ጀጋኑ እምነት
ቃል እግዚአብሔር ከም ብሓድሽ ናባይ መጸ፣ ከምዚ እናበለ ድማ ተዛረበ፦ «ወዲ ሰብ፣ ምድሪ ብዘይ ምእማን እንተ በደለትኒ፣ ኢደይ ኣብ ልዕሊኣ ኽዝርግሕ እየ። ምግቢ እንጌራኣ ኽስእን፣ ጥሜት ድማ ክሰድደላ እየ፣ ሰብን እንስሳን ድማ ካብኣ ኽስእን እየ። እዞም ሰለስቲኦም ሰባት፣ ኖህ፣ ዳንኤልን እዮብን ኣብኣ እንተ ነበሩ እኳ፣ ብጽድቆም ንርእሶም ጥራይ ከድሕኑ እዮም፣» ይብል እግዚአብሔር ኣምላኽ። —ህዝቅኤል 14:12-14 NKJV
ብዙሓትና ታሪኽ ኖህ ንፈልጦ ኢና፣ ከምኡ ድማ ተኸታተልቲ ህዝቅኤል ይፈልጥዎ ነበሩ። ኖህ ካብቶም ዓበይቲ ጀጋኑ እምነት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ እዩ። ኣብ መጽሓፍ ዘፍጥረት «ጻድቕ ሰብኣይ፣ ኣብ ወለዶኡ ፍጹም» ከም ዝነበረን «ምስ ኣምላኽ ከም ዝኸደ» (6:9) ይገልጽ። ኖህ «ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ጸጋ ረኸበ» (ቁ.8)፣ ንሱ እውን ይኹን ስድራቤቱ ካብቲ ንብዘሎ ጥንታዊ ዓለም ዘይተኣምኑ ዘጥፍአ ማይ ኣይሂ ድሕኑ።
እዮብ ካብቶም ህይወቶም ብዝያዳ ኣብ ዘመን ህዝቅኤል ንመጽሓፍ ቅዱስ ዘንብቡ ዝፍለጥ ዝነበረ ሰብኣይ እዩ። ከም ኖህ፣ እዮብ «ፍጹምን ቅኑዕን» ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ (እዮብ 1:1)። ኣብ ሓድሽ ኪዳን፣ እዮብ ኣብ ቅድሚ ሽግር ንዝነበሮ ጽንዓት ይንኣድ፦ «እንሆ፣ ንዝጸመሙ ብጹኣን ንብሎም ኢና። ንጽንዓት እዮብ ሰሚዕኩም ኢኹም፣ እግዚአብሔር ድማ ኣብ መወዳእታኡ ዝገበሮ ርኢኹም ኢኹም – እግዚአብሔር ብዙሕ መሓርን ርሕሩሕን እዩ» (ያእቆብ 5:11)።
ህዝቅኤል ኣብቲ መጀመርታ ዘሎ ጥቕሲ ንሳልሳይ ኣብነት ጽድቂ መን ከም ዝጠቐሰ ኣስተብህሉ። ህዝቅኤል ኣብ ዝጽሕፈሉ ዝነበረ እዋን፣ ኣብ ቤተ መንግስቲ ንጉስ ሓደ መንእሰይ ነበረ፣ ንሱ ድማ ብምግቢ ንጉስ ንርእሱ ከየርክስ ኣብ ልቡ ወሲኑ ነበረ። ንሱ ዳንኤል ነበረ፣ ካብቶም ብዙሓት ካብ ምድሪ እስራኤል ናብ ባቢሎን ዝተወስዱ ሓደ እዩ። ህዝቅኤል ኣብ ዝጽሕፈሉ ዝነበረ እዋን ኣብ ኣደራሽ ናቡከደነጾር ይነብር ነበረ፣ ገና ድማ ምስቶም ጻድቃን ሰባት ኣምላኽ ካብ ጥንቲ ተቖጺሩ ነበረ!
