ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ጊድዮን፡ ብኣምላኽ ዝተጸውዐ፡ ዝተባብዐን ዝተሾመን

አልበርት ስቱዋርት
21 መስ 2022
11 ዝተሓተ ንባብ

: ተጸዊዑ፣ ተባራቢሩን ተመዲቡን

ኣብ ፈራዶ፣ እቲ «ደቂ እስራኤል ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ገበሩ» ዝብል ኣበሃህላ ብዝተፈላለየ መወዳእታታት ተጠቒሙ ኣሎ። እቲ ሓረግ ብሓፈሻ ብፍርዲ እግዚኣብሄር ይዛዘም፣ ንህዝቡ ንምቕጻዕ ዝተጠቕመላ ሃገር ድማ የዘኻኽር። ኣብ ምዕራፍ 2 ከም መደምደምታ ኮይኑ ይርአ: «ደቂ እስራኤል ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ገበሩ፣ ንበዓል ድማ ኣገልገሉ። ንእግዚኣብሄር ኣምላኽ ኣቦታቶም፣ ንሱ ኻብ ግብጺ ዘውጽኦም፣ ሓዲጎም፣ ንኻልኦት ኣማልኽቲ፣ ንኣማልኽቲ እቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ፣ ሰዓቡ፣ ንኣቶም ድማ ሰገዱ፣ ንእግዚኣብሄር ድማ ኣቖጥዕዎ። ንእግዚኣብሄር ሓዲጎም፣ ንበዓልን ንኣሽታሮትን ድማ ኣገልገሉ» (ፍ.11-13 KJV)። ኣብ ምህላዎም ንደቂ እስራኤል ክሕደት ወይ ምብጻዕ ኣየዕገቶምን። ንታሪኾም ክንርኢ ከለና፣ ምውዳቖም ንርኢ።

፣ ሳድሳዊ ፈራዲ፣ ኣብ እዋን ራብዓይ ክሕደት እስራኤል ይነብር ነበረ። ዘሰንብድ ነበረ። እስራኤል ኣብ ጣኦት ኣምልኾን ምብጻዕን ነበረት። ኣቦ እውን ንበዓል መሰውኢን ዱርን ነበሮ (6:25-26, 3:7) – ጣኦታትን ምስልታትን ንምዕቃብ ብዙሕ ዝጥቀመሉ ቦታ። ይኹን እምበር፣ እግዚኣብሄር ንጊድዮን ንእስራኤል ምግዛእ፣ ቁጽጽር፣ ሚድያናውያን ንምውጻእ ክጥቀመሉ እዩ፣ ንህዝቡ ድማ 40 ዓመት ዕረፍቲ ክህቦ እዩ።

እግዚኣብሄር ንጊድዮን ጸውዖ: «መልኣኽ እግዚኣብሄር ድማ ተራእዮ፣ ንእኡ ድማ በሎ: ኣታ ሓያል ጅግና፣ እግዚኣብሄር ምሳኻ እዩ» (6:12)። መልኣኽ ንጊድዮን ክመድቦ ከሎ «ኣብኡ ጠመተ፣ በሎ ድማ: በዚ ሓይልኻ እዚ ኺድ፣ ንእስራኤል ድማ ኢድ ሚድያናውያን ከተድሕኖ ኢኻ: ኣነዶ ኣይሰደድኩኻን?» (ፍ.14)። ግን እግዚኣብሄር ክሳብ ዘባራብሮ ኣይከደን። እግዚኣብሄር ምስ ባርያኡ እንታይ ከም ዝገብር ይፈልጥ ነበረ፣ ምሳኡ ድማ ትዕግስተኛ ነበረ። ንመወዳእታ፣ ንዝተዛዘመ ፍርያት ይርኢ፤ እቲ ዕቃብ ድኹምን ዝተሰከፈን እኳ እንተኾነ፣ ብጸጋኡ ናብኡ የብጽሖ።

ብዙሓት ኣገልገልቲ ኣምላኽ ተጸዊዖምን ተመዲቦምን እዮም ግን ፈሪሖም ነበሩ። ንኣብነት፣ ሙሴ ፈሪሑ ምኽንያታት ገበረ (ዘጸኣት 3:10-14, 4:1-13)። ሃዋርያ ንጢሞቴዎስ ኣምላኽ ዝሃቦ ስራሕ ንምግባር ከይፈርሕ ወይ ብምስክርነት ከይሓፍር ከባራብሮ ነበሮ (2 1:7-8)። ብዙሕ ይጎድለና፤ ኣብ ክንዲ ኣብ ዓብዪ ኣምላኽና እንምርኮስ፣ ኣብ ኩነታት ንጥምት። ነፍሲ ወከፍና ተጸዊዕናን ተመዲብናን ኣሎና፣ ንኹሉ ዝኽእል ድማ ክንጥምት የድልየና: «ንሱ ድማ በቲ ዚዓዪ ሓይሊ፣ ካብቲ እንልምኖ ወይ እንሓስቦ ዅሉ ኣዝዩ ብዝበዝሐ ኺገብር ዚኽእል፣ ንእኡ» ()።

ድሕሪ 40 ዓመት ዕረፍቲ (ፈራዶ ) ኣብ ትሕቲ ደቦራን ባራቕን፣ እቶም ደቂ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ገበሩ። ንሱ ድማ ናብ ኢድ ሚድያን ሃቦም፣ ንምድሪ ዝዘመቱን ንእስራኤል ኣዝዮም ዘደኸዩን ሓያላት ህዝቢ። ከም ኣንበጣ ወጹ። ብተወሳኺ፣ ኣማሌቃውያንን ደቂ ምብራቕን ተጸምበርዎም ()። ከም ዓይነታት፣ ሚድያን ብዛዕባ ዓለማውነት ይዛረብ፣ ኣማሌቃውያን ድማ ንስጋ ይውክሉ። ክርስትያን ነዞም ክልተ ጸላእቲን ንዲያብሎስን ብቐጻሊ ክጥንቀቕ ኣለዎ። ብሓፈሻ ካብቲ ዘሰንብድ ሓይሊ ሚድያናውያን ፈሪሑ ነበረ።

ጥርጣረን ምርግጋእን

ብትዕግስትን ምትብባዕን፣ እግዚኣብሄር ንኹሉ ፍርሂ ባርያኡ ተናገሮ። እግዚኣብሄር ንጊድዮን «ሓያል ጅግና» ኢሉ ክጽውዖ ከሎ፣ ኣብ መጽመቒ ይወቕዕ ነበረ (ፍ.11-12)። እዚ ሰብ እዚ ሓያል ጅግና ዘይኮነስ ካልእ ዝመስል ነበረ፣ ግን እግዚኣብሄር ብጊድዮን እንታይ ከም ዝገብር ይፈልጥ ነበረ። ንሕና ንጹሃት፣ ባዶን ድሉዋት ዕቃባት እንተኾንና፣ ንሱ እውን ክጥቀመና እዩ።

ኣብ ዓይነት እዩ። የሱስ በለ: «ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፣ ሓንቲ ፍረ ኣብ ወዲቓ እንተ ዘይሞተት፣ በይና ትተርፍ እያ፤ እንተ ሞተት ግን፣ ብዙሕ ፍረ ተፍሪ» ()። ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር እዋን ንርእሱ እሞ ንስድራቤቱ ድማ መግቢ ንምርግጋጽ ይፍትን ነበረ። ንሕና እውን ከምኡ ክንገብር ይግባእ፣ ብትንሳኤ ዝተንስአ ሰብ ክብሪ፣ ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክንመግብ።

እግዚኣብሄር ንጊድዮን ናይ መጀመርታ ስግኣት ጥርጣረኡ ክገልጽ ፈቐደሉ: « ድማ በሎ: ኣየ ጐይታይ፣ እግዚኣብሄር ምሳና እንተኾይኑ፣ ስለምንታይ እዚ ኹሉ በጺሑ? ኣቦታትና ዝነገርናዮም ተኣምራቱኸ ኣበይ ኣለዉ፣ እግዚኣብሄርዶ ኻብ ግብጺ ኣየውጽኣናን? ግን እግዚኣብሄር ሓዲጉና፣ ናብ ኢድ ሚድያናውያን ድማ ሃበና» (ፈራዶ )። ኣይተገንሓን፣ ፍርዲ ስለምንታይ ከም ዝመጸ ክፈልጥ ይግባእ እኳ እንተነበረ። ብርግጽ ኩነታት እስራኤልን ቤት ኣቦኡን ርእዩ ነበረ። ንሱ እሙን ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ግን እቲ ክሕደት ግሉጽ ነበረ።

እግዚኣብሄር ርሕሩሕ እዩ። ንጊድዮን ከመይ ገይሩ መለሰሉ? ብዛዕባ እቲ ዝኸውን ባህ ዘብል ውጽኢታት ነገሮ፣ እግዚኣብሄር ከም ዝሰደዶን ምሳኡ ከም ዝኸውንን ንጊድዮን ኣረጋገጸሉ። «እግዚኣብሄር ድማ ኣብኡ ጠመተ፣ በሎ ድማ: በዚ ሓይልኻ እዚ ኺድ፣ ንእስራኤል ድማ ኢድ ሚድያናውያን ከተድሕኖ ኢኻ: ኣነዶ ኣይሰደድኩኻን?» (ፍ.14)

እግዚኣብሄር ምሳና እውን ርሕሩሕ እዩ። ጥርጣረን ፍርህን ክህልወና ከሎ፣ የጸናንዓና። «ብክርስቶስ፣ ንሱ ዜበርትዓኒ፣ ኹሉ ክገብር ይኽእል እየ» (ፊልጲ )። ሓይሊ ኣብ ኣምላኽ እዩ። ንሱ ንዝመረጾ ሰብ የበርትዕ፣ ንኹሉ ነገር፣ ንጽንኩር ነገርን ንዘይከኣል ነገርን እውን ንምግባር ዓቕሚ ይህብ። እዚ ክርስትያናት ብቐጻሊ ዝመሃርዎ ትምህርቲ እዩ።

ናይ ትሕትናን ናይ እግዚኣብሄር ምህላውን

ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር እኳ እንተነበረ፣ ናብ ውሽጡ ጠመተ። በለ ድማ: «ኣየ ጐይታይ፣ ንእስራኤል ብኸመይ ከድሕኖ? እንሆ፣ ስድራቤተይ ኣብ ምናሴ እያ፣ ኣነ ድማ ኣብ ቤት ኣቦይ ዝነኣስኩ እየ» (ፈራዶ )። እቲ ዘይግባእ ናብ ውሽጢ ምጥማት፣ ብኣምላኻዊ ንስሓን ውድቀትን ዘይተሰረተ ናይ ውሽጢ ምርመራ፣ ኩሉ ናብ ፍርህን ጭንቀትን የብጽሕ። ንእስራኤል ከድሕን ኣይነበረን፤ ኣምላኽ ንእስራኤል ንምድሓን ክጥቀመሉ ነበረ። እቲ ስርዓት ኣብ ብሉይን ኪዳንን ሓደ እዩ: ኣምላኽ ኣብቲ መሳርሒ ዝዓዪ ሓይሊ እዩ። እቲ ዕቃብ ናብ ርእሱ ወይ ናብ ዝኾነ ናይ ውሽጢ ሓይሊ ክጥምት ኣየድልዮን። እንተ ገበረ፣ ድኻምን ዘይምኽኣልን ጥራይ ክርኢ እዩ።

ዝተጸውዑን ዝተመደቡን ኣገልገልቲ ኣምላኽ ንዕዮታት ንምፍጻም ብሓይሉ ኣብኡ ምምርኳስ ተማሂሮም እዮም። መልኣኽ እግዚኣብሄር ንጊድዮን ከመይ ገይሩ መለሰሉ? ብዝያዳ ምትብባዕ መለሰሉ: «እግዚኣብሄር ድማ በሎ: ብርግጽ ኣነ ምሳኻ ክኸውን እየ፣ ንሚድያናውያን ድማ ከም ሓደ ሰብ ክትወቅዖም ኢኻ» (ፍ.16)። እቲ ናይ «ኣነ» ኣገዳሲ ኣይኮነን፣ ግን እቲ ናይ እግዚኣብሄር «ኣነ» እዩ ንኹሉ ፍልልይ ዝገብር።

ጸሓፊ እብራውያን፣ ብመንፈስ ኣምላኽ፣ ነዚ ፍልልይ እዚ ብግሩም ገይሩ ገለጾ። እቲ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣነባብራና ይዛረብ፤ ምእመናን ስሱዓት ክኾኑ የብሎምን። ኣብ ክንዲኡ፣ ብዘሎና ክንዕገብ ይግባእ። «ኣነባብራኹም ይኹን፤ ብዘሎኩም ድማ ዕገቡ: ንሱ ድማ: ኣነ ከቶ ኣይሓድገካን፣ ኣይከሓድካን ድማ፣ ኢሉ እዩ። ስለዚ ብትብዓት ክንብል ንኽእል: እግዚኣብሄር ረዳኢ እዩ፣ ሰብ እንታይ ከም ዝገብረኒ ኣይፈርህን እየ» (እብራውያን )።

ንኻልኣይ ተባራቢሩ እኳ እንተነበረ፣ ገና ድሉው ኣይነበረን፣ ግን እግዚኣብሄር ንጊድዮን ምህላዉ ተስፋ ሂብዎ ነበረ። እዚ ንስምዒት ትሕትናኡ ንምህዳእ እኹል ነበረ። ብሩኽ ምህላዉ ንኹሉ ፍርህታትና፣ ዘይምርግጋእና፣ ጭንቀታትናን ስግኣታትናን ንምህዳእ እኹል እዩ።

ተወሳኺ ምትብባዕ ብምልክታት

ቀጥታዊ ድምጺ እግዚኣብሄር እኹል ክኸውን ይግባእ ነበረ፤ ተስፋ ዝተዋህበ ምህላዉ እኹል ንላዕሊ ክኸውን ይግባእ ነበረ፣ ግን ሓተተ። ኣብ ፈራዶ 6 ክልተ ተቐበለ:

  • ምልክት እቲ መስዋእቲ።
  • ምልክት እቲ ጸምሪ።

እግዚኣብሄር ኣዝዩ ትዕግስተኛ እዩ፤ ንጊድዮን መግቢ ንምድላው ጸበዮ። እቲ መስዋእቲ ተቐቢሉ ኣብ ከውሒ ተነቢሩ፣ ድሕሪኡ ሓዊ ነቲ መስዋእቲ በልዖ። እቲ መስዋእትን እቲ ከውሒን ብዛዕባ ይዛረቡ። በቲ መሰውኢ ሰርሐ፣ ስሙ ድማ የሆዋ-ሻሎም፣ ማለት «እግዚኣብሄር እዩ» ኢሉ ሰመዮ። ንየሆዋ ርእዩ ነበረ፣ ክነብር ድማ ተፈቒዱሉ ነበረ (ፍ.15-24)። በቲ ስራሕ ንሕና እውን ክንብል ንኽእል: «ንሱ ሰላምና እዩ» ()።

ንመሰውኢ ኣቦኡ ንምፍራስ ሓይሊ ነበሮ፣ ንሱ ድማ ብለይቲ ገበሮ። እቲ ባርያ ኣብ እግዚኣብሄር ብእምነት ይዓቢ ነበረ። ስሙ ፣ ማለት «ቆራጺ»፣ ናብ የሩባኣል፣ ወይ «ተቓዋሚ በዓል» ተለወጠ (ፈራዶ )። መንፈስ እግዚኣብሄር ኣብ ወረደ፣ ድማ መለኸት ነፍሐ ንሰባት ነገዳት ንምእካብ ንሚድያናውያን ንምውጋእ። ይኹን እምበር፣ ካልእ ምልክት ደለየ – ምልክት እቲ ጸምሪ።

ንመልሲ ጸሎቱ ኩነታት ኣንበረ፣ ኣምላኽ ድማ ብቐጥታ መለሰሉ። ኣብ መጀመርታ ካብቲ ዝጠለቐ ጸምሪ ጽዋእ ማይ ክጭምቕ ክኢሉ (ፍ.38)፣ ኣብ ካልኣይ ድማ እቲ ጸምሪ ደረቕ ነበረ ማይ ድማ ኣብ ከባቢኡ ነበረ (ፍ.40)። እቲ ዝጠለቐ ጸምሪን እቲ ደረቕ ጸምሪን ንእስራኤል ኣብ ዝተፈላለዩ ኩነታት የርእዩ። እዚ ተኣምራዊ ምልክት ነበረ። ንጊድዮን ከመይ ዝበለ ምትብባዕ! እውን፣ እግዚኣብሄር ብቓሉ፣ ብጸሎትን ብኣምላኽ ዝተሰርዑ ኩነታትን ዝመጽእ ቀጥታዊ ምድብ ንገሊኦም ፈራህቲ ኣገልገልቱ እኹል ኣይኮነን። ንሕና «ጸምሪ» ክርስትያናት ንኸውን፣ ግን ንሱ ብዘይውዳእ ፍቕሩን ጸጋኡን የብጽሓና።

እቲ ማይ፣ እቲ ስገምን እቲ ውግእን

እቲ ብተመክሮ እቲ ጸምሪ ዝመጸ ግሩም መልሲ ጸሎት ንጊድዮን ንውግእ ኣዳልይዎ ()። እቲ ባርያ ኣዝዩ ድሉው ነበረ፣ ግን ንእኡ ንምድጋፍ ክልተ ካልኦት ጣልቃ ምእታዋት ብኣምላኽ የድልዩ ነበሩ። ቀዳማይ፣ ኣምላኽ ንሰራዊት ናብ 300 ከንኪ ነበሮ ንጊድዮንን ንእስራኤልን ንሱ ንውግእ ከም ዝዕወት ንምርኣይ (ፍ.1-7)። እዚ ግሩም እዩ። 32,000 ወተሃደራት ዝተፈላለዩ ነገዳት እስራኤል ኣኪቡ ነበረ። ፍቕዲ 3 22,000 ናብ ገዛ ከም ዝኸዱ የርኢ። ንሳቶም ፈራህትን ዝተሰከፉን ነበሩ። እግዚኣብሄር ሓያላትን ትብዓተኛታትን፣ ኣብ ሓይሉ ዝምርኮሱን ይደሊ። ኣብ ገምገም ፣ ሙሴ ንህዝቢ በሎ: «ኣይትፍርሁ፣ ደው በሉ፣ ድሕነት እግዚኣብሄር ድማ ርኣዩ … እግዚኣብሄር ንኣኹም ክዋጋእ እዩ፣ ንስኹም ድማ ትህድኡ» (ዘጸኣት )።

ወተሃደራት ኣብቲ እዋን እቲ ውግእ ከመይ ከም ዝዕወት ኣይፈልጡን ነበሩ፣ ግን ኣብቲ ዝፈልጥዎ ኣምላኽ ክእመኑ ነበሮም። እቲ ሰራዊት ብተወሳኺ ብ9,700 ሰባት ተጎደለ፣ ንሳቶም ማይ ንምስታይ ብኣብራኾም ዝሰገዱ ነበሩ። እቲ ኣቀማምጣ እቶም ወተሃደራት ምቾትን ዕረፍትን የርኢ። እቶም 300 ወተሃደራት ማይ ብኢዶም ዝለሓሱ ንእግዚኣብሄር ንምውጋእ ዝጓየዩ ሰባት የርእዩ (ፈራዶ )። ንሕና እውን ንእኡ ንምግባር ንጓየ።

እግዚኣብሄር ናይ ሓደ ሰብ ሕልሚ ብዛዕባ ስገም ከም ናይ መወዳእታ ስራሕ ኣብ ተጠቕመሉ። በይኑ ንምኻድ ስለ ዝፈርሐ፣ ንእኡን ንፉራህ፣ ባርያኡን፣ ናብ ሚድያናውያን ሰደዶም። ኣብ ምስማዖም፣ እቲ ሕልሚ ዝነበሮ ሰብ ንዓርኩ ከመይ ገይሩ ሓደ ስገም ናብ ሰራዊት ሚድያን ወዲቑ ድንኳን ከም ዘፍረሰ ገለጸሉ። እቲ መልሲ ንጊድዮን እኹል ነበረ: «ዓርኩ ድማ መለሰ በለ ድማ: እዚ ካልእ ኣይኮነን፣ ወዲ ዮኣስ፣ ሰብ እስራኤል እዩ: ኣምላኽ ንሚድያንን ንኹሉ ሰራዊትን ናብ ኢዱ ሂብዎ እዩ» (ፍ.14)። ድሉው ነበረ።

ንጊድዮን ነዊሕ ጉዕዞ ነበረ፣ ግን እግዚኣብሄር ኣብ ኩሉ ስጉምቲ ምሳኡ ነበረ። እዚ ባርያ ኣምላኽ ተጸዊዑን ተመዲቡን ነበረ፣ ገና እግዚኣብሄር ምትብባዕ ከም ዘድልዮ ይፈልጥ ነበረ። « ድማ ምግላጽ እቲ ሕልምን ትርጉሙን ምስ ሰምዐ፣ ከምኡ ኾነ፣ ሰገደ፣ ናብ ሰራዊት እስራኤል ድማ ተመልሰ፣ በለ ድማ: ተንስኡ፤ እግዚኣብሄር ንሰራዊት ሚድያን ናብ ኢድኩም ሂብዎ እዩ» (ፍ.15)። እቲ ስገም ብዛዕባ ይዛረብ። ንሓይሊ ኣብኡ ንመግብ።

ነፍሲ ወከፍና ተጸዊዕናን ተመዲብናን ኣሎና። ገና ገሊኡ እግዚኣብሄር ንፍቓዱ ንምግባር ኣዝዩ ከባራብረና ኣለዎ። ናብ ልብና «ተንስእ» ንበል።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia