ እቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘሎ ቃል እንታይ ክንርድኦ ከም እንኽእልን ክነግረኩም እፈቱ። ሓሳባትና ኣብ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ኣርእስታት ክንሰርዖ ንኽእል ኢና።
- ደብዳበ ብሓደ ሰብ ይልኣኽ።
- ደብዳበ ናብ ሓደ ሰብ ይልኣኽ።
- ደብዳበ ብዛዕባ ሓደ ነገር መልእኽቲ እዩ።
- ደብዳበ ብሓደ ዓይነት ንብረት ይጽሓፍ።
- ንጽርን ምስትውዓልን ናይቲ መልእኽቲ ከመይ ክሕሎ ይኽእል?
እቲ ሓሳብ ናይ ደብዳበ ኣብዚ ብኽልተ መገዲ ይቐርበልና። ክርስቶስ ኣብ ልቢ ምእመናን ከም ዝተጻሕፈ ክንሓስብ ኣሎና፤ ኣብቲ እዋን እቲ ድማ ኣብ ልቢ ክርስትያናት ቆሮንቶስ። ካልኣይ ድማ፡ እቲ ከምኡ ተጻሒፉ ዘሎ ደብዳበ ብኻልኦት ክንበብ ዝኽእል መልእኽቲ ንምምሕልላፍ እዩ። ኣብዚ ፍቕድታት እዚ ኻልኦት ገጽታታት ናይዚ ጉዳይ እዚ ኣሎ ግን ሓሳባትና ኣብቶም ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ዝተጠቕሱ ኣርእስታት ክንገብሮ ኢና።
ደብዳበ ብሓደ ሰብ ይልኣኽ።
ኣብዚ ሓደ ደብዳበ ኣሎኒ፡ ብሓደ ዓርከይ ዝተላእከለይ። ኣብ ኤውሮጳ ብዛዕባ ደብዳበታትና ሓደ ዘገርም ነገር ኣሎ፤ መን ከም ዝጸሓፎ ንምፍላጥ ነቲ ደብዳበ ብምሉኡ ከተንብቦ ኣሎካ። “ክቡር ዮሃንስ” ኢሉ ይጅምር፡ ግን ኣብ መወዳእታኡ ዘሎ ፊርማ ምስ ኣንበብኩ ጥራይ እየ መን ከም ዝለኣኸለይ ዝፈልጥ። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎ ደብዳበታት፡ እቲ ጸሓፊ ኣብ መጀመርታኡ መን ምዃኑ ይነግረካ፡ “ጳውሎስ፡ ሃዋርያ የሱስ ክርስቶስ…” ወዘተ።
ኣምላኽ፡ ብመንፈሱ፡ ኣብ ልቢ ህዝቡ ደብዳበ ጽሒፉ ኣሎ (ፍ.3)፡ ንሱ ድማ እዩ ነቲ ደብዳበ ዝለኣኾ። እቲ ስም ደብዳበ ወይ መልእኽቲ ብነጠላ ምዃኑ ክንርኢ ኣሎና።
ንሕና፡ ብውልቂ፡ ደብዳበታት ምዃንና ኣይተጠቕሰን፡ ግን ንሕና፡ ከም ሓደ ኮይና ምስ እንሓስብ፡ መልእኽቲ ካብ ኣምላኽ ኢና። ሓደ እኳ ካባና በይኑ ነዚ መልእኽቲ እዚ ንምምሕልላፍ ኣይክእልን እዩ፤ ከም ሓደ ኮይና ነቲ መልእኽቲ ንፈጥሮ። ንሕና፡ ብውልቂ፡ ኣብቲ መልእኽቲ ዘለና ገጸ ባህርያት ክንከውን ንኽእል ኢና፡ ነፍሲ ወከፍና ድማ ንሓፈሻዊ መልእኽቲ ግደና ነበርክት።
እቲ እንግሊዛዊ ቃል “character” ካብቲ ግሪኻዊ ቃል “charakter” ዝመጸ ምዃኑ ኣገዳሲ እዩ፡ ትርጉሙ ድማ ምቑራጽ ወይ ምቕራጽ እዩ። ትርጉሙ ድማ ሞት፡ ኣብ መወዳእታኡ ድማ ኣብ ጽሕፈት ዝጥቀመሉ ፊደል፡ ከምኡ ድማ እቲ ዝተጻሕፈ፡ ዝተቐርጸ ወይ ዝተሓትመ ፊደል ማለት እዩ። ዝተሓትመ ፊደል ምስሊ ናይቲ ዝሓተሞ ማሕተም ወይ ማሕተም እዩ። ስለዚ፡ ነቲ ማሕተም እኳ እንተ ዘይርኤኻዮ፡ እቲ ዝተሓትመ ፊደል እንታይ ከም ዝመስል ንጹር ሓሳብ ይህበካ። ስለዚ እቲ ብቕዱሳን ኣብ ቆሮንቶስ ዝተመሓላለፈ ደብዳበ ናብቶም ነበርቲ ቆሮንቶስ ተላኢኹ። ነዚ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ንዘለናዮ ምስ እንሓስቦ፡ ዓሚቕ ስምዒት ሓላፍነት የምጽኣልና።
እቲ ኣብ ልዕሌና ዝተጻሕፈ መልእኽቲ መልእኽቲ ኣምላኽ እዩ፤ ንሱ እዩ ደራሲኡ። ሓደ እኳ ንኣምላኽ ርእይዎ ኣይፈልጥን፡ ግን ንስኻን ኣነን ከም ገጸ ባህርያት ኣብ ደብዳበኡ ኣሰሩ ንጸውር፡ ከም ሓደ ኮይና ድማ ንብጾትና መልእኽቱ ንኸውን። ንሳቶም ንእኡ ኺርእይዎ ኣይክእሉን እዮም፡ ግን ንኣና ይርእዩና፡ ንሱ ድማ መልእኽቱ ኣብ ልብና ጽሒፉ ኣሎ፡ ብህይወትና ብኻልኦት ንኽርአ። ኣብ ልብና እንምዝኖ ዝኾነ ይኹን ነገር ኣብ ህይወትና ዓሚቕ ጽልዋ ከም ዝህልዎ ንኹላትና ንጹር ክኸውን ኣለዎ። ነዚ ምሕሳብ ኣዝዩ ዘፍርሕ እዩ፡ ገለ ርእሰ ምትእምማን እንተ ነይሩና ድማ ብርግጽ ከዳኽመና እዩ፡ ግን ኣምላኽና ብኣና ኣቢሉ ንብጾትና መልእኽቲ ምምሕልላፍ ባህ ኢልዎ።
ደብዳበ ናብ ሓደ ሰብ ይልኣኽ።
ኣብቲ ጉዳይ ናይቶም ኣሕዋት ኣብ ቆሮንቶስ፡ እቲ መልእኽቲ ንህዝቢ እታ ከተማን ከባቢኣን እዩ ነይሩ።
ሓድሓደ ግዜ “መልእኽቲ ምቕባል” ንብል። እቶም ኣብ ከባቢ ተሰሎንቄ ዝነበሩ ሰባት፡ ኣምላኽ ብኣቶም ብሓደስቲ ዝተለወጡ ኣሕዋት ዝለኣኾ መልእኽቲ ተቐቢሎም። ካብቲ ጉጅለ ሰባትን ኣንስትን ቃል እግዚኣብሔር ኣብ መቄዶንያ፡ ኣካይያን ናብ ዝበዝሑ ቦታታት ተዘርጊሑ።
ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 11፡ ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ኣንጾኪያ ንመጀመርታ ግዜ ክርስትያናት ተባሂሎም ከም ዝተጸውዑ ነንብብ። እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት ነቲ መልእኽቲ ተቐቢሎም። እቶም ምእመናን ንክርስቶስ ከም መልእኽቱ ንኣኦም ብልክዕ ስለ ዝገለጽዎ፡ እቶም ቅዱሳን ክርስትያናት፡ ማለት ሰዓብቲ ክርስቶስ ተባሂሎም ተፈልጡ። እቶም ህዝቢ ኣንጾኪያ ንጐይታ የሱስ ርእይዎ ኣይፈልጡን፡ ግን ምስክሩ ርሑቕን ሰፊሕን ተሰኪሙ ነይሩ፡ ኩሎም ድማ ነቲ ኣብ የሩሳሌም ዝተሰቕለ ሰብኣይን ባህርዩን ይፈልጥዎ ነይሮም። እቶም ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ኣንጾኪያ ከም ጐይታኦም ምዃኖም ንጹር ነይሩ፡ ስለዚ ድማ ክርስትያናት ኢሎም ሰመይዎም።
ምናልባት እዚ ሓደ ዓይነት ቀሊል ምጽዋት ወይ ናይ ንዕቀት ቃል ክኸውን ተሓሲቡ ነይሩ ይኸውን፡ ግን ንቕዱሳን ኣብ ኣንጾኪያ ይኸውን ነይሩ እሞ ብሓጎስ ተሰኪሞምዎ።
ከም ጐይታኦም፡ ኣብ ዓለም ነበሩ ግን ካብቲ ኣብ ከባቢኦም ዝነበረ ሕብረተሰብ ዝበዝሐ ምብልሻው ነጻ ነበሩ። ኣብ ኣኼባታቶም ብመንፈስ ይምርሑ ነበሩ፤ እቶም ሰባት ኣብ ትሕቲ ስልጣኑ ነበሩ እሞ ወንጌል ኣምላኽ ኣወጁ፡ ብሓቂ ድማ ይምርሑ ነበሩ። እተን ኣሓት ብሓቂ ይምርሓ ነበራ እሞ ንልምድታት ወይ ንተግባራት ናይቲ ኣረማዊ ዓለም ኣይተገዝኣን፡ ኣምላኽ ኣብ መንጎኦም ብሓቂ ከም ዝነበረ ንምርኣይ። ሰባት ነቲ መልእኽቲ ተቐቢሎም፡ ብቐሊሉ ዝተፈላለዩ ወይ ፍሉያት ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ሰዓብቲ እቲ ናይ ቀራንዮ ሰብኣይ ምዃኖም፡ ህይወቶም ድማ ብእኡ ይምራሕን ይቕረጽን ነይሩ። በርናባስን ሳውልን ምስቶም ኣሕዋት ኣብኡ ንሓደ ዓመት ተኣኪቦም፡ ምስ ካልኦት ኣገልገልቲ ድማ ሓቂ መሃርዎም። ንሳቶም ሰማዕቲ ሓቂ ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ብኣወንታዊ መልሲ ከም ዝሃቡን ባህሪ ክርስቶስ ድማ ብኣኦም ብግልጺ ከም ዝዓበየን ንጹር እዩ።
ንሓደ ውልቀ ሰብ ንሓንሳብ እንተ ሓሲብና፡ ኣብቲ ጉዳይ ናይ እስጢፋኖስ እውን ክርአ ይኽእል እዩ። ግደኡ ኣብ መልእኽቲ ኣምላኽ ናብ የሩሳሌም ብህይወቱ ብንጹር ክርአ ይኽእል እዩ፤ ብግልጺ ድማ ሓደ እኳ ክጋገዮ ኣይክእልን እዩ። ገጹ ከም ገጽ መልኣኽ ርእይዎም፡ ብብርቱዕ ቍጥዓኦም ድማ ብዓመጽ ኢዶም ምስ ኣንበርሉ፡ መልሱ ብመንፈስ ክርስቶስ ስለ ዝተመርሐ፡ ንዘመናት ተጠቒሱን ተገሊጹን ኣሎ።
“ነዚ ሓጢኣት እዚ ኣይትቘጽርሎም”፡ እዚ ናይቲ ዝሞተ ግን ዓወት ዝረኸበ ሰማእት ልማኖ ነይሩ። ግን እዚ ኸኣ ክፋል ናይቲ ከባብያዊ “መልእኽቲ” ነይሩ። ብዛዕባ እቶም ካልኦት ድማ፡ እኳ ደኣ ዘይፈልጡን ዘይተማህሩን ሰባት እንተ ነበሩ፡ ምስ የሱስ ከም ዝነበሩ ተዛረቡ (ግብሪ ሃዋርያት 4:13)። ከም ማሕበር ድማ ንጹር ምልክት ናይ ጐይታኦምን ሓላፍኦምን ጸዊሮም ነበሩ።
ደብዳበ ብዛዕባ ሓደ ነገር መልእኽቲ እዩ።
እቲ መልእኽቲ ብዛዕባ ክርስቶስ እዩ። መልእኽቲ ኣምላኽ ንሰብ እዩ፡ ካልእ የብሉን፡ ዝተፈላለየ የብሉን። ጳውሎስ ንሮማውያን ብዛዕባ ወንጌል ክጽሕፍ ከሎ፡ ወንጌል ኣምላኽ “ብዛዕባ ወዱ፡ የሱስ ክርስቶስ ጐይታና” ምዃኑ ገሊጹ (ሮሜ 1:3-4)። ምሉእ ቅዱስ ጽሑፍ ብዛዕባኡ እዩ። “ምስክር የሱስ መንፈስ ትንቢት እዩ።” ማለት፡ ብምሉኡ ብዛዕባኡ እዩ። ኣምላኽ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ንኣቦታት ክዛረብ ከሎ፡ ብዝተፈላለዩ መገድታት እኳ እንተ ተዛረበ፡ ሓድሓደ ግዜ ብዘይቀጥታዊ ንግግር፡ ብምሳሌታት፡ ብዓይነታት ወይ ብምልክታት፡ እቲ ዝለኣኾ መልእኽቲ መልእኽቲ ክርስቶስ እዩ ነይሩ።
ኣብ መወዳእታኡ ወዲ ምስ መጸ፡ ንሱ መልእኽቲ ኣምላኽ ንሰብ ነይሩ። ኣምላኽ ብወዲ ተዛረበ። ናብ ኣቦ ምስ ተመልሰን መንፈስ ቅዱስ ኣብ ምእመናን ክነብር ምስ ጀመረን፡ ክርስቶስ እዩ ገና ኣብ ቅድሚት ዘሎ። ጐይታ ብዛዕባ መንፈስ ቅዱስ ከምዚ ኢሉ፡
“ንሱ ብዛዕባይ ኪምስክር እዩ።” ስለዚ፡ ከም መልእኽቲ ኣምላኽ ንሰብ ኣብ ከባቢና ተሰሪዕና፡ እዚ መልእኽትና እዩ። ከም ጳውሎስ ክንብል ክንክእል ኣሎና፡
“ንሕና ንክርስቶስ፡ ንሱ ድማ ተሰቒሉ ምዃኑ ንሰብኽ።”
ደብዳበ ብሓደ ዓይነት ንብረት ይጽሓፍ።
ኣምላኽ መልእኽቱ፡ ብዛዕባ ወዱ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ንብረት ክጽሕፍ ምምራጹ ዘገርም ጸጋ እዩ። ጳውሎስ ንቆሮንቶሳውያን ክጽሕፍ ከሎ ብዛዕባ እዚ ተኣምር እዚ ይሓስብ ነይሩ፡
እዚ መዝገብ እዚ ኣብ መሬታዊ ኣቕሑ ኣሎና፡ እቲ ልዕልና ናይቲ ሓይሊ ኻብ ኣምላኽ ምእንቲ ኪኸውን እምበር፡ ካባና ኣይኮነን (2 ቆሮንቶስ 4:7)።
ኣብቲ ዝሓለፈ ፍቕዲ ከምዚ ኢሉ ነይሩ፡
“ኣምላኽ… ኣብ ልብና ኣብርሀ፡ ብገጽ የሱስ ክርስቶስ ብርሃን ክብሪ ኣምላኽ ምእንቲ ኺህበና።” ንሕና ብሓፈሻ እዚ ንዓና ዘደንቕ በረኸት ምዃኑ ንሓስብ፤ ግን እቲ ጽሑፍ ብሓቂ ከምዚ ይብል፡
“ንብርሃን ክብሪ ኣምላኽ ብገጽ የሱስ ክርስቶስ።” ብርግጽ ንሕና ነዚ ዘደንቕ በረኸት ንረክብ ኢና፡ ግን ንሕና ንዝበዝሑ ኣብ ጸልማትን ኣብ ጽላል ሞትን ንዝቕመጡ ሰባት ብርሃን ክንህብ ኢና ተሓሲቡ። እቶም ኣቕሑ ሸክላ፡ ከም ኣቕሑ ጌዴዎን፡ ብርሃን ምእንቲ ኺበርህ፡ ክጠፍኡ ይኽእሉ እዮም። ብዙሓት እዚ ቓላት እዚ ኺጽሕፍ ከሎ፡ ሃዋርያ ብዛዕባ ኣቕሑ ጌዴዎን ይሓስብ ነይሩ ይብሉ እዮም።
ኣብ እዋን ውግእ፡ ክርስትያናት ኣብ ሰራዊት ሓድሓደ ግዜ “crackpots” ይበሃሉ ነበሩ። ግን እዚ እዩ እቲ ብርሃን ኣብቶም ኣቕሑ ናይቲ ንእሽቶ ሰራዊት ጌዴዎን ክበርህ ዝኸኣለሉ መገዲ። እቶም ኣቕሑ ተሰቢሮም ነበሩ።
ንጽርን ምስትውዓልን ናይቲ መልእኽቲ ከመይ ክሕሎ ይኽእል?
ኣብ መወዳእታኡ፡ መልእኽቲ እቲ ደብዳበ ንጹርን ክንበብ ዝኽእልን ክኸውን ከመይ ይኽእል? ሓደ ንእሽቶ ወዲ ንልደት በዓሉ ብርሃናዊ ሰዓት ከም ዝተዋህቦ ይንገር። ድሕሪ ገለ ሰሙናት ኣቦኡ ከም ዘይጥቀመሉ ገሊጹ። ንሱ ድማ፡ “ኦ፡ ይርእዮ እየ፡ ግን ሕጂ ብርሃኑ ጠፊኡ እዩ ዝመስለኒ” ኢሉዎ። ኣቦኡ ድማ፡ “ነቲ ሰዓት ኣበይ ኢኻ ትሕዝኦ?” ኢሉዎ። ንሱ ድማ፡ “ኣብቲ መሳኹቲ ናይቲ መቓርቦይ እየ ዝሕዝኦ፡ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ከይጎድእ” ኢሉ መለሰ። ኣቦኡ ድማ ብርሃኑ ዝጠፍኣሉ ምኽንያት እዚ ምዃኑ ኣረድኦ። እቶም ብርሃናዊ ፊደላትን መምርሕታትን ብርሃን ብምርኣይ ክሕደሱ ኣለዎም፤ እንተ ዘይኮይኑ ብርሃን ምሃብ የቋርጹ።
እዚ ብዛዕባና ከም ደብዳበ ኣምላኽ ክንፈልጦ ዘድልየና ነገር የርኢ። እቲ ብርሃን ናይዚ መልእኽቲ እዚ ንሓዋሩ እኳ እንተ ተዋህበና፡ ንሕና ግን መዓልታዊ፡ ሰዓታዊ ክንወስዶ ኣሎና፤ ነቲ መለኮታዊ መልእኽቲ፡ ንምምሕልላፉ ዘሎና መሰል፡ ብርሃኑ ክንሕድሶ ኣሎና፡ ምእንቲ ሓድሽ፡ ንጹርን ክንበብ ዝኽእልን ክኸውን። ድሕሪኡ ድማ፡ ክርድእ ዝኽእል ክኸውን ኣለዎ። ንሕና ንዝኾነ ይኹን ቃላት ወይ ንዝተለመዱ ሓረጋት ምጥቃም ክንወግድ ኣሎና፡ እዚ ንዓና ገለ ትርጉም ክህልዎ ይኽእል እዩ ግን ንዝሰምዑና ሰባት ዝኾነ ትርጉም ከይህብ ይኽእል እዩ። እዚ ብርግጽ ንዝኾነ ይኹን ብምስክርነት እንብሎ ነገር ይምልከት። ግን ንዝፈልጡና ሰባት ብዝያዳ ዝዛረብ ባህሪ ህይወትና እዩ።
እቶም ኣሕዋት ኣብ ኣንጾኪያ ብኸመይ ከም ዝነበሩ ይፍለጡ ነበሩ። ብባህሪኦም፡ ከም ክርስቶስ ነበሩ። ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብመንፈሱ ኣብ ከባቢና ብዝኾነ ይኹን መገዲ ክንውክሎ ይደሊ። ኤመርሰን፡ እቲ ዘይኣምን፡ ንሓደ ጎረቤቱ፡ ንሱ ድማ ክርስትያን ነይሩ እሞ ንሓዋሩ የጨንቖ ነይሩ፡ “ንስኻ እንታይ ምዃንካ ብርቱዕ ድምጺ ይዛረበኒ እሞ ዝበልካዮ ክሰምዕ ኣይክእልን እየ” ኢሉዎ።
