ግብሪ ኣምላኽ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት፡ ተልእኾ ሃዋርያት ይቕጽል

ስራ ኣምላኽ ይቕጽል

ግብሪ ሃዋርያት ሸውዓተ ምዕራፋት ናይ ሓድሽ ስራሕ ጐይታ ይገልጽ፣ ንሱ ሰለስተ ተኸታተልቲ ስጕምቲታት ከም ዝዘርዘረ ርእሱ ዝኸኣለ መጽናዕቲ እዩ። መንፈስ ቅዱስ ኣብቶም ኣመንቲ ምስ መጸ፣ ንሱ ኣብዚኦም ተጽዕኖ ክገብር እዩ፦

ኢየሩሳሌም፣ ይሁዳን ሰማርያን፣ ክሳዕ ወሰን ምድሪ ክበጽሕ እዩ (1:8)።

ስለዚ ብተጻብኦ እኳ እንተኾነ ክቕጽል እዩ።

ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 14:1 መንፈስ ቅዱስ ነዚ ጐድኒ እዚ ኣጕሊሑዎ እዩ ሓላፍነት ሰብ፣ ሉቃስ ከም ዝመዝገቦም «ብዙሓት ሰባት፣ ኣይሁድን ግሪኻውያንን፣ ከም ዝኣመኑ ገይሮም ተዛረቡ» (NASB)። ግብሪ ሃዋርያት 13:48 ከመይ ገይሩ ከም ዝገልጽ ይገልጽ ኣምላኽ ሾመ ሰባት ንዘለኣለማዊ ህይወት፣ ምኽንያቱ ክልቲኡ ጐድኒ ሓላፍነት ሰብን ስራሕ ኣምላኽን ብሓንሳብ ይኸዱን ዘይፈላለዩን እዮም። እቶም ሓደስቲ ኣመንቲ «ኣሕዋት» (14:2) ተባሂሎም ተጸዊዖም፣ ምኽንያቱ ንሳቶም ናይ ሓደ ስድራቤት ኣምላኽ ስለ ዝኾኑ፣ ከምኡ’ውን «ደቀ መዛሙርቲ» (13:52)፣ ወይ ተማሃሮ፣ ከም ሰዓብቲ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ።

ጳውሎስ ምስ በርናባስ ናይ መጀመርታ ሚስዮናዊ ጉዕዞኡ ገበረ። ናብ ኢቆንዩም፣ ዋና ከተማ ፍርግያ ወይ ልስጥራ ምስ በጽሑ፣ ናብ ቤት ጸሎት ኣተዉ። ብሰንኪ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ጉዕዞኦም ዝነበረ ተጻብኦ፣ እቶም ሃዋርያት ናብዚ ከባቢ እዚ ሃዲሞም ነበሩ፣ ኣብኡ ድማ ንነዊሕ እዋን ተቐሚጦም፣ ብዛዕባ ጐይታ ብትብዓት እናተዛረቡን ኣብኡ እናተማዕቖቡን። እቲ ልዕል ዝበለ ክርስቶስ ነቲ ቃል ጸጋኡ ብምልክታትን ተኣምራትን ኣረጋጊጹዎ እዩ፣ ንሱ ድማ ነቶም ሃዋርያት ክገብሩዎም ዝሃቦም (14:3,10)፣ በዚ ድማ መልእኽቶም ኣረጋጊጹ። እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ጐይታ ነቲ ትልሚኡ ቀጺሉ፣ ብደቀ መዛሙርቱ ኣቢሉ ይሰርሕ ነበረ (ማርቆስ 16:20 ተመልከት)።

