ንሳልሰይቲ መልእኽቲ ዮሃንስ ምምርማር ንህዝቢ ኣምላኽ ምጽልዋ
ቅድሚ ዓመታት፡ ቀዳሞት ክርስትያናዊት ኣብያተ ክርስትያን ፍጹማት ከም ዝነበራ፡ ብዓመታት ድማ እናበላሸዋ ኸዳ ዚብል ሓሳብ ነይሩኒ። ውድቀት ከም ዝነበረ ሓቂ እዩ። እቲ ኣብ 312 ድ.ክ. ብዓወት ቆስጠንጢኖስ ዝጀመረ፡ ኣብ መንጎ ቤተ ክርስትያንን መንግስትን ዝነበረ ጥቡቕ ርክብ፡ ንክርስትና ብዝያዳ ኽቡር፡ ሃብታምን ብፖለቲካዊ መዳይ ሓያልን ገበሮ፡ ግናኸ ንሓቀኛ ክርስትያናዊ ባህርዩ ኣበላሸዎ። እቲ ተኸታታሊ ኣኼባታት ቤተ ክርስትያን፡ ነቲ ንስሕተት ንምቅላስ ዝነበረ ቃልሲ የርኢ።
ግናኸ፡ ኣብ ቀዳሞት ክርስትያናዊት ኣብያተ ክርስትያን ከቢድ ጸገማት እውን ነይሩ። መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያትን እቲ ኣብ ሃዋርያዊ መልእኽትታት ዚርከብ መዐረሚ ነገራትን፡ እዘን ኣብያተ ክርስትያን እዚኤን እውን ከቢድ ግዜ ኸም ዝሓለፈን፡ ከምኡ እውን ብዙሓት ኣጸጋሚ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ሓያል ትምህርታዊ ባእስን፡ ከፋፈልትን፡ ዘይኣመንቲ ሰርሰርቲን፡ ተስፋ ዝቖረጹ ሃደምትን ከም ዝነበሩን የርኢ።
ቀዳሞት ኣብያተ ክርስትያን ብርግጽ ፍጹማት ኣይነበሩን! ብሓቂ፡ ክርስትያናዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ ዝወደቐት ዓለም ንኽትሰርሕ፡ ንኽትዓብን ንኽትስስንን እያ ተነዲፋ! ኣብዛ ሓጻር ሳልሰይቲ መልእኽቱ፡ ሃዋርያ ዮሃንስ፡ ኣብ ኣከባቢኡ ኣብ ዘላ ቤተ ክርስትያን ኣብ ዜሕርቕን ዜሕምምን ግዜ ዚነብር ዝነበረ፡ «ፍቑር ጋይዮስ» ዚብሃል ጥቡቕ ዓርኩ ኼተባብዕ ይደሊ።
ኣብዛ መልእኽቲ እዚኣ ሰለስተ ሰባት ብስሞም ተጠቒሶም ኣለዉ፡ ጋይዮስ፡ ዲዮጥራፌስን ደሜጥሮስን። ኣተሓሳስባ እዞም ሰለስተ ሰባት ነቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ጽልዋ ገይሩሎም። ባህርያቶም ንምብዛሕ ቃል ኣምላኽን ንጥዕና እቶም ኣመንትን ብጽቡቕ ወይ ብሕማቕ ጽልዋ ነይርዎ።
