ገላትያ: ጳውሎስ ንናጽነት ክርስትና ብጸጋ ምምካት

እቲ ናይ ገላትያ መልእኽቲ ኣብዛ ሕጂ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ዝበዝሐ መንፈሳዊ ህይወት ዝትክእ ዘሎ – ሕጋውነት – የቃልዕ። እዚ መልእኽቲ እዚ ካብ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ሕጋውነት ናጽነት ዝእውጅ እዩ። ሚልዮናት ክርስትያናት ብዘይገብርዎ ነገራት ወይ ብዝስዕብዎ መራሒ ወይ ብዝምድብዎ ጉጅለ ምኽንያት መንፈሳውያን ምዃኖም ይሓስቡ። መንፈስ ቅዱስ ኣብ ገላትያ ክንደይ ጌጋ ከም ዝኾኑን ንዕኡ እንተ ፈቒዶምሉ ክንደይ ቅኑዓት ክኾኑ ከም ዝኽእሉን የርእየና። መንፈስ ክመርሕ ከሎ ናጽነት እምበር ባርነት የለን፣ ምትሕብባር እምበር ምትሕርራም የለን፣ ንኣምላኽ ክብሪ እምበር ንሰብ ምስጋና የለን። እዚ ምስ ኮነ ድማ ምትሕድዳስ ይኸውን፣ ሓጥኣን ናብ ምድሓን ፍልጠት ክርስቶስ ይመጹ፣ ዓለም ድማ ናይ ሓቂ ክርስትና ትርኢ።

ገላትያ ናይ ጳውሎስ ተቓዋሚ መልእኽቲ እዩ፤ ንሕጋውነት ዝኾነ ይኹን ምሕረት የብሉን። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብእምነት ምጽዳቕ ዝብል ትምህርቲ ዝበለጸ ምምካት እዩ። ንኣምላኽ እቲ ዝዓበየ ሓቂ ናይ ክርስትያናዊ እምነት ዝምልከት ክርክር እዩ። ሓጥእ ብጸጋ ብእምነት ጥራይ ኣይድሕንን፣ እቲ ዝደሓነ ሓጥእ ድማ ብጸጋ ይነብር፣ ብጸጋ ድማ ይምሃር። ጸጋ ናብ ህይወት ዝወስድ መገዲ እዩ፣ ናይ ህይወት መገዲ ድማ እዩ።

እቲ ናይ ገላትያ ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ ዘሎ ቴማ ናጽነት ክርስትና ብጸጋ ኣምላኽ እዩ (1:3,6,15፤ 2:9፤ 5:4፤ 6:18)። እቲ ናይ ናጽነት ተጻራሪ ዝኾነ ባርነት ሓሙሽተ ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ (2:4፤ 4:3, 9, 24-25፤ 5:1)። እቶም ኣይሁዳውያን ንክርስትያናት ካብ ናጽነት ናብ ባርነት ክመርሑ ይደልዩ ነበሩ። ጳውሎስ ንሕጊ ምግዛእ፣ ሕጋውነት፣ ክርስቶስ ንሰብ ናጻ ንምግባር ዝሞተሉ ብስራት ከም ዘይኮነ ይፈልጥ ነበረ።

እቲ ብእምነት ብክርስቶስ ዝርከብ ወንጌል ምድሓን ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ መልእኽቲ እዩ። ንህይወት ጳውሎስ ለዊጥዋ፣ ብእኡ ድማ ንህይወት ካልኦት ለዊጥዋ። ግናኸ ብሓለውቲ መምህራን ይጥቃዕ ነበረ፣ እቶም ናብ ቤተ ክርስቲያን ገላትያ ዝኣተዉን ሕግን ጸጋን ዝሓዋውስ ትምህርቲ ዝምህሩ ዝነበሩ።

ዕላማ ናይ ገላትያ

እቶም ኣይሁዳውያን መምህራን ወንጌል ጸጋ የጥፍኡ ነበሩ፣ ንክርስቶስ ብቐሊሉ ምእማን ንምድሓን እኹል ከም ዘይኮነ፣ ክርስትያናት ድማ ሕጊ ሙሴ ክሕልዉ ከም ዘለዎም ይምህሩ ነበሩ። ግዝረት ብፍላይ ይምርሓሉ ነበረ (5:3፤ 6:12)። ንርእሶም ንምምስራት፣ እዞም ሓለውቲ መምህራን ንሓዋርያነት ጳውሎስ ኣፍሪሶም፣ ንስልጣኑ ድማ ኣጥቂዖም።

ዕላማ ናይ ገላትያ እቲ ብክርስቶስ ንጳውሎስ ዝተገልጸ ወንጌል ጸጋ ምምካት እዩ። እዚ ብዓወት ንምግባር፣ ቅድም ንሓዋርያዊ ስልጣኑ ተኸላኸለ። ድሕሪኡ ድማ እቲ ዘስሓቶም ክፉእ ትምህርቲ ብምሉኡ ኣቃልዐ፣ እቲ ዝሰምዕዎ ትምህርቲ ክንደይ ክፉእ ከም ዝነበረ ድማ ኣርኣዮም። ስራሕ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ኣብ ሓደጋ ነበረ፣ ስለዚ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ጽድቂ ብሕጊ እንተ ዝኸውንሲ፣ ክርስቶስ ብኸንቱ ሞተ» (ገላትያ 2:21 NKJV)።

ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ግዜ ዘለዎ ኣገዳስነት

ገላትያ ብዛዕባ ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ክርክር እዩ፣ እዚ ድማ ንዓና ሕጂ ኣየገድሰናን እዩ ተባሂሉ ኣሎ። ኣብ 21 ክፍለ ዘመን መን እዩ ንምድሓን ንግዝረት ምግዛእ ዝሓስብ? መን እዩ ንጽድቂ ንምርካብ ስርዓታት ሕግን ኣይሁዳውያን በዓላትን ዝሕሉ? ስለዚ እዚ መልእኽቲ እዚ ንብዙሓት ንዘመናዊ ግዜና ብዙሕ ዋጋ ከም ዘይብሉ ይርአ። ግናኸ እቲ ተጻራሪ እዩ ሓቂ። እዚ መልእኽቲ እዚ ዓቢ ተግባራዊ ዋጋ ኣለዎ፣ ምኽንያቱ እቲ ብሕጋውነት ዝተበላሸወ ወንጌል፣ እቲ ብኸቢድ ዝኹንኖ ዘሎ፣ ሎሚ ብብዝሒ ይስበኽ ኣሎ።

ናይ ስርዓት ሃይማኖት ብኣይሁዳውያን መምህራን እዩ ተጀሚሩ፣ እቶም ሕግን ጸጋን ዝሓዋወሰን ስርዓታት ንምድሓን ኣድለይቲ እዮም ዝብሉ ዝነበሩ። እቲ ምሉእ ምኽኣል ስራሕ ክርስቶስ ድሕሪ ሕጂ ኣይእመነሉን፣ ክርስቶስ ባዕሉ ድማ ይዋረድ። ስርዓታዊ ሃይማኖት እቲ ዓቢ ሓያል ስርዓት ገላትያ እዩ፣ «እኖ ኣመንዝራታትን ፍንፉናት ምድሪን» (ራእይ 17:5)።

ገላትያ ብሰለስተ ክፍላት ብግቡእ ይምቀል፣ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ምዕራፋት ዝሓዘ እዩ። ምዕራፋት 1-2 ብሕታዊ እዮም፣ ቴማኦም ድማ ጸጋ ምምካት እዩ። ምዕራፋት 3-4 ትምህርታዊ እዮም፣ ቴማኦም ድማ ጸጋ ምግላጽ እዩ። ምዕራፋት 5-6 ተግባራዊ እዮም፣ ቴማኦም ድማ ጸጋ ምትግባር እዩ።

ጸጋ ምምካት – ገላትያ 1-2

ኣብ ምዕራፍ 1 ጳውሎስ ንባዕሉ ምስ ክርስቶስ ዝነበሮ ተመክሮን መልእኽቲ ወንጌልን ገምገመ። ስልጣኑ ብቐጥታ ካብ እግዚኣብሔር ከም ዝመጸ ድሕሪ ምምስካሩ (1:1)፣ እቶም ኣመንቲ ገላትያ ናብ ዝተበላሸወ ወንጌል ኣይሁዳውያን ክንደይ ብቕልጡፍ ከም ዝኸዱ ስግኣቱ ገለጸ (1:6-7)። ኣብ ምዕራፍ 2 ንሳቶም «ናብቲ ብክርስቶስ የሱስ ዘላትና ናጽነት ክስልኹን ክስልሉን ዝመጹ፣ ምእንቲ ናብ ባርነት ከእትውና» (2:4) ኢሉ ገለጾም።

እቲ ዝተረፈ ናይ ምዕራፍ 2 ብዛዕባ ብእምነት ምጽዳቕን ምስ ክርስቶስ ምምስማርናን ሓያል ትምህርቲ ይሓዝ (2:16,20)። ምጽዳቕ እቲ ኣምላኽ ንዝኣምን ሓጥእ ኣብ ክርስቶስ ጻድቕ ምዃኑ ዝእውጀሉ ተግባር እዩ። ኣብ ፍቕዲ 16 እቲ «ስራሕ ሕጊ» ዝብል ቃል፣ እቲ ዘየጽድቕ፣ ሰለስተ ግዜ ተደጊሙ ኣሎ፣ እቲ «ብክርስቶስ ምእማን» ዝብል ቃል፣ እቲ ዘጽድቕ፣ ድማ ሰለስተ ግዜ ተደጊሙ ኣሎ። ኣብዚ መልእኽቲ እዚ ሰለስተ ናይ ምምስማር ተግባራት ኣለዉ። እቲ ቐዳማይ ናይ ኣማኒ ምስ ክርስቶስ ምምስማር እዩ (2:20)። እቲ ካልኣይ ምስማር «ስጋ ምስ ፍትወታቱን ትምኒታቱን» እዩ (5:24)። እቲ ሳልሳይ ምስማር ናይ ዓለም ንኣማኒን ናይ ኣማኒ ንዓለምን እዩ (6:14)።

ጸጋ ምግላጽ – ገላትያ 3-4

ኣብ ምዕራፍ 3 ጳውሎስ እቲ ሕጊ ክገብሮ ዘይክእልን እቲ ጸጋ ንኣማኒ ዝገበሮን ተዛረበ። ቅድም፣ ሕጊ መንፈስ ኣይህብን። ህያብ መንፈስ ብስራሕ ሕጊ ኣይኮነን፣ ግናኸ ብ«ምስማዕ እምነት» እዩ (3:1-5)። እቶም ገላትያ መንፈስ ብእምነት ተቐበሉ። ካልኣይ፣ ሕጊ ጽድቂ ክህብ ኣይክእልን። ጽድቂ ብእምነት ይወሃብ (3:6-9)። ሳልሳይ፣ ሕጊ ህይወት ክህብ ኣይክእልን። «ሕጊ ህይወት ክህብ ዝኽእል እንተ ዝነብርሲ፣ ጽድቂ ብሓቂ ብሕጊ ምኾነ» (3:21)። ራብዓይ፣ ሕጊ ንሓጥእ መርገም ጥራይ እዩ ዝህብ (3:10-14)። ክርስቶስ ንዓና ካብ መርገም ኣድሓነና፣ ምኽንያቱ ንዓና መርገም ብምዃኑ፣ ተጻሒፉ ድማ ኣሎ፣ «ዝተረግመ እዩ እቲ ኣብ ዕጨይቲ ዝስቀል» (3:13)።

ኣብ ምዕራፍ 4 ጳውሎስ ንገላትያ ንክርስትያናዊ ህይወት ንምምራሕ ሕጋውነት ከም ዘየድልዮም ንምእማን ሰለስተ ኣገባባት ተጠቐመ። ዝደልይዎ ዝነበሩ የሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ።

ቅድም፣

ንውልድነቶም ገለጸ (4:1-7)። ኣብ መንጎ ዳግማይ ምውላድ (ሓድሽ ልደት)ን ውልድነትን ሰለስተ ፍልልያት ኣለዉ፦

ብዳግማይ ምውላድ ናብ ስድራ ቤት ኣምላኽ ንውለድ፣ ደቁ ድማ ንኸውን። ብውልድነት ናብ ስድራ ቤት ከም ዓበይቲ ደቁ ንኣቱ፣ ምስ ኩሉ መሰላትን ክብሪ ውልድነትን።

ደቂ ኣምላኽ ካብ ኣገልገልቲ ኣይፍለዩን (4:1)፣ ግናኸ «ትሕቲ ሓለውትን ኣመሓደርትን» እዮም፣ «ትሕቲ መሰረታዊ ነገራት ዓለም ድማ ኣብ ባርነት» እዮም (4:2-3)። ብኣንጻሩ ደቂ ኣምላኽ ናጻ እዮም፣ ናጽነት ዓበይቲ ድማ ኣለዎም።

ደቂ ወረስቲ ኣይኮኑን፣ ክወርሱ ድማ ኣይክእሉን፣ ግናኸ ደቂ ብክርስቶስ ወረስቲ ኣምላኽ እዮም (4:7)።

ካልኣይ፣

ንዝተመለሱ ምዃኖም ኣስተንፈሰ (4:8-11)። እዚ ዝስዕብ ኮነ እቶም ገላትያ ካብ ጸጋ ናብ ሕጊ ምስ ተመልሱ፦

ናጽነቶም ኣብ ክርስቶስ ገዲፎም፣ ከምቶም ቅድሚ ክርስቶስ ምእማኖም ንሓለውቲ ኣማልኽቲ ዘገልግሉ ዝነበሩ ባሮት፣ ናብ ባርነት ተመልሱ።

ካብ ቤት ትምህርቲ ጸጋ ወጺኦም፣ ኣብ ኪንደርጋርተን ሕጊ ተመዝገቡ።

እቲ እግዚኣብሔር ብኣገልግሎት ጳውሎስ ኣብኦም ዝገበሮ ጽቡቕ ስራሕ ኩሉ ኣጥፍኡ።

ሓይሊ ወንጌል ንድኻም ሕጊ፣ ሃብቲ ወንጌል ድማ ንድኽነት ሕጊ ገደፉ። እዚ ኩሉ ዝገበሩ ብምጥቃም ናይ ብሉይ ኪዳን ስርዓት ሃይማኖት ምስ ፍሉይ «መዓልታትን ኣዋርሕን ግዜያትን ዓመታትን» (4:10)።

ሳልሳይ፣

ጳውሎስ ንፍቕሮም ደለየ (4:12-18)። ንሱ ንምግናሕን ፍቕርን ከመይ ገይሩ ከም ዘመዛዝን ዝፈልጥ ድንቂ መንፈሳዊ ኣቦ ነበረ። ንገላትያ ንዕኡ ዝነበሮም ፍቕርን ንሱ ድማ ንሳቶም ዝነበሮ ፍቕርን ብምዝኽኻር ካብ «ምቕጻዕ» ናብ «ምሕቛፍ» ተመልሰ። ሓንሳብ ንዕኡ ዝኾነ ይኹን ነገር ንምስዋእ ድሉዋት ነበሩ፤ ግናኸ ሕጂ ንሱ ጸላኢኦም ኮይኑ ነበረ (4:16)። እቶም ኣይሁዳውያን ንልቦም ሰሪቖምዎ ነበሩ።

ጸጋ ምትግባር – ገላትያ 5-6

እቲ ብእምነት ዝነብር ክርስትያን ካብቲ ብሰብ ዝተሰርሑ ሕግታት ዝበለጸ ናይ ኣምላኽ ውሽጣዊ ተግሳጽ ክረክብ እዩ። እቲ ብእምነት ዝነብርን ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ዝምርኮስን ክርስትያን «ክርስቶስ ናጻ ዝገበረና ናጽነት» ይሕጎስ (5:1)። እቲ ኣማኒ ኣብ ክርስቶስ ናይ ሓቂ ናጽነት ኣለዎ (5:13) – ንሓጢኣት ዘይኮነስ፣ ንኣምላኽ ብቕድስና ንምምልላስን ንምግልጋልን። እዚ ናጽነት ናይ ሓድሽ ባህሪ እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ሓይሊ ይህብ። ብኣንጻሩ፣ እቲ ሕጋዊ ኣብ ባርነት ይነብር፣ ኣብ ስጋ ይምርኮስ፣ ንርእሱ ይነብር፣ ምስጋና ሰብ ድማ ይደሊ እምበር ክብሪ ኣምላኽ ኣይደልን። ሕጋውነት ሓደገኛ ትምህርቲ እዩ፣ ምኽንያቱ ንዘይከኣል ነገር ክገብር ይፍትን – ንብሉይ ባህሪ ምልዋጥን ንምእዛዝ ምግባርን። ንሓጺር ግዜ ክዕወት ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ድሕሪኡ ስጋ ይዓልቕ።

ሕጋውነት ተንኮለኛ ሓደገኛ ጸላኢ እዩ። ኣብ ምዕራፍ 5 ጳውሎስ እቲ ኣማኒ ካብ ጸጋ ኣምላኽ ናብ ብሰብ ዝተሰርሑ ሕግታት ምስ ተመልሰ ሰለስተ ነገራት ከም ዝስእን ይገልጽ፦

ቅድም፣

ናጽነቱ ይስእን (5:1)፣ ባርያ ድማ ይኸውን፣ ናይ ባርነት ኣርዑት ድማ ይለብስ። ብኣንጻሩ፣ እቲ ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ዝምርኮስ ክርስትያን ነጻ ዝገብር ኣርዑት ክርስቶስ ይለብስ፣ እዚ ድማ ቐሊል እዩ፣ ንፍቓዱ ድማ ናጻ ይገብሮ (ማቴዎስ 11:29)።

ካልኣይ፣

ሃብቱ ይስእን (5:2-6)። ጳውሎስ እቲ ክርስትያን ካብ ጸጋ ናብ ሕጊ ምስ ተመልሰ ዝስእኖ ሃብቲ ንምግላጽ ኣርባዕተ ሓረጋት ይጥቀም። እቲ ቐዳማይ «ክርስቶስ ምንም ኣይጠቕመኩምን» (5:2) ዝብል እዩ። እቲ ካልኣይ እቲ ሕጋዊ «ንኹሉ ሕጊ ክገብር ዕዳ ዝኣተወ» ምዃኑ እዩ (5:3)። እቲ ሳልሳይ እቲ ሕጋዊ «ካብ ክርስቶስ ዝተፈልየ» ምዃኑ እዩ (5:4)። እቲ ራብዓይ ስኢኑ ዝብል ሓዘን ዝመልኦ መደምደምታ «ካብ ጸጋ ወዲቕኩም» (5:4) ዝብል እዩ። እዚ ቃል እዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሓንሳብ ጥራይ እዩ ተጠቒሱ። እዚ ማለት እቲ ኣማኒ ሓጢኣት ምስ ገበረ ናይ ክርስቶስ ድሕነቱ ወይ ከም ወዲ ኣምላኽ ዝነበሮ ዝምድና ምጥፋእ ማለት ኣይኮነን። ካብ ጸጋ ምውዳቕ ማለት ንመስፈርታት ሕጊ ንምምላእ ወንጌል ጸጋ ምግዳፍ ማለት እዩ።

ሳልሳይ፣

ኣንፈቱ ይስእን (5:7-12)። ጳውሎስ ንገላትያ «ጽቡቕ ገርኩም ጸኒሕኩም» (5:7) በሎም፣ ክሳብ እቶም ኣይሁዳውያን «ኣብ መንገዶም ዝኣተዉ»ን «መንፈሳዊ ምጥዋይ» ዝሰደድዎምን። ኣምላኽ ብእምነት ኣብቲ «ጸጋ» ዝብል መስመር ብተኣማንነት ንኽጎዩ ጸዊዕዎም ነበረ።

ድሕሪኡ ጳውሎስ ንሓለውቲ ትምህርቲ ኣይሁዳውያን ምስ ሓሙቕቲ የመሳስሎ፦ «ሓንቲ ቑሩብ ሓሙቕቲ ንኹሉ ሊጥ ተሓሙቕ» (5:9)። ሓሙቕቲ ብቑሩብ ትጅምር፣ ግናኸ እንተ ተገዲፋ ትዓቢ፣ ንኹሉ ሊጥ ድማ ትሰርጽ። እቲ ሓለውቲ ትምህርቲ ኣይሁዳውያን ንኣመንቲ ገላትያ ብቑሩብ ኣገባብ እዩ ተኣታትዩ፣ ግናኸ ድሕሪ ሓጺር ግዜ ዓብዩ ንኹሉ ጉባኤ መርዘ። ኣብ እምነት ውድድር ተዓዋቲ ንምዃን እንኮ መገዲ ንሓሙቕቲ – እቲ ሕግን ጸጋን ዝሓዋውስ ሓለውቲ ትምህርቲ – ምጽራይ፣ ንመንፈስ ኣምላኽ ድማ ምግዛእ እዩ።

ኣብቲ ዝተረፈ ናይ ምዕራፍ 5 ጳውሎስ ሰለስተ ስራሕ መንፈስ ይገልጽ፣ እዚ ድማ ኣብ ክርስቶስ ዘላትና ናጽነት ንኽንሕጎስ የኽእለና።

ቅድም፣

መንፈስ ንሕጊ ፍቕሪ ንኽንፍጽም የኽእለና (5:13-15)። ጳውሎስ ንገላትያ ይእዝዞም፦ «ናጽነት ንስጋ ዕድል ኣይትግበሩ፣ ግናኸ ብፍቕሪ ንሓድሕድኩም ተገዛዘሩ» (5:13)። ናጽነት ምስ ፍቕሪ ማዕረ ኣገልግሎት ንካልኦት። ግናኸ ናጽነት ሲኢን ፍቕሪ ማዕረ ባርነት ንሓጢኣት።

ካልኣይ፣

መንፈስ ንስጋ ንኽንስዕር የኽእለና (5:16-21,24)። ከምቲ ይስሃቕን እስማኤልን ክሰማምዑ ዘይከኣሉ፣ ከምኡ ድማ መንፈስን ስጋን (ብሉይ ባህሪ) ንሓድሕዶም ይዋግኡ ኣለዉ (5:17)። ሕጊ ንብሉይ ባህሪ ክልውጥ ወይ ክቆጻጸር ኣይክእልን፤ ክስቀል ኣለዎ (5:24)። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እንኮ መፍትሒ ንስጋ ሞት እዩ። ንርእስና ክንስቅል ኣይነግረናን፣ ምኽንያቱ እዚ ዘይከኣል እዩ። ግናኸ ስጋ ከም ዝተሰቕለ (5:24) ይነግረና፣ እዚ ድማ ንምእማንን ብእኡ ንምስራሕን ናይ ባዕልና ሓላፍነት እዩ።

ሳልሳይ፣

መንፈስ «ፍረ መንፈስ» ንኽንፈሪ የኽእለና (5:22-23) – ትሽዓተ ጸጋታት፣ እዚ ድማ ትሽዓተ መለኮታዊ (ዘይሰብኣዊ) ባህርያት ይውክል፦ ፍቕሪ፣ ሓጎስ፣ ሰላም፣ ትዕግስቲ፣ ለውሃት፣ ጽቡቕነት፣ እምነት፣ ልእመት፣ ርእሰ ምቁጽጻር። ብዛዕባ እዚ ፍረ፣ ሰለስተ ነጥብታት ክምርሓሉ ኣለዎ። ቅድም፣ እቲ ፍረ ኣብ መንፈስ ዝመልኡ ኣመንቲ ጥራይ እዩ ዝፍረ። ጳውሎስ ይብል፣ «ብመንፈስ ተመላለሱ፣ ንፍትወት ስጋ ድማ ኣይክትፍጽሙን ኢኹም» (5:16)። ካልኣይ፣ እቲ ጽሑፍ ንእዘን ትሽዓተ ጸጋታት «ፍረ» እምበር «ፍረታት» ኣይብለንን፣ እዚ ድማ እዘን ትሽዓተ ባህርያት ኣብ ኩሉ ክርስትያናዊ ህይወት ክርአ ዘለዎ ሓደ ምሉእ ከም ዝኾና የመልክት። ሳልሳይ፣ እዚ ፍረ መንፈስ እዩ ዝፍረ ኣብ እቲ ኣማኒ፣ እምበር ብ እቲ ኣማኒ ኣይኮነን። እቲ ክርስትያን እቲ መንፈስ ዝፈሪ ፍረ ይፈሪ።

ምዕራፍ 6 ተግባራዊ መግለጺታት ጸጋ የበረታትዕ። ቅድም፣ ዝኾነ ይኹን ሓው «ብዝኾነ ይኹን በደል ዝተታሕዘ» (6:1) ብለውሃት ክትሓዝ ኣለዎ፣ ዕላማኡ ድማ ምምላስ እዩ። ድሕሪኡ ሓደ ሕጊ ተጠቒሱ ኣሎ – ሕጊ ሙሴ ዘይኮነስ፣ ግናኸ ሕጊ ክርስቶስ። «ንሓድሕድኩም ጾርኩም ጹሩ፣ ከምኡ ድማ ሕጊ ክርስቶስ ፍጽሙ» (6:2)። ብተወሳኺ ንጾር ካልኦት ምጽዋር «ነፍሲ ወከፍ ንባዕሉ ጾሩ ክጸውር እዩ» (6:5)። እዚ ንመሰዳዊ ወንበር ክርስቶስ የመልክት፣ ኣብኡ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ብዛዕባ ባዕሉ ጸብጻብ ክህብ እዩ (ሮሜ 14:12፤ 2 ቆሮንቶስ 5:10)። ድሕሪኡ ምዝራእን ምሕፋስን ይምርሓሉ፤ እንዘርኦ ንሓፍስ። ንስጋ ምዝራእ ጥፍኣት የሕፍስ፣ ግናኸ ንመንፈስ ምዝራእ ዘለኣለማዊ ህይወት የሕፍስ (6:8)። ድሕሪኡ ን«ጽቡቕ ምግባር ምቕጻል» ምትብባዕ ኣሎ፣ «ምኽንያቱ ብግዜኡ ክንሓፍስ ኢና» (6:9)። ኣብ መወዳእታ፣ «ንኹሉ ጽቡቕ ክንገብር፣ ብፍላይ ድማ ንኣባላት ስድራ ቤት እምነት» ንምግባር ንተባብዕ (6:10)።

ጳውሎስ መልእኽቱ ከምቲ ዝጀመሮ – ብጸጋ – ይውድእ፦ «ጸጋ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምስ መንፈስኩም ይኹን። ኣሜን።» እዚ ድማ ኩሉ ይገልጽ።