ይኹን እምበር፣ እቲ ጸላኢ’ውን ኣብቶም ዘይኣምኑ ኣይሁዳውያን መራሕቲ ንኣህዛብ ኣብ ኢቆንዩም ዘለዉ ኣንቀሳቒሶም «ንኣሕዋት ኣምሪሮምዎም» (ግብሪ ሃዋርያት 14:2) ንጡፍ ነበረ። በዚ ድማ፣ እታ ከተማ ተመቒላ (ቁ.3-4)፣ ጳውሎስን በርናባስን ድማ ካብቲ ብኣይሁድን ኣህዛብን ንምውጋሮም ዝተሓስበ መጥቃዕቲ ሃዲሞም (ቁ.5)። ናብ ልስጥራ ከዱ፣ ኣብኡ ድማ ሓደ ሓንካስ ሰብኣይ ተፈወሰ፣ ድሕሪኡ ጳውሎስ ብዳርባ እምኒ ሞተ። ብተኣምር፣ ንሱ ተንስአ።

ካልእ ሓንካስ ሰብኣይ ብሰማያዊ ጐይታ ተፈወሰ

ድሕሪ ማሕደር ሉቃስ ብዛዕባ ምፍዋስ ሓደ ሰብኣይ ዝርዝራዊ ጸብጻብ ይቕጽል፣ ንሱ «ካብ ማሕጸን ኣዲኡ ጀሚሩ ሓንካስ ዝነበረ፣ ዘይመላለስ» (ቁ.8)። እዚ ኣካላዊ ኩነታት እዚ ናይዚ ሰብኣይ ነቲ ስነ-ምግባራዊ ኩነታት ወዲ ሰብ ካብ ውድቀት (ዘፍጥረት 3) ጀሚሩ፣ ብፍላይ ናይቶም ኣብ ኣይሁድነት ዝነበሩ፣ የርኢ። እቲ ኣብ ኢየሩሳሌም ዝነበረ ሓንካስ ሰብኣይ (ግብሪ ሃዋርያት 3:2) ከምኡ’ውን ኤኔኣስ ኣብ ልዳ (9:33)፣ ብውሽጢ ናብ ኣምላኽ ቀረባ እኳ እንተነበሩ፣ ካብቶም ርሑቓት ኣህዛብ ዝኸፍአ ኩነታት ይምልኽቱ ነበሩ። እቲ ተስፋ ዘይምህላው ናይቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ዝነበሩ፣ ናብ ኣምላኽ ቀረባ እኳ እንተነበሩ፣ ብፍላይ ኣብ ሳውል ዘጣርሱስ፣ ርእሲ ሓጥኣን (1 ጢሞቴዎስ 1:15) ይግለጽ። በቲ እዋን እቲ ኣዝዩ ንጡፍ እኳ እንተነበረ፣ ንሱ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብስነ-ምግባር ሓንካስ ነበረ – ሓገዝ ዘይብሉ።

እቲ ጳውሎስን በርናባስን ኣብ ልስጥራ ዝረኸብዎ ሰብኣይ’ውን ሓገዝ ዘይብሉ ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 14:8)፣ ካብ ኣምላኽ ርሑቕ (ሮሜ 1:18-32)። ኣብ ኣረማውነት ይኹን ኣብ ኣይሁድነት፣ «ኩሎም ሓጢኦም ክብሪ ኣምላኽ’ውን ስኢኖም» (3:23) ክበጽሑዎ’ውን ኣይክእሉን፣ ምኽንያቱ ኩሎም ብዘይ ሓይሊ እዮም (5:6)። እቲ ንኩነታት እቲ ሓንካስ ሰብኣይ ንምግላጽ ዝተጠቕመሉ ቃል (ኣዱናቶስ) ከምኡ’ውን «ዘይከኣል» ማለት እዩ፣ ምኽንያቱ

ብዘይ እምነት ንእኡ ምሕጓስ ዘይከኣል እዩ (እብራውያን 11:6፤ እብራውያን 6:4,18፣ እብራውያን 10:4 ተመልከት)።

ይኹን እምበር፣ ኣምላኽ ን«ዘይከኣሉ ኩነታት» መፍትሒ ኣለዎ፣ ሓደ ሰብ ቃሉ ንምቕባልን ንእኡ ንምእማንን ድሉው እንተኾይኑ።

ምስ ሰባት ዘይከኣል ምስ ኣምላኽ ይከኣል እዩ (ሉቃስ 18:27 ESV)፣

ምኽንያቱ

ምስ ኣምላኽ ዘይከኣል ነገር የልቦን (ሉቃስ 1:37)።

ብመንፈስ ኣምላኽ ዝተመርሐ፣ እቲ ሃዋርያ ነዚ ሽባይ ብዓይኒ 1 ረኣዮ (ግብሪ ሃዋርያት 14:9፣ ግብሪ ሃዋርያት 3:4 ተመልከት)፣ ንሱ ድማ ንምእማን ድሉው ነበረ፣ ኣብ ርእሱ ሓይሊ ከም ዘይብሉ እናፈለጥ። እቲ ዓቢ ተኣምር ብሓጺሩ ተገሊጹ፦

ብእግርኻ ደው በል። ንሱ ድማ ዘለለየን ተመላለሰን (ግብሪ ሃዋርያት 14:10 NKJV፣ ግብሪ ሃዋርያት 3:8 ኣስተብህል)።

እዚ ሓደ ካብቶም ኣብ ጋላትያ ዝተገብሩ ተኣምራት ክኸውን ይኽእል እዩ (ገላትያ 3:5)፣ ጐይታ ክኢሉ ከም ዝኾነ የርኢ። እዚ ድማ ጐይታ ንኹሎም ነቲ ቃሉ ዝሰምዑን ዝኣምኑን እንታይ ከም ዝሓስብ ኣርኣየ፣ ስለዚ ኣብ ቅድሚኡን ንምሕጓሱ ክመላለሱ ይኽእሉ (ኤፌሶን 2:10፣ ኤፌሶን 4:1,17፣ ኤፌሶን 5:2,8,15)።

ትልሚ ኣምላኽ ንምድራዊ ህዝቡ፣ ብስነ-ምግባር ሓንካሳት እኳ እንተኾኑ፣ ከም ኣብርሃም ክመላለሱ እዩ። ስለዚ፣ ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ክነግስ ከሎ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ካብ ዘይምኽኣሎም ክፍወሱ ከለዉ (ኢሳይያስ 35:5-6)፣ ካልእ ተኣምር ክኸውን እዩ።

ክልተ ዝተፈላለዩ ዓይነት ምላሽ

ከምቲ ጳውሎስ ክዛረብ ከሎ ዝረኣናዮ፣ እቲ ሰብኣይ «ዘለለየ» (ቃል ብቓሉ)፣ ካብ ልቢ ዝመጸ ምላሽ ምስ ኣካላዊ ምፍዋሱን ሓድሽ ክእለቱን ንምምልላስ ዝሰማማዕ ምዃኑ የርኢ።2 እታ ሳምራዊት ሰበይቲ ብመንፈሳዊ ዓለም ንትምህርቲ ጐይታ ብተመሳሳሊ መገዲ ምላሽ ሃበት፣ ምስቲ ናይ ሓቂን ህያው ኣምላኽን ርክብ ተኣታተወት (ዮሃንስ 4)። ንሳ ንፍቕሪ ኣምላኽ ምላሽ ንኽትህብ ኣኽኣላ፣ እዚ ድማ ንኹሎም ዝምነዮ እዩ። ኣብኡ፣ ክርስቶስ ነቲ ሉቃስ ነቶም ክልተ ዝተፈወሱ ሓንካሳት ሰባት ዝገለጸሉ ሓደ ግሲ ተጠቕመ፣ ንሳቶም ድማ ዘለሉ (ግብሪ ሃዋርያት 3:8፣ ግብሪ ሃዋርያት 14:10)። የሱስ ብዛዕባ እቲ ዝህቦ ማይ ተዛረበ፣ ንሱ ድማ ምንጪ ይኸውን ዝፈልፍል (ዮሃንስ 4:14)፣ ምስቲ ኣምለኽቲ ዝደሊ ኣቦ ዝተኣሳሰረ (4:23)። እዚ ምላሽ እዚ ንኽብሪ ኣምላኽ እዩ።

እቲ ጸላኢ ብክልተ ተጻረርቲ መገድታት ምላሽ ሃበ

እቲ ቐዳማይ ነቶም ኣረማውያን ሰባት ንጳውሎስን በርናባስን ከም ኣማልኽቲ ገይሮም ከም ዝመጹዎም፣ ብሰብኣዊ መልክዕ ናብ ህዝቢ ልስጥራ ከም ዝመጹዎም፣ ከም ዘምልኹዎም ምግባር ነበረ። ሓሳቦም ምናልባት ኣብ ልሙድ ዝኾነሎም ኣፈ ታሪክ ዝተመርኮሰ ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 14:11-13)። ጳውሎስ ንገላትያ ዝሃቦ ርእይቶ፣ ንሳቶም ከም መልኣኽ ኣምላኽ ከም ዝተቐበልዎ (ገላትያ 4:14)፣ ነዚ ርእይቶ እዚ ይድግፍ። እዚ ብርግጽ ድርብ እምነት ነበረ። እዚ ንነፍስን መንፈስን ጳውሎስን በርናባስን ዓቢ ስግኣት ፈጢሩ ክኸውን ኣለዎ፣ ንሳቶም ድማ ነቶም ሰባት ንሳቶም መስዋእቲ ከየቕርቡ ከልኪሎምዎም (ግብሪ ሃዋርያት 14:18)።

በቲ እዋን እቲ ሰባት ካብ ኣንጾክያ ኣብ ጲሲድያ፣ ኣብኡ ቅድሚ ሕጂ ስደት ተፈጺሙ ነበረ (13:50)፣ ከምኡ’ውን ካብ ኢቆንዩም መጹ። ቅድሚ ሕጂ፣ ሰባት ካብ ፍርግያ ንሃዋርያት ንምጥቃዕን ብዳርባ እምኒ ንምውጋሮምን መደብ ኣውጺኦም ነበሩ፣ ግና ሃዲሞም ነበሩ (14:5-6)። እቶም ካብ ልስጥራን ደርቤን ዝመጹ ሰባት ዝተፈላለየ ቋንቋ እኳ እንተተዛረቡ (ቁ.11)፣ እቶም ቅድሚ ሕጂ ዝነበሩ ተጻረርቲ በቲ እዋን እቲ በጺሖም ነቲ ሓሳብ እቶም ሰባት ካብ ምምላኽ ጳውሎስን በርናባስን ናብ ምውጋር 3 ጳውሎስ ክቕይሩዎ ክኢሎም (ቁ.19፤ 2 ቆሮንቶስ 11:25)። እዚ ድማ እቲ ጸላኢ ዝወቕዓሉ ዝተፈላለየ መገዲ ነበረ።

እዞም ፍጻሜታት እዚኦም ብዙሓት ሰባት ክንደይ ከም ዝተጋለጹ – ተለዋዋጢን ብቐሊሉ ዝጽለዉን – ከምቶም ኣብ ኢየሩሳሌም ዝነበሩ ህዝቢ፣ ንሳቶም ቅድሚ ሕጂ ንጐይታ የሱስ ኣኽቢሮምዎ ድሕሪኡ ግን ነጺጎምዎ። ድሕሪ ነዊሕ እዋን፣ ተመሳሳሊ ለውጢ ኣረኣእያ ኣብ ልዕሊ ጳውሎስ ኣብ ደሴት ማልታ ተፈጸመ። ድሕሪ ነከስቲ ተመን፣ እቶም ሰባት ንሱ ሞት ዝግብኦ ገበነኛ ክኸውን ኣለዎ በሉ፣ ግና እቲ ነከስቲ ኣብኡ ምንም ሳዕቤን ምስ ዘይገበረ፣ ንሱ «ኣምላኽ» ክኸውን ኣለዎ በሉ (ግብሪ ሃዋርያት 28:4-6)።

ሓጺር ስብከት ጳውሎስ፣ ብኽቡር ጐይታ ዝተዓጥቀ

ጳውሎስ ነቶም ጣኦት ዘምልኹ ዝነበሩ ሰባት፣ ንሳቶም መስዋእቲ ከቕርቡሉ ዝደለዩ፣ ናብ ጐይታ ንምምጻእ እናተመነየ፣ ክዛረቦም ፈተነ። ይኹን እምበር፣ ንሳቶም ካብቶም ኣብ ቤት ጸሎት ጲሲድያ ዝነበሩ ኣድማጮች ፍጹም ዝተፈላለዩ ነበሩ፣ ንሳቶም ንኣምላኽ መጽሓፍ ቅዱስ ዝፈልጡ ወይ ዝፈልጡ ነበሩ። ጳውሎስ ብጥበብ ነቲ ዝተፈላለየ ድሕረ ባይታ እቶም ሰባት ኣብ ግምት ኣእተወ (14:15-17)፣ ከምቲ ድሕሪኡ ኣብ ማርስ ሂል ንፈላስፋታት ክዛረብ ከሎ ዝገበሮ (17:22-31)። እቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 14 ዝርከብ ሓጺር ስብከቱ፣ ጐይታ ብመንፈሱ ኣቢሉ ንጳውሎስ ብኸመይ ብግቡእ ቃላት ብግቡእ እዋን ንግቡኣት ሰባት ብግቡእ መገዲ ከም ዝዓጠቖ የርኢ። ኣምላኽ ንወንጌል ንምምጻእ መላእኽቲ ከም ዘይተጠቕመ ክንርኢ ንኽእል ኢና። ኣይፋሉን፣ ንሱ ንሰባት ከምኡ ዝኣመሰለ ስምዒት ዘለዎም ይጥቀም ነበረ፣ ከምቲ ንጴጥሮስ ናብ ቤት ቆርኔሌዎስ ንምልኣኽን መልእኽቲ ብስራት ንምምጻእን ዝገበሮ።

ጳውሎስ ካብዚ ከንቱነት – መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣገላልጻ ንጣኦታት – ክምለሱ ከም ዘለዎም ኣወጀ። ንሳቶም ናይ ህያው ኣምላኽ፣4 ንሰማያትን ምድርን ባሕርን ኩሉ ኣብኡ ዘሎን ዝፈጠረ (ቁ.15)፣ ሓሳዊ ቅዳሕ እዮም። ፈጣሪ-ኣምላኽ ብምዃኑ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንሱ ዓቢ ገዛኢ እዩ፣ ንኹሎም ኣህዛብ ብገዛእ መንገዶም ክኸዱ ዝፈቐደ (ቁ.16)። እቲ ህያው ኣምላኽ ገለ ካብ ርእሱ ኣርኣየ – ንሱ ጽቡቕ ስለ ዝኾነ – ካብ ሰማይ ዝናብ ብምሃብን ፍርያም እዋናት ብምቕራብን። ንሱ ዓቢ ደጋፊን ደጋፊን እዩ፣ ንልቢ ሰባት ብምግቢን ሓጐስን ዝመልእ (ቁ.17)።

ጳውሎስን በርናባስን ነቶም ብዙሓት ሰባት ንሳቶም መስዋእቲ ከየቕርቡሎም ኣእሚኖምዎም። በቲ እዋን እቲ እቶም ተጻረርቲ ነቲ ህዝቢ ንጳውሎስ ብዳርባ እምኒ ንምቕታል ክዕብልሉዎ ክኢሎም፣ ድሕሪኡ ድማ ካብ ከተማ ኣውጺኦምዎ (ቁ.18-19)። ኣብኡ፣ ሓደስቲ ደቀ መዛሙርቲ ንጳውሎስ ድሕሪ ምውጋሩ ከቢቦምዎ (ቁ.19-20)። ኣብ ጳውሎስን በርናባስን ብምስራሕን ብኣታቶም ኣቢሉን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ክርስቶስ ኣብቶም ኣመንቲ ይሰርሕ ነበረ። እቶም ወቐፍቲ ጳውሎስ ከም ዝሞተ ምስ ሓሰቡ ጥራይ ገዲፎምዎ፣ ግና እቶም ደቀ መዛሙርቲ ነቲ ሃዋርያ ኣይገደፍዎን። ኣብ ክንዲኡ፣ ከቢቦምዎ ምናልባት’ውን ንምሕዋዩ ጸልዮምሉ። ጐይታ ዓቢ ተኣምር ገበረ፣ ጳውሎስ ድማ ተንስአ። ድሕሪኡ፣ ንሱን በርናባስን ስብከት ወንጌሎም ቀጺሎም!

ንሳቶም ልስጥራን ደርቤን፣ «ከተማታት ልስጥራ፣» ከምኡ’ውን «እቲ ከባቢ» (ቁ.6) በጺሖም። ሉቃስ ነዚ ናይ መወዳእታ ነጥቢ እዚ ብስራት ከም ዘይተገደበ ንምሕባር ጠቒሱዎ፤ ተዘርጊሑ ነበረ። ደርቤ እቲ ጢሞቴዎስ ዝነበረሉ ቦታ ነበረ፣ ቢያንስ ንገለ እዋን፣ ምኽንያቱ ኣብ ልስጥራ’ውን ተቐሚጡ ነበረ (16:1-5)። ኣብ ጉዕዞ ምምላሶም ጳውሎስን በርናባስን ነተን ሓደስቲ ኣኼባታት በጺሖም ንቤት ኣኼባኦም ኣብ ኣንጾክያ ጸብጻብ ኣቕሪቦም (14:21-28)። ድሕሪኡ፣ ጳውሎስ እቲ ናይ ኣምላኽ ባህሪ ምዃንን ጽቡቕ ምግባርን (14:17) ኣብቶም ኣመንቲ’ውን ክርአ ከም ዘለዎ መሃረ (1 ጢሞቴዎስ 6:18)።

ኣቕራቦት በርናባስን ጳውሎስን – ብማሕደር ያእቆብ ዝተኸተለ

እቲ ጸላኢ ኣይተዓገሰን፣ ምኽንያቱ ብቐሊሉ ነቲ ሓድሽ ምስክርነት ብምስርሳር ብኣይሁዳውያን ኣጥቂዑዎ፣ ንሳቶም ድማ እቶም ኣመንቲ ኣህዛብ ብዘይ ምሕላው ሕጊ ሙሴ ክድሕኑ ኣይክእሉን እዮም ኢሎም ተዛሪቦም (ግብሪ ሃዋርያት 15:1፤ ገላትያ 1–2)። ዕንቅፋቶም ናብ ኣኼባ ኢየሩሳሌም ኣምርሐ፣ ኣብኡ ጴጥሮስ ነቲ ብኣምላኽ ዝተዋህቦ ኣገልግሎቱን እቶም ኣመንቲ ካብ ኣህዛብ ከመይ ገይሮም መንፈስ ቅዱስ ከም ዝተቐበሉን ምስ ኣመኑ (ግብሪ ሃዋርያት 10:44-48) ደጊሙ ተዛረበ። በርናባስን ጳውሎስን ተዛሪቦም ስራሕ ኣምላኽ ናይ ምድሓን ብብስራት ኣቢሉ፣ ንሱ ድማ ብምልክታትን ተኣምራትን ብኣታቶም ዝተገብሩ ኣረጋጊጹዎ ነበረ (15:12)።

ድሕሪ እዚ፣ ያእቆብ ምስ ቃላት ጴጥሮስ (ቁ.7-11) ስምምዑ ገለጸ (ቁ.13)ን ቃል ኣምላኽን ጠቐሰ፣ ብምጥቃም ኣሞጽ 9:12 ነቲ ጸብጻባት ንምርግጋጽ ዝጠቐሱ ስራሕ ኣምላኽ ኣብ ምምላስ (ግብሪ ሃዋርያት 15:16)። ኣሞጽ ነቲ ኣምላኽ ዝነበሮ ጠቒሱ ተረፍ ኣብ እስራኤል (ቁ.16) ከምኡ’ውን ኣብ ኣህዛብ (ቁ.17)። እቲ መንፈሳዊ ኣተገባብራ ንኣብዚ እዋን ጸጋ እዩ። ያእቆብ ብመገዱ ከም ዝገለጸ ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ተረፍ ኣለዎ። ትንቢት ኣሞጽ ብኸመይ እኳ እንተወሰድናዮ፣ ንሱ ነቲ ዘድሊ የረጋግጽ ስራሕ ኣምላኽ ብሉዓላዊ ጸጋ።

ነቲ ኣስተብህል ሚዛን ኣብ ቃላት ያእቆብ፦ ስራሕ ኣምላኽ ኣብ ምምላስ (ቁ.16) ምስ ሰብኣዊ ስራሕ ብእምነት (ቁ.17፤ ኤርምያስ 29:13፤ እብራውያን 11:6 ተመልከት) ብሓንሳብ ይኸዱ። ክልቲኡ ጐድኒ ብሓደ እዋን ከም ዝኸውን ይርአ፣ እዚ ጉዳይ እዚ ንሰብኣዊ ኣእምሮ ምስጢር እኳ እንተኾነ። እዚ ምስቲ ናይ መጀመርታ ክፋል ዮኤል 2:32 ብጴጥሮስ ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ ዝተጠቐሰ ይሰማማዕ፣ ኣብኡ እዞም ክልተ ጐድኒ እዚኦም ብሓንሳብ ተኣሳሲሮም፦

ስም ጐይታ ዝጽውዕ ዘበለ ክድሕን እዩ (ግብሪ ሃዋርያት 2:21)።

ያእቆብ ርእይቶኡ ብምውሳኽ ዝበለጸ ዕምቆት ወሰኸ፣ ኣምላኽ ኣብዚ እዋን ጸጋ ዝገብሮ ዝነበረ ነገራት (15:17) ካብ ዘለኣለም ጀሚሩ ንእኡ ዝፍለጥ ከም ዝነበረ ተዛረበ (ቁ.18)። ንተወሳኺ ሓሳባት ኤፌሶን 1:4-5፣ ኤፌሶን 2:10 ከምኡ’ውን ኤፌሶን 3:8-12 ኣንብብ።

ዋና ዕላማ ኣገልግሎት ጳውሎስ – ምላሽ ንኣምላኽን ንክርስቶስን

መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት ብዘይ ዕንቅፋት ስብከት መንግስቲ ኣምላኽን ትምህርቲ ብዛዕባ ጐይታና የሱስን ክቕጽል ከም ዘለዎ ብዝሕብር መገዲ ይዛዘም። ከምቲ 2 ጢሞቴዎስን ጽሑፋት ዮሃንስን ዝሕብሩዎ፣ ክሳዕ ምምጻእ ቤተ ክርስቲያን ክቕጽሉ እዮም። ሕቶና ኣብዚ ተግባር እዚ ተዋፊርና ዲና?

እቲ መንግስቲ ኣምላኽ ተጠቒሱ ኣሎ ሸውዓተ ግዜ ኣብ መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት፣ እዚ ድማ ንኣብዚ እዋን ክንደይ ኣገዳሲ ትርጉም ከም ዘለዎ የርኢ – ምስቲ ኣብ ዝመጽእ ክብሪ ዘሎ መንግስቲ ክተሓዋወስ የብሉን። እቲ ናይ መጻኢ ጐድኒ ሓንሳብ ብምትእስሳር ምስቲ ናይ እስራኤል ክቡር መጻኢ ተጠቒሱ ኣሎ (1:6-7)። ሎሚ እቲ ጐይታ፣ ንሱ ወዲ ኣምላኽ እዩ፣ ከም መሲሕን ከም ንጉስ ድሕሪ ልቢ ኣምላኽን ይነጸግ ኣሎ። ንሕና ኣመንቲ ብቃልን ብግብርን ኣብ እዋን ምድሓሩ ክነኽብሮ ንኽእል ኢና።

ቅዱስ ጽሑፍ ብዙሓት ኣብነታት ኣገልግሎት ምስ ምላሽ ብዘይ ተጻብኦ ወይ ሓሳዊ ቅዳሕ ይጠቅስ። እቲ ናይ ማርያም ዘቤት-ኣንያ ዝገርም ምላሽ ኣብ ኣምልኾ፣ ብዘይካ እቲ ዝረኣየቶ ነቐፌታ (ማርቆስ 14:3-8) ብጐይታ ምስ ስብከት ወንጌል ኣብ ኩሉ ዓለም ተኣሳሲሩ ኣሎ። ንሱ ከምዚ ዝኣመሰለ ምላሽ ክቕጽል እዩ (ቁ.9)፣ ከምኡ’ውን ስብከት ወንጌል (ማቴዎስ 26:13)። እቶም ደቀ መዛሙርቲ ካልእ ኣብነት ናይ ቅኑዕ ምላሽ እዮም። ድሕሪ ምትንሳእ ጐይታኦም ምስ ረኣዩ

ወጺኦም ኣብ ኩሉ ቦታ ሰበኹ፣ ጐይታ ምስኦም ይሰርሕን ነቲ ቃል ብዝሰሓቡ ምልክታት የረጋግጽን ነበረ (ማርቆስ 16:20)።

ምላሾም ኣብ ኣገልግሎቶም ንጐይታ ይርአ ኣብ ሰማይ ብመንፈስ ቅዱስ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ኣምልኾኦም (ሉቃስ 24:50-53)።

ኣገልግሎት ምስ ኣምልኾ ዝተኣሳሰረ ኣብ ኩሉ ግብሪ ሃዋርያት ክርአ ዝኽእል ቴማ እዩ። እቲ ንምግልጋልን ንምምላኽን ዘሎ ዕንቅፋት ንኣመንቲ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ኣብ ገጽ ምድሪ ዘሎ ክብሪ እዩ። ኣገልግሎት ሃዋርያት ንሓደ ወለዶ ጸኒሑ፣ ከምቲ ካብ እብራውያን 2:3 ክንበጽሖ እንኽእል፣ ኣብኡ «ዝተረጋገጸ» ብዝሓለፈ ግዜ እዩ። ይኹን እምበር፣ ስራሕ ጐይታ ምስቶም ናቱ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ክሳዕ ምምጻእ ቤተ ክርስቲያን ይቕጽል ኣሎ። ንእኡ ድሉዋት ዲና፣ ንዓብይነቱ ብኣገልግሎትን ኣምልኾን ምላሽ ንምሃብ ድሉዋት ዲና፣ ብዘይካ ተጻብኦ?

መወከሲታት

1. እዚ ግሲ «ብዓይኒ ንምርኣይ» (ኣተኒዝ) ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ዓሰርተ ግዜ ይርከብ (1:10, 3:4,12, 6:15, 7:55, 10:4, 11:6, 13:9, 14:9, 23:1)።
2. እዚ ግሲ (ፐሪፓተ) ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ሾሞንተ ግዜ ይርከብ (3:6,8 ክልተ ግዜ,9,12, 14:8,10, 21:21) ንሓድሽ ስርዓት ነገራት።
3. ጐይታ ንጳውሎስ ከመይ ገይሩ «ክሳቐ» ከም ዘለዎ ብስሙ ኣርኣዩዎ (ግብሪ ሃዋርያት 9:16)፣ ስለዚ ድማ ንጳውሎስ ብዳርባ እምኒ ክውገር ፈቐደሉ። ከም ስዳዲ፣ ሳውል ንዳርባ እምኒ እስጢፋኖስ ኣጽዲቑዎ ነበረ (8:1፤ ግብሪ ሃዋርያት 26:10 ተመልከት)።
4. «እቲ ህያው ኣምላኽ» ምስ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ «ጣኦታት»፣ ንሳቶም ዘይርእዩ ወይ ዘይሰምዑ፣ ብፍጹም ይጻረር። ብድርብ እምነቶም እዞም ኣረማውያን ንዜኡስ ቤተ መቕደስ «ኣብ ቅድሚ ከተማኦም» (ግብሪ ሃዋርያት 14:13) ከም ምልክት ምክልኻል ንእኣ ሰሪሖም ነበሩ። እቲ ህያው እሞ ሓቀኛ ኣምላኽ (1 ተሰሎንቄ 1:9) ብድርብ እምነት ኣይግልገልን እዩ፣ ግና ብሓቀኛ እምነት እዩ።