ንኻልኦት እንታይ ጽልዋ ኣሎካ? ኣብነትካ ዓለማዊ ወይ ኣምላኻዊ ክርስትናዶ የተባብዕ? ኣብ ኣከባቢኻ ኣብ ዘላ ቤተ ክርስትያን ብኸመይ ኢኻ እትርአ? ከም ኣጸጋሚ ሰብ፡ ጸገም ፈጣሪ፡ ኣተባባዒ፡ ወይ ፈታሒ ጸገም ኢኻ እትርአ? ተቐባሊ ጥራይዶ ኢኻ ወይስ ሃባይ እውን ኢኻ? ርእይቶታትካ ነቶም ንእግዚአብሔር ዜገልግሉ የበርትዖም ወይስ የዳኽሞም? ኣተሓሳስባናን ባህርያትናን ኣብ ህይወት እቶም ኣመንቲ ጽልዋ ኣለዎ።
ጋይዮስ – ለጋስ ሓጋዚ ንህዝቢ ኣምላኽ የተባብዕ (3 ዮሃንስ 1-8)
ካብዛ መልእኽቲ ወጻኢ፡ ብዛዕባ ጋይዮስ ዚገልጽ ኣርባዕተ ኻልእ መወከሲታት ንረክብ። ጳውሎስ ንሓደ ጋይዮስ ከም ዘጥመቖ ንፈልጥ (1 ቈረንቶስ 1:14)፡ ሓደ ጋይዮስ ሓደ ኻብቶም መሳፍርቲ ጳውሎስ ከም ዝነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 19:29፤ 20:4)፡ ከምኡ እውን ብዛዕባ ሓደ ለጋስ ጋይዮስ፡ «ኣነን እዛ ብዘላ ቤተ ክርስትያንን ምቕባል ኣጋይሽ ዝረኸብናሉ» (ሮሜ 16:23 NIV) ንብብ። እዘን ብዛዕባ ጋይዮስ ዚገልጻ መወከሲታት ነቲ ሓደ ሰብ ኪገልጻ ይኽእላ እየን፡ ግናኸ ጋይዮስ ልሙድ ስም ስለ ዝነበረ፡ እዚ ኸምኡ ዘይከውን ይኽእል እዩ። ግናኸ፡ ሳልሰይቲ መልእኽቲ ዮሃንስ ብዛዕባ እዚ ፍሉይ ጋይዮስ ገለ ኣገዳሲ ነገራት ትነግረና።
• ነፍሱ ሰሰነት፦
«ፍቑር፡ ከምቲ ነፍስኻ እትሰስን፡ ብኹሉ ኽትሰስንን ጥዑይ ክትከውንን እምነየልካ ኣሎኹ» (2)። ዮሃንስ ብዛዕባ እቲ ጋይዮስ ዚገብሮ ዝነበረ ጽቡቕን ንሓቂ ዘለዎ ተኣማንነትን ጸብጻባት ሰሚዑ ነይሩ (3-6)። ንዮሃንስ እዚ ነፍሲ ጋይዮስ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከም ዝነበረት መርኣያ ነይሩ። ግናኸ፡ ኣካላዊ ጥዕናኡ ዜተሓሳስብ ጉዳይ ነይሩ፡ ዮሃንስ ድማ ብዛዕባኡ ኸም ዚጽሊ ገለጸ። ቁጽሪ 2፡ ሕማም ኩሉ ሳዕ ውጽኢት ሓጢኣት ወይ ንእስነት እምነት እዩ ዚብሉ ሰባት ኬዐርዮም ይግባእ። ኣብ ጋይዮስ፡ መንፈሳዊ ኩነታቱ ጽቡቕ ዝነበረ፡ ግናኸ ኣካላዊ ኩነታቱ ጽቡቕ ዘይነበረ ሰብ ንርኢ።
• ብሓቂ ተመላለሰ፦
«ገሊኦም ኣሕዋት መጺኦም ብዛዕባ እቲ ንሓቂ ዘሎካ ተኣማንነትን ብሓቂ ኸመይ ከም እትመላለስን ምስ ነገሩኒ፡ ኣዝየ ተሓጎስኩ» (3-4)። ንሓቂ ንምምምማል፡ ቅድም ክትፈልጣ ኣሎካ። መርኣያ ሓድሽ ልደት ፍልጠት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይኰነን። እዚ ምምምማል እዚ ንሰበይትና ብኸመይ ከም እንሕዝ፡ ንገንዘብና ብኸመይ ከም እንመሓድር፡ ብናጻ ግዜና እንታይ ከም እንገብር፡ ብዛዕባ ኻልኦት ሰባት ብኸመይ ከም እንዛረብ፡ ወዘተ. ይግለጽ።
