ኣምላኽ ንሙሴን ንኹሎም ቈልዑን ብኸመይ ይከናኸኖም

ሙሴ – ኣምላኽ ይከናኸኖ

ንጉስ ሰሎሞን ኣብ መዝሙር 127 ከምዚ በለ፥ «እንሆ፡ ውሉድ ውርሻ ኻብ እግዚኣብሄር እዮም፡ ፍረ ኸርሲውን ዓስቢ እዩ። ከምቶም ኣብ ኢድ ጅግና ዘለዉ ፍላጻታት፡ ከምኡ እዮም ውሉድ ንእስነት። እቲ ቐስቱ ብኣታቶም ዝመልኤ ሰብ፡ ብጹእ እዩ። ኣብ ኣፍ ደገ ምስ ጸላእቶም ኪዛረቡ ኸለዉ፡ ኣይኪሓፍሩን እዮም» (ቁ.3-5 NKJV)። እቲ ሓሳብ ናይዚ መዝሙር እዚ፡ ዕቤት እግዚኣብሄርን፡ ኣብኡ ዘይተወከለ ሰብ ከንቱ ምዃኑን እዩ። ኣምላኽ ብኹሉ ዝኽእል ባህርዩ፡ ገዛ ይሃንጽን ከተማ ይሕልውን፡ ኣምላኽ ድማ ብጸጋኡ ውሉድ ይህበና። እቲ ትጽቢት፡ ውሉድ ብኽልተ ስጋዊ ወለዲ ኺዓብዩ እዩ።

ቈሎሴ 3:20 ከምዚ ይብል፥ «ኣቱም ውሉድ፡ ንወለድኹም ብኹሉ ተኣዘዝዎም፡ እዚ ንእግዚኣብሄር ባህ የብሎ እዩ እሞ።» እቲ ፍቕዲ፡ ሓደ ኣቦ፡ ኣደ፡ ሓደ ወይ ብዙሕ ውሉድ ዘለዎ ምሉእ ስድራቤት የርኢ። ኣብ ቁጽሪ 21 ናይዚ ምዕራፍ እዚ፡ ኣቦታት ንውሉዶም ከየቖጥዑ ተጠንቀቑ። እዚ ሓሳባት እዚ ኣብ ኤፌሶን 6:1-4 እውን ይርከብ፡ እዚ ድማ ንኣቦታት ንውሉዶም «ብስልጠናን ምዕዶን እግዚኣብሄር» (ቁ.4) ኬዕብይዎም ይምህር። ቲቶ ንዓበይቲ ኣንስቲ «ንሰብኡተን ኬፍቅራ፡ ንውሉደንን ኬፍቅራ» (ቲቶ 2:4) ኬምዕዳ ኣዘኻኸረን። ፍጹም ፍቓድ ኣምላኽ ንስድራቤታት ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብንጹር ተገሊጹ ኣሎ። እቲ መምርሒ ተዋሂቡና ኣሎ።

ይኹን እምበር፡ ነገራት ብሰሪ ሓጢኣት፡ ውድቀት፡ ከምኡውን ዘይተጸበናዮ ኩነታት ምስ ዝበላሾ፡ ኣምላኽ ብምሕረቱ ይኣቱ። ንወለዶም ዘይዓበዩ ቈልዑ ኺከናኸን ካብ ምኽኣል ንላዕሊ እዩ። እዚ ግሩም ምሕረት እዚ ኣብ ህይወት ሙሴ ይርአ። ኣምላኽ ንሙሴ ካብ ሕጻንነቱ ኣብ ግብጺ (ዘጸኣት 2) ክሳዕ ሞቱ ኣብ ደብረ ነቦ ኣብ ምድሪ ሞኣብ (ዘዳግም 34:5) ሓልይዎ – እግዚኣብሄር ድማ ኣብቶም ዓመታት ብሓይሊ ተጠቒሙሉ። ንኹሎም እቶም ዝመርሖምን ዝሕልዎምን ቈልዑ እውን ከምኡ ኺገብር ይኽእል እዩ።

