ሃና ኣብ እስራኤል ዝነበረት መንእሰይ ሰበይቲ ነበረት፡ ኩሉ ልሙድ ትጽቢታት ህይወት ድማ ነበራ። ንኣምላኽ ከተገልግልን ስድራቤት ክትህልዋን ደለየት። ብግዜኡ፡ ሃና ንኤልቃና ተመርዓወት። ንሱ ኣዝዩ ይፈትዋ ነበረ፡ ንሳ ድማ ትፈትዎ ነበረት።
እቲ ልሙድ ህይወት ተቛሪጹ ነበረ፡ ምኽንያቱ ሃና ክትጸንስ ኣይከኣለትን። ክልተ ግዜ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት «እግዚኣብሔር ማህጸና ዓጺዩዋ ነበረ» ንብብ (1 ሳሙኤል 1:5-6 NKJV)። ንመኻን ኣንስቲ ኣምላኽ ንማህጸነን ከም ዝቆጻጸር ምፍላጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ንናይ ባዕሉ ዕላማታት ምጽናስ ይፈቅድ ወይ ይኸልእ። ብዘየገድስ፡ «ቖልዑ ርስቲ ካብ እግዚኣብሔር እዮም። ፍረ ከርሲ ዓስቢ እዩ» (መዝሙር 127:3)። ሃና ተጨኒቓ ናብ እግዚኣብሔር ከደት። ንኡኡ መብጽዓ ገበረት እሞ ቃላ ሰዓበት።
ልቢ ናይ መጻኢት ኣደ
ሃና ቖልዑ ክትወልድ ትምነ ነበረት፡ ግን ፌናና፡ ካልኣይቲ ሰበይቲ ኤልቃና፡ እንተወሓደ ኣርባዕተ ቖልዑ ክትወልድ ጥራይ ክትርኢ ትኽእል ነበረት (1 ሳሙኤል 1:4)። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ምትእስሳር ሃና ምስ ቖልዑ ፌናና ዝኾነ ዝርዝር ኣይህብን። ከም ኩለን ኣንስቲ፡ ሃና ናይ ባዕላ ቖልዑ ንምውላድ ሓያል ድሌት ነበራ። ልቢ ናይ መጻኢት ኣደ ነበራ፡ ግን እግዚኣብሔር ቖልዑ ብምኽልኣሉ እንታይ ከም ዝገብር ኣይተረድኣን።
እቲ ፈተና እንተወሓደ ሰለስተ ነገራት ኣውጺኡ።
1. ፌናና ተቐናቓኒት ሃና ነበረት እሞ ኣበሳጨወታ።
ፌናና ንሰብኣያ ቖልዑ ወሊዳሉ ነበረት፡ ግን «ብሓያል ገይራ ኣበሳጨወታ፡ ምእንቲ ክትጭንቓ፡ ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ማህጸና ዓጺዩዋ ነበረ» (ቁ.6)። እዛ ኣደ እዚኣ ንባዕላ ተቐናቓኒት ሃና ገበረት እሞ ቀኒኣላ። ሓንቲ ስድራቤት ነበሩ፡ ሃና ድማ ምትሕስሳብ የድልያ ነበረ፤ ኣብ ክንድኡ ግን ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ተጠቕዐት።
ቕንኣት ተግባር ስጋ እዩ (ገላትያ 5:20) እሞ ናብ ሕማቕ ምብሳጭው ክመርሕ ይኽእል እዩ። ከም ምእመናን፡ ኣብ ክንድኡ «ንሓድሕድና ንፍቕርን ንጽቡቕ ግብራትን ንምብሳጭው ንሓድሕድና ንሓስብ» (እብራውያን 10:24 KJV)።
