ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ከተማታት ዕቝባ፡ ኣብ ክርስቶስ ጸጥታን ሓርነትን ምንዳይ

ቶም ስቴሬ
7 ታሕ 2023
11 ዝተሓተ ንባብ

ናብ ከተማ ዕቝባኻ ህደም

ሙሴን እያሱን ንህዝቢ ኣምላኽ ግብጺ ናብ ተስፋ ምስ ኣእተዉዎም፡ ኣምላኽ ንዝኾነ ብዘይፍላጥ ወይ ብስሕተት ንሰብ ዝቐተለ ኣይሁዳዊ ይኹን ኣረማዊ መዕቆቢ ኸተማታት ዕቝባ ኣዳልዩ ነይሩ። ኣብኡ ኸኣ ፈዳዪ ጸጥታን ድሕነትን ይረክብ ነይሩ (ዘሁልቍ 35)። እዘን ከተማታት እዚኤን ኣብ መላእ እታ ኣብ መንጎ ኣርባዓን ሾሞንተን ከተማታት ተዘርጊሐን ነይረን። ሓደ ዕቝባ ዝደሊ ሰብ ምስ በጽሐ፡ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ተዘርጊሑ፡ እቶም ሽማግለታት ከኣ እቲ ቐታሊ ብሓቂ ቅትለት ድዩ ኣይፋሉን ይፈርዱ ነይሮም። ሓደ ዝተረኽበ ሰብ ኣብታ ከተማ ዕቝባ ንዝደለዮ ብድሕንነት ክጸንሕ ይኽእል ነይሩ፡ ግናኸ እቲ ሊቀ ኻህናት ምስ ሞተ፡ ናብ ቤቱ ንምምላስ ሓራ ይኸውን ነይሩ። በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ብቕትለት ገበነኛታት ዝተረኽቡ ድማ ንቕጽበታዊ መቕጻዕቲ – ሞት! – ናብ ኣዝማድ እቲ ግዳይ ይምለሱ ነይሮም።

ሰለስተ ከተማታት ኣብ ዘመን ሙሴ «በዚ ሸነኽ »፡ ማለት፡ ተመዚዘን ነይረን ()። ድሕሪኡ ኣብ ዘመን እያሱ፡ ኣብ ፡ ፡ ሰለስተ ኻልኦት ከተማታት ተመዚዘን (እያሱ )። ህዝቢ ኣምላኽ ተኣዘዝቲ እንተ ነይሮም፡ ንእግዚኣብሔር ኣምላኾም እንተ ፈትዮምዎ፡ ከምኡ’ውን ንሱ «ዶባቶም እንተ ኣስፊሑ»፡ ንሳቶም ሰለስተ ኻልኦት ከተማታት ዕቝባ ኺውስኹ ነይሮም፡ ብድምሩ ትሽዓተ ()።

እተን ከተማታት ዕቝባ፡ ንዕዮ ኣምላኽ ኣብ ሰባት፡ ናብ ምስትውዓል ኣብ የሱስ ንምምጻእ የርእያ። ሰብኡትን ኣንስትን፡ ገበኖም ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ኣምላኽ ግሉጽን ንጹርን ዝኾነ፡ ዝኾነ ፈዳዪ ሰብ ዝበለጸ ዝያዳ ድሕንነት ናብ ዘለዎ ዕቝባ ኺሃድሙ ይኽእሉ። እዚ ዕቝባ እዚ ኣብቲ ንኹሉ ሓጢኣት ዝሞተ ባዕሉ እዩ፤ እቲ « » ብሰብ ተዋሂቡ ዝተሰቕለ ()። ፍርዲ ንምድሓን ናብኡ ኽንሃድም ንኽእል፡ ብቕጽበትን ብምሉእን ሓራ ኽንከውን። ሊቀ ኻህናና ሞይቱ ዳግማይ ተንሲኡ። ስለዚ፡ «ብደም የሱስ ናብ ቅድስተ ንምእታው ስለ ዘሎና... ኣብ ልዕሊ ከኣ ሊቀ ኻህናት ስለ ዘሎና፡ ንቕረብ» (እብራውያን NKJV)።

እዘን ሰለስተ ስብስባት ሰለስተ ከተማታት ንዓና ብኸመይ ከም ዝምልከታ ንርአ፡ ምእንቲ «ንእግዚኣብሔር ብሰሪ ሰናይነቱ፡ ብሰሪ ግሩም ግብሩ ድማ ንደቂ ሰብ» ከነመስግኖ (መዝሙር )።

«በዚ ሸነኽ »

እተን ዝተመዘዛ ከተማታትን ቦታታተንን «በዚ ሸነኽ » ምስ ተመክሮታት ህይወትና ኣብዛ ዓለም እዚኣን ካብኣ ምድሓንን ይዛመዳ። ምድሓንና ብእግዚኣብሔር የሱስ ዝተረጋገጸ እዩ፡ ከመይሲ ንሱ ወዲ ሰብ እዩ፡ ስልጣኑ ኸኣ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ከም ነብዪ፡ ኻህን፡ ፡ ዝኾነ ፍርዲ ብሰሪ እቲ ናይ ቀደም ህይወትና ንምድሓን ይህበና። «ኣብ ዓለም ዘሎ ኹሉ፡ ፡ ኣዒንቲ፡ ትዕቢት ፡ ኣቦ ዘይኮነስ፡ ዓለም እዩ» (1 ) እኳ እንተኾነ፡ ኣብኡ ዕቝባ ኽንረክብ ንኽእል ኢና።

መጀመርታ፡ ከተማ ኣላትና፡ ኣብ ምድረ በዳ ሮቤናውያን እትርከብ። ሮቤን፡ እቲ ዘይተገትአ ወዲ ያእቆብ፡ ንዓራት ኣቦኡ ዘርከሰ፡ ብዛዕባ ይዛረብ። ብፍትወትና ክንመሓደር ከለና፡ ክንደይ ምድረ በዳ እዩ! ብጽቡቕ ድማ፡ ፡ ትርጉሙ «ምሽግ»፡ ተዳልያ ኣላ። ከምቲ ንግዝኣቱ ዘይተደለዩ ጸላእቲ ዘዕርቖ፡ ከምኡ ኸኣ ንዓና ንምሉእ ኣጽዋር ኣምላኽ ይህበና፡ ነቲ ኣብኡ እንነብረሉ ዘሎና እኩይ መዓልታት ፈተናታት ንምጽዋር ()።

ድሕሪኡ፡ ናይ ኣላ። ጊልዓድ፡ ያእቆብን ሓሙኡ ላባንን፡ ብትዕቢት ህይወቶም፡ ከም ኣብ መንጎኦም ኣእማን ዝኣከቡሉ ቦታ ነይሩ ( 31)። ብተመሳሳሊ፡ ንዓና ዝኸስስ፡ ሰይጣን፡ «ሰራዊት» ( ማለት «ሰራዊት») ክስታት ኣብ ልዕሌና የዕርቕ። ውግእና ምስ መራሕትን ስልጣናትን፡ ምስቲ ኣብ ላዕለዋይ ቦታታት ዘሎ መንፈሳዊ እኩይነት እዩ። ብምስጋና፡ ናብ ፡ ትርጉሙ «ልዑል ቦታታት»፡ ክንሃድም ንኽእል ኢና። እዚ ንዙፋን ጸጋ የርኢ፡ ኣብ ሓጃ ብትብዓት ክንቀርበሉ እንኽእል፡ ከምኡ’ውን ፡ ከም ዓብዪ ሊቀ ኻህናትን ዓቃብናን፡ ንኸሳሲ ኣሕዋት የዕርፎ፡ «እንተ በደሉኻ፡ ኣምላኽ፡ ኣብ ሕሳበይ ኣእትዎ» እናበለ (ፊልሞን 18 ርአ)። ድሕንነትና ናይ ባዕሉ እዩ።

ሳልሰይቲ ከተማ «በዚ ሸነኽ » ኣብ ፡ ናይ ምናሴ እያ። ፡ እቲ ኦግ፡ ንፍትወት ኣዒንቱ ንምፍጻም ዝጥቀመሉ ዝነበረ፡ ናይ ትሽዓተ (14 ጫማ ወይ ሜትሮ) () ዝነበረሉ ቦታ እዩ። ዝኾነ ኻልእ ዓለማዊ ቦታ ኣብ ዝበዝሐ ተጠቒሳ ኣላ። ምናሴ ማለት «ምርሳዕ ዘስዕብ» ማለት እዩ። ኣብ ምቾታት እዛ ዓለም እዚኣ፡ ንቦታና ኣብ እግዚኣብሔር ክንርስዕ ንፈቱ። ብጸጋኡ፡ ፡ ትርጉሙ «ምርኮኦም፤ ሓጎሶም»፡ ኣብዚ ትርከብ። «ምርኮ ዝማረኸን ንሰብ ህያባት ዝሃበን» ኣብኡ ብርግጽ ክንሕጎስ ንኽእል ኢና ()። ንሱ ንቤተ ክርስቲያኑ ህያባት ሃዋርያትን ነብያትን፡ ከምኡ’ውን ጓሶትን መምህራንን ወንጌላውያንን ሃበ፡ ንቕዱሳን ንመጀመርታ ፍቕሮም ከይሓድጉ ንምትንሳእ፡ ንምብራዕን ንምምዓድን። እዞም ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ንመንፈሳዊ ምናሴ፡ ነቲ ኣብ ዘሎ ዓብዪን ክቡርን ተስፋታት ዝረሰዐ፡ ክንደይ ኣድለይቲ እዮም!