ሓድሓደ ግዜ ከምቲ ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ዝነበሩ ጀጋኑ እምነት ሕጂ የለዉን ኢልና ንሓስብ። ንመንፈሳውያን ዓበይቲ ሰባት ከም ማርቲን ሉተር (1483–1546)፣ ጆን ዌስሊ (1703–1791)፣ ጆርጅ ዊትፊልድ (1714–1770)፣ ጆርጅ ሙለር (1805–1898)፣ ሃድሰን ቴይለር (1832–1905)፣ ሜሪ ስሌሰር (1848–1915)፣ ኤሚ ካርማይክል (1867–1951)፣ ድዋይት ኤል. ሙዲ (1837–1899)፣ ቻርለስ ስፐርጅን (1834–1892) ከምኡ ድማ ጂም ኤልዮት (1927–1956) ብዙሕ ግዜ ነድንቖም። ኣብ ክበበይ፣ ገሊኦም ብፍላይ «ኣብ መንጎ ኣሕዋት ቀንዲ ሰባት» ከም ጆን ኤን. ዳርቢ (1800–1892)፣ ዊልያም ኬሊ (1821–1906) ከምኡ ድማ ቻርለስ ኤች. ማኪንቶሽ (1820–1896) ከኽብሩ ይኽእሉ እዮም። ግን ትፈልጥዶ? ሕጂ እውን ጀጋኑ እምነት ኣለዉ፣ ልክዕ ከም ዳንኤል ኣብቲ ህዝቅኤል ትንቢቱ ዝጸሓፈሉ እዋን። ንስኻን ኣነን ካብኣቶም ክንከውን ኢናዶ?
ጀግና ወይ ጀግንነት እምነት ንምዃን
ጀግና ንምዃን እንታይ የድሊ? እቶም ንሕና እንምልከቶም ኣትሌታት፣ ተዋሳእቲ ፊልምታት፣ ዓበይቲ ነጋዶን መራሕቲ ዓለምን ብሓቂ ጀጋኑ ድዮም? ናይ ሓቂ ጀጋኑ ብእምነቶም ኣብ ኣምላኽን ንቓሉ ብምእዛዝን ይፍለጡ – ንክርስቶስ ብምዕባይ እምበር ንርእሶም ኣይኮነን፤ ብመስዋእቶም እምበር ብዓወቶም ኣይኮነን፤ ብምፍቃሮም እምበር ብኽእለቶም ኣይኮነን፤ ብእምነቶም እምበር ብዝናኦም ኣይኮነን! ናይ ሓቂ ጀጋኑ ብ«ፍቕሪ፣ ሓጎስ፣ ሰላም፣ ትዕግስቲ፣ ለውሃት፣ ሕያውነት፣ እምነት፣ ልእመት [ከምኡ ድማ] ርእሰ-ምቁጽጻር» ይፍለጡ (ገላትያ 5:22-23 ESV)።
ጀጋኑ እምነት ንምዃን ዓብዪ ወይ ዝኸበረ ነገር ክንገብር ኣየድልየናን እዩ። ሓደ ንእሽቶ ነገር ከም «ሓደ ኩባያ ዝሑል ማይ» ብስም ደቀ መዝሙር ንእግዚአብሔር ኣገዳሲ እዩ (ማቴዎስ 10:42)። ብሓቂ፣ ሰለስተ ካብቶም ሓያላት ሰባት ዳዊት ኣብ 1 ዜና መዋእል 11:15-19 ብፍላይ ንእኡ – ካብቲ ዒላ ቤት-ልሄም ማይ ንምምጻእ – ይንኣዱ! ተግባሮም ምስ ገሊኦም ካልኦት ወተሃደራዊ ዓወታት ኣብቲ ሓደ ምዕራፍ ዝተጠቕሱ ክነጻጸር ከሎ ዓብዪ ኣይመስልን፣ ስሞም እውን ኣይተጠቕሰን። ግን ንዳዊት ክሳብ ክንደይ ቀረባ ከም ዝነበሩ ንምፍላጥን ንነፍሱ ንምሕዳስ ህይወቶም ንምውፋይ ድሉዋት ከም ዝነበሩን፣ እዚ ኣብዛ ህይወት ዝና እንተ ዘይሃቦም እኳ። ኣገዳሲ ዝኾነ ደረጃ ምፍቃርና እዩ፣ መጠን ዓወት ኣይኮነን።
ብመለኮታዊ ዝተዋህቡና ህያባት ምጥቃም
ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍና ፍሉይ ዕላማን ፍሉይ ህያባትን ንእኡ ንምግልጋል ሂቡና ኣሎ። ሮሜ 12:3-8 ገሊኦም ኣብነታት እዞም ፍሉያት ህያባት ይዝርዝር። ትኹረት ናይቲ ጥቕሲ እቶም ህያባት እንታይ ምዃኖም ኣይኮነን፣ ግን ንሕና ክንጥቀመሎም እዩ! የሱስ እውን ነዚ ኣገዳሲ ትምህርቲ ንደቀ መዛሙርቱ ኣብ ምሳሌ ታለንት (ማቴዎስ 25:14-30) መሃሮም። እቲ ጐይታ ንነፍሲ ወከፍ ከም ዓቕሙ ይሃብ። ሕቶና ዘሎና እንታይ እዩ ኣይኮነን፣ ግን በቲ ዘሎና እንታይ ንገብር ኢና። ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍና ኣብ ዝተፈላለየ ጽውዓና ንእኡ ንምንባር ክሕግዘና እዩ፦ «ግን ከምቲ ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍ ዝመደበሉ፣ ከምቲ እግዚአብሔር ንነፍሲ ወከፍ ዝጸውዖ፣ ከምኡ ይኺድ … ኣሕዋት፣ ነፍሲ ወከፍ በቲ ዝተጸውዓሉ ኩነታት ምስ ኣምላኽ ይንበር» (1 ቆሮንቶስ 7:17, 24 NKJV)።
ክልተ ፍሉጣት መዝሙራት ህጻናት ነዚ ሓደ ስምዒት ይገልጻ፦
ኣብዛ ጸልማት ዓለም፣ ክንበርህ ንኽእል ኢና፣ ንስኻ ኣብ ንእሽቶ ኩርናዕካ፣ ኣነ ድማ ኣብ ናተይ! — ሱዛን ቢ. ዋርነር፣ 1819–1885
የሱስ ንኣይ ጸሓይ ክኸውን ይደልየኒ፣ ንእኡ ንምብራህ ኩሉ መዓልቲ፤ ብኹሉ መገዲ ንእኡ ንምሕጓስ፣ ኣብ ገዛ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ፣ ኣብ መጻወቲ — ነሊ ታልቦት፣ 1871–1959
ኣብ ክንዲ ንርእስና ምስ ካልኦት ምንጽጻር፣ ኣምላኽ ብቐሊሉ በቲ ዝሃበና ዓቕሚ ዝበለጸና ክንገብር ይሓተና። «እምበኣርሲ ፈቃድ እንተሎ፣ በቲ ዘለዎ እምበር፣ በቲ ዘይብሉ ኣይኮነን፣ ተቐባልነት ይረክብ» (2 ቆሮንቶስ 8:12)። «ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለ፣ በቲ ኣምላኽ ዝሃቦ ዓቕሚ ይግበር፣ ምእንቲ ኣብ ኩሉ ኣምላኽ ብየሱስ ክርስቶስ ክብሪ ኺረክብ» (1 ጴጥሮስ 4:11)።
ክልቲኤን ሳንቲማት እታ መበለት (ሉቃስ 21:1-4) ከምኡ ድማ እቲ ምሳሕ ዝተኻፈሎ ወዲ (ዮሃንስ 6:1-14) ኣብ ወንጌላት ክልተ ናይ ሓቂ ኣብነታት ናይዚ ስርዓት እዮም። ኣብ ሉቃስ 21 እቶም ሃብታማት ካብ ብዝሒ ሃቡ፣ እታ መበለት ግን ካብ ድኽነታ ሃበት፤ ገሊኦም ሃቡ፣ ንሳ ግን ኩሉ ሃበት፤ ንሳቶም ዋጋ ዘየኽፈለቶም ሃቡ፣ ንሳ ግን ኩሉ ንብረታ መስዋእቲ ገበረት። ኣብ መንጎ ክፋልን መጠንን ምፍላይ ኣገዳሲ እዩ – ሰባት ዝተዋህበ ይርእዩ፣ ኣምላኽ ግን ዝተረፈ ይርእይ። እቲ ወዲ ኣብ ዮሃንስ 6 ብዙሕ ዝህቦ እንተ ዘይነበሮ እኳ – 5 እንጌራ ባርሌን 2 ንእሽቶ ዓሳን ጥራይ – ንእኡ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ጐይታ የሱስ ንምግባር ድሉው ነበረ። መድሓኒና ንኣበርክቶኡ ክጥቀመሉን ብተኣምር ከብዝሖን ክኢሉ፣ በዚ ድማ 5,000 ሰባት፣ ብተወሳኺ ድማ ኣንስትን ህጻናትን፣ ጸገቡ።
ትምህርቲ ካብ እብራውያን 11 ምትግባር
እብራውያን 11 «ኣዳራሽ ክብሪ እምነት» ተባሂሉ ክግለጽ ይኽእል እዩ። ንሱ ዝርዝር ናይ ብሉይ ኪዳን ጀጋኑ እምነት ዝሓዘ እዩ፣ ንሳቶም ድማ ንጸሓፊ እብራውያንን ንብዙሓት ተኸተልቲ ክርስቶስ ክሳብ ወለዶናን፣ ኣብቲ ሓደ ዘይቅየር ኣምላኽ ንምእማን መሪሕነት ዝኾኑ እዮም። ኣብ መጀመርታ ናይቲ ዝቕጽል ምዕራፍ ዝተጠቕሙ ግላዊ ተውሳኽ ስም ኣስተብህሉ፦ «ስለዚ ንሕና እውን፣ ብኸምዚ ዝበለ ዓብዪ ደበና መሰኻኽር ስለ ዝተኸበብና፣ ንሕና ኩሉ ክብደት፣ ከምኡ ድማ እቲ ብቐሊሉ ዝጠልፍ ዝኾነ ሓጢኣት ንሕና ንእኡነርሕቕ፣ ከምኡ ድማ ንሕና በቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ውድድር ብጽንዓት ንሩጽ፣ ንእኡእናረኣና ንየሱስ፣ ንመራሒን ፈጻምን ናይና እምነት» (እብራውያን 12:1-2)። ትርእዩ፣ ንሕና እውን ጀጋኑ እምነት ክንከውን ንኽእል ኢና – ብሓይልና ኣይኮነን ግን ንየሱስ፣ ንመራሒን ፈጻምን እምነትና ብምርኣይ!
ነዚ ሓሳብ ኣብ ኣእምሮና ሒዝና፣ ትምህርቲ ካብ እብራውያን 11 ሕጂ ንዓና እንተ ኣተግበርናዮስ እንታይ ይኸውን? ከም ኣብነታት እምነት ክንሓቑ ኢናዶ? ኣብ መንበር ፍርዲ ክርስቶስ ብፍቕራዊ ምፍቃርና ንመድሓኒናን ብስሙ ንዝተገብረ እሙን ኣገልግሎትን ክንክፈል ምዃና ንፈልጥ ኢና (2 ቆሮንቶስ 5:8-10)። በቲ ህያው ዝኾነን ንጡፍ ዝኾነን ቃል ኣምላኽ ተመርኲስና፣ ድምጺ ምጽዳቕ የሱስ ንኣመንቲ ወለዶና እንታይ ከም ዝመስል ምሳኻትኩም ንሓስብ፦
ብእምነት ብዙሓት ብእምነት ምስ ክልተ ወይ ሰለስተ ብስመይ ተኣከቡ፣ ናባይ ናብ ወጻኢ ሰፈር እናኸዱ፣ ንጸርፈይ እናጸበሩ። ከምቲ ልማድ ገሊኦም፣ ንምእካብ ርእሶም ኣይሓደጉን፣ ግን ብፍላይ እታ መዓልቲ እናቐረበት ከም ዝመጸት እናረኣዩ፣ ብምምዓድ ንምጥርናፍ ፈተዉ። (ማቴዎስ 18:20፤ እብራውያን 13:13, 10:25 ተመልከት።)
- ብእምነት ኣኼባታት ክርስትያናት ብሓባር ንቓል ብኹሉ ድልውነት ተቐበሉ፣ ንቐዳማይ ፍቕሮም ጸኒዖም ሒዞም። ብእምነት ንሓድነት መንፈስ ብማእሰር ሰላም ንምሕላው ጸዓሩ። ኣብቲ ናይ መወዳእታ መዓልታት ምውዳቕን ምጉዳል ቁጽሪን፣ ክሳብ ምምጻአይ ዘለዎም ጸኒዖም ሒዞም፣ ንዝተረፉ ነገራት እናተዓዘቡን እናሓየሉን። (ግብሪ ሃዋርያት 2:42፤ ራእይ 2:4፤ ኤፌሶን 4:3፤ ራእይ 3:2 ተመልከት።)
- ብእምነት ገሊኦም ብሕማምን ብዕምቆት ፈተናታትን ኣብኣይ ተኣመኑ፣ ስቓያት ናይዚ ግዜ እዚ ምስቲ ኣብኣቶም ዝግለጽ ክብሪ ክነጻጸር ከም ዘይብሉ እናሓሰቡ። (ሮሜ 8:18 ተመልከት።)
- ብእምነት ሰብኡት ንኣንስቶም ፈተዉ፣ ልክዕ ከምቲ ኣነ ንቤተ ክርስቲያን ዝፈቶኹ፣ ኣንስቲ ድማ ንሰብኡተን ተገዝኣ፣ ከም ንኣይ። (ኤፌሶን 5:22-33 ተመልከት።)
- ብእምነት ኣዴታት ንደቀን ብትዕግስቲ ንኣይ ኣዕበያ፣ መጽሓፍ ቅዱስ ታሪኻት እናንበባለን ምስኣቶም እናጸለየን። ኣቦታት ንጥቕሚ ዝኾኑ ስራሕ ምዕባለታት ንምእባይ ንስድራቤቶምን ንምህናጽ ስጋ ክርስቶስን ዝያዳ ግዜ ንምርካብ ኣበዩ። (ዘዳግም 6:6-7፤ ኤፌሶን 6:4፤ ቆሎሴ 3:21 ተመልከት።)
- ብእምነት ህጻናት ንወለዶም ኣብ ጐይታ ተኣዘዙ። ኣወዳትን ኣዋልድን ብወንጌል ኣይሓፈሩን፣ መማህርቶም ምስ ኣላገጹሎም፣ ንኹሉ ዝኣምን ንምድሓን ሓይሊ ኣምላኽ ምዃኑ እናፈለጡ። (ቆሎሴ 3:20፤ ኤፌሶን 6:1፤ ሮሜ 1:16 ተመልከት።)
- ብእምነት መንእሰያትን ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲን ኣብቲ ሓላፊ ደስታታት ሓጢኣት ኣይተኻፈሉን። ንጸርፊ ክርስቶስ ካብ ኩሉ እቲ እዛ ዓለም ክትህቦ እትኽእል ዝኾነ ምፍላጥ፣ ዝና ወይ ብልጽግና ዝዓበየ ሃብቲ ገይሮም ቖጸርዎ። (እብራውያን 11:25-26፤ ገላትያ 2:20 ተመልከት።)
- ብእምነት ሓድሽ ወለዶ ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከም ዝተፈጥሩ ኣመነ። ብእምነት ንመለኮታዊ ስርዓተይ ንጾታን ዝምድናታትን ዝገዝእ ኣኽበሩ። ንነፍሲ ወከፍ ክቡር ነፍሲ ብምስሊ ኣምላኽ ዝተፈጥረት ኣኽበሩ፣ ንዘይኣድላዊ ፍቕረይ እናገለጹ፣ ባህላዊ ልምድታት ከይተቐበሉ ወይ ምስ ቃለይ ዝጻረር ኣነባብራ ከይበዓሉን። (እብራውያን 11:3፤ ቲቶስ 2:12 ተመልከት።)
- ብእምነት ንቓለይ ብኹሉ ድልውነት ተቐበሉ፣ ከምኡ ድማ ብዛዕባይ ዘሎ ነገራት መዓልታዊ ንመጽሓፍ ቅዱስ ፈተሹ። ብእምነት ትሕትናኦም ምትካልን ኣብ ተስፋታተይ ብጽንዓት ጸሎት ኣርኣዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 17:11፤ ሮሜ 12:12 ተመልከት።)
- ጽቡቕ ገበርኩም፣ እሙናት ኣገልገልተይ!
በቲ ዝተሓተ እሙን ዝኾነ፣ በቲ ብዙሕ እውን እሙን እዩ። —ሉቃስ 16:10
ስለዚ፣ ፍቑራት ኣሕዋተይ፣ ጸኒዕኩም፣ ዘይተንቀሳቐስኩም፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ዕዮ ጐይታ እናበዛሕኩም ኩኑ፣ ጻዕርኹም ኣብ ጐይታ ከንቱ ከም ዘይኮነ እናፈለጥኩም። —1 ቆሮንቶስ 15:58
መወዳእታ ሓሳብ
- ካብ መጽሓፍ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ቀንዲ ሰባት፣ ብሃይ ፒከሪንግ (ግላስጎው: ፒከሪንግ ኤንድ ኢንጊስ፣ 1918)።
ሮሜ 12:3-8 ESV በቲ ዝተዋህበኒ ጸጋ፣ ንነፍሲ ወከፍኩም ካብቲ ክሓስቦ ዝግብኦ ንላዕሊ ከይሓስብ፣ ግን ብጥንቃቐ ክሓስብ እብል ኣሎኹ፣ ነፍሲ ወከፍ ከምቲ ኣምላኽ ዝመደበሉ መጠን እምነት። ከምቲ ኣብ ሓደ ስጋ ብዙሓት ኣባላት ዘሎና፣ እቶም ኣባላት ድማ ኩሎም ሓደ ተግባር ዘይብሎም፣ ከምኡ ድማ ንሕና፣ ብዙሓት እንተኾንና እኳ፣ ኣብ ክርስቶስ ሓደ ስጋ ኢና፣ ብውልቂ ድማ ኣባላት ንሓድሕድና። ከምቲ ዝተዋህበና ጸጋ ዝተፈላለዩ ህያባት ስለ ዘሎና፣ ንጥቀመሎም፦ ትንቢት እንተኾይኑ፣ ከም መጠን እምነትና፤ ኣገልግሎት እንተኾይኑ፣ ኣብ ኣገልግሎትና፤ እቲ ዝምህር፣ ኣብ ምምሃሩ፤ እቲ ዝምዕድ፣ ኣብ ምምዓዱ፤ እቲ ዝውፊ፣ ብልግስና፤ እቲ ዝመርሕ፣ ብቕንኣት፤ እቲ ተግባራት ምሕረት ዝገብር፣ ብሓጎስ።