2. ኣረኣእያ ኤልቃና ብዛዕባ ሓሳባት ሃና ደንደን ወይ ዘይሓሳቢ ነበረ።
«ድሕሪኡ ኤልቃና ሰብኣያ ንኣኣ በላ፡ ሃና፡ ስለምንታይ ትበኪ? ስለምንታይ ኣይትበልዕን? ስለምንታይ ልብኺ ሓዚኑ? ኣነ ካብ ዓሰርተ ኣወዳት ዝሓይሽ ኣይኮንኩን ድዩ?» (1 ሳሙኤል 1:8 NKJV)። ንኣኣ ዘለዎ ጽቡቕነት ንድሌታ ንቖልዑ ክትክእ ከም ዘይከኣል ኣይተረድኦን። ኣርባዕተ ሕቶታት እኳ እንተሓተተ፡ ብሓያል ድምጺ ጌጋ መግለጺ ገበረ። ሰብኡት ንኣንስቶም ኣብ ኣዝዩ ስሱዕ ኩነታት ከጸናንዑ ከለዉ ብዝያዳ ኣስተውዓልቲ ክኾኑ የድልዮም።
3. ሃና ንምሉእ ክብደት ጾራ ተሰምዓ።
እቲ ካብ ፌናና ዝመጸ ምብሳጭው ኣጨኒቑዋ። ተጨኒቓ፡ በኸየት እሞ ምግቢ ኣይደለየትን። ብንጹር፡ እቲ ብሰብኣያ ዝተገብረ ርእይቶ እውን ኣይጸናንዓን። ብመወዳእታ፡ ናብ ቅኑዕ ሰብ ከደት፡ ነቲ ጉዳይ ናብ እግዚኣብሔር ብጸሎት ወሰደቶ (ቁ.10-15)። ብኣጋጣሚ፡ ከም ኣባና፡ ሓሳባታ ሓሳባት ኮይኑ ነበረ፡ ግን ኣብኡ ደርበየቶ (1 ጴጥሮስ 5:7)። ሃና፡ ብልቢ ናይ መጻኢት ኣደ፡ ንእግዚኣብሔር ወዲ ሓተተቶ።
ዝተገብረ መብጽዓ
ሃና ኣብ ጸሎታ ኣዝያ ንጹር ነበረት እሞ፡ እግዚኣብሔር እንተሃባ፡ ንወዳ ንኡኡ ከም እተዕብዮ ወሰነት። «መብጽዓ ገበረት እሞ በለት፡ ኦ እግዚኣብሔር ጐይታ ሰራዊት፡ ንመከራ ባርያኻ ብሓቂ እንተረኣኻ፡ እሞ እንተዘከርካኒ፡ ንባርያኻ ድማ እንተዘይረሳዕካ፡ ግን ንባርያኻ ወዲ እንተሃብካ፡ ሽዑ ንኡኡ ንእግዚኣብሔር ንኹሉ ዘመናት ህይወቱ ክህቦ እየ፡ እሞ መላጸ ኣብ ርእሱ ኣይመጽእን እዩ» (1 ሳሙኤል 1:11)። ሃና ሓይሊ እግዚኣብሔር ንማህጸና ንምኽፋት ኣፍለጠት። ኣብ ክእለቱ እምነት ነበራ እሞ ምሕረቱ ትፈልጥ ነበረት።
ብምላሹ፡ ሃና ንኡኡ ንእግዚኣብሔር ንኹሉ ዘመናት ህይወቱ ክትህቦ መብጽዓ ገበረት። ካብ ማህጸና ጀሚራ ከም ናዝራዊ ክተዕብዮ ነበረት። ናዝራዊ ንእግዚኣብሔር ብምሉኡ ዝተወፈየ እዩ (ዘሁልቍስ 6:1-8)። እቲ ኣብ ህይወታ ዝነበረ ጸገማት ናብዚ ነጥቢ እዚ ኣምጺኣታ። ብሰንኪ እዚ ነገራት እዚ፡ ንሳ ኣብ እስራኤል ካልእ ቖልዑ እትወልድ ሰበይቲ ጥራይ ኣይክትከውንን። ኣብ ክንድኡ፡ ሃና፡ እታ ንእግዚኣብሔር እቲ ኣዝያ ዝደለየቶ ወዲ ዝሃበት ክትከውን እያ። ከምኡ ድማ፡ ሃና፡ እታ ኣብ እስራኤል ዝነበረት ኣደ፡ ንወዳ ንኣገልግሎት ኣምላኽ ንምውፋይ ኣዝያ ዝመስገነት ክትከውን እያ። ምእመናን ንእግዚኣብሔር መብጽዓ ክገብሩ የብሎምን፡ ምኽንያቱ ብዙሕ ግዜ ኣይንሕልዎምን። ግን መብጽዓ ሃና ቐሊልን ካብ ልቢ ዝነበረን ምዃኑ ምርኣይስ ክንደይ ጽቡቕ እዩ።
ከም ወለዲ፡ ንቖልዑና ንእግዚኣብሔር ከነዕቢ ተመሪሕና ኢና። ብሓደ ኣረኣእያ «ንኡኡ ክንምልሶም» ተማሂርና ኢና። «ንቖልዓ ብዝግባእ መገዲ ኣዕብዮ፡ እሞ ምስ ዓበየ ካብኡ ኣይክወጽን እዩ» (ምሳሌ 22:6)።
ዝተሓለወ መብጽዓ
ብተወሳኺ ንግፍዒ ፌናናን ዘይሓሳብነት ሰብኣያን፡ ሃና ብኤሊ እቲ ካህን ብሓሶት ብስኽራን ተኸሲሳ ነበረት (1 ሳሙኤል 1:13-14)። ግን ነፍሳ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ስለ ዝገደፈት ብሰላም ካብ ድንኳን ወጸት፡ «እታ ሰበይቲ መገዳ ከደት እሞ በልዐት፡ ገጻ ድማ ድሕሪኡ ኣይሓዘነን» (ቁ.18)። እቲ ደራሲ መዝሙር ጆሴፍ ኤም. ስክሪቨን (1819–1886) ብዝግባእ ገሊጽዎ፡ «ኦ ክንደይ ሰላም ኢና ብዙሕ ግዜ እንስእን፡ / ኦ ክንደይ ዘየድሊ ሕማም ኢና እንጸውር / ኩሉ ብሰንኪ ኩሉ ነገር ናብ ኣምላኽ ብጸሎት ዘይንወስድ ምዃንና እዩ» («What A Friend Have In Jesus»)። እግዚኣብሔር ንጸሎት ሃና መለሰላ እሞ ወዲ ሃባ፡ ንኡኡ ድማ ሳሙኤል ዝብል ጽቡቕ ስም ሃበቶ። እቲ ስም «ካብ እግዚኣብሔር ዝተሓተተ» ማለት እዩ።
ሃና ንሳሙኤል ናብ ድንኳን ኣብ ሲሎ ንዓመታዊ መስዋእቲ ክሳዕ ዘይተወግዐ ኣይወሰደቶን። ንብብ፡ «ግን ሃና ኣይከደትን፡ ንሰብኣያ ድማ፡ ‘እቲ ቖልዓ ክሳዕ ዘይተወግዐ ኣይከይድን እየ፤ ድሕሪኡ ክወስዶ እየ፡ ምእንቲ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክቐርብ እሞ ንዘለኣለም ኣብኡ ክነብር’ በለቶ» (ቁ.22)። ኤልቃና ተረድኦ። ንቖልዓ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ኩሉ ክትነግሮ ከላ ተወግዓቶ። ድሕሪኡ፡ ሃና መብጽዓኣ ሓለወት።
ምውፋይ ሳሙኤል ንእግዚኣብሔር ጽቡቕ ነበረ። ሃና ንኤሊ ነዚ ቖልዓ እዚ ከም ዝጸለየትሉ ኣዘከረቶ። ንሳቶም ንእግዚኣብሔር ኣምለኹ፡ ከምቲ ኣብ ሰለስተ በጊዕ፡ ሓደ ኤፋ ሓርጭን ሓደ ቆርበት ወይንን ዝተራእየ። ሳሙኤል፡ ብዘይ ዝኾነ ተቓውሞ ካብኡ፡ ንኣገልግሎት እግዚኣብሔር ተወፈየ እሞ ኣብ ድንኳን ተረፈ። እቲ ወዲ ሕጉስ ነበረ። ከም ወለዲ፡ ንቖልዑና ካብ ነገራት እዛ ዓለም እዚኣ ነወግዖም እሞ ንእግዚኣብሔር ንውፍዮም። ብሓቂ ሃና መብጽዓኣ ሓለወት።
ምስጋናን ውዳሴን
ምስጋናን ውዳሴን ንዝተመለሰ ጸሎት ኩሉ ግዜ ዝግባእ እዩ። ሃና ንእግዚኣብሔር ወዲ ስለ ዝሃባ ኣምለኸቶ። ብዙሓት ጽቡቕ ነገራት ኣብ 1 ሳሙኤል 2 ተጠቒሶም ኣለዉ፡ ግን ቁጽሪ 5 ይብል፡ «...መኻን እውን ሸውዓተ ወሊዳ።» እግዚኣብሔር፡ ብእምነቱ ንሃና ሓሙሽተ ካልኦት ቖልዑ ሃባ – «ሰለስተ ኣወዳትን ክልተ ኣዋልድን» (ቁ.21)። እግዚኣብሔር ዕዳ ዝኸፍሎ ሰብ የብሉን። ሃና ብሓዘንን ሕማምን ጀሚራ፡ ብሽዱሽተ ቖልዑ ንኡኡ ከተዕቢ ወዲኣ።
ንቕሓት ሃና
ሃና ንዕብየት ሳሙኤል ኣቓልቦ ትገብር ነበረት። «ብተወሳኺ ኣደኡ ንኡኡ ንእሽቶ ክዳን ትሰርሓሉ ነበረት፡ እሞ ዓመት ዓመት ምስ ሰብኣያ ንዓመታዊ መስዋእቲ ክትመጽእ ከላ ትመጽኣሉ ነበረት» (ቁ.19)። ብዘይጥርጥር እቲ ክዳውንቲ ብመሰረት ኣካላዊ ምዕባለኡ ዝተሰርሐ እዩ፡ ግን ንመንፈሳዊ ዕብየቱ እውን ኣቓልቦ ከም ዝገበረት ንጹር እዩ። ኣብ ድንኳን ትሕቲ ምምራሕ ኤሊ ነበረ። ብእዚ፡ ሳሙኤል መንፈሳዊ ትምህርቲ ይወስድን ይዓብን ነበረ፡ ኣደኡ ድማ ንእግዚኣብሔር ስለ ዝሃበቶ ንመንፈሳዊ ምዕባለኡ ትግደስ ነበረት። ሃና ኣደ ሳሙኤል ነብዪ፡ ካህን፡ ከምኡ ድማ ፈራዲ ኮይና ነበረት።
ሃና ንወዳ ካብቲ ብዘይውሉድነትን ምስኡ ዝመጹ ጸገማትን ዝመጹ ልምምዳት ተቐበለቶ። ብሓቂ፡ እታ ልቢ ኣደ ዝነበራ ሰበይቲ ኣደ ኮይና ንኹላትና ኣብነት ኮነት።
መደምደምታ
ኣንስቲ ቖልዑ ምድላይ ልሙድ እዩ፡ ኣምላኽ ድማ ብጸጋ ይሃብ። ብጥበቡ፡ ሓድሓደ ግዜ ይኸልኦም። ንሱ ኩሉ ዝፈልጥ ወይ ኩሉ ዝፈልጥ ምዃኑ ንዝክር። ግን ንኣንስቲ ቖልዑ ክወልዳ ዘይክእላ ንጸሊ።
ፌናና ንሃና ኣበሳጨወታ፡ ኤልቃና ደንደን ነበረ፡ ኤሊ እቲ ካህን ድማ ንሃና ብሓሶት ብስኽራን ከሰሳ። ኣብ ክንድኡ፡ ክርስትያን ኣንስቲ ጸሎታዊ ደገፍና የድልየን። ጽንኩር ኩነታት ብዙሕ ግዜ ናብ ጸሎታዊ ልምምዳት ይመርሕ። ንሃና ከምኡ ገበሩ!
ሓደ ሰብ ብባዮሎጂ ወይ ብመንፈስ ኣደ ይኹን፡ ዕላማ ንቖልዑ ንክርስቶስ ምዕባይ እዩ፡ «የሱስ ብጥበብን ብቑመት ይዓቢ ነበረ፡ ኣብ ኣምላኽን ኣብ ሰባትን ድማ ሞገስ ይረክብ ነበረ» (ሉቃስ 2:52)። እቶም ኣምላኽ ንኣና ከም ወለዲ ዝሃበና ቖልዑ ንነዊሕ ግዜ ትሕቲ ሓልዮትና ኣይኮኑን፤ ግዜ ኣዝዩ ብቕልጡፍ ይሓልፍ። ከም ሃና፡ መብጽዓኣ ዝሓለወት፡ ንኹን።