ስለዚ፡ ታሪኽ ህይወትና፡ ከምቲ ናይ እስራኤል፡ ንዓና ብዛዕባ ባዕልና ንምምካሕ ዝኾነ ነገር ኣይህበናን። የግዳስ፡ እዘን ከተማታት ዕቝባ ብግቡእ ነቲ ኣብ ዘሎና ግሩም ድሕንነትን ሃብትን የዘኻኽራና።

«ኣብ »

ከምቲ እተን ዝርከባ ከተማታት ንቦታ ከም «ወዲ ሰብ» ዘጕልሓ፡ ብዛዕባኡ ኸኣ «ንሱ ባዕሉ ተፈቲኑ ስለ ዝተሰቐየ፡ ንዝፍተኑ ኺሕግዞም ይኽእል እዩ» ተባሂሉ ዝተጻሕፈ (እብራውያን )፡ ከምኡ ኸኣ እተን ኣብ ዝርከባ ከተማታት ዕቝባ ንሰማያዊ ከም ወዲ ኣምላኽ የጕልሓ። ስማትን ቦታታትን እዘን ሰለስተ ከተማታት ኣብ መጽሓፍቲ ሙሴ ኣይፍለጣን ነይረን፤ ህዝቢ ከይሰገሩ፡ ዘይተገልጸ ምስጢር ነይረን። ከምኡ ኸኣ፡ «ዓብዪ እዩ ምስጢር እግዚኣብሔር፡ ኣምላኽ ብስጋ ተገሊጹ፡ ብመንፈስ ጸዲቑ፡ ብመላእኽቲ ተራእዩ፡ ኣብ ተሰብኩ፡ ኣብ ዓለም ተኣምኑ፡ ብኽብሪ ተቐቢሉ» (1 )። « ክሳብ እንሰግር»፡ ንርእስና ንሓጢኣት ምዉታት፡ ንኣምላኽ ግና ህያዋን ጌርና ክሳብ እንርኢ፡ ነቲ ቦታ፡ ግደ፡ ኣብዛ ሓዳስ ኣብ ክንሕጎሰሉ ኣይንኽእልን። ቦታና ምስኡ ኣብ ቦታታት ምቕማጥ እዩ ()። ግደና ብኣቦ ምውራስ ደቂ እዩ ()። ውርሻና ሃብቲ እዩ፡ ብመኽፈሊ መንፈስ ኣምላኽ ዝተረጋገጸ ()። እዚ ኹሉ እቲ ዕቝባናን ሊቀ ኻህናናን፡ እግዚኣብሔር የሱስ፡ ምእንታና ስለ ዝሞተ እዩ!