• ንኣሕዋቱ ኣገልገለ፦
«ፍቑር፡ ንኣሕዋት እትገብሮ ዘሎኻ፡ ንኣኻ እንተ ዘይፈልጡኻ እውን፡ ተኣማኒ ኢኻ። ንሳቶም ንቤተ ክርስትያን ብዛዕባ ፍቕርኻ ነጊሮምዋ ኣለዉ» (5-6)። ኣብዛ መልእኽቲ እዚኣ ጋይዮስ ሰባኺ፡ መምህር ወይ ተሰጥኦ ዘለዎ ሙዚቀኛ ከም ዝነበረ ዚሕብር መርኣያ ኣይነበረን። ግናኸ ንህዝቢ ኣምላኽ ኣተባብዖም። ንኻልኦት ኣብ ምግልጋል ለጋስ ከም ዝነበረ ንርኢ። ንቤቱ ንኣመንቲ ኸፈተ፡ ንጸገማት እቶም ዚጐዓዙ ኣገልገልትን ወንጌላውያንን ኣማልአ። «ምስኦም ንሓቂ ሓቢሩ ሰርሐ» (8)።
ቅዱሳን ዘይብሎም ውህበት ኪጥቀሙ ምስ ዝድግሙ፡ ንዕላማ ክርስቶስ ብዙሕ ጉድኣት ይበጽሖ። ብርግጽ፡ ሓድሽ ኣገልግሎት ክንፍትን ከም ዘሎናን ኩሉ ውህበት ምዕባለ ኸም ዜድልዮን ሓቂ እዩ፡ ግናኸ ስጋ ክርስቶስ ዝበለጸ ዚሰርሕ፡ ነፍሲ ወከፍና እቲ ዝተዋህበና ብጽቡቕን ብተኣማንነትን ምስ እንገብር እዩ። ጋይዮስ ለጋስ ሰብ እኳ እንተ ነበረ፡ ዮሃንስ ግና «ተኣማኒ» (5) ኪብሎ ይመርጽ። ንኣምላኽ ተኣማኒ ነይሩ፡ ንሱ ናይ ንብረቱ መሓዳሪ ጥራይ ከም ዝነበረ ይፈልጥ ነይሩ። ንኣገልገልቲ ኣምላኽ፡ መምህራንን ወንጌላውያንን እውን ተኣማኒ ነይሩ፡ «እግዚአብሔር ነቶም ወንጌል ዚሰብኩ ኻብ ወንጌል ኪነብሩ ኣዚዝዎም እዩ» (1 ቈረንቶስ 9:14) ዚብል ስለ ዚፈልጥ።
ዲዮጥራፌስ – ርእሰ-ማእከል ዝገበረ ኣማኒ ንህዝቢ ኣምላኽ ይፈላልዮ (9-10)
ዲዮጥራፌስ ኣብ ካልእ ቅዱሳት ጽሑፋት ኣይንረኽቦን። እዚ ድማ ጽቡቕ ነገር እዩ! ክርስትያናዊ ኣኼባታት፡ ዲዮጥራፌስ ዝኣመሰለ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሓው ወይ ሓብቲ ምስ ዝህልዎም ይሳቐዩ። ብዛዕባ እዚ ሰብ እዚ እንፈልጦ ኩሉ ኣብ ቁጽሪ 9-10 ይርከብ፡ ንሳቶም ድማ ኣዝዩ ዜሕዝን ንባብ እዮም። ምናልባት ዲዮጥራፌስ ንቅዱሳት ጽሑፋት ይፈልጥ ነይሩ ይኸውን። ምናልባት ጽቡቕ መምህር ነይሩ ይኸውን። ንሱ ብርግጽ ዘይተኣሳሰረ ወይ ሃካይ ኣይነበረን፡ ከመይሲ ንንጥፈታት ኣከባቢኡ ኣብ ዘላ ቤተ ክርስትያን ብቁምነገር ይወስዶ ነይሩ። ግናኸ ኣብ ልቡ ኸቢድ ጸገም ነይሩ፡ «ቀዳማይ ኪኸውን ይፈቱ» (9)።
ካብቶም ኣሕዋትካን ኣሓትካን ንእሽቶ ዝያዳ ኣገዳሲ ኸም ዝዀንካ፡ ርእይቶታትካ ወይ ትርጉማትካ ንቅዱሳት ጽሑፋት ኣብ ኩሉ ኺፍረድ ከም ዘለዎዶ ትሓስብ? ስነ-መለኮት ናይ ዲዮጥራፌስ ዝኣመሰለ ሰብ ወግዓዊ ወይ ነጻ ኪኸውን ይኽእል እዩ። እዚኦም ንባህርያቶም ንምክልኻል ንመጽሓፍ ቅዱስ ኪጥቀሙ እኳ እንተ ኸኣሉ፡ ጸገሞም ኣብ ልቦም እዩ ዚርከብ። እቶም ቀዳሞት ኪዀኑ ዚፈትዉ፡ ንውህበታትን ኣገልግሎትን ኻልኦት ኪሕጐሱ ኣጸጋሚ ይረኽብዎ፡ እንተ ዘይኰይኑ ነቲ ፕሮጀክት ወይ ፍጻመ ኺቈጻጸርዎ ኣለዎም። ንኣገልግሎት ኻልኦት ከም ስግኣት ንቦታኦም፡ ከም ውድድር እምበር ከም በረኸት ኣይርእይዎን።
ውሳነታት ኣብ ምግባር፡ ከም ዲዮጥራፌስ ዝኣመሰሉ ሰባት፡ እዚ ንኣምላኻዊ ስራሕ ብኸመይ ይጸልዎ እምበር፡ እዚ ንኣይ ብኸመይ ይጸልወኒ እዩ ዚብሉ ይሓትቱ። ብሽፋን ስግኣት፡ ከም ዲዮጥራፌስ ዝኣመሰሉ ሰባት ብሕማቕ ብዛዕባ ኣመንቲ ይዛረቡ። ንሳቶም ፍሉያት ንኣሽቱ መርበባት የዕብዩ፡ ምስ ገሊኦም ርክብ ይነጽጉን ነቶም ዘይሰማምዑ ኻብ ርክብ ኬውጽእዎም የፈራርሑን (10)።
ንኣሕዋትካን ኣሓትካን ብኸመይ ኢኻ እትሕዞም? ጌጋ ትምህርቲ ወይ ዘይፍቕራዊ ባህርይ ምስ እትጠራጠር፡ ነቲ ዝምልከቶ ሰብዶ ወይስ ንኻልኦት ብዛዕባ እቲ ሰብ ትዛረብ? ጌጋ ኸም ዝዀንካ ወይ ነተን ጥቕስታት ዚርእየሉ ኻልእ ቅኑዕ መገዲ ኸም ዘሎ ኽትቅበልዶ ትኽእል? ሓቂ እኳ እንተ ሓዝካ፡ ስጋኻ ንርእሱ ኺገልጽ እንተ ፈቐድካሉ፡ ብጌጋ ኽትመላለስ ከም እትኽእል ዘክር። ከምቲ ዮሃንስ መጥምቕ ዝገበሮ፡ ንሕና እውን ንርእስና ኸምዚ ኽንብል ይግባእ፡ «ንሱ ኺዓቢ ኣነ ኽንእስ ኣሎኒ» (ዮሃንስ 3:30)።
ደሜጥሮስ – ጽቡቕ ኣብነት ንህዝቢ ኣምላኽ የነቓቕሕ (11-14)
ብዛዕባ ሓደ ኣብ ኤፌሶን ዚነብር ዝነበረ ደሜጥሮስ ንብብ። ንሱ ሓደ ኻብቶም «ናይ ኣርጤምስ (ግሪኻዊት ኣምላኽ) ብሩራዊ ቤተ መቕደስ ዚሰርሑ» ብሩራዊ ነይሩ፡ ንኣሽቱ ንግዲ እውን ኣይነበሮን። ብሓቂ፡ ንሱ ከም ፕረዚደንት ማሕበር ሰራሕተኛታት ነይሩ (ግብሪ ሃዋርያት 19:24,38)። እዚ ደሜጥሮስ እዚ ክርስትያን ኰይኑ፡ ሕጂ መልእኽቲ ዮሃንስ ንጋይዮስ የብጽሕዶ ነይሩ ይኸውን? እዚ ደሜጥሮስ፡ ፈጣሪ-ቢዝነስ-መራሒ፡ ብሓቂ ኣብታ ዲዮጥራፌስ «ዚገዝኣ» ዝነበረ ማሕበር እንተ ነይሩ፡ ኣዝዩ ኸቢድ ኪኸውን ኣለዎ!
ምናልባት ዮሃንስ ንደሜጥሮስ ኣብዛ መልእኽቲ እዚኣ ደጊፍዎ ይኸውን፡ ከመይሲ ንሱ እውን ብዲዮጥራፌስ ዚንቀፍ ዝነበረ ኻልእ ጽቡቕ ሰብ ነይሩ። እዘን ኣገዳሲ ዕድላት እዚኤን ግምት ጥራይ እየን ዚተርፋ። እቲ ብዛዕባ እዚ ሰብ እዚ ዘሎ ሓቂ ኣብ ሓንቲ ጥቕሲ ይርከብ፡ ክንደይ ጽቡቕ መግለጺ እዩ፡ «ደሜጥሮስ ብኹሉ ሰብን ብሓቂ እውን ጽቡቕ ተዛሪብሉ እዩ። ንሕና እውን ብዛዕባኡ ጽቡቕ ንዛረብ፡ ምስክርነትና ሓቂ ምዃኑ ድማ ትፈልጥ» (12)።
ኣገባብ ህይወት ደሜጥሮስ ንኻልኦት ዚስዕብዎ ጽቡቕ ኣብነት ኣቕረበ። ኻልኦት ንዕኡ ኣይተዓዘብዎን ጽቡቕ እውን ኣይተዛረብሉን ጥራይ ዘይኰነስ፡ ባህርዩ ምስ ሓቂ ይሰማማዕ ነይሩ። ሓድሓደ ግዜ፡ ኣብ ገለ ኩነታት፡ ኣብ መንጎ ምስ ሰባት ምምስሳልን ምስ እተገልጸ ሓቂ ኣምላኽ ምምምማልን ክንመርጽ ንጽዋዕ ንኸውን። ግናኸ ብሓፈሻ፡ ንእግዚአብሔርን ንህዝቡን ንምግልጋል እተወፈየት ህይወት ንህዝቡ መነቓቕሒ ትኸውን።
ብርግጽ ዕላማና ንየሱስ ምጥማትን ንዕኡ ምኽታልን እዩ። ግናኸ ኣብ መገዲ ኻብ ኣምላኻዊ ኣብነታት ኻልኦት፡ እቶም ሕጂ ዘለዉን እቶም ቅድሜና ዝሓለፉን እውን ክንጥቀም ንኽእል ኢና። ንሳቶም ፍጹማት ኣይኪዀኑን፡ ግናኸ ኣምላኽ ንውፉያት ህይወቶም ካብ ርእሰ-ማእከል ዝገበረ ሃይማኖታዊ ህላዌና ኬውጽኣና ኺጥቀመሉ ይኽእል እዩ። ኣብነቶም ነቲ ቐጺሉ ዘሎ ስጉምቲ እምነት ክንወስድ ኬነቓቕሓና ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ኣብነታት እናሓሰብካ፡ ንኻልኦት እንታይ ዓይነት ኣብነት ከም እተቕርብዶ ሓሲብካ? ኩሎም ከምቲ ንስኻ ብዛዕባ የሱስ መጽሓፍ ቅዱሳዊ፡ መንፈሳዊ፡ ውፉይን ተባዕን እንተ ዀይኖም፡ ኣከባቢኻ ዘላ ቤተ ክርስትያን እንታይ ትመስል? እግዚአብሔር ንክርስትያናዊ ህይወትና ንኻልኦት ዜነቓቕሕ ብዝዀነ መገዲ ኽንነብር ይሓግዘና።
መደምደምታ
ህይወት ጋይዮስ፡ ዲዮጥራፌስን ደሜጥሮስን ኣብቶም ዚፈልጥዎም፡ ዚረኽብዎምን ብዛዕባኦም ዚሰምዑን ጽልዋ ኸም ዝነበሮም ርኢና። ንስኻን ኣነን እውን ኣብ ካልኦት ጽልዋ ኣሎና። ንኻልኦት ከተተባብዕ፡ ክትድግፍን ከተገልግልንዶ ትደሊ? ቃል ኣምላኽ ብዛዕባኻ ጽቡቕ ወይ ሕማቕዶ ይዛረብ? ህይወትካ ንኻልኦት ናብ ኣየናይ ኣንፈት እያ ተነቓቕሖም? ሃዋርያ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ኣሕዋት፡ ምስ ካልኦት ሓቢርኩም ንኣብነተይ ስዓቡ፡ ነቶም ከምቲ ዝሃብናኩም ስርዓት ዚነብሩ ድማ ኣስተብህሉ» (ፊልጲ 3:17)። ሎምን ጽባሕን እንታይ ዓይነት ኣብነት ክትከውን ኢኻ? እግዚአብሔር ከም ጋይዮስን ደሜጥሮስን ክንከውን ጸጋ ይሃበና።
