ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ሕጊ ኣምላኽ፡ ምግላጽ፡ ሰብኣዊ ውድቀት፡ ከምኡ’ውን ክርስቶስ

አልፍሬድ ቦውተር
1 ታሕ 2022
16 ዝተሓተ ንባብ

እቲ ሕጊ – ሓሳባት ኣምላኽን ድኻም ሰብን ንምሕጓስ ኣምላኽ ይገልጽ

ከም እንጅምር መጠን፡ ሓሳባት ኣምላኽ ሓሳባት ሰብ ከም ዝበለጸ ክንዝክር ኣሎና። ከምኡ’ውን እግዚኣብሔር ኣምላኽ ጽቡቕ ስለ ዝኾነ፡ ወትሩ ጽቡቕ ይገብር፡ እዚ ድማ ብቓሉ ገይሩ ይገብሮ ()።

ኣብ መጀመርታ ታሪኽ ደቂ ሰብ፡ ኣምላኽ ንመጀመርታ ሰብኣዊ ሰብኣይን ሰበይትን ንጥዕናኦምን ንሓጎሶምን ሕግታት ሃቦም፡ ከምቲ ድሕሪኡ ንበረኸትናን ንሓጎስናን ዝገበሮ። ኣምላኽ ንኣዳምን ሄዋንን ኣብ ጽቡቕ ከባቢ – ኣብ ኤድን – ኣንበሮም፡ ንሳቶም ድማ ንጹር መምርሒታት ሃቦም ()። ይኹን እምበር፡ ኣብ ውሑድ ሄዋን ብተመን ተታለለት፡ ድማ ዝገብሮ እናፈለጥ፡ ንትእዛዝ ኣምላኽ ተላለፈ (፤ ሆሴእ )። ሓጢኣቶም ንሳቶምን ንብዘሎ ደቂ ሰብን ኣዝዩ ከቢድ ሳዕቤናት ነበሮ ()።

ድሕሪ ኣብ ዘመን ኖህ፡ ኣምላኽ ንብዘሎ ደቂ ሰብ ንምባራኽ ተወሰኽቲ መምርሒታት ሃበ ()፡ ግናኸ እቶም ህዝቢ ኣየኽበርዎን።1 ኣብ ክንድኡ፡ ንሱር ባቤል ንምህናጽ እናሰርሑ ኻብኡ ፈንጠሩ። ንሳቶም « ኣምላኽ ብሓሶት ለወጡ፡ ንፍጡር ድማ ፈጣሪ ንላዕሊ ኣምለኹን ኣገልገሉን» ( NKJV)። እዚ ድማ ኣሰቃቒ ውጽኢት ነበሮ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብ መንገዶም ከይዶም ፍረ ዘይምእዛዞም ከም ዝሓፍሱ ገበሮም (ቁ.26-32)። ቅዱስ ካብቲ እቲ ጀሚሩ ደቂ ሰብ ንበይኖም ከም ዝነበሩ፡ ግናኸ ንኣምላኽ ተሓተቲ ከም ዝነበሩ ብንጹር የርኢ (፤ , )። ሓደ እኳ ዘይኣምን ንፈጣሪኡ ከሐጉስ ኣይክእልን እዩ፡ ከመይሲ «ብዘይ ንኣምላኽ ምሕጓስ ኣይከኣልን እዩ፡ ከመይሲ ናብ ኣምላኽ ዝመጽእ፡ ንሱ ከም ዘሎን ንዝደልይዎ ድማ ዓስቢ ከም ዝህብን ክኣምን ይግባእ» (እብራውያን )።

ጸዋዕታ ኣምላኽ

ብዘሎ ደቂ ሰብ ንሰይጣን ብኣምልኾ ጣኦታት ከገልግል ከሎ፡ ኣምላኽ ብሉዓላዊ ጸጋኡ ንኣብራም ካብቲ ባርነት ጸውዖ (፤ )። ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት፡ ዘርኢ ኣብርሃም ንርእሶም ኣብ ካልእ ዓይነት ባርነት ረኸቡ፡ እዚ ድማ ንኣስታት 400 ዓመታት ጸንሐ። ኣምላኽ ምስ ፍሉይ ምስ ገበረን ንህዝቢ ከም ዝፈትሖም ድማ ምስ ተስፋ ዝሃበን፡ ንሳቶም ከኣ ከገልግልዎ ምእንቲ፡ ነዚ ምርኮ እዚ ኣቐዲሙ ተነበየ (፤ ዘጸኣት 12–15)። በዚ ዕላማ እዚ ድማ ኣብ ትሕቲ ሕጉ ኣንበሮም (ዘጸኣት 19፤ 6)። ድሕሪኡ፡ ሙሴ እስራኤል ምስ ካልኦት ክነጻጸር ከሎ ክንደይ ፍሉይ ከም ዝነበሩ ገለጸ፡ እንተድኣ ተኣዚዞምዎ ጥራይ ( 28)።

ሕጊ ኣምላኽ

እዚ ድማ ናብ ክልተ ኣርእስትና የብጽሓና፦

ኣምላኽ ንሓሳባቱ ዝገልጽ ሕጊ ሃበ፡ ግናኸ

  • ሰብ ንሕጊ ክሕሉ ኣይከኣለን።
  • እቲ ትእዛዝ፡ ከምቲ ዝጸሓፎ፡ «ቅዱስን ቅኑዕን ጽቡቕን» እዩ ()። እስራኤል ብኣምላኽ ኣብ ክልተ ጽላታት እምኒ ዝተጻሕፉ ከይተቐበሉ እኳ፡ ሙሴ ንህዝቢ ብዛዕባ እቲ ኪዳንን ዘድልዮ ምዃኑን ነገሮም። እቶም ህዝቢ ብርእሰ ምትእምማን፡ «እግዚኣብሔር ዝበሎ ኩሉ ክንገብር ኢና» በሉ (ዘጸኣት )። ንኣዋጆም ክልተ ሳዕ ደገምዎ (,7)። ይኹን እምበር፡ ሙሴ ካብቲ ከረን ምስቶም ጽላታት ምስ ወረደ፡ እስራኤል ናብ ኣምልኾ ጣኦታት ወዲቖም ነበሩ ()፡ ንትእዛዛት ድማ ተላሊፎም ነበሩ (ቁ.19-23)። ሙሴ ንጽላታት ሰበሮም፡ ምእንቲ ቍጥዓ ኣምላኽ ንህዝቢ ብኡብኡ ከይሃርሞም (ቁ.19)።

    ኣምላኽ ድሕሪኡ ንሙሴ ክልተ ሓደስቲ ጽላታት ከዳልው ኣዘዞ፡ ኣብኡ ድማ እግዚኣብሔር ንዓሰርተ ክጽሕፍ ነበሮ። ኣምላኽ ንትእዛዛት ምስ ጸሓፈ፡ ሙሴ ንጽላታት ኣብ ሓደ ሳጹን ኣንበሮም፡ እዚ ድማ «ታቦት» ተባህለ (ዘጸኣት 34, ,22)። ድሕሪኡ፡ ሙሴ ትርጉም እቲ ሕጊ ብብዙሕ ዝርዝራት ገለጸ፡ ከምቲ ብፍላይ ኣብ ዝተገለጸ። እዚ ኩሉ ንምምሃርና ተጻሕፈ (1 ቈረንቶስ ፤ )።

    ኣምላኽ ሰብ ዝደለዮ ቅኑዕን ፍትሓውን ነበረ፡ ግናኸ ሓደ እኳ ንጥ요ቕታቱ ክምልእ ኣይከኣለን። ስለዚ እዩ፡ ድሕሪ 4,000 ዓመታት ሰብኣዊ ውድቀት፡ ኣምላኽ ንፍቑር ወዱ ዝሰደደ። ንሱ ንምድሓንናን ንጽድቅናን ጽድቂ ክገብርን ንኽብሩ ክንመላለስን ክንገብርን ምእንቲ ክሕግዘናን መጸ። «ሕጊ ብስጋ ድኹም ስለ ዝነበረ ክገብሮ ዘይከኣለ፡ ኣምላኽ ንወዱ ብምስሊ ሓጢኣተኛ ፡ ብሰሪ ሓጢኣት ብምስዳድ ገበሮ፡ ንሓጢኣት ኣብ ኮነኖ፡ ምእንቲ እቲ ጽድቂ ሕጊ ኣብቶም ብስጋ ዘይኮነስ ብመንፈስ ዝመላለሱ ክፍጸም» ()። ኩሉ ምስጋና ንኣምላኽን ንወዱን ይኹን!

