ብርሃኑ ንጸልማትና ይስዕሮ
ጸልማት ማለት ብርሃን ዘይምህላው እዩ። ኣምላኽ ንፍጥረት ስርሑ ምስ ጀመረ፣ ናብ ቦታ ጸልማት መጸ: «ምድሪ ድማ ጥራያን ባዶን ነበረት፣ ጸልማት ድማ ኣብ ልዕሊ ገጽ መዓሙቕ ነበረ» (ዘፍጥረት 1:2 ESV)። እቲ ንሰብኣዊነት ንጥቕምን በረኸትን ንምድላው እዛ ፕላኔት ዝገበሮ ቀዳማይ ተግባር፣ ብርሃኑ ምእታው ነይሩ፣ እዚ ድማ ንህይወት ንምህላው ኣድላዪ ነይሩ: «ኣምላኽ ድማ ‘ብርሃን ይኹን’ በለ፣ ብርሃን ድማ ኮነ» (ዘፍጥረት 1:3)።
ሰብ ኣብ ሳድሰይቲ መዓልቲ ተፈጢሩ፣ ድሕሪኡ ድማ «ኣምላኽ ዝገበሮ ኩሉ ርእዩ፣ እንሆ፣ ኣዝዩ ጽቡቕ ነይሩ» ተባሂሉ (ዘፍጥረት 1:31)። ብሓዘን፣ ኣዳምን ሄዋንን ንሓንቲ ጥራይ ዝነበረት ትእዛዝ ኣምላኽ ኣይተኣዘዙን: «ካብ ኦም ፍልጠት ጽቡቕን ክፉእን ኣይትብላዕ፣ ምኽንያቱ ኣብታ ካብኣ እትበልዓላ መዓልቲ ብርግጽ ክትመውት ኢኻ» (ዘፍጥረት 2:17)። እቲ ውጽኢት? ምስኡ ዝነበሮም ርክብ ተሰይሩ፣ ሓጢኣት ድማ ናብ ዓለም ኣተወ፣ እዚ ድማ ካብቲ ብርሃንን ህይወትን ዝኾነ ኣምላኽ ምፍልላይ ኣምጽአ። ሞትን መንፈሳዊ ጸልማትን ውጽኢት ናይዚ ቀዳማይ ሓጢኣት እዩ ነይሩ። ካብ ኣዳምን ሄዋንን ጀሚሩ፣ ኩሉ ሰብ ብሓጢኣተኛ ባህርይ ይውለድ፣ እዚ ድማ ብመንፈሳዊ ጸልማትን ካብ ምንጪ ብርሃን፣ ኣምላኽ ባዕሉ፣ ምፍልላይ ዝምዘዝ እዩ። «ብበደላትን ሓጢኣታትን ምዉታት ነይርኩም» (ኤፌሶን 2:1)። «ሓጢኣት ብሓደ ሰብ ናብ ዓለም ኣተወ፣ ሞት ድማ ብሓጢኣት፣ ከምኡ ድማ ሞት ናብ ኩሎም ሰባት ተዘርገሐ ምኽንያቱ ኩሎም ሓጢኦም» (ሮሜ 5:12)።
ኢሳይያስ ብዛዕባ እቲ ብሓጢኣት ዝተፈጠረ መንፈሳዊ ጸልማት ብርሃን ከምጽእ ዝመጽእ ዝነበረ ሓደ ሰብ ተዛረበ: «እቶም ኣብ ጸልማት ዝኸዱ ዝነበሩ ህዝቢ ዓብዪ ብርሃን ርእዮም፤ እቶም ኣብ ምድሪ ዓብዪ ጸልማት ዝነበሩ፣ ኣብኦም ብርሃን ኣብርሀ» (ኢሳይያስ 9:2)። እዚ ብዛዕባ መሲሕ፣ መድሓኒ ዓለም፣ ብርሃን ህይወት ናብ ብሓጢኣት ዝጸልመቱ ልቢ ከምጽእ ዝመጽእ ዝነበረ ትንቢት ነይሩ። ማቴዎስ፣ የሱስ እቲ ነዚ ትንቢት እዚ ዝፈጸመ ከም ዝነበረ ከረጋግጽ ከሎ፣ ከምዚ ኢሉ: «እቶም ኣብ ጸልማት ዝነብሩ ህዝቢ ዓብዪ ብርሃን ርእዮም፣ ንእቶም ኣብ ከባቢን ጽላል ሞትን ዝነብሩ፣ ኣብኦም ብርሃን ወጊሑ» (ማቴዎስ 4:16)።
ዮሃንስ ድማ የሱስ ከም ዝነበረ ገለጸ «ቃል» – መልእኽቲ ኣምላኽ ንዝመውት ዓለም – ብእኡ ድማ ሰብ ምስ ኣምላኽ ክዕረቕን ኣብ ብርሃኑ ክነብርን ይኽእል ነይሩ። «ኣብኡ ህይወት ነበረ፣ እታ ህይወት ድማ ብርሃን ሰባት ነበረት። እቲ ብርሃን ኣብ ጸልማት ይበርህ፣ ጸልማት ድማ ኣይሰዓሮን ... እቲ ሓቀኛ ብርሃን፣ ንኹሉ ሰብ ዘብርህ፣ ናብ ዓለም ይመጽእ ነይሩን ዓለም ብእኡ ተፈጢራ፣ ግን ዓለም ኣይፈለጥቶን ... ግን ንኹሎም ዝተቐበልዎ፣ ብስሙ ዝኣመኑ፣ ደቂ ኣምላኽ ንምዃን መሰል ሃቦም» (ዮሃንስ 1:4-5,9-12)።
ዮሃንስ ድማ እዞም ቃላት እዚኦም መዝጊብዎም: «የሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ ተዛረቦም፣ ‘ኣነ ብርሃን ዓለም እየ። ዝስዕበኒ ኣብ ጸልማት ኣይከይድን ግን ብርሃን ህይወት ክህልዎ እዩ’» (ዮሃንስ 8:12)። ንየሱስ ሰዒብዎ እቲ ዝተመባጽዐ መድሓኒ፣ መገዲ ምድሓን ካብ ሓጢኣትን ካብ ኣምላኽ ምፍልላይን ከም ዝነበረ ኣሚኑ። ዮሃንስ ድማ እዞም ቃላት የሱስ መዝጊብዎም: «ኣነ ከም ዝኾንኩ እንተ ዘይኣመንኩም ኣብ ሓጢኣትኩም ክትመውቱ ኢኹም» (ዮሃንስ 8:24)። ድሕሪኡ ድማ ከምዚ ኢሉ: «ኣብ ቃለይ እንተ ጸናዕኩም፣ ብሓቂ ደቀ መዛሙርተይ ኢኹም፣ ሓቂ ድማ ክትፈልጡ ኢኹም፣ ሓቂ ድማ ሓራ ከውጽኣኩም እዩ» (ዮሃንስ 8:31)።
የሱስ ድማ ኣረጋጊጹ እዞም መግለጺታት እዚኦም። ካብ ከባቢ ቤተ መቕደስ ክኸይድ ከሎ ሓደ ዕዉር ሰብኣይ ይልምን ከሎ ርእዩ። ደቀ መዛሙርቱ ድማ ከምዚ ኢሎም ሓተትዎ: «‘ረቢ፣ እዚ ሰብኣይ እዚ ወይ ወለዱ መን እዩ ሓጢኣት ዝገበረ፣ ብዕውርነት ዝተወልደ?’ የሱስ ድማ መለሰ፣ ‘እዚ ሰብኣይ እዚ ወይ ወለዱ ሓጢኣት ዝገበሩ ኣይኮኑን፣ ግን ግብሪ ኣምላኽ ኣብኡ ምእንቲ ክግለጽ እዩ ... ኣብ ዓለም ክሳዕ ዘሎኹ፣ ኣነ ብርሃን ዓለም እየ’» (ዮሃንስ 9:1-5)። ድሕሪኡ ድማ ንእዚ ሰብኣይ እዚ ኣዒንቱ ሃቦ።
እቲ ዕዉር ሰብኣይ ካብ ምውላዱ ጀሚሩ ኣብ ጸልማት ይነብር ነይሩ፣ ኩሉ ሕማም ካብ ቀዳማይ ሓጢኣት ዝመጽእ እኳ እንተኾነ፣ ዕውርነቱ፣ ከም ብዙሓት ዓይነት ሕማማትን ደዌን፣ ቀጥታዊ ውጽኢት ናይ ዝኾነ ፍሉይ ሓጢኣት ኣይነበረን። ኣብ ክንዲኡ፣ ውጽኢት ናይቲ ብሰንኪ ሓጢኣተኛ ባህርይ ሰብኣዊነት ዝመጸ ጸልማትን ሞትን እዩ ነይሩ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፣ «ኩሎም ሓጢኦም ክብሪ ኣምላኽ ድማ ስኢኖም ... ምኽንያቱ ደሞዝ ሓጢኣት ሞት እዩ፣ ነጻ ስጦታ ኣምላኽ ግን ዘለኣለማዊ ህይወት ብክርስቶስ የሱስ ጐይታና እዩ» (ሮሜ 3:23፤ 6:23)።
የሱስ ንጳውሎስ ኣብ መገዲ ደማስቆ ምስ ገለጸሉ፣ ኣዝዩ ኣገዳሲ መግለጺ ገበረ: «ንኣዒንቶም ክትከፍተሎም፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፣ ካብ ስልጣን ሰይጣን ድማ ናብ ኣምላኽ ምእንቲ ክምለሱ፣ ምሕረት ሓጢኣትን ኣብቶም ብእምነት ብኣይ ዝተቐደሱ ቦታን ምእንቲ ክረኽቡ እልእከካ ኣሎኹ» (ግብሪ ሃዋርያት 26:18)። ጸልማት ከም ሓጢኣትን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሰይጣን ምህላውን ተገሊጹ። ወንጌል ብርሃን ናብ ዝጠፍኡ የምጽእ፣ መገዲ ምድሓን ድማ የርእዮም።
እቶም ብየሱስ ዘይኣመኑ ፈሪሳውያን ንቃላት የሱስ ንዝሓወየ ለማኒ ሓተትዎ: «‘ንሕና እውን ዕዉራት ኢና ድዩ?’ የሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሶም፣ ‘ዕዉራት እንተ ነይርኩምሲ ገበን ኣይምሃለወኩምን፣ ሕጂ ግን ‘ንርኢ ኢና’ ስለ እትብሉ፣ ገበንኩም ይተርፍ’» (ዮሃንስ 9:41)። የሱስ ብዛዕባ መንፈሳዊ ብርሃንን ህይወትን ይዛረብ ነይሩ። እቲ ዕዉር ሰብኣይ ንሓጢኣተኛ ናብ ብርሃን ክመጽእ ከሎ እንታይ ከም ዝኸውን ጽቡቕ ኣብነት እዩ፣ ንየሱስ ከም ጐይታን መድሓኒን ክኣምንን ክቕበልን ከሎ። ድሕሪኡ ኣብ ጸልማት ኣይከይድን፣ ግን ሓድሽ ህይወት ኣለዎ። «ስለዚ፣ ሓደ እኳ ብክርስቶስ እንተሎ፣ ሓድሽ ፍጥረት እዩ። እቲ ብሉይ ሓሊፉ፤ እንሆ፣ እቲ ሓድሽ መጺኡ» (2 ቈረንቶስ 5:17)። ኣብዛ ሓድሽ ህይወት እዚኣ ዘሎ ኩሉ ነገር ኣይተረድኦን ይኸውን፣ ግን ምስቲ ዕዉር ለማኒ ከምዚ ክብል ክኽእል እዩ፣ «ሓደ ነገር ግን እፈልጥ፣ ዕዉር እኳ እንተ ነይረ፣ ሕጂ ግን እርኢ» (ዮሃንስ 9:25)።
እዚ ንጊልበርቶ፣ ኣብ ቡካራማንጋ፣ ኮሎምቢያ ሓድሽ ኣማኒ፣ የዘኻኽረኒ። ሓንቲ መዓልቲ ናብ ስራሕ ብኣውቶቡስ ይኸይድ ከሎ ሓደ ሰብኣይ ኣብ ጥቓኡ ተቐመጠ። ዝተጨነቐ ይመስል ነይሩ፣ ስለዚ ጊልበርቶ ሓተቶ፣ «እንታይ እዩ ጸገምካ? ዘይሕጉስ ትመስል ኣሎኻ።» እቲ ሰብኣይ ብዙሕ ጸገማት ከም ዘለዎ፣ ኣልኮላዊ ከም ዝነበረን እንታይ ከም ዝገብር ከም ዘይፈልጥን ነገሮ።
ጊልበርቶ ድማ ከምዚ ኢሉ ነገሮ፣ «ኣነ እውን ከምኡ ነይረ ብዙሕ ግዜ ኣይኮነን። ግን ኩሉ እዚ ምስ ክርስትያን ኮንኩ ተለዊጡ። ድሒነ፣ ሕጂ ድማ ነገራት ኣዝዮም ዝተፈላለዩ እዮም። ሎሚ ምሸት ናብ ኣኼባ ምሳይ ንዓ፣ ኣብኡ ገለ ኣሕዋት ብኸመይ ክትድሕን ከም እትኽእል ክነግሩኻ ይኽእሉ እዮም።»
እታ ምሸት እቲ ሰብኣይ ንየሱስ ከም መድሓኒኡ ተቐቢሉ ሓድሽ ሰብ ኮነ። ሕጂ ወንጌላዊ እዩ፣ ንኹሎም ዝሰምዕዎም ህይወቱ ብኸመይ ከም ዝተለወጠት ይምስክር፣ ምኽንያቱ ብርሃን ህይወት፣ ጐይታ የሱስ፣ ስለ ዝረኸበ።
የሱስ ብርሃኑ ናብ ህይወትካ ከምጽእ ይደሊ ንጸልማትካ ንምስዓር፤ ንእኡ ንምስዓብን ንምግልጋልን ንምሕጋዝ ሓይሉ ክህበካ ይደሊ።
