«ብዕርቃን ካብ ቤት ሃደሙ።» ግብሪ ሃዋርያት 19:16
ምናልባት እቶም ሓጥኣን ጥራይ እዮም ብዕርቃን ካብ ቤት ምውጻእ ዝፈትዉ። ንብዙሓትና፡ እቲ ሓሳብ እውን ዘስካሕክሕ ሓልሚ እዩ! ብፍላይ፡ እቶም ቃላት «ዕርቃን» ወይ «ዕርቃንነት» ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ካብ ዘፍጥረት ክሳዕ ራእይ ኣስታት 100 ግዜ ይረኣዩ። ብምሳሌያዊ ኣገባብ ብዓብዪ ጽልዋ ዝጥቀመሉ ህያው፡ ስምዒታዊ ቃል እዩ። ሓድሓደ ግዜ ንጾታዊ ቅርበት፡ ንሓቀኛነት ወይ ንግልጽነት ብኣወንታዊ ኣገባብ ይጥቀመሉ (ዘሌዋውያን 18:16፤ እብራውያን 4:13)። ብኣሉታዊ ኣገባብ ድማ ንድኽነት፡ ንዘይምክልኻል፡ ንብሕትውና፡ ንስዕረት ወይ ንዝተቓልዐ ነውሪ ይጥቀመሉ። ንነነዌ ናሆም ከምዚ ኢሉ ተነበየ፡ «‘ኣነ ንኣኺ እየ ዝጻረር፡’ ይብል እግዚኣብሔር ኵሉ ዝኽእል፡ ‘ቀሚሽኪ ናብ ገጽኪ ከልዕሎ እየ። ንኣህዛብ ዕርቃንኪ፡ ንመንግስታት ድማ ነውርኺ ከርእዮም እየ’» (ናሆም 3:5 NIV፡ ካልእ እንተዘይተጠቕሰ)።
ግን «ዕርቃን» ብቐጥታዊ ትርጉም እውን ይጥቀመሉ። ኣዳምን ሄዋንን መጀመርታ ብዕርቃን፡ ብንጽህና ይነብሩ ከም ዝነበሩ ንፈልጥ። ብኣጋንንቲ ዝተዋሕጠ፡ ዕርቃን ዝነበረ ሰብኣይ ኣብ መቓብር ይነብር ከም ዝነበረ ንምብብ (ሉቃስ 8:27)። ይኹን እምበር፡ ንጉስ ሳኦል «ክዳኑ ኣውጺኡ፡ ... ኣብ ቅድሚ ሳሙኤል ተነበየ፡ ንመዓልቲ ምሉእን ንለይቲ ምሉእን ድማ ብዕርቃን ደቀሰ» (1 ሳሙኤል 19:24 jnd)፤ ወይ ነብዪ ሚክያስ «ብዕርቃንን ብእግሩን ክኸይድ እየ» ከም ዝበለ (ሚክያስ 1:8)፤ ወይ ከም ህያው ትንቢታዊ መግለጺ፡ እግዚኣብሔር ባዕሉ ንኢሳይያስ ን3 ዓመታት ብዕርቃን ክኸይድ ከም ዝሓተቶ (ኢሳይያስ 20:2-3) ክንብብ ከሎና ንጭነቕ። እዞም ቐጥታዊ መግለጺታት እዚኦም፡ «ብውሽጣዊ ክዳን» ወይ «ብቑሩብ ክዳን» እውን ክትርጉሙ ይኽእሉ እዮም፡ እቶም ከምኡ ዝተቐንጠቡ ሰባት ንህዝባዊ ኣቓልቦ ብንጹር ክስሕቡ እዮም፡ ግን ዘይስነምግባራውያን ተባሂሎም ኣይርኣዩን። እዞም ዝስዕቡ ሓሙሽተ ኩነታት ገለ ጠቓሚ ትምህርቲ ይህቡ።
1. ካብ ነውሪ ናጽነት
«እቲ ሰብኣይን ሰበይቱን ክልቲኦም ዕርቃን ነበሩ፡ ነውሪ ድማ ኣይተሰምዖምን» (ዘፍጥረት 2:25)። እዚ መጀመርታ ዲዛይን ኣምላኽ እዩ ነይሩ። ግን ሓጢኣት ሰሪሕና፡ ኣዒንትና ተኸፍታ፡ እቲ ዕርቃን ህይወትና ድማ ናይ ነውሪ ምኽንያት ኮነ። ነውሪ ናብ ፍርሃት መርሐ፡ ክንሽፍንን ክንሕባእን ድማ ተሰምዓና። ነውርን ፍርሃትን ኣብ ኢድ ሰይጣን ንዝተዋሕጡ ናይ ኣምላኽ ዝተዋሕጡ ንምድኻምን ንምሽባርን መሳርሒታት ኮይኖም። ብምስልና ንጭነቕ። ካልኦት ከምቲ ዝሓስቡና ጽቡቓት፡ ዘይብሕታውያን ወይ መንፈሳውያን ከም ዘይኮና እንተረኸቡና ንፈርህ። ፍርሃት ንምምሳል፡ ሃይማኖታዊ ቆጽሊ በለስ ንምጥባቕን ከምኡ ዝኣመሰለ ዕርቃን ንምሕባእን የገድደና። «እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንኣዳምን ንሰበይቱን ክዳን ቈርበት ገበረሎም እሞ ኣልበሶም» (ዘፍጥረት 3:21)። ሕቡእ ሓጢኣት ምስ ኣመንናን ምስ ኣወገድናን፡ ምሉእ ይቕረታ ኣምላኽ ምስ ተቐበልናን፡ ነውርን ገበንን ብሰላምን ብሓጎስን ይትካእ። ኣምላኽ ክርእየና ከሎ መስዋእቲ ክርስቶስ ይርኢ። ካልኦት ክርእዩና ከሎዉ፡ ክርስቶስ ገና ዝገብሮ ዘሎ ይርእዩ። ብጐይታ ምሉእ ብምሉኡ ተቐባልነት ከም ዘሎና ምስ ተሰምዓና፡ እቲ ናይ ምሕባእን ምምሳልን ድሌትና ይጠፍእ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ናጻ ንቖም።
2. ዝጠፍኡ ዕድላት
ድሕሪ ምምስራት እቲ ራት ጐይታ ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ፡ የሱስን ደቀ መዛሙርቱን ናብ ሓደ ኣታኽልቲ ከዱ፡ ኣብኡ ይሁዳ ንጐይታ ሰዓሞ እሞ ኣሕሊፉ ሃቦ። ኣብዚ ነጥቢ እዚ ማርቆስ፡ ካብቶም ዓሰርተው ክልተ ዘይኮነ፡ ክልተ ፍሉያት ፍቕድታት ይውስኽ፡ «ሓደ መንእሰይ፡ ብዘይካ ሓደ ክዳን ዝለበሰ፡ ንየሱስ ይስዕቦ ነበረ። ምስ ሓዝዎ፡ ክዳኑ ገዲፉ ብዕርቃን ሃደመ» (ማርቆስ 14:51-52)። እዚ መንእሰይ መን እዩ ነይሩ፧ ብለይቲ ብሽርጣዊ ክዳን ተኸዲኑ እንታይ ይገብር ነይሩ፧ እዞም ክልተ ፍቕድታት ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ስለምንታይ ኣለዉ፧ ተንተንቲ ማርቆስ ንርእሱ የጠቓልል ከም ዝኸውን ይሕብሩ። እዚ ንምስሉ ፊርማኡ ንምግባር፡ ማለት «ኣነ እውን ኣብኡ ነይረ» ንምባል ዝጥቀመሉ ኣገባብ እዩ ነይሩ። ማርቆስ ወዲ እቲ ጐይታ ራት ዝበልዓሉ ቤት (ማርቆስ 14:14፤ ግብሪ ሃዋርያት 12:12) ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ ኣታኽልቲ ዘገርም ድምጽታት ምስ ሰምዐ ነቒሑ፡ ሓደ ሽርጣዊ ክዳን ሓዘ እሞ ነቲ ፍጻሜ ንምርኣይ ካብ ቤት ወጸ። ዝኾነ ይኹን፡ ሓሳዊ፡ ዘይተዳለወ፡ እሞ ብዕርቃን ሃደመ!
ሓደስቲ ዕድላት ንምስክርነት ወይ ንምግልጋል ድቃስናን ዘይድልውናን ክረኽቡና ይኽእሉ ድዮም፧ ጴጥሮስ ንቕዱሳን «ኵሉ ሳዕ መልሲ ንምሃብ ድሉዋት ክትኾኑ» ኣተባብዖም (1 ጴጥሮስ 3:15)። ሃይማኖታዊ ልምድታት ብዘይሓሳብ ክሕዙ ይኽእሉ እዮም፡ ግን ሓቀኛ መጽሓፍ ቅዱሳዊ እምነታት ብዋጋ ጥራይ እዮም ዝረኽቡ። ምስ ክርስቶስ ዘሎ ርክብ ክዕመም ኣለዎ። እቶም ሃይማኖታዊ ጀብሃታት ዝደልዩ ብቕልጡፍ ይኸዱ። ካልኦት ክዛረቡና ወይ ካባና ክሃድሙ ከሎዉ ንየሱስ ክንቖመሉ ድሉዋት ዲና፧
ብተወሳኺ፡ እግዚኣብሔር ጽቡቕ ግብሪ ኣብ ቅድሜና የንብር (ኤፌሶን 2:10)። ንምግባሮም ንዳሎ ዲና፧ ተውህቦና ነዕቢ ዲና፧ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ «ንጐይታ ጠቓሚን ንዝኾነ ጽቡቕ ግብሪ ድሉውን» ክኸውን፡ ከምኡ’ውን «ብግዜኡን ብዘይግዜኡን ድሉው ክኸውን» ኣተባብዖ (2 ጢሞቴዎስ 2:21፤ 4:2)። ንጐይታ ንምግልጋል ክሳዕ «ፕሮፌሽናል» እንኸውን እንተጸበና፡ ምናልባት ድሕሪ ግዜ ክንጅምር ኢና እሞ ብርእስና ምብቃዕና ንጐይታ ክንገድቦ ኢና። በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ዘይተዳለና ስለዝኾና ብዕርቃን ምህዳም ዘሕዝን ክኸውን እዩ።
3. ምስ ኣጋንንቲ ምግጣም
«ገሊኦም ኣይሁድ፡ ኣጋንንቲ ዘውጽኡ ዝነበሩ፡ ስም ጐይታ የሱስ ኣብቶም ብኣጋንንቲ ዝተዋሕጡ ንምጽዋዕ ፈተኑ ... ሸውዓተ ደቂ ስቄዋ፡ ሓደ ኣይሁዳዊ ሊቀ ካህናት፡ እዚ ይገብሩ ነበሩ። ሓደ መዓልቲ እቲ ርኹስ መንፈስ መለሰሎም፡ ‘ንየሱስ እፈልጦ፡ ብዛዕባ ጳውሎስ ድማ እፈልጥ፡ ግን ንስኹም መን ኢኹም፧’ ድሕሪኡ እቲ ርኹስ መንፈስ ዝነበሮ ሰብኣይ ኣብኦም ዘለለ እሞ ኩሎም ሰዓሮም። ከምኡ ዝበለ መውቃዕቲ ሃቦም እሞ ብዕርቃንን ብደምን ካብ ቤት ሃደሙ» (ግብሪ ሃዋርያት 19:13-16)። ኣጋንንቲ ገና ኣለዉ ድዮም፧ ገና ንሰብ የሳቕዩ ድዮም፧
እቲ ኣጋንንታዊ ኣብ ክርስትያናዊ ክበባት ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ብዙሕ ኣቓልቦ ረኺቡ። እዚ ምናልባት ንዕብየት ዘይኣምላኻዊነትን ጥንታዊ ልምድታትን የንጸባርቕ። ገሊኦም ክርስትያናት ብሓበሬታ ይምልሱ እሞ ናብ ቲያትራዊ ዝንባለ ይኸዱ። ገሊኦም ኩሉ ነገር ብኣጋንንቲ ይገልጽዎ። ግን ገሊኦም ክርስትያናት እውን ኣለዉ፡ እዚኦም ንዝሓመሙ ሰባት ከም ዘይሓመሙ ዝነግርዎም ስነ-መለኮት ዝሕዙ። ከምዚኦም ዝበሉ ቅዱሳን ፍቕሪ ኣይጎድሎምን። እቲ ንቅዱሳት ጽሑፋት ዝርእዩሉ ኣገባብ ንኣጋንንታዊ ጭቆና ሎሚ ንምኽሓድ የገድዶም። ግን ብዝበዝሐ፡ ቅዱሳን ብህልውና መላእኽቲ ኣብ ጥቓኦም፡ ኣጋንንቲ ድማ ርሑቕ – ብሓፈሻ ኣብ ሓደ ርሑቕ ሚስዮናዊ ቦታ ከም ኮሎምቢያ፡ ኣብኡ እየ ዝነብር – ይኣምኑ።
ንሕና ክርስትያናት ኣብ ስም የሱስ ሓይሊ ከም ዘሎ ንፈልጥ፡ ግን ንጭቁናትን ንዝተሳቕዩን ከመይ ገይርና ክንሕግዞም ንኽእል፧ ብዛዕባ ኪዳናት ወይ ዘመናት ክንሓስብ ንኽእል ኢና። እዞም ማዕቀፋት እዚኦም ኣምላኽ ምስ ሰብ ዝገብሮ ዝነበረ ምምልላስ ብግዜ ከመይ ከም ዝቐየረ ንኽንርድእ ይሕግዙና እዮም፡ ግን ክልቲኦም ንኣጋንንታዊ ንጥፈታት ሎሚ ኣየወግዱን። ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ህልውና ርኹሳት መናፍስቲ ይዛረቡ። ካሪዝማዊ ወይ ጸረ-ካሪዝማዊ ክንኸውን ንኽእል ኢና፡ ግን ንኣጋንንቲ ዝተሳቕዩ ንምሕጋዝ ናይቲ ክርክር ኣካል ከም ዘይኮነ እጠቁም። ንምሕጋዞም «መንፈሳዊ ውህበት» ኣይኮነን።
እዚ ርእሲ እዚ ኩሉ ግዜ ገለ ክርክር ይፈጥር። የሱስ ሓደ ጋኔን ከም ዘውጸአ ብንጹር ምስ ተረጋገጸ፡ ገሊኦም ፈሪሳውያን የሱስ ሓይሊ ሰይጣን ከም ዝተጠቕመ ደምደሙ (ማቴዎስ 9:32-34)። ገሊኦም ኣይሁድ የሱስ ባዕሉ ብኣጋንንቲ ዝተዋሕጠ ከም ዝነበረ ሓሰቡ (ዮሃንስ 10:19-20)። ንሰባት ክንሕግዝ ከሎና፡ ብፍላይ ነቶም ከቢድ ድሕረ ባይታ ዘለዎም፡ ንኣጋንንታዊ ንጥፈታት ዝምልከት መርትዖ ክንረክብ ንኽእል ኢና። ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ መርትዖ ክንክሕዶ ይግባእ ድዩ፧ ናብ ካልእ ቦታ ክኸዱ ክንሕብር ይግባእ ድዩ፧ ብርግጽ እግዚኣብሔር ናብ ፍታሕ ክመርሓና ይኽእል እዩ። ካልኦት ዝገብርዎ ክንቐድሕ ይግባእ ድዩ፧ እቶም ሸውዓተ ደቂ ስቄዋ ኣይሁድ እዮም ነይሮም፡ ክርስትያናት ኣይኮኑን፡ ኣብ ምውጻእ ኣጋንንቲ ድማ ገለ ዓወት ነይርዎም። ገሊኦም ንየሱስ ዘይስዕቡ እውን ኣጋንንቲ ኣውጺኦም (ማርቆስ 9:38)። እግዚኣብሔር ኩሉ «ዝሰርሕ» ክቕዳሕ ከም ዘይግባእ ንጹር መጠንቀቕታ ይህበና፡ «ብዙሓት በታ መዓልቲ እቲኣ፡ ‘ጐይታይ፡ ጐይታይ፡ ብስምካ ኣይተነበናን ድዩ፧ ብስምካ ኣጋንንቲ ኣየውጻእናን ድዩ፧ ብዙሕ ተኣምራት ኣይገበርናን ድዩ፧’ ክብሉኒ እዮም። ድሕሪኡ ብንጹር ክነግሮም እየ፡ ‘ኣይፈልጠኩምን እየ። ካባይ ርሓቑ፡ ንስኹም እኩያት!’» (ማቴዎስ 7:22-23)። እዚ ኣጋንንቲ እውን ክርስትያናት ዘይኮኑ ሰባት ስም የሱስ ክጥቀሙ ከሎዉ ከም ዝወጹ የጠቁም። ኩሉ «ዓዋቲ ዝመስል» ክቕዳሕ የብሉን። ከምኡ ዝበለ፡ እቶም ከም የሱስ ዝኣመሰሉ ጓሶት ልቢ ዘለዎም፡ ካብ ዝኾነ ክርክር ምውጋድ ንላዕሊ፡ ንሰባት ብክርስቶስ ናጻ ንምምራሕ ዝያዳ ይጭነቑ። ፍሉይ፡ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ፍታሕ ክሳዕ ዘይንረክብ፡ ንዝሓመሙ ሰባት ክሓሙ ክንገድፎም ኢና፡ ወይ ድማ ካብ ዝቕጽል ከቢድ ኩነታት ብዕርቃን ክንሃድም ኢና።
4. ግዝያዊ ምድላዋት
ያእቆብ፡ እቲ ተግባራዊ ሃዋርያ፡ ንሓደ ዕርቃን ዝኾነን ዕለታዊ ምግቢ ዝጎድሎን ክርስትያን ዘለና ግዴታ የጕልሕ (ያእቆብ 2:15)። ዕርቃንን ጥሙይን ከይጸንሕ ክንገብር ይግባእ። ብሓቂ፡ እግዚኣብሔር ባዕሉ ምስቲ ዝድለ ዘሎ ቅዱስ ይፋለጥ፡ ክሳዕ ክንድዚ ድማ ከምዚ በለ፡ «ጥሙይ ነይረ እሞ ምግቢ ሃብኩምኒ ... ጽሙእ ነይረ እሞ ዝሰትዮ ነገር ሃብኩምኒ ... ጋሻ ነይረ እሞ ተቐበልኩምኒ ... ዕርቃን ነይረ እሞ ክዳን ሃብኩምኒ ... ሕሙም ነይረ እሞ ተኸናኸንኩምኒ ... ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነይረ እሞ በጻሕኩምኒ ... ብሓቂ እብለኩም፡ ነቶም ካብቶም ዝነኣሱ ኣባላት ስድራ ቤተይ ሓደ ዝገበርኩምዎ፡ ንኣይ ኢኹም ዝገበርኩምዎ» (ማቴዎስ 25:35-40 NRSV)። እዞም ቃላት የሱስ እዚኦም ንምስታፍን ንምልጋስን እንተዘይገብሩና፡ ምናልባት ኣብ ውሽጥና ምዉታት ክንከውን ንኽእል ኢና!
ንጉስ ሰሎሞን ደምደመ፡ «ሰብ ብዕርቃን ካብ ከርሲ ኣዲኡ ይመጽእ፡ ከምቲ ዝመጸ ድማ ከምኡ ይኸይድ። ካብ ዕዮኡ ብኢዱ ዝጽውሮ ምንም ኣይወስድን» (መክብብ 5:15)። ኣቦ ሓማተይ ብቅርብ እዩ ዓሪፉ። ከም ክርስትያን ሓቀኛ ሰራሕተኛ ነይሩ እሞ ጽቡቕ ይነብር ነይሩ። ግን ምንም ንብረት ኣይወሰደን። ንንብረትና ከመይ ኢና ንርእዮ፧ ንሕና ግዝያዊ ኣመሓደርቲ ጥራይ ኢና።
5. ምትላል ህዝቢ
ኣብ ታሪኽ «ሓድሽ ክዳን ንጉስ» ብደኒሽ ደራሲ ሃንስ ክርስትያን ኣንደርሰን (1837)፡ ክልተ ሓሰውቲ ናብ ከተማ መጹ፡ ገለ ዘይርአ ጨርቂ «ሰርሑ»፡ ንንጉስ ድማ ዘይርአ ክዳን ሸጡሉ። ኩሉ ሰብ እቶም «ዓሻታት» ጥራይ እዮም ነቲ ዘይርአ ጨርቂ ክርእዩ ዘይክእሉ ኢሉ ኣመነ። ንጉስ ጥርጣረ ነይርዎ፡ ግን ሓደ ሰብ ዓሻ ከም ዝኾነ ክሓስብ ኣይደለን። እቶም ሓሰውቲ ነቲ ዘይርአ ክዳን ክለብስዎ ሓገዝዎ እሞ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀረበ። ኩሎም ብኸምዚ ዝኣመሰለ ጽቡቕ ሕብርታትን ጽቡቕ ዲዛይንን ኣድናቖቶም ገለጹ። ሓደ እውን ዓሻ ኣይነበረን። ኣብ መወዳእታ ሓደ ቈልዓ ናብ ንጉስ ጠመተ እሞ፡ «ግን ምንም ኣይለበሰን!» በለ። ሽዑ ብዙሓት ኣዒንቲ ተኸፍታ። እዚ ታሪኽ እዚ ነቶም ኣብ ከም ላኦዲቅያ ዝኣመሰሉ ኣኼባታት ዝነበሩ የዘኻኽር። ቈልዓ ዘይኮነስ ክርስቶስ ባዕሉ እዩ፡ «ንስኹም ... ዕርቃን ኢኹም!» ኢሉ ዝጸውዐ (ራእይ 3:14-18)። እቶም ኣብ ላኦዲቅያ ዝነበሩ ቅዱሳን ንሓድሕዶም ብርሃን ከም ዝረኸቡ፡ ዓሻታት ከም ዘይኮኑ ኣእሚኖም ነበሩ።
መጀመርታ ሓደ ዝተወሰነ ልምምድ ወይ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትርጉም ፍሉይ ከም ዝኾነ ንሓስብ። ይኹን እምበር፡ ብቕልጡፍ ንርእስና ንቕበሎ እሞ እንደግሞ። ነቶም ሓደ ዓይነት ትርጉማት ንጠቅስ፡ ኣብ ጉባኤታት መጽሓፍ ቅዱስ ንሓድሕድና ንስሕቕ፡ ንነቕንቕ፡ እሞ ንለማመድ ወይ እንደግሞ። እቶም «ዓሻታት»ን «ዘይመንፈሳውያን»ን ጥራይ እዮም ዘይርእይዎ። እንተፈተና ወይ እንተዘይፈተና፡ ኣተሓሳስባና ብኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ማሕበራዊ ሓይልታት ይጽሎ። እዚ ዘሕዝን ምጥምዛዝ ሓቂ፡ ኣብ ላኦዲቅያ ዝነበረ፡ ኣብ ወግዓውያንን ነጻውያንን ኣኼባታት ብማዕረ ይርአ። እግዚኣብሔር ኣዒንትና ከምቲ ንሱ ዝርእዮ ሓቂ ንኽንርኢ ይኸፍተና። ብዙሓት ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርትና ከድንቑ ይኽእሉ እዮም፡ ብዙሓት ን«ዓዋቲ» ኣገልግሎትና ከጨብጭቡ ይኽእሉ እዮም፡ ብዙሓት ንዕብዪት ቤተ ክርስትያንና ክቐንኡ ይኽእሉ እዮም፡ ግን እግዚኣብሔር «ንስኹም ዕርቃን ኢኹም» እንተበለ፡ እዚ ሓቂ እዩ። ብትሕትና ምስኡ ክሳዕ ዘይንሰማማዕ፡ ምምሕያሽ ኣይክህሉን እዩ።
መደምደምታ
ንኣገልግሎት ክንዳሎን እግዚኣብሔር ዝልእከልና ኩሉ ጽቡቕ ግብሪ ክንገብርን ይግባእ። ካብዞም ዕድላት እዚኦም ብዕርቃን ክንሃድም የብልናን። ዕርቃንነት ንሓቀኛነት፡ ንሓቂ ብቕንዕና ንምድላይን ንምቕባልን፡ ኣብ እግዚኣብሔር ዘሎና ምትእምማን ንምእማን ዝጽውዕ እዩ። «ኣብ ቅድሚኡ ድማ ምንም ፍጥረት ሕቡእ የብሉን፡ ኩሉ ግን ኣብ ቅድሚ እቲ ክንሕስበሉ ዘሎና ዓይኒ ዕርቃንን ቅሉዕን እዩ» (እብራውያን 4:13 NRSV)።
