ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ደቀመዝሙርነት፡ ባቶን ናብ ዝቕጽል ወለዶ ምሕላፍ

ጆርጅ ሃውክ
6 ሓም 2025
12 ዝተሓተ ንባብ

ቅዱስ ንህይወት ምስ ምጕያይ የነጻጽራ (፤ ፤ )። ወለዶታት እናተደራረቡን ህጻናት ናብ ዓብይነት እናዓበዩን ከለዉ፡ ነፍሲ ወከፍ ከም ሓደ ኣብ ቅብብል ዝጕይይ ሰብ እዩ። ህጻናት ብወለዶም ይስልጥኑ። ድሕሪ ምብሳሎም፡ ወለዲ ይኾኑ እሞ ነቲ ዝቕጽል ህጻናት ናብ ብስለት የሰልጥኑ። ነፍሲ ወከፍ ካብቲ ዝሓለፈ ባቶን ብስለት ክረክብን ናብቲ ዝቕጽል ክሓልፎን ኣለዎ።

ሰለስተ ቀንዲ (ንጥፈታት) ኣብ ህጻን (ሰልጣናይ)፡ ወላዲ (ኣሰልጣኒ) ከምኡ’ውን ኣቦሓጎ/ኣደሓጎ ( ወይ ኣማኻሪ) እዮም። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምልውዋጥ ኣብ ቅብብል፡ እቲ ጕያይ ነቲ ባቶን ቅድሚ ምቕባሉ ክኸይድ ኣለዎ፡ እቲ ባቶን ዝሓዘ ጕያይ ድማ ኣብ ግቡእ ክህቦ ኣለዎ። እዚ ምስላ እዚ ኣብ ብዙሓት መዳያት ፡ እንተላይ ኣብ ስድራቤታትን ክርስትናን ክትግበር ይኽእል። ቅዱስ ብዛዕባ እዚ እዚ እንታይ ከም ዝብል ንርአ።

ሙሴን እያሱን

ሙሴ፡ ዓብዪ ፡ ንእስራኤላውያን ግብጺ ኣውጺኡ፡ ከም ህዝቢ መስሪትዎም፡ ናብ ንምእታው ድማ ኣዳልይዎም። ድሕሪ ክልተ ወርሒ ምውጻእ እስራኤል፡ ንእያሱ ንኣማሌቃውያን ንምውጋእ መሪሕነት ሃቦ ()። እያሱ ንእስነቱ ጀሚሩ ሓጋዚ ሙሴ ነይሩ () – ኣብ ስራሕ እናሰልጠነ ዝነበረ ሰልጣናይ። እያሱ ንኹሉ እቲ ሙሴ ዝገበሮ ፈሊጥዎ ነይሩ። ብሓባር ይሰርሑ ነይሮም። ኣምላኽ ንእያሱ ንሙሴ ተካኢ ገይሩ፡ ንእስራኤላውያን ናብ ንምእታውን ንምሓዝን ክመርሕ ምምዛዙ ኣየገርምን ()።

እቲ ዝገርም ነገር፡ ርክብ ሙሴ ምስ እያሱ እዩ። ቀዳማይ፡ ድሕሪ ምውዳቕ ኣማሌቃውያን፡ ኣምላኽ ንሙሴ፡ “እዚ ኣብ ጽሓፎ እሞ ንእያሱ ኣስምዖ፡ ከመይሲ ንዝኽሪ ኣማሌቕ ትሕቲ ከጥፍኦ እየ” በሎ ( NIV)። እዚ ፍጻሜ እዚ ንጥቕሚ እያሱ ተመዝጊቡ ነይሩ። ንሱ ንጸላኢ ንምቅዋም ዕማም ከም እተዋህቦን ኣምላኽ ድማ ዓብዪ ዓወት ከም ዝሃቦምን ተዘኪርዎ። ቅድሚ ናብ ምእታዉ፡ ሙሴ ንእያሱ ነቲ ዝሓለፈ ዓወታት ክዝክርን ንዝመጽእ ድማ ንኣምላኽ ክእመንን ኣዘዞ ()። ካልኣይ፡ ሙሴ ንእያሱ “ክእዝዞን ከበራትዖን ከበርትዖን” ነይርዎ ነቲ ዝመጽእ ዕማም ()። እዚ እዚ ብቲ ክመርሖ ዝነበሮ ህዝቢ ተዓዚቡ ነይሩ (፤ )።

ኤልያስን ኤልሳዕን

ኣይሁዳዊ ነብዪ (800 ቅ.ክ.) ነይሩ፡ ኣብ እስራኤል ንኣምልኾ ጣኦት ዝነበየ። ኣምላኽ ንኤልያስ፡ ከም ነብዪ ከም ዝትክኦ ነገሮ ()። ሓደ እኳ ዘይተካእ የልቦን፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ህይወትና ዘለና ቦታታት ንኻልኦት ክንህብ ኣሎና። ድሕሪኡ “ንኤልያስ ክስዕቦ ወጺኡ ሓጋዚኡ ኾነ” ()። ኤልያስን ኤልሳዕን ብሓባር ተጓዒዞም ()። ቅድሚ ናብ ምውሳዱ፡ ብኣምላኽ ንቤቴል፡ ንኤሪኮን ንዮርዳኖስን ክበጽሕ ተነጊርዎ ነይሩ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ፡ ንኤልሳዕ ክተርፍ ሓተቶ፡ ግን “ኣይሓድገካን እየ” ኢሉ ኣትሪሩ። ንሱ እሙን ሰልጣናይ ነይሩ።

የሱስን ሃዋርያትን

የሱስ ፡ ዘለኣለማዊ ወዲ ኣምላኽ፡ ንሰባት ሓጢኣቶም ንምድሓን መጸ ()። ኣብ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ፡ ዓሰርተ ክልተ ሰባት መረጸ፡ “ምስኡ ምእንቲ ክኾኑን ንስብከት ምእንቲ ክሰዶምን” ()። እዞም ሃዋርያት ተባሂሎም ዝጽውዑ ሰባት፡ “ምስኡ” ከለዉ ሰልጢኖም፡ ድሕሪኡ ድማ ንስብከት ተላኢኾም – ኣብ ከሎን ድሕሪኡን (፤ )። ንየሱስ ሰዒቦም፡ ትምህርቱን ተኣምራቱን ከምኡ’ውን ህይወቱን ሞቱን ትንሳኤኡን ተዓዚቦም (፤ )። የሱስ ርክቡ ምስ ሃዋርያት ከም ናይ ስድራቤት ከም ዝነበረ ተዛረበ ()። ንምሳሌታት ንኣቶም ገለጸሎም፡ ንህዝቢ ግን ኣይገለጸሎምን (፤ )። ብዛዕባ መጻኢ ስቅያቱን ሞቱን ትንሳኤኡን ነገሮም፡ ንሳቶም ግን ድሕሪ እምበር ኣይተረድኦምን (፤ ፤ ፤ )።

ጳውሎስን ጢሞቴዎስን

፡ ሃዋርያ (ዘይኣይሁዳውያን)፡ ንጢሞቴዎስ ኣብ ሚስዮናዊ ጉዕዞታት ወሰዶ ()። ኣብታ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ጽቡቕ ስም ዝነበሮ መንእሰይ ነይሩ። ንሱ ሓደ ካብቶም ሓገዝቲ ፡ “ ” ነይሩ (፤ ፤ 1 )። ምስ ብሓባር ኣብ ምዝርጋሕ ወንጌል “ከም ወዲ ምስ ኣቦኡ” ኣገልጊሉ ()። ከምዚ ገይሩ እዩ ናብ ብስለት ሰልጢኑ። ንርእሱ ምስ ኣረጋገጸ፡ ንበይኑ ሰደዶ፡ ነቶም ኣብ ዝነበሩ ኣመንቲ፡ ፈተናታትን ስደትታትን የጋጥሞም ስለ ዝነበረ፡ ከበርትዖም ()። ናብ ቈረንቶስ ንምግልጋል ሰደዶ፡ “ብጐይታ እሙን” ከም ዝነበረን “ኣብ ምዕያይ ዕዮ ” ከም ዝነበረን ብምፍላጥ (፤ )። ናብ ፊልጲ’ውን ሰደዶ፡ ብዘይራስነት ብሓቂ ብጥቕሞም ስለ ዝሓሰበ ()። ምስ ነይሩ፡ ንቤተ ክርስቲያናት ቈረንቶስ፡ ፊልጲ፡ ቈሎሴን ተሰሎንቄን ደብዳቤታቱ ክጽሕፍ ከሎ (፤ ፤ ፤ ፤ ፤ )። ቅዱስ ክልተ ደብዳቤታት’ውን ይሓዝ፡ ንሰልጣናይኡ ዝጸሓፎ።

ወለድን ህጻናትን

ወለዲ ነቲ ዝቕጽል ናብ ዓብይነት ምልማድ ዕማም ኣለዎም። ፡ “ንቘልዓ ብእትኸዶ መገዲ ኣሰልጥኖ፡ ምስ ኣረገ’ውን ካብኣ ኣይርሕቕን እዩ” ኢሉ ጸሓፈ ()። ወለዲ ነፍሲ ወከፍ ጥሙር ህጻን ናብ ርእሱ ዝኽእል ዓብዪ ንምምዕባል ሓላፍነት ኣለዎም። እዚ ንምልማዶምን ድሕሪኡ ንምፍታሖምን የጠቓልል ()። ህጻናት ከም ንምዃን ክስልጥኑ ኣለዎም፡ ናብ ዓብይነት ምስ በጽሑ ድማ ቁጽጽር ወለዲ ክፈትሑን ናብ ዓለም ክስደዱን ኣለዎም።

ምስልጣን ከም ንዝቕጽል ጕያይ ቅድሚ ባቶን ብስለት ምቕባሉ ንኽኸይድ ምሕጋዝ እዩ። ወለዲ ንደቆም ንምስልጣን 18 ዓመታት ጥራይ ኣለዎም። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ህጻናት ከም ንምምራሕ ክሳዕ ዝዳለዉ፡ ዝያዳ ሓላፍነት ክወሃቦም ኣለዎም። እቲ ስልጠና ጉድለት እንተ ነይርዎ፡ እቲ ዝቕጽል ንውድድር ኣይክዳሎን እዩ። ባቶን ብስለት እንተ ዘይተዋሂቡ ድማ፡ ክዕንቀፉ እዮም። ምፍታሕ ማለት ባቶን ብስለት ምሕላፍ እዩ። ከም እያሱ ብሙሴ ንህዝቢ ክመርሕ ምእዛዙ፡ ከም ክዳን ንኤልሳዕ ምትራፉ፡ ከም ሃዋርያትን ጢሞቴዎስን ናብ ርሑቕ ቦታታት ምልኣኾም እዩ። ከም ምረቓ እዩ፡ እቲ ሰልጣናይ ብዘይ ኣሰልጣኒ ንምስራሕ ዝፍታሕሉ እዋን።

ወለዲ ንደቆም ናብታ ገዛ ዘላ ዓለም ብቕድሚት ክፈትሑ ኣለዎም። እዚ ዝጅምር ህጻናት ናብ ቤት ትምህርቲ ምስ ከዱን ምስ ካልኦት ክራኸቡን ንኻልኦት ስልጣናት ከኽብሩን ምስ ተማህሩ እዩ። ድሕሪኡ፡ ናብ ስራሕ ይኸዱ እሞ ሓላፍነት ክወስዱን ንርእሶም ክድግፉን ይማሃሩ። ህጻናት ገዛ ምስ ሓደጉን ምስ ተመርዓዉን (፤ ፤ ፤ ) ሓዳስ ስድራቤት ምስ መስረቱ ዝያዳ ይኾኑ።

ሓደ ህጻን ናብ ዓብይነት ምስ በጽሐ፡ ወለዲ ነጻነት ክህብዎም ኣለዎም፡ ከም ውጽኢት ምርጫታት ንምምካርን ተመክሮታት ንምምሃርን። ወለዶም ካብዞም ውጽኢታት ክከላኸልዎም እንተ ቀጺሎም፡ ፈጺሞም ኣይበስሉን እዮም። ንሳቶም’ውን ብወለዶም ዝግበር ምርጫታት ኣብ ክንዲ ዝግበር፡ ንበይኖም ውሳነታት ብምግባር ክረኽቡ ኣለዎም።

ነዞም ብሉይን ኪዳንን ዝርከቡ ስርዓታት ኣብ ኣናእሽቱ፡ ኣሰልጠንትን መማኸርትን ኣብ ስድራቤትን ቤተ ክርስቲያንን ዘለዎም ቦታ ንርአ። ኣናእሽቱ ብእምነት ንኣሽቱ እዮም፡ ኣሰልጠንቲ ብእምነት ብሱላት እዮም፡ ድማ ስልጠና ናብ ምምኽኻር ዝተሰናበቱ እዮም።

ኣናእሽቱ

ኣናእሽቱ እንተ ዄንና፡ ከም እያሱ፡ ፡ ጢሞቴዎስን ሃዋርያትን ክንከውን ድሉዋት ? ብድሌት ኣገልጊሎም፡ ንምምሃር ድማ ጓሂ ነይርዎም። እያሱ ብታህዋኽ ንጸላኢ ተዋጊኡ፡ ክስልል ከሎ ድማ ንብዙሓት ብትብዓት ተቓዊሙ። እቶም ካልኦት ስድራቤታቶምን ስራሓቶምን ሓዲጎም ምስ ኣሰልጠንቶም ክኾኑ። ንጢሞቴዎስ፡ “ሓደ እኳ ብንእስነትካ ኣይንዓቕካ፡ ግናኸ ንኣመንቲ ብቓል፡ ብኣካይዳ፡ ብፍቕሪ፡ ብእምነት፡ ብንጽህና ኩኖም” በሎ (1 )። እዚ ንጢሞቴዎስ ዝተጻሕፈሉ ፡ ወዲ 33 ዓመት ከሎ እዩ። ንሱ ጽቡቕ ክኸውን ነይርዎ፡ ንዝኾነ ንምውጋድ። ኣካይዳና ነቲ እነገልግሎ ድዩ፡ ወይስ ንኻልኦት ንክርስትያናት ከም ግብዞታት ገይሮም ንኽነቕፉ የገድዶም?

ኣሰልጠንቲ

ኣሰልጠንቲ እንተ ዄንና፡ ከም ሙሴን ጳውሎስን ክንከውን ድሉዋት ? ነቲ ዝቕጽል ናብ ብስለት ነሰልጥኖ ፡ ወይስ ንምምዕባሎም ነዕንቅፎም ኣሎና? ንኣናእሽቱ ንደሊ ? ሙሴን ጳውሎስን ኣብ እያሱን ጢሞቴዎስን ዘሎ ዓቕሚ ርእዮም ነይሮም። ኩሎም ሓደስቲ ክርስትያናት ዓቕሚ ኣለዎም። ኣብቲ ዝቕጽል ዘሎ ዓቕሚ ንርኢ ? ከምዚ ዝኣመሰለ ዓቕሚ እንተ ዘይተመሓይሹ ኣይፍጸምን እዩ። ን“ዓቕሚ” ናብ “ተግባራዊ” ንምቕያር ክንሕግዝ ኣሎና። ከም ሙሴ፡ ክገብርዎም ዝግብኦም ዕማማት ክንህቦምን ንጥንካሬኦም ከምዕብሉ ክንሕግዞምን ኣሎና። ከም የሱስ፡ ከም ኣባላት ስድራቤት ክንሕዞም ኣሎና። ከም ፡ ከም ብጾት ሰራሕተኛታት ክንሕዞም ኣሎና። ካልኦት ኣብ ስራሕና ክካፈሉ ድሉዋት ? ከምኡ’ውን ከም ተባባዕቲ ደረስቲ ናይቲ ዝጸሓፎ ደብዳቤታት ኣስፊርዎም ነይሩ።

እቲ ዝቕጽል እናበሰለ ከሎ፡ ባቶን ንሓልፍ ፡ ንሳቶም ውድድሮም ምእንቲ ክጕየዩ? ሓላፍነታት ንሓልፍ ? ንርእስና ስራሕ ነሰልጥን ፡ ካልኦት ክንሰርሕ ምስ ዘይንኽእል ምእንቲ ክቕጽሉ?

ሓደ ሰብ ስለ ዘሰልጠንናን ሓላፍነት ስለ ዝሃብናዮን፡ ክንስናበትን ገለ እኳ ከይንገብርን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ድንኳን 25 ክሳዕ 50 ዓመት ይዓይዩ ነይሮም። ድሕሪ ስንብት ብምምኽኻር ክሕግዙ ይኽእሉ ነይሮም፡ “ወዲ ሓምሳ ዓመት ምስ ኾኑ፡ ካብቲ ንቡር ኣገልግሎቶም ክስናበቱን ድሕሪኡ ከይዓይዩን ኣለዎም። ንኣሕዋቶም ኣብ ድንኳን ምርኻብ ግቡኣቶም ንምፍጻም ክሕግዙ ይኽእሉ፡ ንሳቶም ግን ነቲ ስራሕ ክገብርዎ የብሎምን” ()። ተሰናቢትካ እንተ ዄንካ፡ ንሓደ ሰብ ትምክር ዲኻ? ብሓሳብ፡ ነፍሲ ወከፍ ኣብ ንጡፍ ዘሎ ሰብ፡ ኣቐዲሙ ዘገልገለ መማኸርቲን ንኣገልግሎት ዝዳሎ ሰልጣናይ ክህልዎ ኣለዎ። እንተ ዘይኮይኑ፡ ባቶን እምነትን ኣገልግሎትን ክወድቕ ይኽእል። ነዞም ስርዓታት ኣብ ስራሕን ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያንን ንትግበሮም።

ኣብ ስራሕ

“እያሱ ወዲ ነዌ፡ ባርያ እግዚኣብሔር፡ ወዲ ሚእትን ዓሰርተን ዓመት ከሎ ሞተ። ድሕሪ እቲ ናብ ኣቦታቶም ምእካቡ፡ ካልእ ዓበየ፡ ንእግዚኣብሔርን ንዝገበሮን ኣይፈልጥን ነይሩ። ድሕሪኡ እስራኤላውያን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ገበሩ እሞ ንበኣላት ኣገልገሉ” ()። ባቶን ኣብ መንጎ ወለዶታት ከመይ ከም ዝወደቐ ርአ። ወለዲ ንደቆም ኣይመሃሩን ኣየሰልጠኑን (፤ ፤ ፤ ፤ )።

ብኻልእ ወገን፡ ብዛዕባ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ “እታ ቅድም ኣብ ኣቦሓጎኻ ሎይስን ኣብ ኣዴኻ ኤውንቄን ዝነበረት፡ ድማ ኣብኣኻ ዘላ፡ እምነትካ ዘይተዋሕሰት ምዃና ተዘኪረኒ” ()። ኣብዚ ንክርስትያናዊ ብሰለስተ ወለዶታት እናተሓላለፈት ንርኢ። ከም ሃዋርያት፡ ወንጌል ንነፍሲ ወከፍ ወለዶን ነፍሲ ወከፍ ማሕበረሰብን ምሰብኽ ሓላፍነትና እዩ። እዚ ንነፍሲ ወከፍ ክርስትያንን ነፍሲ ወከፍ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያንን ዓብዪ ቅድሚያ ክኸውን ኣለዎ።

ኣብ ቤተ ክርስቲያን

ንጢሞቴዎስ ከምኡ’ውን ኣዘዞ፡ “እቲ ኣብ ቅድሚ ብዙሓት መሰኻኽር ካባይ ዝሰማዕካዮ፡ ንኻልኦት ንምምሃር ብቑዓት ዝኾኑ እሙናት ሰባት ኣማሕልፎ” ()። ኣብዚ ንሓቂ ብኣርባዕተ ወለዶታት እናተሓላለፈት ንርኢ ()። ንኽፋሉ ናይ ከም ዝወድአ ነይሩ ()። ንጢሞቴዎስ ኣሰልጢንዎ ነይሩ፡ ንሱ ድማ ነቲ ዝቕጽል ከሰልጥን ነይርዎ፡ እዞም ድማ ነቲ ዝቕጽል ከሰልጥኑ ነይርዎም። ከም ኣርባዕተ ጕያዩ ኣብ ቅብብል ጋንታ እዩ። ኣብዚ ፍቕዲ እዚ፡ “ሰብኡት” ናብ “ሰባት” ቀይረዮ፡ ምኽንያቱ እቲ ግሪኻዊ “ኣንትሮፖስ” እዩ፡ ትርጉሙ ድማ “ሰብ” ማለት እዩ። እቲ ሓደ ኣብ “ ጽሑፍ ብመንፈስ ኣምላኽ ዝተነፍሰ እዩ፡ ንምምሃር፡ ንምግሳጽ፡ ንምእራምን ንጽድቂ ንምስልጣንን ይጠቅም፡ እቲ ሰብ (ሰባት) ኣምላኽ ንኹሉ ጽቡቕ ስራሕ ብምሉእ ምእንቲ ክዳሎ” ()። ኩሉ ኣብታ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ሰብ ቅድም ሰልጣናይ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣሰልጣኒ ክኸውን ኣለዎ።

ብመጽሓፍ ቅዱስ፡ ቤተ ክርስቲያን ነቲ ዝቕጽል ከተሰልጥኖን ንምግልጋል ክትፈትሖን ኣለዋ። ኣብቲ ዝቕጽል ዘሎ መንፈሳዊ ውህበታት ክንለሊን ነዞም ውህበታት ንምምዕባልን ንምጥቃምን ዕድላት ክንህቦምን ኣሎና። እዚ ማለት ሓላፍነታት ንምካፋል ድሉዋት ምዃን እዩ፡ ብራስነት ከይንሕዞም። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣናእሽቱ ክህልዉ ኣለዎም። ሓላፍነታት ናብቶም ዝሰልጠኑ ክሓልፍ ኣለዎ። ንኣሰልጠንቲ ድማ ምምኽኻር ክህሉ ኣለዎ። እዚ እንተ ዘይተፈጺሙ፡ ሓንቲ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ሰራሕተኛታት እናሞቱ ከም ዝንእሱ እያ።

ከምኡ’ውን፡ ከም ጋንታታት ክንሰርሕ ኣሎና እምበር ከም ውልቀ ሰባት ኣይኮነን። ንኣብነት፡ ምስ ጋንታታት ወንጌላውያንን ሓገዝትን ሰሪሑ፡ በይኑ ኣይኮነን። እዚ ማለት ሓደ ስራሕ ክገብር ዝኽእል ሓደ ንላዕሊ ሰብ ምህላው እዩ። ዝርዝር ሓገዝቲ ኣብ 16 ንእዚ ጽቡቕ እዩ።

ቀጻሊ ስድራቤታትን ቤተ ክርስቲያናትን

ባቶን እምነትን ኣገልግሎትን ናብቲ ዝቕጽል ንሓልፍ፡ ንደቅና ናብ ብስለት ብምስልጣን ድሕሪኡ ድማ ከም ንኽምዕብሉ ብምፍታሕ፤ ንእምነት ናብ ኩሉ ወለዶታት ብምዝርጋሕ፤ ንንኣሽቱ ኣመንቲ ኣብ ብምስልጣን፡ ምስኦም ብምስራሕ ድሕሪኡ ድማ ውህበታቶም ንምምዕባልን ዝያዳ ሓላፍነት ንምውሳድን ብምፍታሕ፤ ኣብቲ ናይ ኣቦሓጎ/ኣደሓጎ ደረጃ ምስ በጻሕና፡ ነቶም ኣብ ንጡፍ ዘለዉ ከም ብምድጋፍ። እዚ ማለት ኩሉ ሰብ ኣብ ብዙሓት ንጥፈታት ስድራቤትን ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያንን ከም ሰልጣናይ፡ ኣሰልጣኒ ወይ ክሳተፍ እዩ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia