ጉዳይ ቤት ኣብ ዘመን ሃጋይ
እዚ ናይ ቤት እግዚኣብሔር ኣገዳስነት ነቶም ሃጋይ ትንቢት ዝነበሮም ህዝቢ ኣይጠፍኦምን። ቀዳማይ፡ ናብቲ ናይ ቤተ መቕደስ ምምስራት ብዝያዳ ስለ ዝቐረቡ፡ ምስ ምስክርነት እግዚኣብሔር ዘለዎ ምትእስሳር ተረዲኦምዎ ነበሩ። ከምኡ’ውን፡ ኣብ ባቢሎን ዝነበሮም ናይ ምርኮ ተመክሮ፡ እግዚኣብሔር ኣብ ማእከሎም ምቕማጡ ምስ ቤተ መቕደስ ብዘይፍለ ምትእስሳር ከም ዘይተኣሳሰረ ንምርግጋጽ ዕድል ኮይኑዎ ነይሩ፡ ከመይሲ ክብሪ እግዚኣብሔር ካብ ቤተ መቕደስ ወጻኢ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብ ምድሪ እስራኤል ወጻኢ’ውን ኣብ ማእከል ህዝቡ ተራእዩ ነይሩ (ህዝቅኤል 1)። ድሕሪኡ፡ ኣብ ዝቐረበ ታሪኽ፡ ናብ ምድሪ ምምላሶም ንእግዚኣብሔር ምስክርነት ንምምላስ ኣብ ሰብኣዊ ምትብባዕ ተሰሪቱ ነይሩ (እዝራ 9:9)። ስለዚ፡ እቶም ሃጋይ ትንቢት ዝነበሮም ህዝቢ፡ ቀንዲ ኣገዳስነት ቤተ መቕደስ ንኣህዛብ ንእግዚኣብሔር ምእዋጅ ምዃኑ ይፈልጡ ነበሩ።
እዚ ናይ ቤተ መቕደስ ኣገዳስነት ብምፍላጦም፡ እቶም ህዝቢ እግዚኣብሔር ብሃጋይ ገይሩ ዝነግሮም ዝነበረ ነጥቢ ብንጹር ተረዲኦምዎ ነበሩ። ቀዳማይ፡ ኣብ መንጎ ኣባይቶምን ቤቱ ዝነበረ ፍልልይ የርኢ ነበረ፡ ቤቱ ፈሪሱ ከሎ፡ ኣባይቶም ግን ጽቡቕ ኩነታት ነበሮም። ምስዚ ንጹር ምውድዳር እዚ፡ እግዚኣብሔር «ብዕንጨይቲ ዝተሰርሐ» ዝብል ቃል ብምጥቃም ስዉር ምውድዳር’ውን ገይሩ ነይሩ። እዚ ቃል እዚ ኣብ መንጎ ቤት እግዚኣብሔርን ናይ ህዝቢ ኣባይትን ዘሎ ፍልልይ የጕልሕ ነይሩ፡ ከመይሲ እዚ ዘይተለምደ ናይ እብራይስጢ ቃል እዚ ኣብ መጽሓፍ ነገስታት ንኽብሪ ቤተ መቕደስን ናይ ሰሎሞን ኣባይትን ንምግላጽ ተጠቒሙሉ ነይሩ (1 ነገስት 6:9,15፤ 7:3,7)። ማለት፡ ኣብቲ ቀደም ዘመን ታሪኽ እስራኤል፡ ቤት እግዚኣብሔርን ቤት ንጉስን ብኸምኡ መገዲ ተገሊጾም ነይሮም። ሕጂ ግን ናይ ህዝቢ ኣባይቲ ጥራይ እዮም ከምኡ ተገሊጾም። ገለ ጌጋ ነይሩ!
እግዚኣብሔር ብቐሊሉ ብኩነታት ናይቶም ኣካላዊ ኣባይቲ ጥራይ ከም ዘይተገደሰ ንህዝቢ ንጹር ነይሩ። ከምቲ ምስ ዳዊት ኣብ 2 ሳሙኤል ዝገበሮ፡ እግዚኣብሔር ብዛዕባ ኣካላዊ ኣባይቲ ዝነበረ ስግኣት ንኣብስትራክት ጽንሰ-ሓሳብ ብልጽግናን ደሓንን (ብእብራይስጢ ሻሎም) ንምጥቃስ ተጠቒሙሉ። እዚ ኣብ ፍቕዲ 6 እግዚኣብሔር ብዛዕባ እቲ ናይ ህዝቢ ብልጽግና (እቲ ኣብስትራክት ጽንሰ-ሓሳብ «ቤት») ምስ ጠቐሰ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ፍቕዲ 9፡ ምስ ብልጽግና ዝተኣሳሰሩ ጸገማቶም ምስ «ቤት» ዝብል ቃል ብንጹር ኣተኣሳሲሩ። ከምቲ ምስ ዳዊት ዝገበሮ፡ እግዚኣብሔር ነቲ ምይይጥ ካብ ኣካላዊ ኣባይቲ ናብቲ ብዝያዳ ዝግደሰሉ ዝነበረ፡ ማለት «ሻሎም» ኣሰጋጊሩ።
እቲ ቤተ መቕደስ ዝሓደግዎ ኩነታት ንኣምላኽ ዘለዎም ኣኽብሮት ዘንጸባርቕ ምዃኑ ንህዝቢ ንጹር ነይሩ። እንተኾነ ግን፡ ነቲ ነጥቢ ባዕላቶም እንተዘይተረዲኦምዎ፡ ብመልእኽቲ ሃጋይ ገይሩ ብርግጽ ኣንጺሩሎም ነይሩ። ካብ መጀመርታ፡ እቲ ብእግዚኣብሔር ዝተለዓለ ናይ ሓቂ ጸገም ኩነታት ቤቱ ዘይኮነስ፡ እቲ ብህዝቢ ዝተዋህቦ ዋጋ ነይሩ። ቤተ መቕደስ ንምሕዳስ ግቡእ ግዜ ኣይኮነን እንተበሉ’ኳ (1:2)፡ እቲ ናይ ሓቂ ጉዳይ ግዜኦምን ሓይሎምን ንገዛእ ርእሶም የውፍዩ ምህላዎም ነይሩ (1:4)። ቤት እግዚኣብሔር ፈሪሱ ከሎ፡ ገዛእ ኣባይቶም ጽቡቕ ኩነታት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብኽብሪ «ብዕንጨይቲ ዝተሰርሐ» ምዃኑ ንምርግጋጽ ይሕጎሱ ነበሩ።
ብሓጺሩ፡ እቲ እግዚኣብሔር ዝፈትሖ ጸገም፡ እቶም ህዝቢ ንገዛእ ርእሶም ብልጽግናን ደሓንን የውፍዩ ከለዉ፡ ንእኡ ግን ይርስዕዎ ምህላዎም ነይሩ። እቲ ናይ ገዛእ ርእሶም ነገራት ዘለዎም ምውፋይ’ውን ብናይ እግዚኣብሔር ተግሳጽ ንጹር ነይሩ። እቲ ናይ ጻዕሮም ትግሃት ብዘይተለምደ ኣገላልጻ፡ «ነፍሲ ወከፍኩም ናብ ገዛእ ቤቱ ይጐዪ» (1:9) ተጠቒሱ ነይሩ። እግዚኣብሔር ነዚ ሓረግ እዚ ብምጥቃም፡ ነቲ ንገዛእ ርእሶም ረብሓታት ዝፈትሕሉ ዝነበሩ ሓይሊ ኣጕሊሑ ነይሩ።
ክፈልጡ ነይርዎም
ቅድሚያ ዝህብዎ ነገራት ዝተጋገየ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እግዚኣብሔር’ውን እንታይ ከም ዝኸውን ክርድኦም ከም ዝነበሮም ነጊርዎም ነይሩ። እቲ ኣብ ኣባይቶም ዝነበረ ናይ በረኸት ምጕዳል ጸገም ከም ዝነበረ ከም ዘመልክተሎም ገሊጹ። ኣብ ዘዳግም፡ እቶም ህዝቢ ምእዛዝ ኣብ ምድሪ ናይ ንብረት በረኸት ከም ዝኸውን፡ ዘይምእዛዝን ንእግዚኣብሔር ምርስዕን ግን ናይ በረኸት ምጕዳል ከምጽእ ምዃኑ ብንጹር ተነጊርዎም ነይሩ። እቲ ዘጋጠሞም ምጕዳል፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ንእግዚኣብሔር እንተዘይተኸተሉ እንታይ ከም ዝኸውን ዝተመባጽዖም የንጸባርቕ ነይሩ። ስለዚ፡ ትምህርቲ ቶራ ብምፍላጥ፡ ኣብ መንጎ እቲ ሕጂ ዘለዎም ድሌትን እቲ ናይ ኪዳን መለኮታዊ መጠንቀቕታታትን ዝምድና እንተነበረ ክሓቱ ነይርዎም ነይሩ። ብሓቂ፡ እዚ እዩ እቲ እግዚኣብሔር ብኽልተ ግዜ ዝተደጋገመ ምትብባዕ፡ «መገድኹም ሕሰቡ» (1:5,7) ናብ ኣቓልቦኦም ዘምጽኦ ነጥቢ። ብናይ ሎሚ ቋንቋ፡ «ብዛዕባ እቲ ዘጋጥመኩም ዘሎ ሕሰቡ! እንታይ ከም ዝኸውን ኣይትፈልጡንዶ?» ይብል ነይሩ።
እቶም ህዝቢ እቲ ዘጋጥሞም ዝነበረ እንተሓሰቡ’ኳ፡ እቲ ናይ ብልጽግና ምጕዳሎም ንቡር ክፋል ህይወት ምዃኑ ክምክኑ ይኽእሉ ነይሮም። ከምቲ ኩሉ ዝፈልጦ፡ ኣብ ህይወት ነገራት ጽቡቕ ዝኸዱሉ ግዜያትን ሕማቕ ዝኸዱሉ ግዜያትን ኣለዉ። እንተኾነ ግን፡ እግዚኣብሔር ንኸምዚ ዝኣመሰለ መደምደምታ ቦታ ኣይሓደገን። ኣብ ፍቕዲ 9፡ እቲ ዘጋጥሞም ዝነበረ ጸገማት ብቐሊሉ ኣብ ህይወት ዝኸውን «ነገራት» ዘይኮነስ፡ ብቐጥታ ናይ ጻዕሮም ምፍራስ ምዃኑ ኣንጺሩ። ንገዛእ ርእሶም በረኸትን ብልጽግናን ንምርግጋጽ ክሳዕ ክንደይ እንተጸዓሩ’ኳ፡ እግዚኣብሔር ኣብኡ «ይነፍስ» ነይሩ። ብዛዕባ እቲ ዝገብሮ ዝነበረ ምኽንያት ግራህ ዘይብሉ ምዃኑ ንምርግጋጽ ድማ፡ እግዚኣብሔር ናብ ገዛእ ኣባይቶም «ይጐዩ» ስለ ዝነበሩ፡ ቤቱ ድማ ፈሪሱ ስለ ዝነበረ ምዃኑ ነጊርዎም ነይሩ።
ርእሰ-ምኩሓት
እቶም ህዝቢ ብገዛእ ርእሶም ጻዕሪ እቲ እግዚኣብሔር ከም ውህበት ክህቦም ዝተመባጽዖ በረኸት ንምርካብ ይፍትኑ ምህላዎም ኣስተብህሉ። ኣብ ዘዳግም፡ እስራኤል ንእግዚኣብሔር ብምሉእ ልቦም እንተፈተዉን እንተተኣዘዝዎን፡ ናይ ሕርሻ ብልጽግና ከም ዝረኽቡ ተመባጺዖም ነይሮም (ዘዳግም 28)። ብወገኖም ብዛዕባ ዝድለ ዝበዝሐ ስራሕ ዝተጠቕሰ ነገር ኣይነበረን። ብኣንጻሩ፡ በረኸት እግዚኣብሔር ብልጽግናኦም ከምጽእ ነይሩ። እንተኾነ ግን፡ ኣብ ሃጋይ፡ እግዚኣብሔር ኣቓልቦ ህዝቢ ናብቲ ንገዛእ ርእሶም ነቲ በረኸት ንምርግጋጽ ዝገብርዎ ዝነበሩ ጻዕሪ ከንቱነት ኣምጺኡ። ብዙሕ እንተዘርኡ’ኳ፡ ውጽኢቱ ሒደት ምምጻእ ነይሩ። በልዑ፡ ሰተዩ፡ ተኸድኑ፡ ገንዘባዊ ምትእኽኻብ ንምህናጽ ፈተኑ፡ ኩሉ ግን ከንቱ ነይሩ። እቲ እግዚኣብሔር ከም በረኸት ክህቦም ዝተመባጽዖ ብልጽግና ንምርካብ ብትግሃት ሰርሑ። እቲ ዘገርም ነገር፡ ክረኽብዎ ዝበዝሑ መጠን፡ ብዝያዳ ይሃድሞም ነይሩ። ነቲ በረኸት ንምርግጋጽ ኣብ ዝገብርዎ ፈተነታት፡ ነቲ ነቲ በረኸት ክህብ ዝተመባጽዐ ባዕሉ ረሲዖምዎ ነይሮም።
ፍርሃት
ናይ ህዝቢ ምላሽ ዘይምርድዳእ የለን። ቃል እግዚኣብሔር ምስ ሰምዑ፡ እንታይ ከም ዝኸውን ብንጹር ፈለጡ። ቅድሚኡ ክፈልጥዎ ነይርዎም፡ ሕጂ ግን እግዚኣብሔር ምስ ገጠሞም፡ እንታይ ከም ዝኸውን ኩሉ ንጹር ነይሩ። እቲ ዘስካሕክሕ ሳዕቤናት’ውን ተረዲኦምዎ ነይሮም። ቅድሚኡ ኣብቲ ክፍለ ዘመን እቲ፡ እስራኤል ንእግዚኣብሔር ስለ ዝረሰዐት ተማሪኻ ካብ ምድሪ ተስፋ ተወሲዳ ነይራ። እንተኾነ ግን፡ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ምርኮ፡ እግዚኣብሔር ናብ ምድሪ መሊስዎም ነይሩ። ሕጂ ግን እግዚኣብሔር ናብቲ ናይ መጀመርታ ምርኮኦም ዝመርሖም ዝነበረ መገዲ እንደገና ይኸዱ ምህላዎም ብቐጥታ ገጢምዎም ነይሩ። እዚ ብምሉኡ ተረዲኦምዎ፡ ፈሪሆም ድማ! እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብሓፈሻ ዝንኣድ ዝነበረ ናይ ኣኽብሮት ፍርሃት ኣይነበረን። እቲ ናይ እብራይስጢ ጽሑፍ ብቐጥታ፡ «ካብ ገጽ እግዚኣብሔር ፈሪሆም» (1:12) ይብል። እቲ «ካብ» ዝብል ኣገላልጻ ንጹር ሽበራ የመልክት። «ብፍርሃት ደሪቖም» ነይሮም። «ኣብ ጽንኩር ኩነታት» ነይሮም፡ ይፈልጥዎ ድማ ነይሮም።
እንተኾነ ግን፡ እግዚኣብሔር እንደገና ጸጋኡን ምሕረቱን ኣርኣየ። ንፍርሃቶም ብቐጥታ ብምምላስ፡ ብሃጋይ ገይሩ ካልእ ቃል ሰዲዱሎም፡ «ኣነ ምሳኹም እየ» (1:13)። ምግጣምኡ ናይ ፍርዲ ዘይተለዋዋጢ ድንጋጌ ኣይነበረን። ብኣንጻሩ፡ ናይ ምእራም ስጉምቲ ነይሩ፡ ምሳታቶም ምዃኑን ኣቓልቦኦም ናብኡ ንምምላስን ካብ ገዛእ ርእሶም ስግኣታት ንምርሓቕን ይደሊ ምህላዉን ብምርግጋጽ ዝተሰነየ ነይሩ። ንኣህዛብ ክብሩ ንምርኣይ ኣብኡ ጥራይ እንተተወከሉ፡ ነቲ ስግኣታት ካብኦም ንላዕሊ ብዝበለጸ ክከናኸኖ ነይሩ።
