ኣምላኽ ንኹሉ ሕማምና ይፍውስ ድዩ፧ ክፋል 1
ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ሓንቲ ክርስትያናዊት መጽሔት «ኣምላኽ ንኹሉ ሕማምና ይፍውስ» ዝብል ዓንቀጽ ኣንቢበ ነይረ፣ ንዘጸኣት 15:26ን 1 ጴጥሮስ 2:24ን ድማ ጠቒሱ ነይሩ። ሰባት ብዛዕባ ጉዳይ ምሕዋይ ዝተፈላለዩ ኣረኣእያታት ስለ ዘለዎም፣ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባኡ እንታይ ከም ዝብል ንርአ።
ተስፋታት ኣምላኽ
ኣብ ብሉይ ኪዳንን ኣብ ሓድሽ ኪዳንን ዘሎ ተስፋታት ኣምላኽ ፍልልያት ኣለዎም። ኣብርሃም ንብዙሓት ዘርኡ ዓብዪ ስምን ምድሪ ከነኣንን ተስፋ ተዋሂብዎ ነይሩ (ዘፍጥረት 12:1-3፤ 17:8)። እሙናት ኣይሁድ ነዊሕ ዕድመ፣ ብልጽግና፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ጸላእቶም ዓወት ተስፋ ተዋሂብዎም ነይሩ (ዘዳግም 6:1-2፤ መዝሙር 128:1-2)። መብዛሕትኡ ኣብ ብሉይ ኪዳን ንኣይሁድ ዝተዋህበ ተስፋታት ንስጋዊ ወይ ንማተርያላዊ በረኸታት ነይሩ።
ብኻልእ ወገን፣ ኣብ ሓድሽ ኪዳን፣ ኣምላኽ ንኣመንቲ ኣብ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስትያን ዝሃቦም ተስፋታት ዘለኣለማዊ ህይወት፣ መንፈስ ቅዱስ፣ ሰላም፣ ከምኡ’ውን ምምላስ ክርስቶስ ነይሩ (ኤፌሶን 1:13፤ ፊልጲ 4:7፤ እብራውያን 10:36-37፤ 1 ዮሃንስ 2:25)። ኩሉ መንፈሳዊ በረኸታት እዩ፣ ስጋዊ ኣይኮነን (ኤፌሶን 1:3)። ንሓድሽ ኪዳን ክርስትያናት ንስጋዊ በረኸታት ዝምልከት ተስፋታት ብሉይ ኪዳን ኣይሁድ ከይንጥቀመሉ ክንጥንቀቕ ይግባእ።
ምሕዋይ ኣብ ግዜ ብሉይ ኪዳን
መጽሓፍ ቅዱስ ኩሉ ናይ ሓቂ ምሕዋይ ካብ ኣምላኽ ከም ዝመጽእ ይምህር (መዝሙር 103:2-3፤ 107:17-20፤ ሆሴእ 11:1-3)። እቲ ዕብራይስጢ ቃል ራፋ «ምሕዋይ» ወይ «ናብ ንቡር ምምላስ» ማለት እዩ። ግናኸ ስጋዊ መስርሕ ብሰንኪ እርግና ስለ ዝንኪ፣ ፍጹም ጥዕና ዝብሃል የለን፣ ብፍላይ ከም ዝዓበና።
ኣብ ብሉይ ኪዳን ኣምላኽ ንኣይሁድ ካብ ሕማም ከም ዝከላኸለሎምን ከም ዝፈውሶምን ብዝምልከት ብሕታዊ ተስፋታት ሃቦም። እቲ ብሕታዊ ተስፋ ድማ ትእዛዛት ኣምላኽ ክሕልዉ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ቅኑዕ ዝኾነ ክገብሩ፣ ከምኡ’ውን ኣረማውያን ኣማልኽቲ ከይስዕቡ ነይሩ። ከምኡ’ውን ምጥንሳፍ ከም ዘይህሉ፣ ደቅስ ክወልዱ ዘይክእሉ ሰብ ሓዳር ከም ዘይህሉ፣ ደቅስ ክወልዱ ዘይክእሉ እንስሳታት ከም ዘይህሉ፣ ከምኡ’ውን ጸላእቶም ካብ ዝተኸላኸልዎም ሕማማት ከም ዝሓምሙ ተስፋ ሃቦም (ዘጸኣት 15:25-26፤ 23:25-26፤ ዘዳግም 7:14-15)። ኣብ ሓድሽ ኪዳን ከምዚ ዝኣመሰለ ተስፋታት ኣይንረክብን።
ዘጸኣት 15:26 – «ኣነ እግዚኣብሔር ፈዋሲኻ እየ እሞ፣ ካብቶም ኣብ ግብጻውያን ዘምጻእክዎም ሕማማት ሓደ እኳ ኣባኻ ኣየምጽእን» ዝብል – ኣብታ ዘንበብክዋ መጽሔት ካብ ትርጉሙ ወጻኢ ተጠቒሱ ነይሩ። እዚ ፍቕዲ እዚ ብፍላይ ንደቂ እስራኤል ካብ ግብጺ ናብ ከነኣን ዝጓዓዙ ዝምልከት እዩ፣ ንዓና ግን ኣይኮነን። እንተዘይኮይኑ፣ ንዕለት ዕለት ምግቢና መና ንምእካብ ተስፋ ኣምላኽ ክንጠልብ ንኽእል!
ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዙሓት ተኣምራዊ ምሕዋያት ኣለዉ። ንኣብነት፣ ንጉስ ህዝቅያስ ሓሚሙ ክመውት ምስ ቀረበ፣ ጸለየ እሞ ኣምላኽ ንተወሳኺ 15 ዓመታት ክነብር ፈቐደሉ (2 ነገስት 20:5-6)።
የሱስ፣ እቲ ፈዋሲ
ኣብ ምድሪ ከሎ፣ እግዚኣብሔር ናብኡ ዝመጹ ኩሎም ፈወሰ (ማቴዎስ 8:16-17)። የሱስ እዚ ብኢሳይያስ ከም ዝተነበየ ተዛረበ (ኢሳይያስ 53:4)። እዞም ተኣምራት እዚኣቶም መለኮታዊ ሓይሉ ኣርኣዩ (ማቴዎስ 11:2-5፤ ዮሃንስ 20:30-31)። እግዚኣብሔር ሕጂ’ውን ኩሉ ዓይነት ሕማማት ይፍውስ እዩ፣ ስለዚ ኣብ ኩሉ ናይ ምሕዋይ ጉዳይ ንኣምላኽ ክንእምኖ ይግባእ። ኣብ መጻኢ ኣብ ግዜ ሽሕ ዓመት ኣብ ምድሪ ክገዝእ ከሎ፣ መጽሓፍ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኩሉ ሕማማት ከም ዝፍውስ ይነግረና (ኢሳይያስ 33:24፤ ኤርምያስ 30:17)። ግናኸ እዚ ንመጻኢ ግዜ እዩ፣ ንሕጂ ኣይኮነን።
ብዝምልከት ንእግዚኣብሔር፣ ጴጥሮስ ካብ ኢሳይያስ ኣብ ቀዳመይቲ መልእኽቱ ጠቐሰ: «ብቝስሉ ተፈዊስኩም ኢኹም» (ኢሳይያስ 53:5፤ 1 ጴጥሮስ 2:24)። እዚ ዓይነት ምሕዋይ – ኣብ ዝቕጽል ፍቕዲ ከምዚ ተገሊጹ: «ከም ኣባጊዕ ዝጠፍኣ ነይርኩም ኢኹም፣ ሕጂ ግን ናብ ጓሳን ሓላዊ ነፍሳትኩምን ተመሊስኩም ኢኹም» (1 ጴጥሮስ 2:25) – መንፈሳዊ እዩ፣ ኣብ መንጎ ሓጥኣን ሰባትን ኣምላኽን። ከምኡ’ውን ብዝሓለፈ ግዜ እዩ፣ ብሕጂ ግዜ ኣይኮነን። እዚ ፍቕዲ እዚ ማለት ክርስቶስ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ሞተ ከም ምትካእና፣ ሓጢኣትና ምእንቲ ክሕደገልናን ምስ ኣምላኽ ዝተመልሰ ርክብ ክህልወናን። ምስ ስጋዊ ምሕዋይ ዝምድና የብሉን፤ ንሓደ ብርቱዕ ሕሙም ክርስትያን ብቝስሊ ክርስቶስ ስጋዊ ምሕዋይ ከም ዝረኸበ ምሕባር ጌጋ እዩ። 1 ጴጥሮስ 2:24’ውን ኣብታ ቅድሚ ሕጂ ዝተጠቕሰት መጽሔት ካብ ትርጉሙ ወጻኢ ተጠቒሱ ነይሩ። እዚ ፍቕዲ እዚ ብዛዕባ መንፈሳዊ እዩ፣ ስጋዊ ምሕዋይ ኣይኮነን።
ርእሰ-ፈዋሲ ኣካላት
ኣካላትና ካብ መብዛሕትኡ መቑሰልትን ሕማማትን ንርእሰን ንምፍዋስ ብግሩም ዝተነድፉ እዮም። ህያዋን ህዋሳት ብቐጻሊ ይቕየሩ ኣለዉ። ሓንቲ ኣጻብዕቲ እንተ ቘሪጽናያ እቲ ቁስሊ ንርእሱ ይፍውስ። ዝተሰበሩ ኣዕጽምቲ እንደገና ይራኸቡ። ሓካይም ብዙሓት ሕማማት ብጽባሕ ከም ዝሓሹ ይፈልጡ። ናይ ምክልኻል ስርዓትና ንቐሊል ጉንፋዕን ሕማም ጐሮሮን ብኣውቶማቲክ ክፈውስ ይኽእል። ሓደ ፍሉጥ ሓኪም ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ: «መብዛሕትኡ ሰዓል ብዘይ ሕክምና ወይ ብሕክምና ብሓፈሻ ኣብ ውሽጢ 1-3 ሰሙናት ንርእሱ ይፍወስ።» ዳዊት ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ: «ብፍርሃት ከምኡ’ውን ብግሩም ዝተፈጥርኩ ስለ ዝኾንኩ፣ ኤመስግነካ እየ» (መዝሙር 139:14)።
እቲ ዓብዪ ስእሊ
ኣብ ዘፍጥረት 1-2 ኣምላኽ ሕማም፣ ስቓይ ወይ ሞት ዘይብሉ ፍጹም ዓለም ፈጠረ። ዩቶፕያ ነይሩ፣ ግናኸ ነዊሕ ኣይጸንሐን። ሓጢኣት ናብ ዓለም ምስ ኣተወ (ዘፍጥረት 3)፣ ዓለምና ብምሉኡ ተለወጠ። ብሰንኪ ሓጢኣት ካብ ኣምላኽ መንፈሳዊ ዝተፈልና ጥራይ ኣይኮናን፣ ሕጂ ኣብ ዝበስበሰ ዓለም ሕማም፣ ስቓይ፣ ዓመጽን ሞትን ንነብር ኣለና።
ብጽቡቕ እዚ ናይ ታሪኽ መወዳእታ ኣይኮነን። ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ናይ ምድሓን መደብ ነይርዎ፣ እዚ ድማ ንወዱ፣ የሱስ ክርስቶስ፣ ናብ ምድሪ ብምልኣኽ ምስ ኣምላኽ ዘሎና ርክብ ንምምላስ ዝምልከት ነይሩ። እዚ ናይ መደብ ውጽኢት ክሳዕ መወዳእታ ግዜ ኣይፍጸምን እዩ። ክርስትያናት ድሮ መንፈሳዊ ዝተደምሰሱ ወይ ዝተፈወሱ እዮም፣ ግናኸ ገና ስጋዊ ኣይኮኑን። ሎሚ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ስቓይ ዝመልኦ ዓለም ንነብር ኣለና፣ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ገለጾ: «እቲ ሕጂ ዘሎና ስቓይ ምስቲ ኣባና ኪግለጽ ዘለዎ ክብሪ ኺነጻጸር ከም ዘይከኣል እግምት። ፍጥረት ንምግላጽ ደቂ ኣምላኽ ብትዕግስቲ ይጽበ ኣሎ። ፍጥረት ብፍቓዱ ዘይኮነስ፣ ብፍቓድ እቲ ዘግዝኦ፣ ብተስፋ ተገዚኡ እዩ። ፍጥረት ባዕሉ ካብ ባርነት ምብልሻው ሓራ ኪወጽእ፣ ናብ ክብራዊ ሓርነት ደቂ ኣምላኽ ኪኣቱ እዩ። ኩሉ ፍጥረት ክሳዕ ሕጂ ከም ሕማም ምውላድ ኪጓዝም ከም ዘሎ ንፈልጥ ኢና። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንሕና እውን፣ እቶም ቀዳሞት ፍረታት መንፈስ ዘሎና፣ ከም ደቂ ምዃንና፣ ምድሓን ኣካላትና ብትዕግስቲ እናተጸበና፣ ኣብ ውሽጥና ንጓዝም ኢና» (ሮሜ 8:18-23)።
ናይ ጳውሎስ «ሕጂ ዘሎ ስቓይ» ምስ «እቲ ኣባና ኪግለጽ ዘለዎ ክብሪ» ይነጻጸር። ከም ጳውሎስ፣ ካብ ሕማማት ንሰቅይ ኢና፣ እዚኣቶም ድማ ክሳዕ ኣካላትና ትንሳኤ ክሳዕ ዝረኽቡ ብምሉኡ ኣይፍወሱን እዮም፣ እዚ ድማ ናይ ምድሓንና ናይ መወዳእታ ደረጃ እዩ – ካብ ስቓይ ምድሓንና። ናብቲ ኣምላኽ ዝተስፈዎ ካብ ሓጢኣትን ሳዕቤናቱን ምድሓን ንጽበ ኣለና።
ጳውሎስ ኣብ ስቓይ ጸኒዑ፣ ምኽንያቱ ተስፋ ትንሳኤ ነይርዎ: «ስለዚ ኣይንሕለልን ኢና። ብግዳም እንተ ደኸምና እኳ፣ ብውሽጥና ግን መዓልቲ መዓልቲ ንሕደስ ኣለና። እቲ ቐሊልን ንሓጺር ግዜ ዝጸንሕን ጸበባና፣ ንዓና ዘለኣለማዊ ክብሪ ይዓድለና ኣሎ፣ እዚ ድማ ንኹሉ ይበልጾ። ስለዚ ኣዒንትና ኣብቲ ዝርአ ዘሎ ኣይኮነን፣ ኣብቲ ዘይርአ ዘሎ እዩ፣ ምኽንያቱ እቲ ዝርአ ግዝያዊ እዩ፣ እቲ ዘይርአ ግን ዘለኣለማዊ እዩ» (2 ቆሮንቶስ 4:16-18)።
ኣብ ህይወት ጳውሎስ ስጋዊ ምብልሻው ብቐጻሊ ይካየድ እኳ እንተ ነበረ፣ ስቓዩ ግን ኣብ ህይወቱ እቲ ዝዓበየ ነገር ኣይነበረን። ኣብ ክንድኡ ኣብቲ ዘይርአ ነገራት ከም ትንሳኤ ዝረኸበ ስጋ፣ ክብሪ ሰማይን ዓወት እግዚኣብሔር ኣብ ካልኣይ ምጽኣት ይረባረብ ነይሩ። እቲ ንክርስቶስ ዝነበረ ስርዓት ኣብ ቀዳማይ ምጽኣቱ ስቓይ፣ ኣብ ካልኣይ ምጽኣቱ ድማ ክብሪ፣ ክብርን ምስጋናን ነይሩ። ብተመሳሳሊ፣ እቲ ንኣመንቲ ዝነበረ ስርዓት ሕጂ ዘሎ ስቓይን መጻኢ ክብሪን እዩ።
ንዓና ዝኸውን ትምህርቲ
መጽሓፍ ቅዱስ ክንትርጉም ከለና፣ ብፍላይ ኣብ ጉዳያት ጥዕና፣ ኩሉ ግዜ ክንጥንቀቕ ይግባእ። ብጉዳይ ዝተመርጹን ብውልቂ ዝተረድኡን ፍቕድታት ስብስብ ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ፣ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ከም ዝብል ጀምር፣ ድሕሪኡ ድማ እቲ ምንባብ ንመን ከም ዝተጻሕፈን እቶም ከባቢኡ ዘለዉ ፍቕድታት እንታይ ከም ዝብሉ ብምሕታት ነቲ ሓሳብ ኣስተብህለሉ። ከምዚ ክንገብር ከለና፣ መብዛሕትኡ ኣብ ብሉይ ኪዳን ንኣይሁድ ዝተዋህበ ተስፋታት ስጋዊ ወይ ማተርያላዊ በረኸታት ከም ዝነበረ ንረክብ፣ እቶም ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንክርስትያናት ዝተዋህቡ ግን መንፈሳዊ በረኸታት ነይሮም።
ኣመንቲ መንፈሳዊ ዝተደምሰሱ እኳ እንተኾኑ፣ ክሳዕ ሞት ወይ ምድሓን ኣካላቶም ኣብ ምጥቃስ (1 ቆሮንቶስ 15:35-58) ሕማም ከጋጥሞም እዩ። ሕጂ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ኣምላኽ ዝያዳ ትኩረት ዝገብሮ ንሰባት ብመንፈሳዊ ምሕዋይ ምድሓን እዩ፣ ስጋዊ ኣይኮነን። እዚ ድማ እቲ ዝዓበየ ነገር ኣይኮነን ድዩ፧
ከም ጳውሎስ ንኹን እሞ ኣመንቲ ብሰንኪ ሕማማትን መቑሰልትን ከም ዝሰቅዩ ንእመን፣ እዚኣቶም ድማ ምስ ካብ ሓጢኣትን ሳዕቤናቱን ምድሓን ክነጻጸሩ ከለዉ ንኣሽቱ ከም ዝኾኑ ንቕበሎም።