ምሕረት ኣብ ልደት ሙሴ

ኣምላኽ ነቲ ንልደት ሙሴ ዝኸበበ ኩነታት ብጽቡቕ ይፈልጦ ነበረ። ንሱ፡ ኹሉ ስለ ዝፈልጥ፡ ነቲ ንዮሴፍ ዘይፈልጥ ዝነበረ ሓድሽ ንጉስ ግብጺ ይፈልጦ ነበረ (ዘጸኣት 1:8-14)። ኣምላኽ ነቲ ንህዝቢ እስራኤል ኬጽግሞምን ኬሳቕዮምን፡ ኣብ ውግእ ምስ ጸላእቲ ግብጺ ኸይወግኑ ኺዓግቶምን ዝነበረ መደባት ንጉስ ብጽቡቕ ይፈልጦ ነበረ። እቲ ሓድሽ ፈርኦን ንህዝቢ እስራኤል ኬሳቕዮም ፈተነ፡ ምኽንያቱ ብብዝሖም ይፈርህ ነበረ። ቅዱሳት ጽሑፋት ከምዚ ይብል፥ «እቶም ካብ ያእቆብ ዝወረዱ ኹሎም ሰብዓ ነበሩ (ዮሴፍ ድሮ ኣብ ግብጺ ነበረ)። ዮሴፍን ኹሎም ኣሕዋቱን እቶም ኹሎም ወለዶን ሞቱ። ግናኸ ደቂ እስራኤል ወለዱን ኣዝዮም በዝሑን፡ ተባዝሑን ኣዝዮም ሓየሉን፡ እታ ምድሪ ድማ ብኣታቶም መልኤት» (ቁ.5-7)።

እቲ ናይ ፈርኦን ቀዳማይ መደብ ኣይሰርሐን። ንህዝቢ እስራኤል እንተ ኣሳቐዮም እውን፡ ይበዝሑን ይዓብዩን ቀጸሉ (ቁ.12)።

ኣምላኽ ነቲ ናይ ንጉስ ካልኣይ መደብ ኣቋረጾ። ብምሕረቱ፡ ንሽፍራን ንፑኣን፡ ነተን ኣዋላዲት፡ ነቶም ተባዕትዮ ቈልዑ ኺቐትላ ኣይፈቐደን (ቁ.15-19)። ብሓቂ፡ ንህዝቡ ቅድሚ ልደት ሙሴ እውን ይከናኸኖም ነበረ።

ኣብ ልደት ሙሴ፡ ኣምላኽ ንኣዲኡ ንሰለስተ ወርሒ ኽትሓብኦ ትብዓት ሃባ (2:2)። እቲ ናብ እብራውያን ዝጸሓፈ፡ ኽልቲኦም ወለዱ ኸም ዝሓብእዎ ይነግረና (እብራውያን 11:23)። እዘን ክልተ ፍቕድታት እዚኣተን፡ ሕጻኖም «ጽቡቕ ቈልዓ» ከም ዝነበረ ይገልጻ። ሙሴ ንእግዚኣብሄር ጽቡቕ ነበረ።

ውሉድና ንኣምላኽ ጽቡቓት ኪኾኑ ክንደይ ኢና እንምነ? ንሱ ንውሉድና ንኽብሩ ኺጥቀመሎም ይደሊ፤ ኣብ ኣገልግሎቱ ኺህልዉ ይደሊ። ክርስትያናት ንውሉዶም ናብ እግዚኣብሄር ኣብ ምምላስ፡ ከም ናይ ሃና ዝኣመሰለ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኪህልዎም ይግባእ። መብጽዓኣ ጽቡቕ እዩ፥ «ኣቱም ጐይታ ሰራዊት፡ ንስኻ ንመከራ ባርያኻ ብሓቂ እንተ ረኣኻ፡ እንተ ዘከርካኒ ድማ፡ ንባርያኻ ኸኣ እንተ ዘይረሳዕካኒ፡ ንባርያኻ ድማ ተባዕታይ ውሉድ እንተ ሃብካኒ፡ ንኹሉ ዘመናት ህይወቱ ንእግዚኣብሄር ክህቦ እየ» (1 ሳሙኤል 1:11)።

ኣምላኽ ንመጻኢ ሙሴ ይከናኸኖ

ምሕረትን ሓልዮትን ኣምላኽ፡ ኣደ ሙሴ ኽትሓብኦ ምስ ዘይከኣለት፡ ብግሩም መገዲ ተራእየ። እብራውያን 11:23 ከም ዝገልጾ፡ እቶም ወለዲ ብእምነት፡ ንትእዛዝ ንጉስ ኣይፈርሁን። ሕጻኖም፡ ከምቲ ፈርኦን ዝኣዘዞ፡ ኣብ ኒል ተደርብዩ ኣይሰጠመን። ኣብ ክንዲኡ፡ ሙሴ ኣብ ዘይሰጥም ታቦት ተነቢሩ፡ እዚ ድማ ኣብ መንጎ ሸምበቖታት ኣብ ገምገም እቲ ሩባ ተነቢሩ። ሓብቱ፡ ማርያም፡ ነቲ ቈልዓ እንታይ ከም ዝኸውን ኽትርኢ ርሑቕ ደው በለት።

ማርያም ክትርኢ ኸላ፡ ጓል ፈርኦን ኽትሕጸብ ናብቲ ሩባ መጸት። ኣምላኽ ንህይወት ሙሴ መደቡ ይፍጽም ነበረ፤ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዕድላት የብሉን። ንሱ ንጓል ንጉስ ኣብቲ ፍሉይ ግዜ ናብቲ ፍሉይ ቦታ ለኣኻ። እንተ ዘይኣሚንና እውን፡ ኣምላኽ ይዓዪ ነበረ፡ ምኽንያቱ ንጓል ፈርኦን ልቢ ምሕረት ሃባ፡ እዚ ድማ ንትእዛዝ ኣቦኣ ከም ዝፈለጠት ንጹር እዩ። ንሳ ከምዚ በለት፥ «እዚ ሓደ ኻብ ደቂ እብራውያን እዩ» (ዘጸኣት 2:6)። ኣምላኽ ንሙሴ ኣብቲ ቅኑዕ ግዜ ኺበኪ ገበሮ፡ ምእንቲ ንምሕረትኣ ኺትንክፍ።

ምሕረት ኣምላኽ ብዝያዳ ብሩህ ኮይኑ ይርአ፡ ብዛዕባ ምትእስሳር ማርያም ምስ ጓል ፈርኦን። ንሓብቲ ሙሴ እቲ ኽትብሎ ዝግባእ ቃላት ሃባ፥ «ሽዑ ሓብቱ ንጓል ፈርኦን ከምዚ በለታ፡ ‘ካብ ኣንስቲ እብራውያን ንዓኺ ሓንቲ መጥባሒት ጸዊዐ ኸምጽኣልኪዶ፡ ንሳ ድማ ነቲ ቈልዓ ኸተጥብየልኪ?’» (ቁ.7)። ፍቓድ ምስ ተቐበለት፡ ማርያም ንኣደ እቲ ቈልዓ – ንኣዲኣ – ናብ ጓል ፈርኦን ኣምጸኣታ፡ ንሳ ድማ ንኣደ ሙሴ ናይ መጥባሒትነት ሓላፍነት ሃበታ። ኣምላኽ ጥራይ እዩ ከምዚ ዝኣመሰለ ፍሉይ ፍጻመታት ኬምጽእ ዝኽእል! ንሱ ጥራይ እዩ ብምሕረቱ ከምዚ ዝኣመሰለ ተኣምራዊ ኩነታት ንወለዶም ዘይዓበዩ ቈልዑ ኺሰርዕ ዝኽእል። ኣምላኽ ሎሚ እውን ንወለዶም ዘይዓበዩ ቈልዑ ከምኡ ኺገብር ይኽእል። ምሕረቱ ንዘይተደልዩ ኩነታት ይበልጽ።

ምሕረት ኣብቲ ምስ ኣደ ሙሴ ዝተወሰነ ክቡር ግዜ

መፍትሕ ናይ ህይወት ሙሴ፡ ተግባራት ኣምላኽ ብዛዕባኡን፡ ምስ ኣዲኡ ዘሕለፎ ክቡር ግዜን እዩ። ብንጹር ኣቦኡ እውን ኣብዚ ተጽዕኖ ነበሮ፡ ግናኸ ቅዱሳት ጽሑፋት ብፍላይ ንኣዲኡ ትጠቅስ። «ሽዑ ጓል ፈርኦን ከምዚ በለታ … ‘ነዚ ቈልዓ ውሰድዮ እሞ ኣጥብዪለይ፡ ኣነ ድማ ዓስብኺ ክህበኪ እየ።’ እታ ሰበይቲ ድማ ነቲ ቈልዓ ወሲዳ ኣጥበየቶ። እቲ ቈልዓ ድማ ዓበየ፡ ናብ ጓል ፈርኦን ድማ ኣምጸኣቶ፡ ንሱ ድማ ወዳ ኮነ። ንሳ ድማ ስሙ ሙሴ ኢላ ሰመየቶ፡ ‘ምኽንያቱ ኻብ ማይ ኣውጺኤዮ’ በለት» (ቁ.9-10)።

ኣደ ሙሴ ንወዳ ክንደይ ግዜ ከም ዝሓዘቶ ንጹር ኣይኮነን፡ ግናኸ ነቲ ክቡር ግዜ ብጥበብ ከም ዝተጠቀመትሉ ንጹር እዩ። ብንጹር ንሙሴ ናይ ህዝቢ ኣምላኽ ከም ዝኾነ መሃረቶ። ኣምላኽ መን ምዃኑ ኣብኡ ሰረጸት፡ ንወዳ ድማ መን ምዃኑ መሃረቶ። ሙሴ ኣብ ቤተ መንግስቲ ግብጺ እንተ ዓበየ እውን፡ ዘጸኣት 2:11 ምስ ኣሕዋቱ ከም ዝተለለየን ምስ መከራኦም ከም ዝተሓባበረን የርኢ።

ቅዱሳት ጽሑፋት ክንርኢ ኸለና፡ ዓብዪ ኣምላኽና ንወለዶም ዘይዓበዩ ቈልዑ ኺጸልው ዝኽእል ሃይማኖተኛ ሰብ ኩሉ ግዜ ይህብ ነበረ። ነቲ ቈልዓ ናብ ዓብይነት ኬምርሖ ምቹእ ኩነታት ፈጠረ፡ ድሕሪኡ ድማ ነቲ ወዲ ወይ ጓል ኣብ መንግስቱ ተጠቕመሉ። ንኣብነት፡ ሳሙኤል ኣዲኡ ሃናን ካህን ኤሊን ነበሩዎ (1 ሳሙኤል 1, 3:1)። ኣስቴር ድማ ማርዶካይ ነበራ (ኣስቴር 2:7)።

ብዘይ ጥርጥር፡ ኣምላኽ ሎሚ እውን ንክቡራት ዘኽቲም ቈልዑ ኺሕግዝን ኬሰልጥንን ዝኽእሉ ሰባት ኣለዉዎ። ምናልባት ንስኻ ሓደ ኻብቶም መሳርዕዶ ትኸውን? ናብ ኣምላኽ ርአ! ንሱ ንሓደ ቈልዓ ወይ ንእሽቶ ሰብ ናብ ህይወትካ ኣምጺኡ እንተኾይኑ ርአ፡ ምእንቲ ኣብ ህይወቱ ዓብዪን ሃይማኖተኛን ፍልልይ ኽትገብር። ግዜ ኩሉ ግዜ ኣገዳሲ እዩ። ኣደ ሙሴ ነቲ ዝነበራ ክቡር ግዜ ብጥበብ ተጠቀመትሉ። ቅድሚ ሙሴ ምጽዋዑ፡ መን ምዃኑ መሃረቶ። ካብ ሩባ ተሳሒቡ ናይ ኣምላኽ ኣገልጋሊ ኪኸውን እምበር፡ ብቐሊሉ ወዲ ጓል ፈርኦን ኪኸውን ኣይኮነን።

እቲ ምሕረታዊ ውጽኢት

ውጽኢት ናይ ኣምላኽ ብዛዕባ ሙሴ ምዕያዩ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስን ታሪኽን ኩሉ ይርአ፥

ንሱ ንደቂ እስራኤል ካብ ግብጺ ኬውጽእ ዝተመርጸ መሳርሒ ኣምላኽ ነበረ (3:1-10)።

• ንትምህርቲ እስራኤል ዓሰርተ ትእዛዛት ተቐበለ (20:1-21)።
• ሕጊ ዝሃበ ተባሂሉ ይጽዋዕ (ዘሁልቍ 21:18)።
• ብዛዕባ ሌዋውያን ክህነት መምርሒ ተቐበለ (ዘጸኣት 28)።
• ናይ ማሕደር ቅርጺ ተዋህቦ (ዘጸኣት 25–27)።
• ክርስቶስ ምስ ተለወጠ ምስ ኤልያስ ኣብ ከረን ነበረ (ማቴዎስ 17:1-8)።
• ሎሚ ብኣይሁድ ይኽበር።
• ብሉይን ሓድሽ ኪዳንን ብስሙ ምሉኣት እዮም።
• ኣብ እብራውያን 11:23-26 ኣርባዕተ ቃላት ኣለዋ፡ ንህይወቱ ዝጠቕልላ፥ «ኣበየ፡» «ምምራጽ፡» «ደስታታት» ከምኡውን «መዝገባት።» ከምዚ ንብብ፥ «ብእምነት ሙሴ፡ ምስ ተወልደ፡ ወለዱ ንሰለስተ ወርሒ ሓብእዎ፡ ምኽንያቱ ጽቡቕ ቈልዓ ከም ዝኾነ ረኣዩ፤ ንትእዛዝ ንጉስ ድማ ኣይፈርሁን። ብእምነት ሙሴ፡ ምስ ዓበየ፡ ወዲ ጓል ፈርኦን ኪጽዋዕ ኣበየ፡ ኣብ ክንዲኡ ምስ ህዝቢ ኣምላኽ መከራ ኺጸግብ መረጸ፡ ካብቲ ሓላፊ ደስታታት ሓጢኣት ንላዕሊ፡ ንጸርፊ ክርስቶስ ዝዓበየ ሃብቲ ጌሩ ቖጸሮ፤ ምኽንያቱ ንዓስቢ ይርኢ ነበረ።»

ኣምላኽ ምሕረት ኣብ ማሕጸን ከሎ ይዓዪ ነበረ። ንርኢ ምርሓ ካብ ልደት ሙሴ ክሳዕ ህይወቱ። ብሰሪ ጽቡቕነትሙሴ ወዲ ጓል ፈርኦን ኪጽዋዕ ኪኣብይ ከኣለ። ወዲ መን ምዃኑ ይፈልጥ ነበረ። ብሰሪ ጸጋ ምስ ኣሕዋቱ ብፍቓዱ መከራ ኺጸግብ ኪመርጽ ከኣለ፡ ብሰሪ ሓጎስ ሓላፊ ደስታታት ሓጢኣት ኪሓድግ ከኣለ። ብዝሒ ንሙሴ ንጸርፊ ክርስቶስ ካብ ኹሉ መዝገባት ግብጺ ዝበለጸ ጌሩ ኺቖጽሮ ኣፍቀደሉ። ንወለዶም ዘይዓበዩ ሰብ ክንደይ ዝገርም ምስክርነት! ውሉድና ኣብቲ ሓቂ ይንበሩ።

መደምደምታ

እቲ ንቡር ትጽቢት ህይወት፡ ውሉድ ብስጋዊ ወለዶም ኪዓብዩ እዩ። እዚ ናይ ኣምላኽ ስርዓት እዩ፡ ቅድሚ ሓጢኣት ናብ ዓለም ምምጽኡ ምስ መርዓ ዝተመስረተ (ዘፍጥረት 2:18-25)። ብሓፈሻ፡ ሓዳር ዝገበሩ ሰብ ቈልዑ ይወልዱ፤ ኣዳምን ሄዋንን፡ እቶም ቀዳሞት ወለድና፡ ብዙሓት ነበሩዎም (5:1-5)። ይኹን እምበር፡ ብሰሪ ሓጢኣትን ኣጸጋሚ ኩነታትን፡ ብዙሓት ቈልዑ ሎሚ ብወለዶም ኣይዓብዩን። እዚ ኣብ ዓለም ኣዝዩ ዝተለምደ ኩነታት ኮይኑ ኣሎ።

ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ነቶም ዘይተዓደሉ ቈልዑ ይከናኸኖም። ወንጌል ምድሓን ከም ዝሰምዑ ይገብር። ህይወቶም ብዓብዪ ምሕረቱ ይመሓድር፡ ነቶም ንፍቓዱ ዝግዝኡ ቈልዑ ድማ ኣብ መንግስቱ ይጥቀመሎም።

ሙሴ ፍሉይ ኣብነት ናይ ሓልዮት ኣምላኽ እዩ። ምናልባት ኣምላኽ ንወለዶም ዘይዓበዩ ሃይማኖተኛ ቈልዑ ኸነዕቢ ኺጥቀመና ይኽእል ይኸውን። ንኹሎም ቈልዑ ብኹሉ ዕድመኦም ኣብ ምሕረታዊ ሓልዮቱ ፍቓደኛ ክፋል ንኹን።

ልቢ ሚስተር ሙለር ኣብ ብሪስቶል፡ እንግሊዝ፡ ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ንዘኽቲም ቈልዑ ኺከናኸን ተመርሐ። ካብ ንእሽቶ መጀመርታ፡ ካልኣይን ሳልሳይን ገዛ ንምቕባል ተኻረዩ። ካብ መጀመርታ፡ ንሱ ንባዕሉ እቲ ስርዓት ኣንቢሩ ነበረ፡ ካብ ምግላጽ ህላዌ እቲ ትካል ወጻኢ፡ ንሰብ ብዝኾነ መገዲ ሓገዝ ኣይሓትትን። ብተወሳኺ፡ ንዝኾነ ሰብ፡ ካብቶም ኣብቲ ዕዮ ዝተሓባበሩ ወጻኢ፡ ኩነታት እቲ ገንዘብ፡ ክንደይ ኣድላዪ እንተኾነ እውን፡ ኣይገልጽን። እቲ ሚስተር ሙለር ንባዕሉ ዘንበረ ዕላማ፡ ጥቕሚ ዘኽቲም ጥራይ ኣይነበረን፡ ግናኸ ኣምላኽ፡ ከምቲ ናይ ጥንቲ ኩሉ ግዜ፡ ሰማዒ ጸሎት ምዃኑ ንኹሉ ኺምስክር እዩ። —ሄንሪ ፒከሪንግ፡ Chief Men Among The Brethren (ዝተሰርዐ)