ፍጹም ሕጊን መስዋእቱን

እቲ ወትሩ ንሕጊ ዝተግበረን ፈጺሙ ዘይወደቐን እንኮ፡ ፍጹም መስዋእቲ ሓጢኣት ኮነ፡ ንሱ ድማ ንኹላትና ዝግብኣና ጽድቂ ፍርዲ፡ ብሕጊ ይኹን ብዘይ ሕጊ፡ ኣብ ርእሱ ወሰደ። ንሱ ንምጽዳቕና – ብዘይ ዝኾነ ክሲ ጻድቃን ምዃንና ንምእዋጅ – መፍትሒ ኣምላኽ ኣምጸኣልና፡ እዚ ድማ ብእምነት ንርእስና ንወስዶ (, ፤ )።

የሱስ፡ ወዲ ኣምላኽ፡ ተካኢና ኮነ። ጽድቂ ጥያቕታት ኣምላኽ ኣብኡ ተፈጸመ፡ ፈለማ ኣብ ፍጹም ህይወቱ ናይ ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ስርሑ ኣብ ተፈጸመ። ኣምላኽ ኣብ መጀመርታ ህዝባዊ የሱስ ()፡ ከምኡ’ውን ናብ መወዳእታኡ (፤ ) ዕግበቱ ገለጸ። ኣብ የሱስ ኣምላኽ ዝሃቦ ስራሕ ፈጸመ (, )፡ ድሕሪ ሞቱን ምቕባሩን ድማ ኣምላኽ ብትንሳኤ ወዱ ብምሉእ ከም ዝዓገበ ኣርኣየ። ብሰሪ ፍጹም፡ ሓንሳእ ንሓዋሩ ዝኾነ መስዋእቲ የሱስ፡ ንዓና ጻድቃን ክንከውን ክእውጀና ክኢሉን ድሉውን ነበረ ()። «ንሱ ንዘይፈልጥ ሓጢኣት፡ ምእንታና ሓጢኣት ገበሮ፡ ምእንቲ ኣብኡ ጽድቂ ኣምላኽ ክንከውን» (2 ቈረንቶስ )። ኣብተን ሰለስተ ሰዓታት ኣብ ፡ የሱስ፡ ከም ሰብ፡ ብኣምላኽ ተሓዲጉ ነበረ፡ ንሱ ድማ ፍጹም መስዋእቲ ሓጢኣት ኮነ፡ ንዓና ናብ ኣምላኽ ከምጽኣና፡ ከምቲ ኣብ እብራውያን 9–10 ዝተገለጸ።

ፈጺሙ ክገብሮ ዘይከኣለ፡ የሱስ ናብዛ ዓለም ብምምጽኡ፡ ብፍጹም ህይወቱን ብሓንሳእ ንሓዋሩ ዝኾነ መስዋእቱን ንፍቓድ ኣምላኽ ፈጸመ ()። ህይወቱ ፍጹም መግለጺ ፍቓድ ኣምላኽ ነበረ፡ ከመይሲ ሕጊ ኣምላኽ ኣብ ውሽጣዊ ህላዌኡ ይነብር ነበረ (መዝሙር )። እዚ ድማ ንኣምላኽ ንምኽባር ንርእሱ ከም ዝበለጸ መስዋእቲ ክህብ ገበሮ። ብኹሉ እዚ – ምምጽኡ፡ ህይወቱ፡ መስዋእቱን ትንሳኤኡን – ኣምላኽ ስርዓት ኣተኣታተወ፡ ብእኡ ድማ ንሕና ንኣምላኽ ተቐዲስና ኢና፡ ማለት ንኣምላኽ ተፈልየና ኢና (እብራውያን )።

መንፈስ ቅዱስን ምስ ሕጊ ዘለዎ ምትእስሳርን

ብዘን ዝረኣናየን ፡ ኣምላኽ ጀመረ፡ ምስኡ ድማ መንፈስ ቅዱስ ብምሉእ ተለለየ። ኣብ የሩሳሌም ተመስረተ ( 2)፡ ኣብኣ ድማ የሱስ ተነጺጉ ነበረ፡ ድማ እናሰርሐ ንዓወትኡ ኣርኣየ። ብብዙሕ መገድታትን ኣብ ብዙሕ ቦታታትን እዚ ዓወት እዚ ግሉጽ ኮነ፡ ብዙሓት ካብቶም ቀደም ዝነበሩ ተቓወምቲ ደቀ መዛሙርቱ ኮኑ፡ እንተላይ ሳውል ዘጠርሴስ፡ እቲ ሓያል ሰጓጊ ( 3–9)። ብዘይ ምግናን ተቓውሞን ስደትታትን፡ ኣምላኽ ብዙሓት ሳምራውያንን ኣህዛብን ኣምጸአ፡ ክልቲኦም ድማ ብሃይማኖተኛታት ኣይሁድ ይንጸጉ ነበሩ ( 8–12)።

መንፈስ ቅዱስ ንጳውሎስን በርናባስን ሰደዶም፡ ንሳቶም ድማ ደገፍ ናይቲ ጉባኤ ኣብ ነበሮም። ኣብ ፈለማ ናይ ስብከቶም ጉዕዞ፡ ብፍጹም መስዋእቲ ኩሎም ኣብኡ ዝኣምኑ ጻድቃን ከም ዝኾኑ፡ ሓጢኣቶም ድማ ከም ዝተሓድገሎም ገለጸ ()። እዚ ብምሕላው ፈጺሙ ኣይከኣልን ነበረ፡ ከመይሲ ሓደ እኳ ክገብሮ ኣይከኣለን፡ ከምቲ ድሕሪኡ ብጴጥሮስ ዝተረጋገጸ ()። እቲ እንኮ፡ በይናዊ ፍሉይነት ብርግጽ የሱስ እዩ። ንሓጎስ ኣምላኽ፡ ንሱ ኣብዚ እናነበረ ንሕጊ ብፍጹም ሓለዎ፡ ድሕሪኡ ድማ ከም ፍጹም መስዋእቲ ሓጢኣት ሞተ፡ ኣብኡ ድማ ሕጊ ተፈጸመ ( ኣስተብህል)። ንሱ ኣብ ቅድሚ ቅዱስን ጻድቕን ኣምላኽ ቦታ ሓጢኣተኛ ወሰደ፡ ንኣምላኽ ብምሉእ ኣዕገበ፡ ከምኡ’ውን «ተፈጺሙ» – ማለት ብምሉእ ተኸፊሉ – በለ ()።

የሱስ ከምኡ’ውን ዋህቢ ሕጊ ምዃኑ ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ፡ ከመይሲ ንሱ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እዩ። ስለዚ ንሱ ንሓቀኛ ትርጉም እቲ ሕጊ ክህብ ክኢሉ፡ ብመሰረት ትርጉም ሰብ ዘይኮነስ፡ ብመሰረት ሓሳባት ኣምላኽ። ንሱ ነቶም ምስ ኣምላኽ ዝሰማምዑን ኣብኣቶም ድማ መሰላት ኣምላኽ ዝግለጽን ዝኽበርን ከም «ብፁዓን» ኣወጀ ()። ከምዚኦም ዝበሉ « »ን « ዓለም»ን እዮም፡ ኣብዚ ድማ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣለዉ (ቁ.13-16)።

እቶም ኣይሁዳውያን መራሕቲ ግና ንሕጊ ዳግማይ ክትርጉምዎ ፈተኑ። ንሳቶም ኣምላኽ ንሙሴ ብኣፍ ዝተዋህበ ሕጊ – ብሓቂ ብሰብ ዝተሰርሑ ልምድታት ናብ ብምዝካር ዝተመሓላለፉ – ከም ዝሃበ ገለጹ። ከምኡ’ውን እዞም መራሕቲ ንዝተጻሕፈ ሕጊ ብመሰረት ትርጉሞም ገለጽዎ። ኣይሁዳውያን ሰበ ስልጣን እዚ ብኣፍ ዝተዋህበ ሕጊ ንዝተጻሕፈ ሕጊ ከም ዝሰዓሮ ሓዙ፡ ከምቲ ዝሃቦም ኣብነታት ብቑዕ ብዝኾነ መገዲ ዘረጋገጾ (, ፤ ተመልከት)። ሓቀኛ ዕላማ ምምጽኡ ንሕጊ ምፍጻም ነበረ፡ ብመሰረት ብሰብ ዝተሰርሑ ልምድታት ዘይኮነስ ()፡ ግናኸ ብሓቀኛ ትርጉሙ፡ ብኣንጻር እቲ ብኣይሁዳውያን መራሕቲ ዝተገብረ ጌጋ ትርጉም (ቁ.21-47)።

ንደቀ መዛሙርቲ እቶም ብእምነት ዝስዕብዎ፡ የሱስ ኣዝዩ ልዑል ደረጃ ኣንቢሩሎም ኣሎ፦ «ስለዚ ንስኻትኩም ፍጹማት ኩኑ፡ ከምቲ ኣቦኹም ፍጹም ዝኾነ» ( ESV)። ብገዛእ ሓይልና መንገዲ ሓቀኛ ክንመላለስ ኣይንኽእልን ኢና፡ እዚ እኳ እንተኾነ እቲ ኣምላኽ ዝሃበና ዝደልዮ እዩ። ብኸቢድ ቃልስን፡ ከምኡ’ውን ሓድሓደ ብነዊሕ መስርሕን፡ ንሱ ልዑል ደረጃኡ ክንበጽሕ ከም ዘይንኽእል ንረክብ። እዚ ኣብ መንጎ ባህርያት – እቲ ኣረጊት፡ ወይ ፡ ከምኡ’ውን እቲ – ዝካየድ ውግእ፡ እቲ ንኣምላኽ ከሐጉስ ከም ዝደሊ፡ ግናኸ ንፍቓድ ኣምላኽ ንምፍጻም ሓይሊ ከም ዘይብሉ የረጋገጽ። ሽዑ እዩ፡ ከምቲ ዝመሃሮ፡ ናብ እንምለስ ()፡ መንፈስ ቅዱስ ድማ ሓጋዚና ይኸውን፡ ንልብና ናብ የሱስ ጐይታና እናመርሐ ( 8)።

መፍትሒ ኣምላኽ

«ስለዚ ኣብ የሱስ ንዘለዉ ኲነኔ የልቦን። ከመይሲ ሕጊ መንፈስ ኣብ የሱስ ሕጊ ሓጢኣትን ሞትን ሓራ ኣውጺኡካ እዩ» (ቁ.1-2)። እዚ ቦታ እዚ ኣምላኽ ብሰሪ እቲ ኣብ ዝፈጸሞ ስራሕ ዝሃበና እዩ። «ሕጊ ብስጋ ድኹም ስለ ዝነበረ ክገብሮ ዘይከኣለ፡ ኣምላኽ ንወዱ ብምስሊ ሓጢኣት፡ ምእንቲ ሓጢኣት ብምስዳድ፡ ንሓጢኣት ኣብ ኮነኖ፡ ምእንቲ እቲ ጽድቂ ሕጊ ኣብቶም ብስጋ ዘይኮነስ ብመንፈስ ዝመላለሱ ክፍጸም» (ቁ.3-4 JND)። ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን!

ብተወሳኺ ኣብ መንጎ እቲ ኣረጊትን ባህርያትን ዘሎ ውግእ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ እቲ ሃይማኖታዊ ኣብ ውሽጥናን እቲ ኣብ ውሽጥና ዝነብር መንፈስ ቅዱስን ውግእ ኣሎ ()። ንተመክሮታቱ ገለጸ ( 7፤ 5)፡ ንዓና ነዘን ንምርዳእን ብጐይታ ኣብ ሰማይን ብመንፈሱን ንስጋ ቦታ ከይሃበ ከመይ ከም ዝተመርሐ ንምምሃርን ( 1–2)። ርግማን ኮነ ()፡ ንሱ ኣብ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽ ቦታና ምስ ወሰደ ()፡ እዚ ድማ ፍጹም ኣድላይነት የርኢ (፤ )።

9 ሓሳባት ኣምላኽ ብሰብኣዊ ፍቓድ ወይ ንጥፈት ክፍጸም ከም ዘይከኣል ይገልጽ፡ ግናኸ ብሉዓላዊ ጣልቃ ምትእትታው ኣምላኽ ጥራይ፡ እዚ ድማ ሰብኣዊ ሓላፍነት ኣየወግድን እዩ። 10 እቲ ሕጊ ዝደለዮ ብእምነት ብመሰረት እቲ ዝፈጸሞ ስራሕ ከም ዝበጽሕ የርኢ። እዚ ምላሽ እዚ ስራሕ ኣምላኽ የጠቓልል። ኣብ 11 ነቲ ናይ መወዳእታ ውጽኢታት ንረክብ፡ ፈለማ ኣብ ዝተረፉ ኣመንቲ ኣብ ኩሉ ፡ ድማ እዚ ነበረ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ብዘሎ ህዝቢ እስራኤል ይረአ። እዚ ድማ፡ ብግዲኡ፡ ንበረኸት ኣምላኽ ንኣህዛብ ኣብቲ ዝመጽእ ዓለም ክመርሕ እዩ። እዚ ኩሉ ንኣምላኽ ክብሪ ከምጽእ እዩ፡ ንሱ ድማ ብምሕረት ይገብር፡ ከመይሲ መንገዱ ንዕላማኡን ሓሳባቱን ንምፍጻም ክመርሕ እዩ (ቁ.33-36)።

ትምህርትታት ምትግባር

እዘን ጉዳያት እዘን ሎሚ’ውን የጋጥማና እየን፡ ከመይሲ ኩሉ ኣመንቲ ተመሳሳሊ ትምህርትታት ክመሃር ኣለዎ፡ እኳ እንተኾነ ብኻልእ መገዲ ወይ ብፍሉይ ኩነታት። ወትሩ ንጥቕሚ ኣምላኽ ንምዕባይ ይፍትንን ነበረ፡ ንሱ ድማ ንጻዕርታት ሰይጣን ንምግጣም፡ ንስጋ ኣብ ኣመንቲ ተጠቒሙ ንዝኾነ ዕቤት ኣብቶም ንሓሳባት ኣምላኽ ንምዕባይ ዘለዎም ንምዕንቃፍ፡ ኣዝዩ ይፈልጥ ነበረ። «ከምቲ ተመን ንሄዋን ብተንኮሉ ዘታለላ፡ ሓሳባትኩም ሓቀኛን ንጹህን ምውፋይ ንክርስቶስ ከይርሕቕ እፈርህ እየ» (2 ቈረንቶስ ESV)። ሰይጣን ኣዝዩ ተንኮለኛ ጸላኢ እዩ፡ ኣብ ውሽጥና መራኸቢ ነጥብን ሓጋዝን ዝረክብ እዩ፤ ሽዑ ንሕና ንስጋ ኣብ ውሽጥና እንተ ዘይፈረድናን ንርእስና ንሓጢኣት ምዉታት እንተ ዘይገበርናን፡ ንርእስና ዝኸፍአ ጸላኢና ንኸውን ()።

ኣምላኽ ንዓና ከም ደቁ ክህልወና ይደሊ፡ ምእንቲ ኣምለኽቱ ክንከውን ()። እቲ ጸላኢ ነዚ ንምዕንቃፍ ይደሊ፡ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ክንጸንሕ። ንምድሓንና ክዓግት ከም ዘይከኣለ፡ ንሱ ንመንፈሳዊ ዕቤታና ንምዕንቃፍ ወይ ንምዕጋት ክፍትን እዩ፡ ንኣብነት ብምሕላው ስርዓታትን ሕግታትን ንኣምላኽ ከሐጉስ ከም እንኽእል ብምእማን ()። ስለዚ እዩ ንኣመንቲ ኣብ ንኩነታቶም ዳግማይ ከም ዝሓስቡ ዝልምን ዝነበረ፡ መንፈሳዊ ባርነት ወይ ሓቀኛ ሓርነት ይደልዩ እንተ ነይሮም ()። ሎሚስ ንሕናኸ እንታይ ኢና?

ብተወሳኺ፡ ኣብ መንጎ ስልታዊ ጌጋ ትምህርቲ፡ እዚ ድማ ንኣመንቲ ናብ ባርነት ንምምጻእን ንምሓዝን ዝደሊ (ፊልጲ )፡ በዚ ድማ ንጸጋ ኣምላኽ ዝብድል፡ ከምኡ’ውን ጸጋ፡ እዚ ድማ ንኣቶም ብእምነት ድኹማት ዝኾኑ ክርአ ()፡ ክንፈላሊ ወይ ፍልልዩ ክንፈልጥ ኣሎና። ጌጋ ትምህርቲ ንምእታው እናደለየ፡ ሰይጣን ንሕጊ ተጠቒሙ ንምስክርነት ኣምላኽ ንምጥፋእ ይፍትን (1 , )። ንሱ ንሕጊ ክጠቅስ ይኽእል እዩ፡ ከምቲ ንክርስቶስ የሱስ ክፍትን ከሎ ንቅዱሳት ጽሑፋት ብኸፊል ዝጠቀሰ፡ ግናኸ ዕላማታት ሰይጣን ወትሩ ጌጋ እዩ፡ ከምቲ ምስቶም ዝጥቀመሎም መሳርሒታት ዝኸውን።

ብፍቕሪ ፡ ጽቡቕ ሕልናን ሓቀኛ እምነትን እንተ ተመሪሕና ()፡ ሽዑ መንፈስ ቅዱስ ንሕጊ ብግቡእ መገዲ ንኽንጥቀመሉ ክሕግዘና ክኽእል እዩ (ቁ.8)፡ ከም ጠቓሚ መሳርሒታት ኣምላኽ ክመርሓናን ነዘን መምርሒታት እዘን ምስ ወንጌል ከራኽበናን እዩ (ቁ.11)። ሕጊ ነበረ፡ ግናኸ ኣብ ዘይድሓነ ኩነቱ ጸራፍን ሰጓጊ ቅዱሳትን ነበረ (ቁ.13)፡ ክሳዕ እቲ ኣምላኽ ብግሩም ጸጋኡ ዝገበሮ ግሩም ጣልቃ ምትእትታው (ቁ.14)። ድሕሪኡ፡ ሳውል፡ እዚ ድማ ብስም ’ውን ይፍለጥ ነበረ፡2 እምነትን ጽቡቕ ሕልናን ክሕሉ ኣድለዮ (ቁ.19) – ከምኡ’ውን ንሕና። ቀጻሊ ርእሰ ፍርዲ ክንገብርን ንጐይታ ክንእምንን ኣሎና። ንምስክርነት ምንባብ ወትሩ ጠቓሚ እዩ (፤ ፊልጲ )።

ተቓውሞ ንጸጋ ኣምላኽ

ተቓውሞ ዘይተጸበናዮ ምንጭታት ክመጽእ ይኽእል እዩ፡ እንተላይ ካብቶም ንሕጊ ከም ዝሕልዉ ዝገልጹ፡ ግናኸ ንምስክርነት ኣምላኽ ዘጥፍኡ (ቁ.2 ተመልከት)። እቶም መምህራን – ከምቲ ሎሚ ብዙሓት ዝገብሩ – ክርስትያናት ኣብ ስርዓታት ብሰብ ዝተሰርሑ ስርዓታት ክምርኮም ደለዩ፡ ኣብ ክንዲ ብምሉእ ንጐይታ ብኽብሪ ። እቲ ጸላኢ ንትኩረትና ንምውሳድ፡ ንምትእምማንና ድማ ኣብ ርእስና፡ ሕግታት፡ ደንብታት፡ ስርዓታትን ውድባትን ንምግባር ይደሊ።

ነዚ ብድሆ እዚ ንምምላስ ኣዝዩ ግሩም ነገር ጸሓፈ፡ እዚ ድማ ቀደም ዝጸሓፎ ዝጻረር ዝመስል እዩ፦ «ንሕና ኢና» (ቁ.3)። እዚ ማለት ተወጊዱ እዩ፡ ከምቲ ኣብ ብቃል ገለ ዝውገድ። ኣብቲ ንጐይታ የሱስ፡ እቲ ምእንታና ዝሞተን ዝተንስአን፡ እንተኣመና፡ ኣብ ፍጹም ስርሑ ኣብ ንእምን ኢና፡ ኣብኡ ድማ ኣብ ክንድና ተፈሪዱ ነበረ ()። ነቲ ኣምላኽ ምስ ርእሱ፡ ምስ የሱስ ኣብ ሰማይን ምስ ኣመንትን ዘንበረና ዝምድና ንምጥቃም ንሱ ክንእምን ኣሎና። ኣብዚ ፈጺሙ ቦታ የብሉን።

ስለ ዘሎና፡ ወትሩ ብመሰረት ክንገብርን ብመሰረት እቲ ኣምላኽ ዘንበረና ቦታን ዝምድናን ከይንገብርን ሓደጋ ኣሎ። ገለ ነገር ንዕላማ ኣምላኽ ከዕንቅፍ ንፈቕድ ንኸውን። ይኹን እምበር፡ ንሓሳባት ኣምላኽ ብምቕባልና ብመሰረትኡ ክንሰርሕን ብሓቀኛ ኣምልኾ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ክንምልስን ክንኽእል ኢና (ፊልጲ )። እቲ ሓደ ዓይነት ፍቕዲ ይዛዝም፡ «ኣብ ድማ ምትእምማን የብልኩምን» እዚ ድማ ኣብ ውሽጥና ከም ዘሎ ዘዘኻኽር እዩ፡ ግናኸ ዝኾነ ቁጽጽር ወይ ጽልዋ ክህልዎ የብሉን።

ሰብኣዊ ኣረኣእያ፡ ኣብ ብዙሕ ምትእምማን ክህልዎ ምኸኣለ (ቁ.4-6)፡ ግናኸ ኩሉ ነገር ብምትእስሳር ምስ « የሱስ ጐይታይ» (ቁ.8) ክርኢ ተማሂሩ ነበረ፡ ከምኡ’ውን ቀጺሉ ገበረ። ንሱ ንርእሱ ጽድቂ ንምህናጽ ኣብ ክንዲ ምድላይ፡ ንኡኡ ክፈልጦ ደለየ (ቁ.10)፡ ከመይሲ እዚ ምስዚ ቦታ ናይ ኣብ ምግዛር ምትእትታው ምገበረ (ቈሎሴ ተመልከት)። እዚ እዚ ቀጻሊ ብድሆን ልምምድን የጠቓልል (ፊልጲ )፡ ከምቲ ንሕና ንጐይትና የሱስ ኣብ እናረኣና ንውድድር እንቕጽል ዘሎና። እዚ ኣብኡ ዘሎ ትኩረት ንሕጊ ኣምላኽ ብግቡእ ንምርዳእ ኣገዳሲ እዩ፡ ንጽቡቕና ዝተዋህበ፡ ብገዛእ ሓይልና ንኣምላኽ ከሐጉስ ዝኾነ ነገር ክንገብር ከም ዘይንኽእል እናተረድእና። ይኹን እምበር፡ ብኽብርን እቲ ኣብ ውሽጥና ዝነብር መንፈስ ቅዱስን ነዚ ዕላማ እዚ ንምብጻሕ ክሕግዙና ይደልዩ፡ ከምቲ ንሕና ንርእስና ንምልምማድ ጽቡቕ ኣእምሮ፡ ቅኑዕ ኣተሓሳስባን ጽቡቕ መንፈሳዊ ኣተሓሳስባን ክህልወና (ቁ.15)። ሞራላዊ ለውጢ ክኸውን ኣለዎ፡ ከምቲ ንናይ መወዳእታ ለውጢ እንጽበ (፤ ፊልጲ )። ንሓርነት ውሉድነት ክንጥቀም ( 8፤ 4–5)፡ ከምኡ’ውን ኣብዛ ዘለናሉ ንጐይታ ከነኽብር ንኽእል ኢና።

ትምህርትታት ያእቆብ ብዛዕባ ሕጊ ሓርነት፡ ፍጹም ሕጊ፡ ከምኡ’ውን ንጉሳዊ ሕጊ (, ) ምስዚ እዚ ብምሉእ ይሰማማዕ፡ ከምኡ’ውን ትምህርቲ ብዛዕባ ሕጊ ()። ነዚ ንተወሳኺ መጽናዕትኹም ይገድፎ።

መደምደምታ

ጉዳይ ቀሊል እዩ፡ ኣብተን ድማ ኣዝዩ ሕቡር እዩ፡ ከመይሲ ሰብኣዊ ዝንባለ ንነገራት ንምሕባር እዩ። ስለዚ እዩ ንሕና ቀሊላት ክንከውን ዘድልየና፡ ምስ ኣምላኽ ክንሰማማዕ፡ ኣዒንትና ኣብ የሱስ ክንሰቕል፡ ከምኡ’ውን ኣገዳስነት እቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝተምሃረ ምምሕዳራት ክንፈልጥ። ነቲ ንእስራኤል ዝኾነ ምስቲ ንቤተ ክርስቲያን ዝኾነ ኣይንቀላቕል፡ ወይ ንምምሕዳር ሕግን ሙሴን ምስ ጸጋ ኣይንቀላቕል3። ንቅዱሳት ጽሑፋት ብጽቡቕ ትርጉማት ብጥንቃቐ ምንባብ ኣገዳሲ እዩ፡ ሰብኣዊ ኣተሓሳስባ ወይ ምኽንያት ከይተቖጻጸረ፡ ግናኸ ንቓል ኣምላኽ፡ እቲ ኣብ ውሽጥና ዝሰርሕ፡ ተገዛኢ ምዃን (1 )። ኩሉ ንላዕሊ፡ ንጐይታ ክንጣበቕን ትእዛዛቱ ክንገብርን ኣሎና፡ ሽዑ ንሱ ምድሓር ቃሉ ወይ ንሓሳባትና ካብኡ ንላዕሊ ክሕልወና እዩ።

መወከሲታት

  1. ኣብቲ ዝመጽእ ዓለም፡ ኩሉ ክየኽብሮ እዩ (ፊልጲ )። ነዘን መወከሲታት ቅዱሳት ጽሑፋት ምስዚ መጽናዕቲ ምሳኻ ምንባብ ኣዝዩ ይምከር።
  2. ኣብ 13 ስሙ ብፍሉይ ኣገባብ ፡ ከም መሳርሒ መንፈስ ቅዱስ፡ ከመይ ከም ዝተጠቕመሉ ንርኢ፤ እዚ ማለት ስሙ ብምሉእ ተለዊጡ ማለት ኣይኮነን። ነዚ ምስ ያእቆብ/እስራኤል ኣነጻጽሮ። መንፈስ ቅዱስ ንኽልቲኡ ስማት ንምጥቃም ምኽንያት ኣለዎ። ምስ ሳውል/ ተመሳሳሊ እዩ። ኣገልግሎቱ ክድህስስ ከሎ እዩ፤ መበቆሉ ወይ ድሕረ ባይታኡ ክድህስስ ከሎ ሳውል እዩ።
  3. ኣብዚ ኣገባብ እዚ፡ ወንጌል ምትሕልላፍ ሓደ ናብ ካልእ፡ ሕጊ ናብ ጸጋ፡ ከመይ ከም ዝገልጽ ንርእስና ምዝካር ጽቡቕ እዩ። ንቤተ ክርስቲያን ዘመን () ከምኡ’ውን ብዙሓት ቅድመ ምርኣይ ናይቲ ዝመጽእ ግዝኣት ኣተኣታተወ።

    ብኣልፍሬድ ቡተር″ }

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia