ብዋጋ እተዓደገ
ቅድሚ ዓመታት ብዛዕባ ሓደ ቈልዓ፡ መርከብ ጸወታ ዝሰርሐ ኣንቢበ። ምስ ወድአ፡ ንምፍታኑ ናብ ሓደ ሓይቕ ከደ። ብሃንደበት፡ ሓደ ንፋስ ንእሽቶ መርከቡ ኣርሓቖ። ድሕሪ ገለ መዓልታት፡ ምስ ኣቦኡ ኺመላለስ ከሎ፡ እቲ ቈልዓ ንዕዮ ኢዱ ኣብ ሓደ ናይ ክልተ-ኢድ መሸጣ ድኳን ተሸይጡ ረኣየ። ናብቲ ድኳን ኣተወ እሞ፡ እዚ ንሱ ዝሰርሖን ብሰሪ ንፋስ ዝሰኣኖን መርከብ ምዃኑ ንሻራዪ ነገሮ። ሕጂ እቲ ቈልዓ ኺምለሰሉ ደለየ። እቲ ሻራዪ «ኣይፋል» በሎ፡ «ዋጋኡ ኽትከፍል ኣሎካ እሞ ኽትወስዶ ትኽእል ኢኻ።» መርከቡ ብምርካቡ ተሓጒሱ፡ ክወስዶ ብዘይምኽኣሉ ተስፋ ቖሪጹ ናብ ቤቱ ተመልሰ። እቲ ቈልዓ ገንዘቡ ኣከበ፡ ብሓገዝ ኣቦኡ ድማ ተመሊሱ መርከቡ ዓደገ። ካብቲ ድኳን እናሃደመ፡ «ኣነ ሰሪሐዮ ሕጂ ድማ ዓዲገዮ፤ ክልተ ሳዕ ናተይ እዩ!» እናበለ ጨደረ።
ኣምላኽ ዝገበሮ
እቲ ቈልዓ፡ እዚ ኣምላኽ ንዓና ዝገበሮ ምዃኑ ኣይተረድኦን። ንዓና «ኣብ ኣዳም» ፈጢሩና (ዘፍጥረት 1-2)፤ ግናኸ ኣብ ኣዳም፡ ናብ ሓጢኣት ዝወደቐ፡ «ኵሉ ሰብ ሓጢኣት ገበረ፡ ክብሪ ኣምላኽውን ስኢኑ» (ሮሜ 3:23)። ጠፊእናን ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽን ነበርና (ሮሜ 5:17-19)። ይኹን እምበር፡ ብመስዋእቲ ወዲ ኣምላኽ — ሞቱን ትንሳኤኡን — ኣምላኽ ንኣና ዝኣምንና ዓዲጉ ናብኡ መለሰና። ክልተ ሳዕ ናቱ ኢና፡ ንዘለኣለም ድማ ከም ፈጣሪ ከምኡውን ከም መድሓኒ (ራእይ 4:11, 5:9) ክንሰግደሉ ኢና!
ዘይኣመንቲ እውን ናቱ እዮም፡ ከመይሲ ዓዲግዎም እዩ (2 ጴጥሮስ 2:1)፡ እኳ ደኣስ መሰሉ ከም ፈጣሪን መድሓኒን እንተ ዘይተቐበሉዎ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣምላኽ ነዘን መሰላት እዚኤን ኪሕዝ እዩ፡ ንመላእ ዓለም ብሰብ፡ ብመድሓኒ-ኣምላኽ፡ ጻድቕ ፍርዲ ኺፍጽም ከሎ (ግብሪ ሃዋርያት 17:31)። እቲ ክሲ ብግልጺ ተነጊሩ እዩ (ሮሜ 3:23)፡ ግናኸ ምፍጻም ፍርዲ ኣምላኽ ገና ይጽበ ኣሎ። ኣብ ግዜ ምጽባይ ኣምላኽ፡ ምስ መዓልቲ ጸጋ ዝመሳሰል ግዜ፡ ንኹሉ ሰብ ንኽንስሓን ንመሰሉ ብፍቓደኛ ልቢ ንኽቕበልን ይጽውዕ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ ገይርኩምዎ ክትኾኑ ተስፋ እገብር! ቀልጢፉ እቲ ግዜ ኺመጽእ እዩ፡ ኣምላኽ መሰሉ ኺፍጽም ከሎ፡ ኵሉ ብርኪ ኣብ ቅድሚኡ፡ ፈጣሪ-መድሓኒ፡ ኺምብርከኽ ከሎ (ፊልጲ 2:9-11)።
መሰሉ ምፍላጥን ምኽባርን
ኣብ ግሪኽ ሓድሽ ኪዳን፡ እቲ ግሲ «ምዕዳግ» ካብቲ «ዕዳጋ» ዝብል ቃል ዝተረኽበ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ናይ ምዕዳግን ምሻጥን ተግባራት ይካየዱ። ሃዋርያ ጳውሎስ ናብ ዝድሓኑ ሰባት፡ ኣብ ግዝኣት ሮሜ ዝነበሩ፡ ጽሒፉ። ብዙሓት ባሮት ነበሩ፡ ብፍላይ ኣብ ከም ሮሜ፡ ቆሮንቶስን ኤፌሶንን ዝኣመሰላ ከተማታት። ጳውሎስ ነዚ ዝፈልጦ ዝነበረ ኣገባብ ተጠቒሙ፡ መሰላት ፈጣሪ-ኣምላኽናን መድሓኒናን ንምግላጽ።
ስጋኹም ቤተ መቕደስ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ እዚ መንፈስ ቅዱስ ካብ ኣምላኽ ዝረኸብኩምዎ እዩ። ንስኻትኩም ናይ ባዕልኹም ኣይኮንኩምን፡ ከመይሲ ብዋጋ ተዓዲግኩም ኢኹም። ስለዚ፡ ንኣምላኽ ብስጋኹም ኣኽብርዎ (1 ቆሮንቶስ 6:19-20 ESV)።
«ብዋጋ እተዓደገ» ማለት፡ ንመሰሉ ኽንቕበል ይግባእ ማለት እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ስጋይ፡ ተውህቦታተይ፡ ግዜይ፡ ኣእምሮኣዊ ዓቕመይ — ኵሉ ነገር — ናቱ እዩ፡ ንሱ ድማ ኣብ ቦታ ሓላዊ ገይሩኒ። እቲ ዋጋ ክንደይ ዓብዪ ምዃኑ ዝበለጽናዮ መጠን፡ መሰሉ ዝበለጽናዮ መጠን ክነኽብሮ ኢና። እቲ ናይ ሓቂ ዋጋኡ ኣምላኽ ጥራይ እዩ ዝፈልጦ፡ ግናኸ ንዕኡ ኽንምልስን መሰሉ ኽንፈልጥን ንኽእል ኢና፡ ከመይሲ ናብ ፍቕራዊ ዝምድና ኣእትዩና እዩ። ንሱ ብሓቂ ናቱ እዩ፡ ከምኡ ድማ ጐይታ የሱስ ንርእሱ ምእንታና ዝሃበ (ገላትያ 2:20)፡ ንዓና ናቱ ንምግባር። ስለዚ ንዘለኣለም ክንውድሶ ኢና (ራእይ 5:9)።
ሓደ መዝገብን ሓንቲ ሉልን
መንግስተ ሰማያት ኣብ ግራት ከም እተሰወረ መዝገብ እያ። ሓደ ሰብኣይ ረኺቡ ደብኣዮ፤ ብሓጎሱ ድማ ኸይዱ ዘለዎ ኵሉ ሸይጡ ነታ ግራት ዓደጋ (ማቴዎስ 13:44 NKJV)።
ጐይታ የሱስ ናብ ህዝቡ፡ እስራኤል፡ ምስ መጸ፡ ብዙሓት ትንቢታት ፈጸመ፡ ንሱ ድማ መሲሕ ኣምላኽ፡ ቅቡእ ምዃኑ ኣርኣየ። ይኹን እምበር፡ ቀልጢፎም ነጸግዎ፡ ድሕሪኡ የሱስ ኣብ መንጎኦም ሓድሽ ቦታ ወሰደ (ቁ.1)። ካብ ሽዑ ንነጀው ብምሳሌታት ይዛረብ ነበረ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ንምምሃር፡ ንሓቂ ድማ ካብ ህዝቢ ይሓብእ ነበረ (ቁ.13-17)። እዚ ሓድሽ ዕዮ እዚ ብሓቂ ጀመረ፡ ጐይታ ናብ ሰማይ ምስ ተመልሰ (እብራውያን 1:3)፡ መንፈስ ቅዱስ ድማ ምስ ለኣኸ (ግብሪ ሃዋርያት 2)።
ምሳሌ ዘራኢ (ማቴዎስ 13:1-9) ብሰሪ ሰብኣዊ ድኻም ዝተፈላለዩ ደረጃታት ናይ ውጽኢት ናይዚ ሓድሽ ዕዮ እዚ የርኢ፡ እቲ ኻልኣይ ምሳሌ ግና፡ ናይ ስርናይን እንክርዳድን፡ ብዛዕባ ዕዮ ጸላኢ፡ ሓሳዊ (ቁ.24-30) ይነግር። እቲ ሳልሳይ ምሳሌ ብዛዕባ እታ ዓብዪ ኦም ዝኾነት ፍረ ሰናፍጭ ይዛረብ (ቁ.31-32)። እዚ ብዛዕባ እቲ ናይዚ ሓድሽ ምስክርነት ብሰሪ ሓይሊ ሰይጣን — «ኣዕዋፍ ሰማይ» — ናይ ወጻኢን ዘይተፈጥሮኣዊን ዕብየት የብርህ፡ ከመይሲ ሃይማኖታት ዓለም ናብዚ ሓድሽ ናይ ወጻኢ ዓብዪ ነገር ተዋሲኦም። እቲ ራብዓይ ምሳሌ መንግስተ ሰማያት ብዛዕባ ሓንቲ ሰበይቲ ኣብ ሰለስተ መዐቀኒ ሓርጭ ማይ ዝሓብአት (ቁ.33) ይዛረብ፡ እዚ ተግባር እዚ ድማ ንሓሳባት ኣምላኽ ብሓሳዊ ሓሳባት ዘበላሹ ጽልዋታት የርኢ። እዚ ምብልሻው እዚ ኣብ መወዳእታ ናብ «ዓባይ ባቢሎን» (ራእይ 17-18) ኺመርሕ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንእቲ (እተነጽገ) ንጉስ ሓደ ነገር ኪህሉ እዩ — ንርእሱ ኣዝዩ ክቡር ነገር።
ከም ዝረኣናዮ፡ ጐይታ የሱስ ንመላእ ዩኒቨርስ ይውንን፡ ከመይሲ ንሱ ፈጣሪን መድሓኒን እዩ። እቲ ሓምሻይ ምሳሌ ኣብ ማቴዎስ 13 ብዛዕባ እታ ንሱ ዝውንና ግራት እያ፡ እዚኣ ድማ መላእ ዓለም እያ (ቁ.38 ተመልከት)፡ ኣብኣ ድማ ፍሉይ መዝገብ ይሓብእ። ንሱ ነታ ግራት ምስቲ ኣብኣ ዝነበረ መዝገብ ዓደጋ፡ ብሰሪ እቲ ንዕኡ ዝሃቦ ሓጎስ፡ ድሕሪኡ ድማ ነቲ መዝገብ ንርእሱ ደብኣዮ (ቁ.44)። እቲ ሻድሻይ ምሳሌ ከምዚ ይብል፦
መንግስተ ሰማያት ከም ሓደ ሻራዪ ጽቡቕ ሉል ዝደሊ እያ። ንሓንቲ ዓባይ ዋጋ ዘለዋ ሉል ምስ ረኸበ፡ ኸይዱ ዘለዎ ኵሉ ሸይጡ ዓደጋ (ማቴዎስ 13:45-46)።
ምንም እኳ እቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበረ ምሳሌታት ኣሉታዊ ምዕባለታት እንተ ኣርኣየ፡ እቲ ንጉስ ንሓጎሱ ሓደ ነገር ይረክብ፦ እቲ ኣብ ግራት እተሰወረ መዝገብን እታ ዓባይ ዋጋ ዘለዋ ሉልን።
እቲ ኣብ 1 ቆሮንቶስ 6:20 ዝርከብ፡ ብ«ዋጋ» ከም እተዓደግና ዝገልጽ ቃል ትዝክርዎዶ? ሰባት ናይ ሓቂ ዋጋኡ ኺሓስቡ ኣይክእሉን እዮም፡ ከመይሲ ኣምላኽ ጥራይ እዩ ብምሉኡ ኺፈልጦ ዝኽእል። ይኹን እምበር፡ እቲ ንጉስ ንርእሱ ሓደ ዓብዪ ዋጋ ዘለዎ ነገር ይረክብ፡ ከም ምላሽ ናብ ዕዮ ምድሓኑ።
ብዋጋ እተዓደገ
እቲ ዓብዪ መዝገብ ኣብ ግራት ተሰዊሩ ኣሎ። እታ ግራት ነታ ናቱ ዝኾነት ዓለም ተመልክት፡ ምንም እኳ መሰሉ ገና እንተ ዘይተፈልጠ። ንሱ ጥራይ እዩ ነቲ መዝገብ ዝርእዮን ዝፈልጦን፡ እዚ ድማ ካብዛ ዓለም ተሰዊሩ ኣሎ። እዚ እቲ ንጉስ ህዝቡ ምስ ነጸግዎ ዝረኸቦ ነገር እዩ። ብግሩም መገዲ ኣምላኽ፡ ደቀ መዛሙርቲ — ኣብ እስራኤልን ኣብ ኣህዛብን ዝድሓኑ — ኣብ ግዜ ህዝባዊ ምድሓኑ እውን መሰሉ ኺውንኑ እዮም። እዚ ድማ እቲ ፍሉይ መዝገብ ንዕኡ እንታይ ማለት ምዃኑ የጕልሕ። ምንም እኳ እዚ ሓቂ እዚ ንግዜኡ ዘይፍለጥ እንተኾነ፡ ኣብታ እትመጽእ ዓለም ዋጋኡ ንዝተገረመ ዩኒቨርስ ኪርአ እዩ።
ከምኡ ድማ፡ እታ ሉል ንጐይታ የሱስ ዘይፍለጥ ዋጋ ነበራ፡ ከመይሲ ብዘለኣለማዊ ምኽሪ ኣምላኽ፡ ካብ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ኣቐዲሙ ፈሊጥዋ ነበረ። ብግዜኡ ድማ ብዕዮኡ ኣብ መስቀል ዓደጋ። ታሪኻዊ ብምዃኑ፡ እዚ ኵሉ ይካየድ ቅድሚ ህዝቡ፡ ንሱ ዝነጸግዎ፡ ሓሳቦም ኪቕይሩን ኪንስሑን (ኢሳይያስ 53፤ ዘካርያስ 12:10 ተመልከት)። ድሕሪኡ ድማ ንሳቶም እውን ኪምለሰሎም እዩ (ማቴዎስ 23:37-39 ተመልከት)።
እቲ ዝተረፈ ዛንታ
እቲ ሻውዓይ ምሳሌ መንግስተ ሰማያት ብዛዕባ ዓሳ እዩ፡ ብመረብ ናብ ባሕሪ እተደርበየ፡ ድሕሪኡ ድማ እተፈላለየ። እዚ ድማ ኣብ መወዳእታ እቲ ግዜ ንንጉስ ዝርከብ ውጽኢት የርኢ። በቲ ግዜ እቲ እቲ ብመረብ ወንጌል እተታሕዘ፡ ሓቀኛ ይኹን ሓሳዊ፡ ብመላእኽቲ እምበር ብሰባት ዘይኮነ ናይ ምምራጽ ሂደት ኺሓልፍ እዩ (ማቴዎስ 13:47-50)።
ማቴዎስ 13 ብሓደ ሻምነይቲ ምሳሌ (ቁ.52) ይዛዘም፡ ብዛዕባ ኣርባዕተ መሰረታዊ ባህርያት ናይ እሙናት ደቀ መዛሙርቲ። ቅድም ሓደ ጸሓፊንርኢ፡ ንጽሑፍ መጽሓፍ ቅዱስ ዝጽሕፍ ወይ ዝገልብጥን ዝፈልጦን። ድሕሪኡ ድማ እተምሃረ ደቀ መዛሙርቲ ናይ መንግስተ ሰማያት ይኸውን፡ ኣብ ግዜ ዘይምህላው ንጉስ እተምሃረ። ከምዚ ዝኣመሰለ እሙን ደቀ መዛሙርቲ ምስ ሓደ ሓላዊ ቤት ይመሳሰል፡ ንሱ ድማ እሙን ሓላዊ ወይ ኣመሓዳሪ ናይቲ መዝገብ እዩ። ንጥቕሚ ጐይታኡ ብእምነት ይከናኸን። እዘን ኣርባዕተ ተግባራትን ባህርያትን ንሓቀኛ ደቀ መዛሙርቲ የርእያ፡ ንንጉስ ኣብዚ ዓለም ዘይብሉ ግዜ ዘገልግሉ። ኣምላኽ ኬኽብሮም እዩ፡ ከመይሲ እምነቶም ምስ ሓደ ስርዓት ናይ መገዲ ኣምላኽ ይሰማማዕ። እቶም ዝሰምዑን ዝእዘዙን ኪባርኹ እዮም (ምሳሌ 1:33)።
ምላሽ ናብ መሰላት መድሓኒና
ከም ፈጣሪ፡ ንኹሉ ይውንን፡ ማለት ንመላእ ዩኒቨርስ። ከም መድሓኒ፡ ንዓና ንርእሱ ዓዲጉና እዩ። ስለዚ፡ ኣምላኽ ክልተ-መገዲ መሰላት ኣለዎ፡ ንሳቶም ድማ ክንሰግደሎም ይግባእ። እኳ ደኣስ ዘይኣመንቲ እውን ነዘን መሰላት እዚኤን ኬኽብርወን እዮም፡ ምንም እኳ ሕጂ እንተ ዘይተቐበሉዎ (2 ጴጥሮስ 2:1፤ ራእይ 5፤ ፊልጲ 2:9-11)። ክንደይ ዝበለጸ እዩ፡ ሕጂ ኽነኽብሮን ብእሙን ልብን ህይወትን ክናገልግሎን። በዚ ምኽንያት እዚ ጳውሎስ ጽሒፉ፦
ስለዚ፡ ኣቱም ኣሕዋት፡ ብምሕረት ኣምላኽ እምዕደኩም ኣሎኹ፡ ንስጋኹም ህያው መስዋእቲ፡ ቅዱስን ንኣምላኽ ቅቡልን ዝኾነ፡ ኣቕርቡ፡ እዚ ድማ ናይ ኣእምሮኣዊ ኣገልግሎትኩም እዩ። ነዛ ዓለም እዚኣ ኣይትምሰሉ፡ ግናኸ ብምሕዳስ ኣእምሮኹም ተለወጡ፡ እቲ ጽቡቕን ቅቡልን ፍጹምን ፍቓድ ኣምላኽ እንታይ ምዃኑ ምእንቲ ኽትፈልጡ (ሮሜ 12:1-2)።
መወዳእታ ሓሳብ
- እቲ ሃዋርያ ንባርነት ኣይተኸላኸለን፡ ከምኡውን ንዕኡ ዝቃወም ማሕበራዊ ንጥፈኛ ኣይነበረን። ንኣመንቲ ዝኾኑ ባሮት፡ እንተ ተኻኢሉ፡ ንምድሓን ዝኾነ ኣጋጣሚ ኺጥቀሙ ከም ዝኽእሉ ኣረጋጊጹ (1 ቆሮንቶስ 7:17-24)። ይኹን እምበር፡ እቲ ንኹሉ ኣማኒ ዝምልከት ብድሆን መሰልን፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ንኣምላኽ ምኽባር እዩ።