እተን ኣብ ዝርከባ ከተማታት ስማተን ኣብ እያሱ 20 ይርከባ። መጀመርታ፡ ቃዴስ ኣብ ኣብ ደብረ ንፍታሌም ኣላ። ፡ ወዲ ኣምላኽ ኣብ እስራኤል ንመጀመርታ ዝተራእየሉ ቦታ እዩ (፤ ፤ )፡ እግዚኣብሔር ድማ ድሕሪ ትንሳኤኡ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ዝተራኸበሉ ቦታ እዩ ()። ቃዴስ ማለት «» ማለት እዩ፡ ስለዚ ንእግዚኣብሔር የሱስ ከም ቦታ ዕረፍቲና ብቐሊሉ ኽንርእዮ ንኽእል ኢና። ቅድሚ ዝኾንናዮ ይኹን፡ ምስኡ ኣብ ቦታታት ተቐሚጥና ኣሎና። ንሓጢኣተኛ ህይወትና ናይ ቀደም ከም ንፍታሌም፡ ትርጉሙ «ምግምማዕና»፡ ከም ዝሕብር፡ ንሓንሳብ ንሰቕየሉ። እዚ ንመቕደስ ንኸይንሕጎሰሉ ይዓግተና። ግናኸ ናብቲ ቦታ ድሕንነት ንሃድም፡ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ድማ ቅድም ንርእስና መርሚርና፡ ድሕሪኡ ድማ ብምልክታት እቲ ዝወድኦ ዕዮኡ – እንጌራን ወይንን – ንዘክሮ ኸለና ጥዑም ዕረፍቲ ንረክብ (1 ቈረንቶስ ፤ )። ምስኡ ኣብኡ ንምዃን ትቕልጥፉ ድኹም፡ ክልተ ወይ ሰለስተ ብስሙ ኣብ ዝተኣከቡሉ እኳ እንተኾነ? ባዕሉ ኣብ ማእከል ክኸውን ይምሕል ()።

ድሕሪኡ፡ ሴኬም ኣብ ደብረ ኣላ። ማለት ብዕጽፊ ፍርያም ምዃን ማለት እዩ፡ ስለዚ እግዚኣብሔር የሱስ፡ «ኣነ ምእንቲ ኺህልዎም፡ ብብዝሒ ኸኣ ምእንቲ ኺህልዎም መጺአ እየ»፡ ከምኡ’ውን፡ «ኣነ እቲ ናይ እየ፡ ኣቦይ ከኣ እቲ ወይነኛ እዩ። ኣብ ኣነ ዘሎ ኹሉ ፍረ ዘይፈሪ፡ የርሕቖ፤ ፍረ ዝፈሪ ኹሉ ከኣ፡ ዝያዳ ፍረ ምእንቲ ኺፈሪ፡ የጸርዮ» (, )። ንዓና ነቲ ግሩም «ግደ» ናይ ኣረጋገጸልና፡ እዚ ኸኣ ንምምላሱ ክንጽበ ኸለና ናብ ዝያዳ ብብዝሒ ኪመርሓና ይግባእ። ኣብዘን ነገራት እዚኤን ንምቕጻል ትግሃት የድሊ፡ ንእኡ ኸኣ ሴኬም ኣላ፡ ትርጉሙ «መንኵብ» (ብፍላይ ንግሆ ምትንሳእ፡ ንዕዮ ንምብጻሕ ትጉህ ምዃን)። ከምቲ እቲ ጥንታዊ ብሂል ዝብሎ፡ መንኵብና ኣብ መፍረዪ ኽንሕዝ ኣሎና፡ ኣብቲ ኻብ ኣምላኽ ዝተማሃርናዮ ነገራት ድማ ክንቅጽል ኣሎና። ናብ ሴኬም ንሃድም፡ ንሱ ንኹሉ በረኸትና፡ ሕጂን ንዘለኣለምን፡ ከም ዘረጋገጸልና እናፈለጥና።

ኣብ መወዳእታ፡ ንሕብሮን ወይ ኣብ ደብረ ፡ ከም ውርሻና ንርእያ። እታ ሰበይቲ ኣብርሃም ዝሞተትላ ከተማ ነይራ ()። ብስም ፡ ኣብ መንጎ ኣናቂም፡ እቶም ገጋንት ዝነበሩ፡ ዓብዪ ሰብኣይ ዝነበረ፡ ተሰይማ። ማለት «ኣርባዕተ»፡ ድማ «ከተማ ኣርባዕተ» ማለት እዩ። ኣርባዕተ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ከምቲ ኣብ ኣርባዕተ ኣፍላግ ኤድን ()፡ ኣርባዕተ መኣዝናት ()፡ ኣርባዕተ ዓይነት (1 ቈረንቶስ )፡ ኣርባዕተ ክፍሊ ደቂ ሰብ ()፡ ከምኡ’ውን ኣርባዕተ ወንጌላት ዝርአ፡ ንዕዮታት ኣምላኽ ምስ ዝተኣሳሰር ቍጽሪ የርኢ። እዛ «ከተማ ኣርባዕተ»፡ መዕቆቢ ገጋንት፡ ንጻዕሪ ሰብ ንዕዮ ኣምላኽ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ንምቅዋም ከተርኢ ትኽእል። መንፈሳውያን ገጋንት ንዕዮ ኣምላኽ ክጻረሩ ከለዉ እንተ ርኢና፡ ናብ ሕብሮን፡ ትርጉሙ «» ምስ ኣምላኽ፡ ንሃድም። እቲ ንገጋንት ዝስዕር ዕዮ ኣምላኽ ምዃኑ እንተ ዘኪርና፡ ኣብ ማእከል ሽግር እኳ እንተኾነ፡ ንእኡ ምስጋናን ምስጋናን ክንህብ ንኽእል ኢና፡ ከመይሲ «ክምስገን እዩ» ትርጉም እዩ። ንእኡ ውርሻናዶ ኣይኮነን? ኣብርሃም ኣብ ህይወቱ ኣይወረሰን ()፤ ኣብኡ ንሳራ ክዕድግ ነይርዎ። ንዓና፡ ከም መንፈሳውያን ደቅታት ኣብርሃም፡ መኽፈሊ (ቅድመ ክፍሊት) ውርሻና መንፈስ ኣምላኽ እዩ፡ ንምስጋና ክብሩ ()። ፈተና እምነትካ ኣብ ምግላጽ የሱስ ንምስጋናን ክብርን ክብረትን ኪርከብ ድዩ (1 ጴጥሮስ )? ንሱ ምስ ተመልሰ፡ ሕብረትና ምስኡ ኪኸውን እዩ።

እተን ተወሳኺ ሰለስተ ከተማታት

እዚ ናብተን ናይ መወዳእታ ሰለስተ ከተማታት ዕቝባ የብጽሓና፡ እዘን ከተማታት እዚኤን ደቂ እስራኤል ንእግዚኣብሔር ምፍቃርን ብመገዱ ምኻድን እንተ ቀጺሎም ነይሮም፡ ዶባቶም ንምስፋሕ ዝተመደባ ነይረን። ወዮ፡ እዘን ሰለስተ ከተማታት እዚኤን ፈጺመን ኣይተመዘዛን፡ ከመይሲ እቲ እስራኤል ንሓጺር ጥራይ እዩ ነይሩ። ንዓና፡ ትምህርቲ እዘን ተወሳኺ ሰለስተ ከተማታት፡ ኣምላኽ ንፈተውቱ ዘዳለዎ ነገራት ንምፍላጥ ከተባብዓና ይግባእ። እዘን ነገራት እዚኤን ብመንፈሱ ክንፈልጠን ንኽእል ኢና፡ «መንፈስ ንኹሉ ነገር ይምርምር እዩ እሞ፡ እወ፡ ንዕሙቕ ነገራት ኣምላኽ» (1 ቈረንቶስ )። ስለዚ፡ ብቕኑዕ እናኸፈልና፡ ብኣምላኽ ቅቡላት፡ ዘይሓፍሩ ሰራሕተኛታት ምእንቲ ኽንከውን፡ ኣምላኽ ንጽናዕ (2 )። «ገበርቲ ኩኑ እምበር፡ ሰማዕቲ ጥራይ ኣይትኩኑ፡ ንርእስኹም እናጠበርኩም» ()።

ብእምነት ብምእዛዝ ንቕድሚት ንገስግስ። ከምኡ እንተ ዘይገበርና፡ ንሕና’ውን ነቲ ዝያዳ ከተማታት ዕቝባ ክህልወና ዝኽእል ነገር ክንሰኣኖ ኢና።

ሰለስተ ኻልኦት ከተማታት ዶባቶም እንተ ተሰፊሑ፡ ከምቲ ብምእዛዝ ዝተመሓለ ተስፋ፡ ሽዑ ሰለስተ ኻልኦት ከተማታት ኪምድቡ ነይሮም። እዚ ምድግጋም ቍጽሪ 3 ብዘይ ትርጉም ክኸውን ኣይኽእልን፡ ከመይሲ እዘን ከተማታት እዚኤን ንእስራኤል ባዕላቶም ፍሉይ ትርጉም ነይርወን፡ ከምቲ ዝረኣናዮ። ብርግጽ ኣብአን እቲ ናይ መጻኢኦም ምስጢር ተነጊሩ ነይሩ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብ መወዳእታ ንኣታቶም ባዕሉ ብኸመይ ከም ዝገልጽ። ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ፡ ብዛዕባ እዚ ፡ ሰብ ከም ዕላማ ሓልዮት ኣምላኽ ተገሊጹ፡ ተኸቢሩ ድማ። ምፍሳሕ ንመጻኢ ምውራስኦም ይጽበ። —The Numerical Bible,

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia